മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.221
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.221.1
ब्रह्मणो यस्तृतीयस्तु पुत्रः कुरुकुलोद्वह ।
तस्यापि वसुदाभार्या प्रजास्तस्यां च मे शृणु ॥ ३.२२१.१ ॥
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മൂന്നാമത്തെ പുത്രനും, കുരുകുലത്തിന്റെ ഭാരം വഹിക്കുന്നവനേ, അവന്റെ ഭാര്യയും വസുദയായിരുന്നു. അവളിലുണ്ടായ സന്താനങ്ങളെ എന്നിൽനിന്ന് കേൾക്കുക.
3.221.2
बृहत्कीर्तिर्बृहज्ज्योतिर्बृहद्ब्रह्मा बृहन्मनाः ।
बृहन्मन्त्रो बृहद्भासस्तथा राजन्बृहस्पतिः ॥ ३.२२१.२ ॥
ബൃഹത്കീർത്തി, ബൃഹജ്ജ്യോതി, ബൃഹദ്ബ്രഹ്മാ, ബൃഹന്മനാ, ബൃഹന്മന്ത്രൻ, ബൃഹദ്ഭാസൻ, ഹേ രാജാവേ, ബൃഹസ്പതി.
3.221.3
प्रजासु तासु सर्वासु रूपेणाप्रतिमाऽभवत् ।
देवी भानुमती नाम प्रथमाऽङ्गिरसः सुता ॥ ३.२२१.३ ॥
ആ സന്താനങ്ങളിലെല്ലാം രൂപത്തിൽ സമാനതയില്ലാത്തവളായി ഭാനുമതി എന്ന ദേവി ഉണ്ടായി — അംഗിരസിന്റെ ആദ്യ പുത്രി.
3.221.4
भूतानामेव सर्वेषां यस्यां रागस्तदाऽभवत् ।
रागाद्रागेति यामाहुर्द्वितीयाऽङ्गिरसः सुता ॥ ३.२२१.४ ॥
എല്ലാ ജീവികൾക്കും ആരോടാണോ അന്ന് അനുരാഗമുണ്ടായത്, അനുരാഗത്താൽ തന്നെ 'രാഗ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടവൾ — അംഗിരസിന്റെ രണ്ടാമത്തെ പുത്രി.
3.221.5
यां कपर्दिसुतामाहुर्दृश्यादृश्येति देहिनः ।
तनुत्वात्सा सिनीवाली तुतीयाऽङ्गिरसः सुता ॥ ३.२२१.५ ॥
ദേഹധാരികൾ ആരെയാണോ 'കപർദ്ദിയുടെ പുത്രി' എന്നും 'ദൃശ്യാദൃശ്യ' എന്നും വിളിക്കുന്നത്, അവളുടെ സൂക്ഷ്മതയാൽ അവൾ സിനീവാലി — അംഗിരസിന്റെ മൂന്നാമത്തെ പുത്രി.
3.221.6
यां तु दृष्ट्वा भगवतीं जनः कुहकुहायते ।
एकानकेति यामाहुश्चतुर्थ्यङ्गिरसः सुता ॥ ३.२२१.६ ॥
ആ ഭഗവതിയെ കണ്ട് ജനങ്ങൾ 'കുഹൂ-കുഹൂ' എന്ന് ആർത്തുവിളിക്കുന്നു; ആരെയാണോ 'ഏകാനകാ' എന്ന് വിളിക്കുന്നത് — അംഗിരസിന്റെ നാലാമത്തെ പുത്രി.
3.221.7
पञ्चम्यर्चिष्मती नाम्ना हविर्भिश्च हविष्मती ।
षष्ठीम्गिरसः कन्यां पुण्यामाहुर्महिष्मतीम् ॥ ३.२२१.७ ॥
അഞ്ചാമത്തവൾ അർചിഷ്മതി എന്ന പേരുള്ളവൾ; ഹവിസ്സുകളാൽ നിറഞ്ഞവൾ ഹവിഷ്മതി; ആറാമത്തവളെ അംഗിരസിന്റെ പുണ്യകന്യകയായ മഹിഷ്മതി എന്ന് പറയുന്നു.
3.221.8
महामखेष्वाङ्गिरसी दीप्तिमत्सु महीयती ।
महामतीति विख्याता सप्तमी कथ्यते सुता ॥ ३.२२१.८ ॥
മഹായജ്ഞങ്ങളിൽ, ദീപ്തമായ അഗ്നികൾക്കിടയിൽ മഹിമയുള്ള ആംഗിരസി; മഹാമതി എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായ ഏഴാമത്തെ പുത്രി എന്ന് പറയുന്നു.
3.221.9
बृहस्पतेश्चान्द्रमसी भार्याऽऽसीद्या यशस्विनी ।
अग्नीन्साऽजनयत्पुण्यान्षडेकां चापि पुत्रिकाम् ॥ ३.२२१.९ ॥
ബൃഹസ്പതിയുടെ ഭാര്യയായിരുന്ന യശസ്വിനിയായ ചാന്ദ്രമസി ആറു പുണ്യാഗ്നികളെയും ഒരു പുത്രിയെയും പ്രസവിച്ചു.
3.221.10
आहुतिष्वेव यस्याग्नेर्हविराज्यं विधीयते ।
सोग्निर्बृहस्पतेः पुत्र शंयुर्नाम महाप्रभः ॥ ३.२२१.१० ॥
ആഹുതികളിൽ തന്നെ ഹവിസ്സും നെയ്യും വിധിക്കപ്പെടുന്ന അഗ്നി ബൃഹസ്പതിയുടെ പുത്രനായ മഹാപ്രഭനായ ശംയു എന്ന അഗ്നിയാണ്.
3.221.11
चातुर्मास्येषु यस्येष्टमश्वमेधाग्रभागभूत् ।
दीप्तिज्वालैरनेकाग्रैरग्निष्टोमोऽथ वीर्यवान् ॥ ३.२२१.११ ॥
ചാതുർമാസ്യങ്ങളിൽ ആരുടെ ഇഷ്ടി നടത്തപ്പെടുന്നുവോ, അശ്വമേധത്തിന്റെ മുൻഭാഗമായവൻ, അനേകം ശിഖകളുള്ള ദീപ്തജ്വാലകളോടുകൂടിയ വീര്യവാനായ അഗ്നിഷ്ടോമൻ.
3.221.12
शंयोरप्रतिमा भार्या सत्या सत्याऽथ धर्मजा ।
अग्नितस्य सुतो दीप्तस्तिस्रः कन्याश्च सुव्रताः ॥ ३.२२१.१२ ॥
ശംയുവിന്റെ അതുല്യയായ ഭാര്യ സത്യ; ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച സത്യയും; അഗ്നിതന്റെ ദീപ്തനായ പുത്രനും, സുവ്രതകളായ മൂന്നു പുത്രിമാരും.
3.221.13
प्रथमेनाज्यभागेन पूज्यते योऽग्निरध्वरे ।
अग्निस्तस्य भरद्वाजः प्रथमः पुत्र उच्यते ॥ ३.२२१.१३ ॥
യജ്ഞത്തിൽ ആദ്യത്തെ ആജ്യഭാഗത്താൽ പൂജിക്കപ്പെടുന്ന അഗ്നിയുടെ ആദ്യപുത്രൻ ഭരദ്വാജൻ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
3.221.14
पौर्णमासेषु सर्वेषु हविराज्यं ध्रुवोद्यतम् ।
भरतो नामतः सोग्निर्द्वितीयः शंयुतः सुतः ॥ ३.२२१.१४ ॥
എല്ലാ പൗർണമാസ യാഗങ്ങളിലും ധ്രുവസമയത്ത് അർപ്പിക്കുന്ന ഹവിസ്സും നെയ്യും ലഭിക്കുന്ന അഗ്നി, പേരിൽ ഭരതൻ; അവന്റെ രണ്ടാമത്തെ പുത്രൻ ശംയു.
3.221.15
तिस्रः कन्या भवन्त्यन्या यासां स भरत पतिः ।
भारतस्तु सुतस्तस्य भारत्येका च पुत्रिका ॥ ३.२२१.१५ ॥
അവന് വേറെ മൂന്ന് പെൺമക്കളുണ്ട്; അവർക്ക് അവൻ തന്നെയാണ് ഭർത്താവ്. ഹേ ഭരതാ, ഭാരതൻ അവന്റെ പുത്രൻ; ഭാരതി എന്ന ഒരു മകളും ഉണ്ട്.
3.221.16
भारतो भरतस्याग्नेः पावकस्तु प्रजायते ।
महानत्यर्थमहितस्तथा भरतसत्तम ॥ ३.२२१.१६ ॥
ഭരതനായ അഗ്നിയിൽനിന്ന് പാവകൻ ജനിക്കുന്നു; അവൻ മഹാനും അത്യധികം ആദരണീയനും ആണ്, ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.
3.221.17
भरद्वाजस्य भार्या तु वीरा वीरश्च पिण्डदः ।
प्राहुराज्येन तस्येज्यां सोमस्येव द्विजाः शनैः ॥ ३.२२१.१७ ॥
ഭരദ്വാജന്റെ ഭാര്യ വീര; വീരൻ പിണ്ഡം നൽകുന്നവനാണ്. ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, അവന്റെ പൂജ നെയ്യാൽ നടത്തുന്നു; അത് സോമത്തെ പൂജിക്കുന്നതുപോലെ എന്ന് അവർ പതുക്കെ പറയുന്നു.
3.221.18
हविषा यो द्वितीयेन सोमेन सह युज्यते ।
रथप्रभू रथध्वानः कुम्भरेताः स उच्यते ॥ ३.२२१.१८ ॥
രണ്ടാമത്തെ ഹവിസ്സാൽ സോമത്തോടുകൂടി ചേരുന്നവൻ രഥപ്രഭു, രഥധ്വാനൻ, കുംഭരേതസ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
3.221.19
सरय्वां जनयत्सिद्धिं भानुं भाभिः समावृणोत् ।
आग्नेयमनयन्मिथ्यं मिथ्यो नामैव कथ्यते ॥ ३.२२१.१९ ॥
സരയൂ നദിയിൽ അവൻ സിദ്ധിയെ ഉണ്ടാക്കി; തന്റെ രശ്മികളാൽ ഭാനുവിനെ മറച്ചു; ആഗ്നേയനെ മിഥ്യനായി നയിച്ചു; മിഥ്യ എന്ന പേരിലാണ് അവൻ വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
3.221.20
यस्तु न च्यवते नित्यं शयसा वर्चसा श्रिया ।
अग्निर्निश्च्यवनो नाम पृथिवीं स्तौति केवलम् ॥ ३.२२१.२० ॥
എപ്പോഴും തേജസ്സിലും വർച്ചസ്സിലും ശ്രീയിലും ഇടറാത്തവനായ അഗ്നി നിശ്ച്യവനൻ എന്ന പേരിൽ ഭൂമിയെ മാത്രം സ്തുതിക്കുന്നു.
3.221.21
विपाप्मा कलुषैर्मुक्तो विशुद्धश्चार्चिषा ज्वलन् ।
विपापोऽग्निः सुतस्तस्य योज्यः समयकर्मसु ॥ ३.२२१.२१ ॥
പാപരഹിതനും കളങ്കങ്ങളിൽനിന്ന് മുക്തനും തന്റെ ജ്വാലയാൽ വിശുദ്ധനായി ജ്വലിക്കുന്നവനുമായ അവന്റെ പുത്രൻ വിപാപൻ എന്ന അഗ്നിയാണ്; സമയകർമ്മങ്ങളിൽ അവനെ നിയോഗിക്കണം.
3.221.22
अक्रोशतां हि भूतानां यः करोति हि निष्कृतिम् ।
अग्निः स निष्कृतिर्नाम शोभयत्यभिसेवितः ॥ ३.२२१.२२ ॥
കരയുന്ന ജീവികൾക്ക് ആരാണോ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യുന്നത്, അവനാണ് നിഷ്കൃതി എന്ന അഗ്നി; സേവിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവൻ (യജ്ഞത്തെ) ശോഭിപ്പിക്കുന്നു.
3.221.23
अनुकूजन्ति येनेह वेदनार्ताः स्वयं जनाः ।
तस्य पुत्रः स्वनो नाम पावकः सरुजस्करः ॥ ३.२२१.२३ ॥
ഇവിടെ വേദനയാൽ പീഡിതരായ ജനങ്ങൾ ആരുടെ കാരണത്താൽ സ്വയം ഞരങ്ങുന്നുവോ, അവന്റെ പുത്രൻ സ്വനൻ എന്ന പാവകൻ; അവൻ രോഗമുണ്ടാക്കുന്നവനാണ്.
3.221.24
यस्तु विश्वस् जगतो बुद्धिमाक्रम्य तिष्ठति ।
तं प्राहुरध्यात्मविदो विश्वजिन्नाम पावकम् ॥ ३.२२१.२४ ॥
ലോകത്തിന്റെ ബുദ്ധിയെ ആക്രമിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നവനെ അധ്യാത്മജ്ഞർ വിശ്വജിത്ത് എന്ന പാവകൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
3.221.25
अन्तराग्निः स्मृतो यस्तु भुक्तं पचति देहिनाम् ।
स यज्ञे विश्वभुङ्वाम सर्वलोकेषु भारत ॥ ३.२२१.२५ ॥
ദേഹികൾ ഭക്ഷിച്ച ആഹാരം ദഹിപ്പിക്കുന്ന ആന്തരാഗ്നി എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നവൻ ഇവനാണ്. ഭാരതാ, യജ്ഞത്തിൽ സർവലോകങ്ങളിലും അവൻ 'വിശ്വഭുക്' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
3.221.26
ब्रह्मचारी यतात्मा च सततं विपुलप्रभः ।
ब्राह्मणाः पूजयन्त्येनं पाकयज्ञेषु पावकम् ॥ ३.२२१.२६ ॥
ബ്രഹ്മചാരിയും ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവനും എപ്പോഴും മഹാതേജസ്സുള്ളവനുമായ ഇവനെ, പാകയജ്ഞങ്ങളിൽ ബ്രാഹ്മണർ പൂജിക്കുന്നു.
3.221.27
प्रथितो गोपतिर्नाम नदी यस्याभवत्प्रिया ।
तस्मिन्कर्माणि सर्वाणि क्रियन्ते धर्मकर्तृभिः ॥ ३.२२१.२७ ॥
ഗോപതി എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായ ഏത് നദിയാണ് അവന് പ്രിയമായിരുന്നത്, അവിടെ ധർമ്മം ചെയ്യുന്നവർ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും ചെയ്യുന്നു.
3.221.28
बडबाग्निः पिबत्यम्भो योसौ परमदारुणः ।
ऊर्द्वभागूर्ध्वभाङ्नाम कविः प्राणाश्रितस्तु यः ॥ ३.२२१.२८ ॥
ജലം കുടിക്കുന്ന ബഡബാഗ്നി അത്യന്തം ഭയങ്കരനാണ്; 'ഊർദ്ധ്വഭാക്' എന്ന പേരുള്ള ആ കവി പ്രാണങ്ങളിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നവനാണ്.
3.221.29
उदग्द्वारं हविर्यस्य गृहे नित्यं प्रदीयते ।
ततस्तुष्टो भवेद्ब्रह्मा स्विष्टकृत्परमः स्मृतः ॥ ३.२२१.२९ ॥
ആരുടെ വീട്ടിൽ വടക്കേ വാതിലിലൂടെ ഹവിസ്സ് എന്നും അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നുവോ, അതിനാൽ ബ്രഹ്മാവ് സന്തുഷ്ടനാകും; അവൻ 'സ്വിഷ്ടകൃത്' എന്ന് പരമനായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
3.221.30
यः प्रशान्तेषु भूतेषु आविर्भवति पावकः ।
क्रुद्धस्य तु रसो जज्ञे मन्युतीव्रा च पुत्रिका ॥ ३.२२१.३० ॥
ശാന്തരായ ജീവികളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന പാവകൻ ഇവനാണ്; കോപിച്ചവന്റെ രസത്തിൽനിന്ന് കോപത്താൽ തീക്ഷ്ണയായ ഒരു പുത്രി ജനിച്ചു.
3.221.31
स्वाहेति दारुणा क्रूरा सर्वभूतेषु तिष्ठति ।
त्रिदिवे यस्य सदृशो नास्ति रूपेण कश्चन।
अतुलत्वात्कृतो देवैर्नाम्ना कामस्तु पावकः ॥ ३.२२१.३१ ॥
സ്വാഹാ എന്ന് പേരുള്ള ആ ഭയങ്കരനും ക്രൂരനുമായവൻ (അഗ്നി) സർവ്വഭൂതങ്ങളിലും നിലകൊള്ളുന്നു. ത്രിലോകങ്ങളിൽ രൂപത്തിൽ അവനു തുല്യനായി ആരുമില്ല; അവന്റെ അതുലത്വം കാരണം ദേവന്മാർ അവന് 'കാമൻ' എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തു; അവനാണ് പാവകൻ.
3.221.32
संहर्षाद्धारयन्क्रोधं धन्वी स्रग्वी रथे स्थितः ।
समरे नाशयेच्छत्रूनमोघो नाम पावकः ॥ ३.२२१.३२ ॥
ഹർഷത്താൽ ക്രോധം ധരിച്ച്, വില്ലേന്തി, മാല ധരിച്ച് രഥത്തിൽ നിന്ന് യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നു; അവൻ 'അമോഘൻ' എന്ന പാവകൻ.
3.221.33
उक्थ्यो नाम महाभाग त्रिभिरुक्थैरभिष्टुतः ।
महावर्षं त्वजनयत्सकामाश्वं हि यं विदुः ॥ ३.२२१.३३ ॥
മഹാഭാഗാ, 'ഉക്ഥ്യൻ' എന്ന പാവകൻ മൂന്ന് ഉക്ഥങ്ങളാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട് മഹാവർഷം ഉണ്ടാക്കുന്നു; അവനെ 'സകാമാശ്വൻ' എന്നും അറിയുന്നു.