महाभारत · अध्याय 3.229
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.229.1
ततः प्रकल्प्य पुत्रत्वे स्कन्दं मातृगणोऽगमत् ।
काकी च हलिमा चैव माता चाथ हली तथा।
आर्या बाला च धात्री च सप्तैता शिशुमातरः ॥ ३.२२९.१ ॥
नंतर स्कंदाला पुत्र मानून मातृगण गेला. काकी, हलिमा, माता, हली, आर्या, बाला आणि धात्री — या सात शिशुमाता होत्या.
3.229.2
एतासां वीर्यसंपन्नः शिशुर्नामातिदारुणः ।
स्कन्दप्रसादजः पुत्रो लोहिताक्षो भयंकरः ॥ ३.२२९.२ ॥
त्यांच्या सामर्थ्याने युक्त एक शिशू, नावानेच अत्यंत भयंकर — स्कंदाच्या कृपेने जन्मलेला पुत्र, लालसर डोळ्यांचा, भयंकर.
3.229.3
एष वीरोऽष्टमः प्रोक्तः स्कन्दो मातृगणोद्भवः ।
छागवक्रेण सहितो नवमः परिकीर्त्यते ॥ ३.२२९.३ ॥
हा वीर आठवा म्हणून सांगितला आहे — मातृगणांपासून उत्पन्न झालेला स्कंद. शेळीच्या मुखाच्या सहित तो नववा म्हणून वर्णिला जातो.
3.229.4
षष्ठं छागमयं वक्रं स्कन्दस्यैवेति विद्धि तम् ।
षट्शिरोभ्यन्तरं राजन्नित्यं मातृगणार्चितम् ॥ ३.२२९.४ ॥
सहावे मुख शेळीचे आहे — ते स्कंदाचेच आहे असे जाण, राजा; सहा मस्तकांहून वेगळे, सदैव मातृगणांनी पूजिलेले.
3.229.5
षण्णां तु प्रवरं तस्य शीर्षाणामिह शब्द्यते ।
शक्तिं येनासृजद्दिव्यां भद्रशाख इति स्म ह ॥ ३.२२९.५ ॥
सहा मस्तकांपैकी त्याचे श्रेष्ठ मस्तक येथे सांगितले जाते — ज्याने त्याने दिव्य शक्ती (भाला) निर्माण केली; तो 'भद्रशाख' म्हणून प्रसिद्ध आहे.
3.229.6
इत्येतद्द्विविधाकारं वृत्तं शुक्लस्य पञ्चमीम् ।
तत्र युद्धं महाघोरं वृत्तं षष्ठ्यां जनाधिप ॥ ३.२२९.६ ॥
दोन रूपांचा हा वृत्तांत शुक्ल पक्षातील पंचमीचा आहे; तेथे महाभयंकर युद्ध — ही घटना षष्ठीला घडली, हे जनाधिपा.
3.229.7
उपविष्टं तु तं स्कन्दमामुक्तकवचस्रजम् ।
हिरण्यचूडमुकुटं हिरण्यांक्षं महाप्रभम् ॥ ३.२२९.७ ॥
कवच आणि माळा उतरवून बसलेल्या त्या स्कंदाला, ज्याची चूड आणि मुकुट सुवर्णाचे होते, ज्याचे डोळे सोनेरी होते, जो महान तेजस्वी होता.
3.229.8
लोहिताम्बरसंवीतं तीक्ष्णदंष्ट्रं मनोरमम् ।
सर्वलक्षणसंपन्नं त्रैलोक्यस्यापि सुप्रियम् ॥ ३.२२९.८ ॥
लाल वस्त्र परिधान केलेला, तीक्ष्ण दाढांचा, मनोहर, सर्व शुभलक्षणांनी युक्त, त्रिलोकांनाही अत्यंत प्रिय.
3.229.9
ततस्तं वरदं शूरं युवानं मृष्टकुण्डलम् ।
अभजत्पद्मरूपा श्रीः स्वयमेव शरीरिणी ॥ ३.२२९.९ ॥
मग कमलरूपा श्री स्वतः देहधारी होऊन त्या वरदात्या, शूर, तरुण, चमकत्या कुंडलांनी युक्त अशा त्याला प्राप्त झाली.
3.229.10
श्रिया जुष्टः पृथुयशाः स कुमारो वरस्तदा ।
निषण्णो दृश्यते भूतैः पौर्णमास्यां यथा शशी ॥ ३.२२९.१० ॥
श्रीने सेविलेला, विपुल कीर्तीचा तो श्रेष्ठ कुमार तेव्हा बसलेला दिसत होता, पौर्णिमेच्या रात्री प्राण्यांमध्ये चंद्र दिसावा तसा.
3.229.11
अपूजयन्महात्मानो ब्राह्मणास्तं महाबलम् ॥ ३.२२९.११ ॥
महात्मा ब्राह्मणांनी त्या महाबलाची पूजा केली.
3.229.12
इदमाहुस्तदा चैव स्कन्दं तत्र महर्षयः ॥ ३.२२९.१२ ॥
तेव्हा तेथील महर्षींनी स्कंदाविषयी हे म्हटले.
3.229.13
हिरण्यवर्ण भद्रं ते लोकानां शंकरो भव ।
त्वया षड्रात्रजातेन सर्वे लोका वशीकृताः ॥ ३.२२९.१३ ॥
हे सुवर्णवर्णा! तुझे कल्याण असो. लोकांचा शंकर (कल्याणकर्ता) हो. सहा रात्रींमध्ये जन्मलेल्या तुझ्याद्वारे सर्व लोक वश केले गेले आहेत.
3.229.14
अभयंच पुनर्दत्तं त्वयैवैषां सुरोत्तम ।
तस्मादिन्द्रो भवानस्तु त्रैलोक्यस्याभयंकरः ॥ ३.२२९.१४ ॥
हे देवश्रेष्ठा! तूच त्यांना पुन्हा अभयही दिलेस. म्हणून तू इंद्र हो; त्रिलोकांचे भय दूर करणारा हो.
3.229.15
किमिन्द्रः सर्वलोकानां करोतीह तपोधनाः ।
कथं देवगणांश्चैव पाति नित्यं सुरेश्वरः ॥ ३.२२९.१५ ॥
हे तपोधनांनो! येथे इंद्र सर्व लोकांसाठी काय करतो? देवगणांचे सुरेश्वर कसे नेहमी रक्षण करतो?
3.229.16
इन्द्रो दधाति भूतानां बलं तेजः प्रजाः सुखम् ।
तुष्टः प्रयच्छति तथा सर्वान्कामान्सुरेश्वरः ॥ ३.२२९.१६ ॥
इंद्र प्राण्यांना बल, तेज, प्रजा आणि सुख देतो. संतुष्ट होऊन सुरेश्वर याचप्रमाणे सर्व इच्छा पूर्ण करतो.
3.229.17
दुर्वृत्तानां संहरति व्रतस्थानां प्रयच्छति ।
अनुशास्ति च भूतानि कार्येषु बलसूदनः ॥ ३.२२९.१७ ॥
तो दुराचाऱ्यांचा संहार करतो; व्रतस्थांना देतो. बलसूदन कार्यांत प्राण्यांचे शासन करतो.
3.229.18
असूर्ये च भवेत्सूर्यस्तथाऽचनद्रे च चन्द्रमाः ।
भवत्यग्निश्च वायुश्च पृथिव्यापश्च स्वं तथा ॥ ३.२२९.१८ ॥
सूर्य नसेल तेथे तोच सूर्य होतो; चंद्र नसेल तेथे तोच चंद्र होतो. तो अग्नी, वायू, पृथ्वी आणि जल होतो; तसेच स्वतःचे स्वरूपही होतो.
3.229.19
एतदिन्द्रेण कर्तव्यमिन्द्रे हि विपुलं बलम् ।
त्वं च वीर बली श्रेष्ठस्तस्मादिन्द्रो भवस्व न ॥ ३.२२९.१९ ॥
हे इंद्राने करावे, कारण इंद्रात मोठे बळ आहे. हे वीरा, तूही बलवान आणि श्रेष्ठ आहेस; म्हणून इंद्र हो, नकार देऊ नकोस.
3.229.20
भवस्वेन्द्रो महाबाहो सर्वेषां नः सुखावहः ।
अभिषिच्यस्व चैवाद्य प्राप्तरूपोऽसि सत्तम ॥ ३.२२९.२० ॥
हे महाबाहो, आम्हा सर्वांना सुख देणारा इंद्र हो. आजच अभिषेक होवो, कारण तू योग्य रूप प्राप्त केले आहेस, हे सत्तमा.
3.229.21
शाधि त्वमेव त्रैलोक्यमव्याग्रे निजये रतः ।
अहं ते किंकरः शक्र न ममेन्द्रत्वमीप्सितम् ॥ ३.२२९.२१ ॥
तूच त्रैलोक्यावर राज्य कर, निश्चिंतपणे विजयात रमत रहा. हे शक्रा, मी तुझा दास आहे; मला इंद्रपद इष्ट नाही.
3.229.22
बलंतवाद्भुतं वीर त्वं देवानामरीञ्जहि ।
अवज्ञास्यन्ति मां लोका वीर्यण तव विस्मिताः ॥ ३.२२९.२२ ॥
तुझे बळ अद्भुत आहे, हे वीरा. देवांच्या शत्रूंना तू नष्ट कर. तुझ्या पराक्रमाने चकित झालेले लोक मला तुच्छ लेखतील.
3.229.23
इन्द्रत्वे तु स्थितं वीर बलहीनं पराजितम् ।
त्वत्तेजसाऽवमंस्यन्ति लोका मां सुरसत्तम ॥ ३.२२९.२३ ॥
इंद्रपदावर स्थित असलो तरी, हे वीरा, मी बलहीन व पराजित होईन. तुझ्या तेजाने लोक मला तुच्छ लेखतील, हे सुरश्रेष्ठा.
3.229.24
आवयोश्च मिथो भेदे प्रयतिष्यन्त्यतन्द्रिताः ।
भेदिते च त्वयि विभो लोको द्वैधमुपेष्यति ॥ ३.२२९.२४ ॥
आपल्या दोघांत परस्पर भेद झाला तर लोक अथक प्रयत्न करतील. हे विभो, तू भेदला गेलास तर लोक द्वैधात पडेल.
3.229.25
द्विधाभूतेषु लोकेषु निश्चितेष्वावयोस्तथा ।
विग्रहः संप्रवर्तेत भूतभेदान्महाबल ॥ ३.२२९.२५ ॥
लोक द्विधा झाल्यावर आणि आमच्या दोघांमध्ये निश्चित झाल्यावर युद्ध पेटेल, हे महाबलवान, प्राण्यांच्या भेदामुळे.
3.229.26
तत्र त्वं मां रणे तात यथाश्रद्धं विजेष्यसि ।
तस्मादिन्द्रो भवानेव भविता मा विचारय ॥ ३.२२९.२६ ॥
तेथे युद्धात तू मला तुझ्या इच्छेप्रमाणे जिंकशील, हे तात. म्हणून तूच इंद्र होशील; विचार करू नकोस.
3.229.27
त्वमेव राजा भद्रं ते त्रैलोक्यस्य ममैव च ।
करोमि किं च तेशक्र शासनात्तद्ब्रवीहि मे ॥ ३.२२९.२७ ॥
तूच राजा आहेस, तुझे कल्याण असो; त्रैलोक्याचा आणि माझाही तूच राजा आहेस. हे शक्रा, तुझ्या आज्ञेने मी काय करू? ते मला सांग.
3.229.28
अहमिन्द्रो भविष्यामि तव वाक्यान्महाबल ।
यदि सत्यमिदं वाक्यं निश्चयाद्भाषितं त्वया ॥ ३.२२९.२८ ॥
हे महाबलवान, तुझ्या शब्दाने मी इंद्र होईन, जर तू निश्चयाने बोललेले हे वचन खरे असेल तर.
3.229.29
यदि वा शासनं स्कन्द कर्तुमिच्छसि मे शृणु ।
अभिषिच्यस्व देवानां सैनापत्ये महाबल ॥ ३.२२९.२९ ॥
किंवा, हे स्कंदा, जर तुला माझी आज्ञा पाळायची असेल तर ऐक: हे महाबलवान, देवांच्या सेनापतीपदी अभिषिक्त हो.
3.229.30
दानवानां विनाशाय देवानामर्थसिद्धये ।
गोब्राह्मणहितार्थाय सैनापत्येऽभिषिञ्च माम् ॥ ३.२२९.३० ॥
दानवांच्या विनाशासाठी, देवांच्या कार्यसिद्धीसाठी, गाई आणि ब्राह्मणांच्या हितासाठी, मला सेनापतीपदी अभिषिक्त कर.
3.229.31
सोऽभिषिक्तो मघवता सर्वैर्देवगणैः सह ।
अतीव शुशुभे तत्र पूज्यमानो महर्षिभिः ॥ ३.२२९.३१ ॥
इंद्र आणि सर्व देवगणांनी अभिषिक्त होऊन, तेथे महर्षींकडून पूजित होऊन तो अत्यंत शोभला.
3.229.32
तत्र तत्काञ्चनं छत्रं ध्रियमाणं व्यरोचत ।
तथैव सुसमिद्धस्य पावकस्यात्ममण्डलम् ॥ ३.२२९.३२ ॥
तेथे धरलेले ते सोन्याचे छत्र शोभले; जसे सुप्रज्वलित अग्नीचे स्वतःचे मंडल शोभते.
3.229.33
विश्वकर्मकृता चास्य दिव्या माला हिरण्मयी ।
आबद्धा त्रिपुरघ्नेन स्वयमेव यशस्विना ॥ ३.२२९.३३ ॥
विश्वकर्म्याने घडवलेली त्याची दिव्य सुवर्णमाला त्रिपुरघातकाने स्वतः यशस्वीपणे बांधली.
3.229.34
आगम्य मनुजव्याघ्र सह देव्या परंतप ।
अर्चयामास सुप्रीतो भगवान्गोवृषध्वजः ॥ ३.२२९.३४ ॥
हे नरव्याघ्रा, शत्रुतापना! देवीसह येऊन, अत्यंत प्रसन्न झालेल्या भगवान गोवृषध्वजाने त्याची पूजा केली.
3.229.35
रुद्रमग्निं द्विजाः प्राहू रुद्रसूनुस्ततस्तु सः ।
कीर्त्यते सुमहातेजाः कुमारोऽद्भुतदर्शनः ॥ ३.२२९.३५ ॥
द्विज रुद्राला अग्नी म्हणतात; तेव्हा तो रुद्राचा पुत्र ठरतो. महातेजस्वी, अद्भुत दर्शनाचा तो कुमार म्हणून कीर्तिला जातो.
3.229.36
रुद्रेण शुक्रमुत्सृष्टं तच्छ्वेतः पर्वतोऽभवत् ।
पावकस्येनद्रियं श्वेते कृत्तिकाभिः कृतं नगे ॥ ३.२२९.३६ ॥
रुद्राने टाकलेले ते शुक्र श्वेत पर्वत झाले; अग्नीचा इंद्रसंबंधी भाग कृत्तिकांनी श्वेत पर्वतावर निर्माण केला.
3.229.37
पूज्यमानं तु रुद्रेण दृष्ट्वा सर्वेदिवौकसः ।
रुद्रसूनुं ततः प्राहुर्गुहं गुणवतांवरम् ॥ ३.२२९.३७ ॥
रुद्राने सन्मानित होत असलेल्या त्याला पाहून सर्व स्वर्गवासी देवांनी रुद्रपुत्र, गुणवंतांमध्ये श्रेष्ठ अशा गुहाला मग संबोधले.
3.229.38
अनुप्रविश्य रुद्रेण वह्निं जातो ह्ययं शिशुः ।
तत्र जातस्ततः स्कन्दो रुद्रसूनुस्ततोऽभवत् ॥ ३.२२९.३८ ॥
रुद्राने अग्नीत प्रवेश केल्यामुळे हे बालक जन्मले. तेथे जन्मलेला तो स्कंद झाला आणि मग रुद्रपुत्र झाला.
3.229.39
रुद्रस्य वह्नेः स्वाहायाः षण्णां स्त्रीणां च तेजसा ।
जातः स्कन्दः सुरश्रेष्ठो रुद्रसूनुस्ततोऽभवत् ॥ ३.२२९.३९ ॥
रुद्र, अग्नी, स्वाहा आणि सहा स्त्रियांच्या तेजाने जन्मलेला स्कंद देवांमध्ये श्रेष्ठ झाला, आणि मग रुद्रपुत्र झाला.
3.229.40
अरजे वाससी रक्ते वसानः पावकात्मजः ।
भाति दीप्तवपुः श्रमान्रक्ताभ्राभ्यामिवांशुमान् ॥ ३.२२९.४० ॥
अग्नीचा पुत्र निर्दोष लाल वस्त्रे परिधान करून, तेजस्वी शरीराने लाल ढगांनी वेढलेल्या सूर्यासारखा शोभतो.
3.229.41
कुक्कुटश्चाग्निना दत्तस्तस् केतुरलंकृतः ।
रथे समुच्छितो भाति कालाग्निरव लोहितः ॥ ३.२२९.४१ ॥
अग्नीने दिलेला कुक्कुट त्याच्या ध्वजावर अलंकृत आहे; रथावर उंच फडकणारा तो ध्वज लाल कालाग्नीसारखा चमकतो.
3.229.42
या चेष्टा सर्वभूतानां प्रभा शक्तिर्बलं तथा ।
अग्रतस्तस्य सा शक्तिर्देवानां जयवर्धनी ॥ ३.२२९.४२ ॥
सर्व प्राण्यांची जी चेष्टा, प्रभा, शक्ती आणि बल आहे, ते त्याच्यासमोर आहे; तीच शक्ती देवांचा विजय वाढवणारी आहे.
3.229.43
विवेश कवचं चास्य शरीरं सहजं तथा ।
युध्यमानस्य देवस्य प्रादुर्भवति तत्सदा ॥ ३.२२९.४३ ॥
त्याच्या कवचात व सहज शरीरात ती प्रविष्ट झाली; युद्ध करणाऱ्या त्या देवात ती सदा प्रकट होते.
3.229.44
शक्तिर्धर्मो बलं तेजः कान्तत्वं सत्यमुन्नतिः ।
ब्रह्मण्यत्वमसंमोहो भक्तानां परिरक्षणम् ॥ ३.२२९.४४ ॥
शक्ती, धर्म, बल, तेज, कांती, सत्य, उन्नती, ब्राह्मणभक्ती, मोहरहितता आणि भक्तांचे रक्षण.
3.229.45
निकृन्तनं च शत्रूणां लोकानां चाभिरक्षणम् ।
स्कन्देन सह जातानि सर्वाण्येव जनाधिप ॥ ३.२२९.४५ ॥
शत्रूंचा नाश आणि लोकांचे रक्षण; हे जनाधिपा, ही सर्व स्कंदासह जन्मली.
3.229.46
एवं देवगणैः सर्वैः सोऽभिषिक्तः स्वलंकृतः ।
बभौ प्रतीतः सुमनाः परिपूर्णेन्दुदर्शनः ॥ ३.२२९.४६ ॥
अशा प्रकारे सर्व देवगणांनी अभिषिक्त व सुशोभित होऊन, प्रसन्न मनाचा, प्रसिद्ध, पूर्ण चंद्रासारखे दर्शन असलेला तो शोभू लागला.
3.229.47
इष्टैः स्वाध्यायघोषैश्च देवतूर्यवरैरपि ।
देवगन्धर्वगीतैश्च सर्वैरप्सरसां गणैः ॥ ३.२२९.४७ ॥
प्रिय स्वाध्यायघोषांनी, श्रेष्ठ दिव्य वाद्यांनी, देव-गंधर्वांच्या गीतांनी आणि सर्व अप्सरांच्या समूहांनी.
3.229.48
एतैश्चान्यैश्च बहुभिस्तुष्टैर्हृष्टैः स्वलंकृतः ।
सुसंवृतः पिशाचानां गणैर्देवगणैस्तथा।
क्रीडन्भाति तदा देवैरभिषिक्तश्च पावकिः ॥ ३.२२९.४८ ॥
यांनी व इतरही बहुतांनी, संतुष्ट व हर्षित होऊन, सुशोभित होऊन, पिशाच-गणांनी व देवगणांनी सभोवती वेढलेला, खेळत असताना, देवांनी अभिषिक्त झालेला पावकी तेव्हा शोभला.
3.229.49
अभिषिक्तं महासेनमपश्यन्त दिवौकसः ।
विनिहत्य तमः सूर्यं यथैवाभ्युदितं तथा ॥ ३.२२९.४९ ॥
अभिषिक्त महासेनाला देवांनी पाहिले, जसा अंधार नष्ट करून सूर्य उगवतो तसा.
3.229.50
अथैनमभ्ययुः सर्वा देवसेनाः सहस्रशः ।
अस्माकं त्वं पतिरिति ब्रुवाणाः सर्वतो दिशः ॥ ३.२२९.५० ॥
तेव्हा सर्व दिशांतून हजारो देवसेना त्याच्याकडे येऊन म्हणाल्या, 'तूच आमचा स्वामी आहेस.'
3.229.51
ताः समासाद्य भगवान्सर्वभूतगणैर्वृतः ।
अर्चितस्तु स्तुतश्चैव सान्त्वयामास ता अपि ॥ ३.२२९.५१ ॥
त्यांच्याजवळ जाऊन, सर्व भूतगणांनी वेढलेला भगवान, पूजित व स्तुत होऊन, त्यांनाही समजावू लागला.
3.229.52
शतक्रतुश्चाभिषिच्य स्कन्दं सेनापतिं तदा ।
सस्मार तां देवसेनां या सा तेन विमोक्षिता ॥ ३.२२९.५२ ॥
तेव्हा शतक्रतु (इंद्र) याने स्कंदाला सेनापती म्हणून अभिषेक करून, ज्या देवसेनेला त्याने मुक्त केले होते तिची आठवण केली.
3.229.53
अयं तस्याः पतिर्नूनं विहितो ब्रह्मणा स्वयम् ।
संचिन्त्य त्वानयामास देवसेनां ह्यलंकृताम् ॥ ३.२२९.५३ ॥
'हाच तिचा पती ब्रह्म्याने स्वतः निश्चित केला आहे' असा विचार करून त्याने अलंकृत देवसेनेला आणले.
3.229.54
स्कन्दं प्रोवाच बलभिदियं कन्या सुरोत्तम ।
अजाते त्वयि निर्दिष्टा तव पत्नी स्वयंभुवा ॥ ३.२२९.५४ ॥
बलाचा संहार करणारा इंद्र स्कंदाला म्हणाला, 'हे सुरोत्तमा, ही कन्या तू जन्मण्यापूर्वीच स्वयंभू (ब्रह्मदेव) यांनी तुझी पत्नी म्हणून नेमली आहे.'
3.229.55
तस्मात्त्वमस्या विधिवत्पाणिं मन्त्रपुरस्कृतम् ।
गृहाण दक्षिणं देव्याः पाणिना पद्मवर्चसा ॥ ३.२२९.५५ ॥
म्हणून विधिपूर्वक मंत्रांसह हिचा हात धर. कमळासारख्या तेजस्वी देवीचा उजवा हात घे.
3.229.56
एवमुक्तः स जग्राह तस्याः पाणिं यथाविधि ।
बृहस्पतिर्मन्त्रविद्धि जजाप च जुहाव च ॥ ३.२२९.५६ ॥
असे सांगितल्यावर त्याने विधिपूर्वक तिचा हात धरला. मंत्रज्ञ बृहस्पतीने जप केला आणि आहुती दिली.
3.229.57
एवं स्कन्दस्य महिषीं देवसेनां विदुर्जनाः ।
षष्ठीं यां ब्राह्मणाः प्राहुर्लक्ष्मीमासां सुखप्रदाम् ॥ ३.२२९.५७ ॥
अशा प्रकारे लोक स्कंदाची पत्नी देवसेनेला ओळखतात. सुख देणारी जी षष्ठी ब्राह्मण लक्ष्मी म्हणतात, ती याच देवींपैकी आहे.
3.229.58
सिनीबालीं कुहूं चैव सद्वृत्तिमपराजिताम् ।
इत्येवमादिभिर्देवी नामभिः परिकीर्त्यते ॥ ३.२२९.५८ ॥
सिनीवाली, कुहू, सद्वृत्ती आणि अपराजिता — अशा नावांनी ती देवी गौरवली जाते.
3.229.59
यदा स्कन्दः पतिर्लब्धः शाश्वतो देवसेनया ।
तदा तमाश्रयल्लक्ष्मीः स्वयं देवी शरीरिणी ॥ ३.२२९.५९ ॥
देवसेनेने स्कंदाला शाश्वत पती म्हणून मिळवले, तेव्हा स्वतः शरीरधारी देवी लक्ष्मी त्याच्या आश्रयाला आली.
3.229.60
श्रीजुष्टः पञ्चमीस्कन्दस्तस्माच्छ्रीः पञ्चमी स्मृता ।
षष्ठ्यां कृतार्थोऽभूद्यस्थात्तस्मात्षष्ठी महातिधिः ॥ ३.२२९.६० ॥
श्रीला प्रिय असलेला स्कंद पंचमीशी संबंधित झाला; म्हणून श्रीला पंचमी म्हणून स्मरतात. षष्ठीला तो कृतार्थ झाला; म्हणून षष्ठी ही महान अतिथी आहे.