మహాభారతం · అధ్యాయం 3.223
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.223.1
गुरुभिर्नियमैर्युक्तो भरतो नाम पार्थिव ।
अग्निः पुष्टिमतिर्नाम तुष्टः पुष्टिं प्रयच्छति ॥ ३.२२३.१ ॥
గురువులతో, నియమాలతో కూడిన భరతుడనే రాజా, పుష్టిమతి అనే పేరుగల అగ్ని సంతుష్టుడై పుష్టిని ప్రసాదిస్తాడు.
3.223.2
सततं भरतश्रेष्ठ पावकोयं महाप्रभः ।
अग्निर्यश्च शिवो नाम शक्तिपूजायनिश्च सः।
दुःखार्तानां स सर्वेषां शिवकृत्सततं शिवः ॥ ३.२२३.२ ॥
భరతశ్రేష్ఠా! ఈ మహాతేజస్వి పావకుడు, శివుడనే పేరుగలవాడు; శక్తిపూజకు వెళ్లేవాడు. దుఃఖార్తులందరికీ ఎల్లప్పుడూ శుభం కలిగించే శివుడు ఇతడే.
3.223.3
तपसस्तु फलं दृष्ट्वासंप्रवृत्तं तपोमयम् ।
उद्धर्तुकामो मतिमान्पुत्रो जज्ञे पुरंदरः ॥ ३.२२३.३ ॥
తపస్సు ఫలాన్ని చూసి, తపోమయంగా ప్రవృత్తమైనదాన్ని ఉద్ధరింపగోరిన జ్ఞాని, పురంధరుడనే కుమారుడు జన్మించాడు.
3.223.4
उष्मा चैवोष्मणो जज्ञे सोऽग्निर्भूतेषु लक्ष्यते ।
अग्निश्चापि मनुर्नाम प्राजापत्यं सकारणम् ॥ ३.२२३.४ ॥
ఊష్మం నుండి ఊష్మమే పుట్టింది; ఆ అగ్ని ప్రాణులలో కనిపిస్తాడు. మనువు అనే పేరుగల అగ్ని కూడా ప్రజాపతికి చెందినవాడు, తన కారణంతో.
3.223.5
शंभुमग्निमथ प्राहुर्ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
आवसथ्यं द्विजाः प्राहुर्दीप्तमग्निं महाप्रभम् ॥ ३.२२३.५ ॥
వేదపారంగతులైన బ్రాహ్మణులు అగ్నిని శంభుడని పిలుస్తారు; ద్విజులు అతడిని ఆవసథ్యం అని పిలిచారు, ప్రకాశించే మహాతేజస్వి అగ్నిని.
3.223.6
ऊर्जस्करान्हव्यवाहान्सुवर्णसदृशप्रभान् ।
अग्निस्तपो ह्यजनयत्पञ्च यज्ञसुतानिह ॥ ३.२२३.६ ॥
బంగారంతో సమానమైన కాంతిగల, బలాన్నిచ్చే, హవిస్సును మోసే — ఐదుగురు యజ్ఞపుత్రులను అగ్ని తపస్సుతో ఇక్కడ సృష్టించాడు.
3.223.7
प्रततोऽग्निर्महाभाग परिश्रान्तो गवांपतिः ।
असुराञ्जनयन्घोरान्मर्त्यांश्चैव पृथग्विधान् ॥ ३.२२३.७ ॥
ఓ మహాభాగా, అలసిన గోపతి అగ్ని తపస్సు చేస్తూ భయంకరులైన అసురులను, వివిధ రకాల మనుష్యులను సృష్టించాడు.
3.223.8
तपसश्च मनुं पुत्रं भानुं चाप्यङ्गिराः सृजत् ।
बृहद्भानुं तु तं प्राहुर्ब्राह्मणा वेदपारगाः ॥ ३.२२३.८ ॥
తపస్సు వల్ల అంగిరసుడు మనువు అనే కుమారుడిని, భానువును సృష్టించాడు; వేదపారంగతులైన బ్రాహ్మణులు అతన్ని బృహద్భానువు అంటారు.
3.223.9
भानोर्भार्या महाराज बृहद्भासा तु सोमजा ।
षट्पुत्राञ्जनयामास तदा सा कन्यया सह।
भानोराङ्गिरसस्याथ शृणु तस्य प्रजाविधिम् ॥ ३.२२३.९ ॥
ఓ మహారాజా, భానుని భార్య సోముని కుమార్తె బృహద్భాస ఒక కుమార్తెతో కలిసి ఆరుగురు కుమారులను కన్నది. ఇప్పుడు ఆంగిరసుడైన భానుని సంతాన విధానాన్ని విను.
3.223.10
दुर्बलानां तु भूतानामसून् यः संप्रयच्छति ।
तमग्निं बलदं प्राहुः प्रथमं भानुजं सुतम् ॥ ३.२२३.१० ॥
బలహీన ప్రాణులకు ప్రాణాలను ప్రసాదించేవాడిని బలదుడైన అగ్ని అంటారు — భానుని నుండి జన్మించిన మొదటి కుమారుడు అతడే.
3.223.11
यः प्रशान्तेषु भूतेषु मन्युर्भवति दारुणः ।
अग्निः स मन्युमान्नाम द्वितीयो भानुजः सुतः ॥ ३.२२३.११ ॥
శాంతంగా ఉన్న ప్రాణులలో కూడా భయంకరమైన కోపం కలిగించేవాడు — అగ్ని, మన్యుమాన్ అనే పేరుగల భానుని రెండవ కుమారుడు.
3.223.12
दर्शे च पौर्णमासे च यस्येह हविरुच्यते ।
विष्णुर्नामेह योऽग्निस्तु धृतिमान्नाम सोङ्गिराः ॥ ३.२२३.१२ ॥
అమావాస్య, పౌర్ణమి రోజుల్లో ఇక్కడ ఎవనికి హవిస్సు అర్పించబడుతుందో, ఆ అగ్ని విష్ణు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడు; అతడు ధృతిమాన్ అనే ఆంగిరసుడు.
3.223.13
इन्द्रेण सहितं यस्य हविराग्रयणं स्मृतम् ।
अग्निराग्रयणो नाम भानोरेवान्वयस्तु सः ॥ ३.२२३.१३ ॥
ఇంద్రునితో కలిసి ఏ అగ్నికి మొదటి హవిస్సు (ఆగ్రయణం) స్మరించబడునో, అతడు ఆగ్రయణుడనే నామంతో పిలువబడును; అతడు భానువు వంశజుడే.
3.223.14
चातुर्मास्येषु नित्यानां हविषां यो निरग्रहः ।
चतुर्भिः सहितः पुत्रैर्भानोरेवान्वयस्तु सः ॥ ३.२२३.१४ ॥
చాతుర్మాస్య యాగాలలో నిత్య హవిస్సులలో మొదట స్వీకరించేవాడు, నలుగురు కుమారులతో కూడినవాడు; అతడు కూడా భానువు వంశజుడే.
3.223.15
निशा त्वजनयत्कन्यामग्नीषोमावुभौ तथा ।
मनोरेवाभवद्भार्या सुषुवे पञ्च पावकान् ॥ ३.२२३.१५ ॥
నిశ ఒక కుమార్తెను కన్నది, అలాగే అగ్ని మరియు సోముడు ఇద్దరినీ కన్నది; ఆమె మనువుకు భార్య అయి, ఐదుగురు పావకులను కన్నది.
3.223.16
पूज्यते हविषा योऽग्रे चातुर्मास्येषु पावकः ।
पर्जन्यसहितः श्रीमानग्निर्वैश्वानरस्तु सः ॥ ३.२२३.१६ ॥
చాతుర్మాస్య యాగాలలో మొదట హవిస్సుతో పూజించబడే పావకుడు, పర్జన్యునితో కూడిన తేజోవంతుడైన అగ్ని వైశ్వానరుడే.
3.223.17
अस्य लोकस्य सर्वस्य यः प्रभुः परिपठ्यते ।
सोऽग्निर्विश्वपतिर्नाम द्वितीयस्तापसः सुतः ॥ ३.२२३.१७ ॥
ఈ సమస్త లోకానికి ప్రభువుగా చెప్పబడేవాడు, విశ్వపతి అనే నామంతో ఉన్న అగ్ని; అతడు తాపసుని రెండవ కుమారుడు.
3.223.18
कन्या या हरिणी नाम हिरण्यकशिपोः सुताः। ॥ ३.२२३.१८ ॥
హరిణి అనే పేరుగల ఆ కన్య, హిరణ్యకశిపుని కుమారులకు చెందినది.
3.223.19
कर्मणाऽसौ बभौ भार्या स वह्निः स प्रजापतिः ।
प्राणानाश्रित्य यो देहं प्रवर्तयति देहिनाम्।
तस्य सन्निहितो नाम शब्दरूपस्य साधनः ॥ ३.२२३.१९ ॥
కర్మ చేత ఆయన భార్యరూపంలో ప్రకాశించాడు; ఆయనే అగ్ని, ఆయనే ప్రజాపతి. ప్రాణాలను ఆశ్రయించి దేహధారులకు దేహాన్ని నడిపించేవాడు; ఆయన పేరు సన్నిహితుడు, శబ్దరూపానికి సాధనం.
3.223.20
शुक्लं कृष्णं वपुर्देवो यो बिभर्ति हुताशनः ।
अकल्मषः कल्मषाणां कर्ता क्रोधाश्रितस्तु सः ॥ ३.२२३.२० ॥
తెలుపు, నలుపు రూపాలను ధరించే దేవుడు హుతాశనుడు; ఆయన నిర్మలుడు, అయినా మలినమైన వాటికి కర్త; ఆయన క్రోధాన్ని ఆశ్రయించినవాడు.
3.223.21
कपिलं परमर्षिं च यं प्राहुर्यतयः सदा ।
अग्निः स कपिलो नाम साङ्ख्ययोगप्रवर्तकः ॥ ३.२२३.२१ ॥
యతులు ఎల్లప్పుడూ కపిలుడు అనే పరమర్షి అని పిలిచేవాడు అగ్నియే; ఆయనే కపిలుడనే పేరుతో సాంఖ్య యోగాన్ని ప్రవర్తింపజేసినవాడు.
3.223.22
योऽन्तर्यच्छति भूतानि येन चेष्टन्ति नित्यदा ।
कर्मस्विह विचित्रेषु सोऽग्रणीर्वह्निरुच्यते ॥ ३.२२३.२२ ॥
లోపల నుండి భూతాలను నియంత్రించేవాడు; ఆయనచేతనే అవి ఈ విచిత్ర కర్మలలో ఎల్లప్పుడూ చేష్టిస్తాయి; ఆయనే అగ్రగణ్యుడైన వహ్ని అని చెప్పబడతాడు.
3.223.23
इमामन्यान्समसृजत्पावकान्प्रथितौजसः ।
अग्निहोत्रस्य दुष्टस्य प्रायश्चित्तार्थमुल्बणान् ॥ ३.२२३.२३ ॥
ఈయన ఇతర ప్రసిద్ధ తేజస్సు గల పావకులను సృష్టించాడు; అగ్నిహోత్రం దూషితమైతే ప్రాయశ్చిత్తానికి భయంకరమైన అగ్నులను.
3.223.24
संस्पृशेयुर्यदाऽन्योन्यं कथंचिद्वायुनाऽग्नयः ।
इष्टिरष्टाकपालेन कार्या वै शुचयेऽग्नये ॥ ३.२२३.२४ ॥
అగ్నులు గాలి వల్ల ఏదో విధంగా ఒకదానినొకటి తాకినప్పుడు, శుచి అగ్నికి అష్టాకపాల ఇష్టి చేయాలి.
3.223.25
दक्षिणाग्निर्यदा द्वाभ्यां संसृजेत तदा किल ।
इष्टिरष्टाकपालेन कार्या वै वीतयेऽग्नये ॥ ३.२२३.२५ ॥
దక్షిణాగ్ని ఆ రెండింటితో సంబంధం పొందినప్పుడు, అప్పుడు నిశ్చయంగా అష్టాకపాల హవిస్సుతో వీతయ అగ్నికి ఇష్టి చేయాలి.
3.223.26
यद्यग्नयो हि स्पृश्येयुर्निवेशस्था दवाग्निना ।
इष्टरष्टाकपालेन कार्या तु शुचयेऽग्नये ॥ ३.२२३.२६ ॥
ఇంట్లో ఉన్న అగ్నులను అడవి మంట తాకితే, అష్టాకపాల హవిస్సుతో శుచి అగ్నికి ఇష్టి చేయాలి.
3.223.27
अग्निं रजस्वला वै स्त्री संस्पृशेदाग्निहौत्रिकम् ।
इष्टिरष्टाकपालेन कार्या वसुमतेऽग्नये ॥ ३.२२३.२७ ॥
రజస్వల అయిన స్త్రీ ఆగ్నిహోత్ర అగ్నిని తాకితే, అష్టాకపాల హవిస్సుతో వసుమత్ అగ్నికి ఇష్టి చేయాలి.
3.223.28
मृतः श्रूयेत यो जीवन्परासुरशुचिर्यथा ।
इष्टिरष्टाकपालेन कार्या सुरभिमतेऽग्नये ॥ ३.२२३.२८ ॥
బ్రతికి ఉండగానే మరణించినట్లు వినబడేవాడు, ప్రాణం లేనివాడిలా అశుచిగా ఉంటే, అష్టాకపాల హవిస్సుతో సురభిమత్ అగ్నికి ఇష్టి చేయాలి.
3.223.29
आर्तो न जुहुयादग्निं त्रिरात्रं यस्तु ब्राह्मणः ।
इष्टिरष्टाकपालेन कार्या तन्तुमतेऽग्नये ॥ ३.२२३.२९ ॥
దుఃఖంలో ఉన్న బ్రాహ్మణుడు మూడు రాత్రులు అగ్నిలో హోమం చేయకపోతే, అష్టాకపాల హవిస్సుతో తంతుమత్ అగ్నికి ఇష్టి చేయాలి.
3.223.30
दर्शश्च पौर्णमासश्च यस् तिष्ठेत्प्रतिष्ठितम् ।
इष्टिरष्टाकपालेन कार्या पथिकृतेऽग्नये ॥ ३.२२३.३० ॥
దర్శ, పౌర్ణమాస యాగాలు క్రమంగా కొనసాగుతూ ఉన్నప్పుడు, అష్టాకపాల హవిస్సుతో పథికృత్ అగ్నికి ఇష్టి చేయాలి.
3.223.31
सूतिकाग्निर्यदा चाग्निं संस्पृशेदाग्निहौत्रिकम् ।
इष्टिरष्टाकपालेन कार्या चाग्निमतेऽग्नये ॥ ३.२२३.३१ ॥
ప్రసవించిన స్త్రీ అగ్ని (సూతికాగ్ని) ఆగ్నిహౌత్రిక అగ్నిని తాకినప్పుడు, అగ్నిమంతుడైన అగ్నికి అష్టాకపాలంతో ఇష్టి చేయాలి.