ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.223
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.223.1
गुरुभिर्नियमैर्युक्तो भरतो नाम पार्थिव ।
अग्निः पुष्टिमतिर्नाम तुष्टः पुष्टिं प्रयच्छति ॥ ३.२२३.१ ॥
ଗୁରୁଜନ ଓ ନିୟମରେ ଯୁକ୍ତ ଭରତ ନାମକ ହେ ରାଜା, ପୁଷ୍ଟିମତି ନାମକ ଅଗ୍ନି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ପୁଷ୍ଟି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।
3.223.2
सततं भरतश्रेष्ठ पावकोयं महाप्रभः ।
अग्निर्यश्च शिवो नाम शक्तिपूजायनिश्च सः।
दुःखार्तानां स सर्वेषां शिवकृत्सततं शिवः ॥ ३.२२३.२ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ପାବକ, ଶିବ ନାମକ, ଶକ୍ତିପୂଜାକୁ ଯାଉଥିବା; ଦୁଃଖାର୍ତ୍ତ ସମସ୍ତଙ୍କର ସଦା କଲ୍ୟାଣକାରୀ ସେହି ଶିବ।
3.223.3
तपसस्तु फलं दृष्ट्वासंप्रवृत्तं तपोमयम् ।
उद्धर्तुकामो मतिमान्पुत्रो जज्ञे पुरंदरः ॥ ३.२२३.३ ॥
ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଦେଖି, ତପୋମୟ ରୂପେ ଉଦିତ ହୋଇଥିବାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁରନ୍ଦର ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।
3.223.4
उष्मा चैवोष्मणो जज्ञे सोऽग्निर्भूतेषु लक्ष्यते ।
अग्निश्चापि मनुर्नाम प्राजापत्यं सकारणम् ॥ ३.२२३.४ ॥
ଉଷ୍ମାରୁ ହିଁ ଉଷ୍ମା ଜନ୍ମିଲା; ସେହି ଅଗ୍ନି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଏ। ମନୁ ନାମକ ଅଗ୍ନିଓ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ, ନିଜ କାରଣ ସହିତ।
3.223.5
शंभुमग्निमथ प्राहुर्ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
आवसथ्यं द्विजाः प्राहुर्दीप्तमग्निं महाप्रभम् ॥ ३.२२३.५ ॥
ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଶମ୍ଭୁ କୁହନ୍ତି; ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆବସଥ୍ୟ କୁହନ୍ତି, ଦୀପ୍ତ ମହାପ୍ରଭ ଅଗ୍ନିକୁ।
3.223.6
ऊर्जस्करान्हव्यवाहान्सुवर्णसदृशप्रभान् ।
अग्निस्तपो ह्यजनयत्पञ्च यज्ञसुतानिह ॥ ३.२२३.६ ॥
ସୁନା ସଦୃଶ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ, ବଳଦାୟକ, ହବ୍ୟବାହକ — ପାଞ୍ଚଟି ଯଜ୍ଞପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ତପସ୍ୟାରୁ ହିଁ ଏଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
3.223.7
प्रततोऽग्निर्महाभाग परिश्रान्तो गवांपतिः ।
असुराञ्जनयन्घोरान्मर्त्यांश्चैव पृथग्विधान् ॥ ३.२२३.७ ॥
ହେ ମହାଭାଗ, କ୍ଳାନ୍ତ ଗୋପତି ଅଗ୍ନି ତପସ୍ୟା କରି ଭୟଙ୍କର ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
3.223.8
तपसश्च मनुं पुत्रं भानुं चाप्यङ्गिराः सृजत् ।
बृहद्भानुं तु तं प्राहुर्ब्राह्मणा वेदपारगाः ॥ ३.२२३.८ ॥
ତପସ୍ୟାରୁ ଅଙ୍ଗିରା ମନୁ ନାମକ ପୁତ୍ର ଓ ଭାନୁଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ବୃହଦ୍ଭାନୁ କହନ୍ତି।
3.223.9
भानोर्भार्या महाराज बृहद्भासा तु सोमजा ।
षट्पुत्राञ्जनयामास तदा सा कन्यया सह।
भानोराङ्गिरसस्याथ शृणु तस्य प्रजाविधिम् ॥ ३.२२३.९ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଭାନୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୋମକନ୍ୟା ବୃହଦ୍ଭାସା ସେତେବେଳେ ଏକ କନ୍ୟା ସହିତ ଛଅ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଆଙ୍ଗିରସ ଭାନୁଙ୍କ ସେହି ସନ୍ତାନ ବିଧି ଶୁଣ।
3.223.10
दुर्बलानां तु भूतानामसून् यः संप्रयच्छति ।
तमग्निं बलदं प्राहुः प्रथमं भानुजं सुतम् ॥ ३.२२३.१० ॥
ଦୁର୍ବଳ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାଣ ଦେଉଥିବା ଜଣକୁ ବଳଦ ଅଗ୍ନି କୁହାଯାଏ — ଭାନୁଙ୍କଠାରୁ ଜାତ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର ସେ।
3.223.11
यः प्रशान्तेषु भूतेषु मन्युर्भवति दारुणः ।
अग्निः स मन्युमान्नाम द्वितीयो भानुजः सुतः ॥ ३.२२३.११ ॥
ଶାନ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମାଉଥିବା ଜଣେ — ସେ ଅଗ୍ନି, ମନ୍ୟୁମାନ୍ ନାମକ ଭାନୁଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁତ୍ର।
3.223.12
दर्शे च पौर्णमासे च यस्येह हविरुच्यते ।
विष्णुर्नामेह योऽग्निस्तु धृतिमान्नाम सोङ्गिराः ॥ ३.२२३.१२ ॥
ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଏଠାରେ ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ହବି ଅର୍ପିତ ହୁଏ, ସେହି ଅଗ୍ନି ବିଷ୍ଣୁ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ; ସେ ଧୃତିମାନ୍ ନାମକ ଆଙ୍ଗିରସ।
3.223.13
इन्द्रेण सहितं यस्य हविराग्रयणं स्मृतम् ।
अग्निराग्रयणो नाम भानोरेवान्वयस्तु सः ॥ ३.२२३.१३ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଯାହାର ପ୍ରଥମ ହବି (ଆଗ୍ରୟଣ) ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ସେହି ଅଗ୍ନି 'ଆଗ୍ରୟଣ' ନାମରେ ଖ୍ୟାତ; ସେ ଭାନୁଙ୍କ ବଂଶଧର।
3.223.14
चातुर्मास्येषु नित्यानां हविषां यो निरग्रहः ।
चतुर्भिः सहितः पुत्रैर्भानोरेवान्वयस्तु सः ॥ ३.२२३.१४ ॥
ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ଯଜ୍ଞରେ ନିତ୍ୟ ହବିଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ଚାରି ପୁତ୍ର ସହ ଥାଏ; ସେ ମଧ୍ୟ ଭାନୁଙ୍କ ବଂଶଧର।
3.223.15
निशा त्वजनयत्कन्यामग्नीषोमावुभौ तथा ।
मनोरेवाभवद्भार्या सुषुवे पञ्च पावकान् ॥ ३.२२३.१५ ॥
ନିଶା ଜଣେ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଏବଂ ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ସେ ମନୁଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଲେ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ପାବକଙ୍କୁ ପ୍ରସବ କଲେ।
3.223.16
पूज्यते हविषा योऽग्रे चातुर्मास्येषु पावकः ।
पर्जन्यसहितः श्रीमानग्निर्वैश्वानरस्तु सः ॥ ३.२२३.१६ ॥
ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ଯଜ୍ଞରେ ଯେ ପାବକ ପ୍ରଥମେ ହବିଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଏ, ପର୍ଜନ୍ୟ ସହିତ ଥିବା ସେହି ତେଜସ୍ୱୀ ଅଗ୍ନି ବୈଶ୍ୱାନର।
3.223.17
अस्य लोकस्य सर्वस्य यः प्रभुः परिपठ्यते ।
सोऽग्निर्विश्वपतिर्नाम द्वितीयस्तापसः सुतः ॥ ३.२२३.१७ ॥
ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକର ଯେ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେ ବିଶ୍ୱପତି ନାମକ ଅଗ୍ନି; ସେ ତାପସଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁତ୍ର।
3.223.18
कन्या या हरिणी नाम हिरण्यकशिपोः सुताः। ॥ ३.२२३.१८ ॥
ହରିଣୀ ନାମରେ ଯେଉଁ କନ୍ୟା ଥିଲା, ସେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଥିଲେ।
3.223.19
कर्मणाऽसौ बभौ भार्या स वह्निः स प्रजापतिः ।
प्राणानाश्रित्य यो देहं प्रवर्तयति देहिनाम्।
तस्य सन्निहितो नाम शब्दरूपस्य साधनः ॥ ३.२२३.१९ ॥
କର୍ମଦ୍ୱାରା ସେ ଭାର୍ଯ୍ୟାରୂପେ ଦୀପ୍ତ ହେଲେ; ସେ ହିଁ ବହ୍ନି, ସେ ହିଁ ପ୍ରଜାପତି। ପ୍ରାଣକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଯିଏ ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ଦେହକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଏ, ତାଙ୍କ ନାମ ସନ୍ନିହିତ, ଶବ୍ଦରୂପର ସାଧନ।
3.223.20
शुक्लं कृष्णं वपुर्देवो यो बिभर्ति हुताशनः ।
अकल्मषः कल्मषाणां कर्ता क्रोधाश्रितस्तु सः ॥ ३.२२३.२० ॥
ଧଳା ଓ କଳା ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଯେ ଦେବତା ହୁତାଶନ, ସେ ନିର୍ମଳ, ତଥାପି କଳୁଷିତ ବସ୍ତୁର କର୍ତ୍ତା; ସେ କ୍ରୋଧକୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ।
3.223.21
कपिलं परमर्षिं च यं प्राहुर्यतयः सदा ।
अग्निः स कपिलो नाम साङ्ख्ययोगप्रवर्तकः ॥ ३.२२३.२१ ॥
ଯତିମାନେ ସଦା ଯାହାକୁ କପିଳ ନାମକ ପରମ ଋଷି କହନ୍ତି, ସେ ଅଗ୍ନି; ସେ କପିଳ ନାମରେ ସାଙ୍ଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ।
3.223.22
योऽन्तर्यच्छति भूतानि येन चेष्टन्ति नित्यदा ।
कर्मस्विह विचित्रेषु सोऽग्रणीर्वह्निरुच्यते ॥ ३.२२३.२२ ॥
ଯିଏ ଭିତରୁ ଭୂତମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସଦା ଏହି ବିଚିତ୍ର କର୍ମରେ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ସେ ଅଗ୍ରଣୀ ବହ୍ନି ବୋଲି କଥିତ।
3.223.23
इमामन्यान्समसृजत्पावकान्प्रथितौजसः ।
अग्निहोत्रस्य दुष्टस्य प्रायश्चित्तार्थमुल्बणान् ॥ ३.२२३.२३ ॥
ସେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତେଜର ପାବକମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଦୂଷିତ ହେଲେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି।
3.223.24
संस्पृशेयुर्यदाऽन्योन्यं कथंचिद्वायुनाऽग्नयः ।
इष्टिरष्टाकपालेन कार्या वै शुचयेऽग्नये ॥ ३.२२३.२४ ॥
ଅଗ୍ନିମାନେ ବାୟୁଦ୍ୱାରା କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ପରସ୍ପରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ଶୁଚି ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଅଷ୍ଟାକପାଳ ଇଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ।
3.223.25
दक्षिणाग्निर्यदा द्वाभ्यां संसृजेत तदा किल ।
इष्टिरष्टाकपालेन कार्या वै वीतयेऽग्नये ॥ ३.२२३.२५ ॥
ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନି ସେହି ଦୁଇଟି ସହିତ ସଂସ୍ପର୍ଶ ହେଲେ, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅଷ୍ଟାକପାଳ ହବିଷ୍ୟରେ ବୀତୟ ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଇଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ।
3.223.26
यद्यग्नयो हि स्पृश्येयुर्निवेशस्था दवाग्निना ।
इष्टरष्टाकपालेन कार्या तु शुचयेऽग्नये ॥ ३.२२३.२६ ॥
ଘରେ ସ୍ଥାପିତ ଅଗ୍ନିଗୁଡ଼ିକୁ ଯଦି ବନାଗ୍ନି ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ତେବେ ଅଷ୍ଟାକପାଳ ହବିଷ୍ୟରେ ଶୁଚି ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଇଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ।
3.223.27
अग्निं रजस्वला वै स्त्री संस्पृशेदाग्निहौत्रिकम् ।
इष्टिरष्टाकपालेन कार्या वसुमतेऽग्नये ॥ ३.२२३.२७ ॥
ରଜସ୍ୱଳା ସ୍ତ୍ରୀ ଆଗ୍ନିହୋତ୍ରିକ ଅଗ୍ନିକୁ ଛୁଇଁଲେ, ଅଷ୍ଟାକପାଳ ହବିଷ୍ୟରେ ବସୁମତ ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଇଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ।
3.223.28
मृतः श्रूयेत यो जीवन्परासुरशुचिर्यथा ।
इष्टिरष्टाकपालेन कार्या सुरभिमतेऽग्नये ॥ ३.२२३.२८ ॥
ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ ଯିଏ ମୃତ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ, ପ୍ରାଣହୀନ ଓ ଅଶୁଚି ପରି, ତା ପାଇଁ ଅଷ୍ଟାକପାଳ ହବିଷ୍ୟରେ ସୁରଭିମତ ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଇଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ।
3.223.29
आर्तो न जुहुयादग्निं त्रिरात्रं यस्तु ब्राह्मणः ।
इष्टिरष्टाकपालेन कार्या तन्तुमतेऽग्नये ॥ ३.२२३.२९ ॥
ଦୁଃଖିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ତିନି ରାତି ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ ନ କରେ, ତେବେ ଅଷ୍ଟାକପାଳ ହବିଷ୍ୟରେ ତନ୍ତୁମତ ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଇଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ।
3.223.30
दर्शश्च पौर्णमासश्च यस् तिष्ठेत्प्रतिष्ठितम् ।
इष्टिरष्टाकपालेन कार्या पथिकृतेऽग्नये ॥ ३.२२३.३० ॥
ଦର୍ଶ ଓ ପୌର୍ଣମାସ ଯଜ୍ଞ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବେ ଚାଲୁ ଥିଲେ, ଅଷ୍ଟାକପାଳ ହବିଷ୍ୟରେ ପଥିକୃତ ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଇଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ।
3.223.31
सूतिकाग्निर्यदा चाग्निं संस्पृशेदाग्निहौत्रिकम् ।
इष्टिरष्टाकपालेन कार्या चाग्निमतेऽग्नये ॥ ३.२२३.३१ ॥
ପ୍ରସୂତାର ଅଗ୍ନି (ସୂତିକାଗ୍ନି) ଯେତେବେଳେ ଆଗ୍ନିହୌତ୍ରିକ ଅଗ୍ନିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେତେବେଳେ ଅଗ୍ନିମତ୍ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଅଷ୍ଟାକପାଳ ଦ୍ୱାରା ଇଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ।