महाभारत · अध्याय 3.227
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.227.1
शिवा भार्या त्वङ्गिरसः शीलरूपगुणान्विता ।
तस्याः सा प्रथमं रूपं कृत्वादेवी जनाधिप ॥ ३.२२७.१ ॥
अङ्गिरसाची भार्या शिवा ही शील, रूप व गुणांनी युक्त होती. हे जनाधिपा, त्या देवीने प्रथम तिचे रूप धारण केले.
3.227.2
जगाम पावकाभ्याशं तं चोवाच वराङ्गना ।
मामग्ने कामसंतप्तां त्वं कामयितुमर्हसि ॥ ३.२२७.२ ॥
ती श्रेष्ठ स्त्री अग्नीजवळ गेली आणि त्याला म्हणाली, 'हे अग्नी, कामाने पीडित झालेल्या मला तू इच्छिले पाहिजेस.'
3.227.3
करिष्यसि न चेदेवं मृतां मामुपधारय ।
तवाप्यधर्मः सुमहान्भविता वै हुताशन ॥ ३.२२७.३ ॥
जर तू तसे केले नाहीस, तर मला मृत समजशील. हे हुताशना, तर तुलाही मोठे पाप लागेल.
3.227.4
अहमङ्गिरसो भार्या शिवा नाम हुताशन ।
सखीभिः सहिता प्राप्ता मन्त्रयित्वा विनिश्चयम् ॥ ३.२२७.४ ॥
मी अङ्गिरसाची भार्या, शिवा नावाची आहे, हे हुताशना. सख्यांसह विचार करून निश्चय करून मी आले आहे.
3.227.5
कथं मां त्वं विजानीषे कामार्तमितराः कथम् ।
यास्त्वया कीर्तिताः सर्वाः सप्तर्षीणां प्रियाः स्त्रियः ॥ ३.२२७.५ ॥
तू मला कामाने पीडित म्हणून कसे ओळखतेस? तू सांगितलेल्या सप्तर्षींच्या प्रिय इतर स्त्रिया कशा?
3.227.6
अस्माकं त्वं प्रियो नित्यं बिभीमस्तु वयं तव ।
त्वच्चित्तमिङ्गितैर्ज्ञात्वा प्रेषिताऽस्मि तवान्तिकम् ॥ ३.२२७.६ ॥
तू आम्हाला नेहमी प्रिय आहेस; आम्ही तुला भितो. तुझे मन तुझ्या खुणांवरून ओळखून मी तुझ्याजवळ पाठवली गेले आहे.
3.227.7
मैथुनायेह संप्राप्ता कामाच्चैव द्रुतं च माम् ।
उपयन्तुं महावीर्य पूर्वमेव त्वमर्हसि।
जामयो मां प्रतीक्षन्ते गमिष्यामि हुताशन ॥ ३.२२७.७ ॥
मीलनासाठी मी येथे आले आहे, कामामुळे लवकरही. हे महापराक्रमी, माझ्याशी विवाह करणे तुला प्रथम योग्य आहे. स्त्रिया माझी वाट पाहत आहेत; हे हुताशना, मी जाईन.
3.227.8
ततोऽग्निरुपयेमे तां शिवां प्रीतिमुदायुतः ।
प्रीत्या देवी समायुक्ता शुक्रं जग्राह पाणिना ॥ ३.२२७.८ ॥
तेव्हा अग्नीने आनंदाने त्या शिवेशी विवाह केला. प्रेमाने युक्त देवीने हाताने शुक्र घेतले.
3.227.9
साऽचिन्तयन्ममेदं ये रूपं द्रक्ष्यन्ति कानने ।
ते ब्राह्मणीनामनृतं दोषं वक्ष्यन्ति पावके ॥ ३.२२७.९ ॥
तिने विचार केला: "अरण्यात माझे हे रूप जे पाहतील, ते ब्राह्मणींवर खोटा दोष लावतील, हे पावका."
3.227.10
तस्मादेतद्रक्षमाणा गरुडी संभवाम्यहम् ।
वनान्निर्गमनं चैव सुखं मम भविष्यति ॥ ३.२२७.१० ॥
म्हणून हे जपत मी गरुडी होईन. अरण्यातून बाहेर पडणे हेच माझे सुख होईल.
3.227.11
सुपर्णी सा तदा भूत्वा निर्जगाम महावनात् ।
अपश्यत्पर्वतं श्वेतं शरस्तम्बैः सुसंवृतम् ॥ ३.२२७.११ ॥
तेव्हा ती सुपर्णी होऊन महावनातून निघाली. शरगुच्छांनी चांगले वेढलेला श्वेत पर्वत तिने पाहिला.
3.227.12
दृष्टीविषैः सप्तशीर्षैर्गुप्तं भोगिभिरद्भुतैः ।
रक्षोभिश्च पिशाचैश्च रौद्रैर्भूतगणैस्तथा ॥ ३.२२७.१२ ॥
तो पर्वत दृष्टिविष, सात मस्तकांचे अद्भुत नाग, राक्षस, पिशाच आणि भयंकर भूतगणांनी रक्षिलेला होता.
3.227.13
राक्षसीभिश्च संपूर्णमनेकैश्च मृगद्विजैः ।
नदीप्रस्रवणोपेतं नानातरुलताचितम् ॥ ३.२२७.१३ ॥
ते राक्षसींनी भरलेले होते, अनेक मृग आणि पक्ष्यांनी युक्त होते, नद्या आणि झऱ्यांनी संपन्न होते, आणि नाना प्रकारच्या वृक्षांनी व वेलींनी दाटलेले होते.
3.227.14
सा तत्र सहसा गत्वा शैलपृष्ठं सुदुर्गमम् ।
प्राक्षिपत्काञ्चने कुण्डे शुक्रं सा त्वरिता शुभा ॥ ३.२२७.१४ ॥
ती शुभ देवी तत्काळ त्या अत्यंत दुर्गम पर्वतशिखरावर जाऊन, त्वरेने सोन्याच्या कुंडात शुक्र टाकून आली.
3.227.15
शिष्टानामपि सा देवी सप्तर्षीणां महात्मनाम् ।
पत्नीसरूपतां कृत्वा रमयामास पावकम् ॥ ३.२२७.१५ ॥
त्या देवीने महात्म्या सप्तर्षींच्या पत्नींचे रूप धारण करून, शिष्ट ऋषी असतानाही अग्नीला रमवले.
3.227.16
दिव्यरूपमरुन्धत्याः कर्तुं न शकितं तया ।
तस्यास्तपःप्रभावेण भर्तृशुश्रूषणेन च ॥ ३.२२७.१६ ॥
अरुंधतीचे दिव्य रूप तिला धारण करता आले नाही; तिच्या तपाच्या प्रभावाने आणि पतिसेवेमुळे ते शक्य झाले नाही.
3.227.17
षट्कृत्वस्तत्तु निक्षिप्तमग्ने रेतः कुरुत्तम ।
तस्मन्कुण्डे प्रतिपदि कामिन्या स्वाहया तदा ॥ ३.२२७.१७ ॥
हे कुरुश्रेष्ठा, तेव्हा प्रतिपदेच्या दिवशी कामिनी स्वाहेने त्या कुंडात अग्नीचे ते शुक्र सहा वेळा टाकले.
3.227.18
तत्स्कन्नं तेजसा तत्रसंवृतंजनयत्सुतम् ।
ऋषिभिः पूजितं स्कन्नमनयन्स्कन्दतां ततः ॥ ३.२२७.१८ ॥
ते सांडलेले शुक्र आपल्या तेजाने तेथेच वेढले जाऊन एक पुत्र जन्माला घालते झाले. ऋषींनी त्याची पूजा केली; नंतर सांडलेल्या त्या तेजाला त्यांनी स्कंद बनवले.
3.227.19
षट्शिरा द्विगुणश्रोत्रो द्वादशाक्षिभूजक्रमः ।
एकग्रीवस्त्वेककायः कुमारः समपद्यत ॥ ३.२२७.१९ ॥
सहा डोकी, दुपटीने कान, बारा डोळे व बाहूंच्या क्रमाने युक्त, एक मान व एक शरीर असलेला तो कुमार प्रकट झाला.
3.227.20
द्वितीयायामभिव्यक्तस्तृतीयायां शिशुर्बभौ ।
अङ्गप्रत्यङ्गसंभूतश्चतुर्थ्यामभवद्गुहः ॥ ३.२२७.२० ॥
दुसऱ्या दिवशी तो प्रकट झाला, तिसऱ्या दिवशी ते बालक तेजाने झळकले, आणि चौथ्या दिवशी अंग-प्रत्यंगांनी पूर्ण गुह झाला.
3.227.21
लोहिताभ्रेण महता संवृतः सह विद्युता ।
लोहिताभ्रे सुमहति भाति सूर्य इवोदितः ॥ ३.२२७.२१ ॥
मोठ्या लाल ढगाने वेढलेला, विजेसह; त्या अतिविशाल लाल ढगात तो उगवत्या सूर्यासारखा झळकला.
3.227.22
गृहीतं तु धनुस्तेन विपुलं रोमहर्षणम् ।
न्यस्तं यत्रिपुरघ्नेन सुरारिविनिकृन्तनम् ॥ ३.२२७.२२ ॥
त्याने ते विशाल, रोमांच उभे करणारे धनुष्य हाती घेतले; त्रिपुरांचा संहार करणाऱ्याने ठेवलेले, देवांच्या शत्रूंना छेदणारे ते धनुष्य.
3.227.23
तद्गृहीत्वा धनुःश्रेष्ठं ननाद बलवांस्तदा ।
संमोहयन्निमाँल्लोकान्गुहस्त्रीन्सचराचरान् ॥ ३.२२७.२३ ॥
त्या श्रेष्ठ धनुष्याला घेऊन बलवान गुहाने तेव्हा गर्जना केली; चर-अचरांसह या तिन्ही लोकांना मोहित करीत.
3.227.24
तस् तं निनदं श्रुत्वा महामेघौघनिःस्वनम् ।
उत्पेततुर्महानागौ चित्रश्चैरावतश्च ह ॥ ३.२२७.२४ ॥
महामेघसमूहाच्या गर्जनेसारखा तो नाद ऐकून दोन महागज — चित्र आणि ऐरावत — उसळून उठले.
3.227.25
तावापतन्तौ संप्रेक्ष्यस बालोऽर्कसमद्युतिः ।
द्वाभ्यां गृहीत्वा पाणिभ्यां शक्तिं चान्येन पाणिना ॥ ३.२२७.२५ ॥
ते दोघे झेपावत येताना पाहून सूर्यासारख्या तेजस्वी त्या बालकाने दोन हातांनी आणि दुसऱ्या हाताने शक्ती पकडली.
3.227.26
अपरेणाग्निदायादस्ताम्रचूडं भुजेन सः ।
महाकायमुपश्लिष्टं कुक्कुटं बलिनां वरम्।
गृहीत्वा व्यनदद्भीमं चिक्रीड च महाभुजः ॥ ३.२२७.२६ ॥
अग्निपुत्राने दुसऱ्या बाहूने लाल तुऱ्याच्या, विशाल शरीराच्या, बलवानांत श्रेष्ठ अशा कोंबड्याला आलिंगन देऊन धरले; त्या महाबाहूने त्याला धरून भयंकर गर्जना केली आणि खेळू लागला.
3.227.27
द्वाभ्यां भुजाभ्यां बलवान्गृहीत्वा शङ्खमुत्तमम् ।
प्राध्मापयत् भूतानां त्रासनं बलिनामपि।
द्वाभ्यां भुजाभ्यामाकाशं बहुशो निजघान ॥ ३.२२७.२७ ॥
बलवान त्याने दोन बाहूंनी उत्तम शंख घेऊन तो जोरात फुंकवला, जो प्राणिमात्रांना आणि बलवानांनाही भय देणारा होता; दोन बाहूंनी त्याने आकाशावर अनेक वेळा प्रहार केला.
3.227.28
क्रीडन्भाति महासेनस्त्रींल्लोकान्वदनैः पिवन् ।
पर्वताग्रेऽप्रमेयात्मा रश्मिमानुदये यथा ॥ ३.२२७.२८ ॥
खेळणारा महासेन, अप्रमेय आत्मा असलेला, पर्वताच्या शिखरावर उदयकाळच्या रश्मिमान सूर्याप्रमाणे शोभतो; आपल्या मुखांनी तो तिन्ही लोक पिऊन टाकत असल्यासारखा.
3.227.29
स तस् पर्वतस्याग्रे निषण्णोऽद्भुतविक्रमः ।
व्यलोकयदमेयात्मा मुखैर्नानाविधैर्दिशः ॥ ३.२२७.२९ ॥
त्या पर्वताच्या शिखरावर बसलेला तो अद्भुत पराक्रमी, अप्रमेय आत्मा असलेला, विविध मुखांनी दिशा न्याहाळू लागला.
3.227.30
स पश्यन्विविधान्भावांश्चकार निनदं पुनः ।
तस्य तं निनदं श्रुत्वा न्यपतन्बहुधा जनाः।
भीताश्चोद्विग्रमनसस्तमेव शरणं ययुः ॥ ३.२२७.३० ॥
तो विविध भाव पाहत पुन्हा गर्जना करू लागला. त्याची ती गर्जना ऐकून लोक अनेक प्रकारे कोसळले; भयभीत आणि विचलित मनाने ते त्यालाच शरण गेले.
3.227.31
ये तुं संश्रिता देवं नानावर्णास्तदा जनाः ।
तानप्याहुः पारिषदान्ब्राह्मणाः सुमहाबलान् ॥ ३.२२७.३१ ॥
त्या वेळी त्या देवाचा आश्रय घेतलेल्या नाना वर्णांच्या लोकांनाही ब्राह्मणांनी अत्यंत बलवान त्याचे पार्षद म्हटले.
3.227.32
स तूत्थाय महाबाहुरुपसान्त्व्य च ताञ्जनान् ।
धनुर्विकृष्य व्यसृजद्बाणाञ्श्वेते महागिरौ ॥ ३.२२७.३२ ॥
तो महाबाहू उठला, त्या लोकांना धीर देऊन, धनुष्य ओढून त्याने श्वेत महापर्वतावर बाण सोडले.
3.227.33
विभेद स शरैः शैलं क्रौञ्चं हिमवतः सुतम् ।
तेन हंसाश्च गृध्राश्च मेरुं गच्छन्ति पर्वतम् ॥ ३.२२७.३३ ॥
त्याने बाणांनी हिमवंताचा पुत्र क्रौंच पर्वत भेदला. त्यामुळे हंस आणि गिधाडे मेरु पर्वताकडे जातात.
3.227.34
स विशीर्णोऽपतच्छैलो भृशमार्तस्वराव्रुवन् ॥ ३.२२७.३४ ॥
तो पर्वत विदीर्ण होऊन कोसळला आणि अत्यंत आर्त स्वराने ओरडू लागला.
3.227.35
तस्मिन्निपतिते त्वन्ये नेदुः शैला भृशं भयात् ।
घोरमार्तस्वरं चक्रुर्दृष्ट्वा क्रौञ्चं विदारितम् ॥ ३.२२७.३५ ॥
तो पडल्यावर इतर पर्वत भीतीने अत्यंत गर्जले. फुटलेला क्रौंच पाहून त्यांनी भयानक आर्त स्वर केला.
3.227.36
सतं नादं भृशार्तानां श्रुत्वाऽपि बलिनांवरः ।
न प्राव्यधदमेयात्मा शक्तिमुद्यम्य चानदत् ॥ ३.२२७.३६ ॥
अत्यंत पीडितांचे शेकडो आक्रोश ऐकूनही बलवानांमध्ये श्रेष्ठ, अमेयात्मा यांनी शक्ती उगारली आणि गर्जना केली, पण ती फेकली नाही.
3.227.37
सा तदा विमला शक्तिः क्षिप्ता तेन महात्मना ।
बिभेद शिखरं घोरं श्वेतस् तरसा गिरेः ॥ ३.२२७.३७ ॥
तेव्हा त्या महात्म्याने फेकलेल्या त्या निर्मल शक्तीने वेगाने त्या भयानक श्वेत पर्वताचे शिखर भेदले.
3.227.38
स तेनाभिहतो दीर्णो गिरिः श्वेतोऽचलैः सह ।
पलायत महीं त्यक्त्वा भीतस्तस्मान्महात्मनः ॥ ३.२२७.३८ ॥
त्याच्या प्रहाराने फुटलेला तो श्वेत पर्वत आपल्या शिळांसह भयभीत होऊन त्या महात्म्यापासून पळाला आणि पृथ्वी सोडून गेला.
3.227.39
ततः प्रव्यथिता भूमिर्व्यशीर्यत समन्ततः ।
आर्ता स्कन्दं समासाद्य पुनर्बलवती बभौ ॥ ३.२२७.३९ ॥
तेव्हा अत्यंत व्यथित झालेली पृथ्वी सर्वत्र फुटली; आर्त होऊन स्कंदाजवळ जाऊन ती पुन्हा बलवती होऊन शोभली.
3.227.40
पर्वताश्च नमस्कृत्यतमेव पृथिवीं गताः ।
अथैनमभजल्लोकः स्कन्दं शुक्लस्य पञ्चमीम् ॥ ३.२२७.४० ॥
पर्वतही त्यांना नमस्कार करून पृथ्वीवरच परत गेले; त्यानंतर लोकांनी शुक्ल पक्षातील पंचमीला स्कंदाची उपासना केली.