మహాభారతం · అధ్యాయం 3.221
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.221.1
ब्रह्मणो यस्तृतीयस्तु पुत्रः कुरुकुलोद्वह ।
तस्यापि वसुदाभार्या प्रजास्तस्यां च मे शृणु ॥ ३.२२१.१ ॥
బ్రహ్మ మూడవ కుమారుడు, కురుకుల భారవహుడా, అతనికి కూడా వసుదా అనే భార్య ఉండెను. ఆమె సంతానాన్ని నా నుండి వినుము.
3.221.2
बृहत्कीर्तिर्बृहज्ज्योतिर्बृहद्ब्रह्मा बृहन्मनाः ।
बृहन्मन्त्रो बृहद्भासस्तथा राजन्बृहस्पतिः ॥ ३.२२१.२ ॥
బృహత్కీర్తి, బృహజ్జ్యోతి, బృహద్బ్రహ్మ, బృహన్మన, బృహన్మంత్ర, బృహద్భాసుడు, ఓ రాజా, బృహస్పతి.
3.221.3
प्रजासु तासु सर्वासु रूपेणाप्रतिमाऽभवत् ।
देवी भानुमती नाम प्रथमाऽङ्गिरसः सुता ॥ ३.२२१.३ ॥
ఆ సంతానాలన్నిటిలో రూపంలో సాటిలేనిదై భానుమతి అనే దేవి జన్మించెను — అంగిరసుని మొదటి కుమార్తె.
3.221.4
भूतानामेव सर्वेषां यस्यां रागस्तदाऽभवत् ।
रागाद्रागेति यामाहुर्द्वितीयाऽङ्गिरसः सुता ॥ ३.२२१.४ ॥
సర్వ ప్రాణులకు ఎవరి పట్ల అప్పుడు అనురాగం కలిగెనో, అనురాగం వల్లనే 'రాగ' అని పిలువబడిన — అంగిరసుని రెండవ కుమార్తె.
3.221.5
यां कपर्दिसुतामाहुर्दृश्यादृश्येति देहिनः ।
तनुत्वात्सा सिनीवाली तुतीयाऽङ्गिरसः सुता ॥ ३.२२१.५ ॥
దేహధారులు ఎవరిని 'కపర్ది కుమార్తె' అని, 'దృశ్యాదృశ్య' అని పిలుస్తారో, ఆమె సూక్ష్మత్వం వల్ల ఆమె సినీవాలి — అంగిరసుని మూడవ కుమార్తె.
3.221.6
यां तु दृष्ट्वा भगवतीं जनः कुहकुहायते ।
एकानकेति यामाहुश्चतुर्थ्यङ्गिरसः सुता ॥ ३.२२१.६ ॥
ఆ భగవతిని చూసి జనులు 'కుహూ-కుహూ' అని అరుస్తారో, ఎవరిని 'ఏకానకా' అని అంటారో — అంగిరసుని నాలుగవ కుమార్తె.
3.221.7
पञ्चम्यर्चिष्मती नाम्ना हविर्भिश्च हविष्मती ।
षष्ठीम्गिरसः कन्यां पुण्यामाहुर्महिष्मतीम् ॥ ३.२२१.७ ॥
ఐదవది అర్చిష్మతి అనే పేరు; హవిస్సులతో కూడినది హవిష్మతి; ఆరవ కన్యను అంగిరసుని పవిత్ర కుమార్తె మహిష్మతి అని అంటారు.
3.221.8
महामखेष्वाङ्गिरसी दीप्तिमत्सु महीयती ।
महामतीति विख्याता सप्तमी कथ्यते सुता ॥ ३.२२१.८ ॥
మహాయజ్ఞాలలో ప్రకాశించే అగ్నుల మధ్య పూజితురాలైన ఆంగిరసి; మహామతి అనే పేరుతో ప్రసిద్ధురాలైన ఏడవ కుమార్తె అని చెప్పబడుతుంది.
3.221.9
बृहस्पतेश्चान्द्रमसी भार्याऽऽसीद्या यशस्विनी ।
अग्नीन्साऽजनयत्पुण्यान्षडेकां चापि पुत्रिकाम् ॥ ३.२२१.९ ॥
బృహస్పతి భార్య, కీర్తిమంతురాలైన చాంద్రమసి, ఆరు పవిత్ర అగ్నులను, ఒక కుమార్తెను కన్నది.
3.221.10
आहुतिष्वेव यस्याग्नेर्हविराज्यं विधीयते ।
सोग्निर्बृहस्पतेः पुत्र शंयुर्नाम महाप्रभः ॥ ३.२२१.१० ॥
ఏ అగ్నికి ఆహుతులలోనే హవిస్సు, నెయ్యి విధించబడుతున్నాయో, ఆ అగ్నే బృహస్పతి కుమారుడు, మహాప్రభుడైన శంయు అనే పేరుగలవాడు.
3.221.11
चातुर्मास्येषु यस्येष्टमश्वमेधाग्रभागभूत् ।
दीप्तिज्वालैरनेकाग्रैरग्निष्टोमोऽथ वीर्यवान् ॥ ३.२२१.११ ॥
చాతుర్మాస్యాలలో ఎవనికి ఇష్టి సమర్పించబడుతుందో, అశ్వమేధానికి ముందుభాగమైనవాడు, అనేక శిఖలు గల ప్రకాశ జ్వాలలతో కూడినవాడు వీర్యవంతుడైన అగ్నిష్టోముడు.
3.221.12
शंयोरप्रतिमा भार्या सत्या सत्याऽथ धर्मजा ।
अग्नितस्य सुतो दीप्तस्तिस्रः कन्याश्च सुव्रताः ॥ ३.२२१.१२ ॥
శంయుని అనుపమ భార్య సత్య; ధర్మం నుండి జన్మించిన సత్య; అగ్నితుని తేజస్వి పుత్రుడు, మూడు సుత్రతలైన కుమార్తెలు.
3.221.13
प्रथमेनाज्यभागेन पूज्यते योऽग्निरध्वरे ।
अग्निस्तस्य भरद्वाजः प्रथमः पुत्र उच्यते ॥ ३.२२१.१३ ॥
యజ్ఞంలో మొదటి ఆజ్యభాగంతో పూజించబడే అగ్ని ఎవరో, ఆ అగ్ని యొక్క మొదటి కుమారుడు భరద్వాజుడు అని చెప్పబడుతుంది.
3.221.14
पौर्णमासेषु सर्वेषु हविराज्यं ध्रुवोद्यतम् ।
भरतो नामतः सोग्निर्द्वितीयः शंयुतः सुतः ॥ ३.२२१.१४ ॥
పౌర్ణమి యాగాలన్నింటిలో ధ్రువ సమయంలో అర్పించబడే హవిస్సు, నెయ్యి పొందే అగ్ని పేరుతో భరతుడు; అతని రెండవ కుమారుడు శంయు.
3.221.15
तिस्रः कन्या भवन्त्यन्या यासां स भरत पतिः ।
भारतस्तु सुतस्तस्य भारत्येका च पुत्रिका ॥ ३.२२१.१५ ॥
అతనికి మరో మూడు కుమార్తెలు ఉన్నారు; వారికి అతడే భర్త. ఓ భరతా, భారతుడు అతని కుమారుడు; భారతి అనే ఒక కుమార్తె కూడా ఉంది.
3.221.16
भारतो भरतस्याग्नेः पावकस्तु प्रजायते ।
महानत्यर्थमहितस्तथा भरतसत्तम ॥ ३.२२१.१६ ॥
భరతుడైన అగ్ని నుండి పావకుడు జన్మిస్తాడు; అతడు గొప్పవాడు, అత్యధికంగా గౌరవించబడేవాడు, ఓ భరతశ్రేష్ఠా.
3.221.17
भरद्वाजस्य भार्या तु वीरा वीरश्च पिण्डदः ।
प्राहुराज्येन तस्येज्यां सोमस्येव द्विजाः शनैः ॥ ३.२२१.१७ ॥
భరద్వాజుని భార్య వీర; వీరుడు పిండాలు అర్పించేవాడు. ఓ ద్విజులారా, అతని ఆరాధన నెయ్యితో జరుగుతుంది; అది సోమాన్ని పూజించినట్లే అని వారు నెమ్మదిగా చెబుతారు.
3.221.18
हविषा यो द्वितीयेन सोमेन सह युज्यते ।
रथप्रभू रथध्वानः कुम्भरेताः स उच्यते ॥ ३.२२१.१८ ॥
రెండవ హవిస్సుతో సోమంతో కలిసేవాడు రథప్రభుడు, రథధ్వానుడు, కుంభరేతుడు అని చెప్పబడతాడు.
3.221.19
सरय्वां जनयत्सिद्धिं भानुं भाभिः समावृणोत् ।
आग्नेयमनयन्मिथ्यं मिथ्यो नामैव कथ्यते ॥ ३.२२१.१९ ॥
సరయూ నదిలో అతడు సిద్ధిని కలిగించాడు; తన కిరణాలతో భానువును కప్పాడు; ఆగ్నేయుని మిథ్యగా నడిపించాడు; మిథ్య అనే పేరుతోనే అతడు పిలువబడతాడు.
3.221.20
यस्तु न च्यवते नित्यं शयसा वर्चसा श्रिया ।
अग्निर्निश्च्यवनो नाम पृथिवीं स्तौति केवलम् ॥ ३.२२१.२० ॥
ఎల్లప్పుడూ కాంతితో, తేజస్సుతో, శ్రీతో చ్యుతి చెందనివాడైన అగ్ని నిశ్చ్యవనుడనే పేరుతో కేవలం భూమిని స్తుతిస్తాడు.
3.221.21
विपाप्मा कलुषैर्मुक्तो विशुद्धश्चार्चिषा ज्वलन् ।
विपापोऽग्निः सुतस्तस्य योज्यः समयकर्मसु ॥ ३.२२१.२१ ॥
పాపరహితుడై, మాలిన్యాల నుండి విముక్తుడై, తన జ్వాలతో విశుద్ధుడై ప్రజ్వలించేవాడు; అతని కుమారుడు విపాపుడనే అగ్ని; అతడు సమయానుకూల కర్మలలో నియోగించదగినవాడు.
3.221.22
अक्रोशतां हि भूतानां यः करोति हि निष्कृतिम् ।
अग्निः स निष्कृतिर्नाम शोभयत्यभिसेवितः ॥ ३.२२१.२२ ॥
ఏడ్చి మొరపెట్టే ప్రాణులకు ఎవరు నిష్కృతిని కలిగిస్తాడో, అతడే నిష్కృతి అనే అగ్ని; సేవించబడినప్పుడు అతడు (యజ్ఞాన్ని) శోభింపజేస్తాడు.
3.221.23
अनुकूजन्ति येनेह वेदनार्ताः स्वयं जनाः ।
तस्य पुत्रः स्वनो नाम पावकः सरुजस्करः ॥ ३.२२१.२३ ॥
ఇక్కడ వేదనతో బాధపడే ప్రజలు ఎవరి వల్ల తామే మూలుగుతారో, అతని కుమారుడు స్వనుడనే పావకుడు; అతడు రోగాన్ని కలిగించేవాడు.
3.221.24
यस्तु विश्वस् जगतो बुद्धिमाक्रम्य तिष्ठति ।
तं प्राहुरध्यात्मविदो विश्वजिन्नाम पावकम् ॥ ३.२२१.२४ ॥
లోకమంతటి బుద్ధిని ఆక్రమించి నిలిచి ఉండేవాడిని అధ్యాత్మ విదులు విశ్వజిత్ అనే పావకుడంటారు.
3.221.25
अन्तराग्निः स्मृतो यस्तु भुक्तं पचति देहिनाम् ।
स यज्ञे विश्वभुङ्वाम सर्वलोकेषु भारत ॥ ३.२२१.२५ ॥
దేహధారుల భుక్తమైన ఆహారాన్ని జీర్ణం చేసే లోపలి అగ్ని అని స్మరించబడినది ఉంది. ఓ భారతా, యజ్ఞంలో, సర్వలోకాలలో అది 'విశ్వభుక్' అని పిలవబడుతుంది.
3.221.26
ब्रह्मचारी यतात्मा च सततं विपुलप्रभः ।
ब्राह्मणाः पूजयन्त्येनं पाकयज्ञेषु पावकम् ॥ ३.२२१.२६ ॥
బ్రహ్మచారి, యతాత్ముడు, ఎల్లప్పుడూ విపులప్రభుడు అయిన ఈ పావకుని పాకయజ్ఞాలలో బ్రాహ్మణులు పూజిస్తారు.
3.221.27
प्रथितो गोपतिर्नाम नदी यस्याभवत्प्रिया ।
तस्मिन्कर्माणि सर्वाणि क्रियन्ते धर्मकर्तृभिः ॥ ३.२२१.२७ ॥
గోపతి అనే పేరుతో ప్రసిద్ధమైన ఏ నది అతనికి ప్రియమైనదో, అక్కడ ధర్మం చేసేవారు అన్ని కర్మలను ఆచరిస్తారు.
3.221.28
बडबाग्निः पिबत्यम्भो योसौ परमदारुणः ।
ऊर्द्वभागूर्ध्वभाङ्नाम कविः प्राणाश्रितस्तु यः ॥ ३.२२१.२८ ॥
నీటిని త్రాగే బడబాగ్ని అత్యంత భయంకరమైనది; 'ఊర్ధ్వభాక్' అనే పేరుగల ఆ కవి ప్రాణాలలో ఆశ్రయించి ఉన్నవాడు.
3.221.29
उदग्द्वारं हविर्यस्य गृहे नित्यं प्रदीयते ।
ततस्तुष्टो भवेद्ब्रह्मा स्विष्टकृत्परमः स्मृतः ॥ ३.२२१.२९ ॥
ఎవరి ఇంట్లో ఉత్తర ద్వారం నుండి హవిస్సు నిత్యం అర్పించబడుతుందో, దాని వలన బ్రహ్మ సంతుష్టుడవుతాడు; అతడు 'స్విష్టకృత్' అని పరమునిగా స్మరించబడతాడు.
3.221.30
यः प्रशान्तेषु भूतेषु आविर्भवति पावकः ।
क्रुद्धस्य तु रसो जज्ञे मन्युतीव्रा च पुत्रिका ॥ ३.२२१.३० ॥
ప్రశాంత ప్రాణులలో ప్రత్యక్షమయ్యే పావకుడు ఇతడు; కోపించినవాని రసం నుండి కోపంతో తీక్షణమైన ఒక కుమార్తె జన్మించింది.
3.221.31
स्वाहेति दारुणा क्रूरा सर्वभूतेषु तिष्ठति ।
त्रिदिवे यस्य सदृशो नास्ति रूपेण कश्चन।
अतुलत्वात्कृतो देवैर्नाम्ना कामस्तु पावकः ॥ ३.२२१.३१ ॥
స్వాహా అనే పేరుతో ఉన్న ఆ భయంకరుడు, క్రూరుడు (అగ్ని) సర్వ ప్రాణులలోనూ నిలిచి ఉంటాడు. త్రిలోకాలలో రూపంలో అతనితో సమానుడు ఎవరూ లేరు; అతని అతుల్యత కారణంగా దేవతలు అతనికి 'కామ' అని పేరు పెట్టారు; అతడే పావకుడు.
3.221.32
संहर्षाद्धारयन्क्रोधं धन्वी स्रग्वी रथे स्थितः ।
समरे नाशयेच्छत्रूनमोघो नाम पावकः ॥ ३.२२१.३२ ॥
ఉత్సాహంతో కోపాన్ని ధరించి, విల్లు పట్టి, మాల ధరించి రథంపై నిలిచి, యుద్ధంలో శత్రువులను నాశనం చేస్తాడు; అతడు 'అమోఘ' అనే పావకుడు.
3.221.33
उक्थ्यो नाम महाभाग त्रिभिरुक्थैरभिष्टुतः ।
महावर्षं त्वजनयत्सकामाश्वं हि यं विदुः ॥ ३.२२१.३३ ॥
ఓ మహాభాగా, 'ఉక్థ్య' అనే పావకుడు మూడు ఉక్థాలతో స్తుతించబడి మహావర్షాన్ని సృష్టిస్తాడు; అతడిని 'సకామాశ్వ' అని కూడా తెలుసుకుంటారు.