ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.229
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.229.1
ततः प्रकल्प्य पुत्रत्वे स्कन्दं मातृगणोऽगमत् ।
काकी च हलिमा चैव माता चाथ हली तथा।
आर्या बाला च धात्री च सप्तैता शिशुमातरः ॥ ३.२२९.१ ॥
ਫਿਰ ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾ ਕੇ ਮਾਤ੍ਰਗਣ ਗਿਆ। ਕਾਕੀ, ਹਲਿਮਾ, ਮਾਤਾ, ਹਲੀ, ਆਰਿਆ, ਬਾਲਾ ਅਤੇ ਧਾਤ੍ਰੀ — ਇਹ ਸੱਤ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਸਨ।
3.229.2
एतासां वीर्यसंपन्नः शिशुर्नामातिदारुणः ।
स्कन्दप्रसादजः पुत्रो लोहिताक्षो भयंकरः ॥ ३.२२९.२ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇੱਕ ਸ਼ਿਸ਼ੂ, ਨਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ — ਸਕੰਦ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ ਪੁੱਤਰ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ।
3.229.3
एष वीरोऽष्टमः प्रोक्तः स्कन्दो मातृगणोद्भवः ।
छागवक्रेण सहितो नवमः परिकीर्त्यते ॥ ३.२२९.३ ॥
ਇਹ ਵੀਰ ਅੱਠਵਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ — ਮਾਤ੍ਰਗਣਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਸਕੰਦ। ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹ ਨੌਵਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.229.4
षष्ठं छागमयं वक्रं स्कन्दस्यैवेति विद्धि तम् ।
षट्शिरोभ्यन्तरं राजन्नित्यं मातृगणार्चितम् ॥ ३.२२९.४ ॥
ਛੇਵਾਂ ਮੂੰਹ ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਹੈ — ਉਸਨੂੰ ਸਕੰਦ ਦਾ ਹੀ ਜਾਣ, ਰਾਜਾ; ਛੇ ਸਿਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ਸਦਾ ਮਾਤ੍ਰਗਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ।
3.229.5
षण्णां तु प्रवरं तस्य शीर्षाणामिह शब्द्यते ।
शक्तिं येनासृजद्दिव्यां भद्रशाख इति स्म ह ॥ ३.२२९.५ ॥
ਛੇ ਸਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਦਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਿਰ ਇੱਥੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਦਿਵਯ ਸ਼ਕਤੀ (ਬਰਛੀ) ਰਚੀ; ਉਹ 'ਭਦ੍ਰਸ਼ਾਖ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.229.6
इत्येतद्द्विविधाकारं वृत्तं शुक्लस्य पञ्चमीम् ।
तत्र युद्धं महाघोरं वृत्तं षष्ठ्यां जनाधिप ॥ ३.२२९.६ ॥
ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਮਹਾ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ — ਇਹ ਘਟਨਾ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਨੂੰ ਵਾਪਰੀ, ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ।
3.229.7
उपविष्टं तु तं स्कन्दमामुक्तकवचस्रजम् ।
हिरण्यचूडमुकुटं हिरण्यांक्षं महाप्रभम् ॥ ३.२२९.७ ॥
ਕਵਚ ਅਤੇ ਮਾਲਾ ਉਤਾਰ ਕੇ ਬੈਠੇ ਉਸ ਸਕੰਦ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੂੜਾ ਅਤੇ ਮੁਕਟ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ ਸਨ।
3.229.8
लोहिताम्बरसंवीतं तीक्ष्णदंष्ट्रं मनोरमम् ।
सर्वलक्षणसंपन्नं त्रैलोक्यस्यापि सुप्रियम् ॥ ३.२२९.८ ॥
ਲਾਲ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਤਿੱਖੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਨੋਹਰ, ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਤਿ ਪਿਆਰੇ।
3.229.9
ततस्तं वरदं शूरं युवानं मृष्टकुण्डलम् ।
अभजत्पद्मरूपा श्रीः स्वयमेव शरीरिणी ॥ ३.२२९.९ ॥
ਫਿਰ ਕਮਲ-ਰੂਪਾ ਸ਼੍ਰੀ ਆਪ ਹੀ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਵਰਦਾਤਾ, ਸੂਰਵੀਰ, ਜਵਾਨ, ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।
3.229.10
श्रिया जुष्टः पृथुयशाः स कुमारो वरस्तदा ।
निषण्णो दृश्यते भूतैः पौर्णमास्यां यथा शशी ॥ ३.२२९.१० ॥
ਸ਼੍ਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ, ਵੱਡੀ ਕੀਰਤੀ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੁਮਾਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੈਠਾ ਦਿੱਸਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
3.229.11
अपूजयन्महात्मानो ब्राह्मणास्तं महाबलम् ॥ ३.२२९.११ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
3.229.12
इदमाहुस्तदा चैव स्कन्दं तत्र महर्षयः ॥ ३.२२९.१२ ॥
ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਕੰਦ ਬਾਰੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।
3.229.13
हिरण्यवर्ण भद्रं ते लोकानां शंकरो भव ।
त्वया षड्रात्रजातेन सर्वे लोका वशीकृताः ॥ ३.२२९.१३ ॥
ਹੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਵਾਲਿਆ! ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ੰਕਰ (ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ) ਬਣ। ਛੇ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
3.229.14
अभयंच पुनर्दत्तं त्वयैवैषां सुरोत्तम ।
तस्मादिन्द्रो भवानस्तु त्रैलोक्यस्याभयंकरः ॥ ३.२२९.१४ ॥
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਤੂੰ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਅਭੈ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਬਣ; ਤ੍ਰਿਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭੈ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ।
3.229.15
किमिन्द्रः सर्वलोकानां करोतीह तपोधनाः ।
कथं देवगणांश्चैव पाति नित्यं सुरेश्वरः ॥ ३.२२९.१५ ॥
ਹੇ ਤਪੋਧਨੋ! ਇੱਥੇ ਇੰਦਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਦੇਵਗਣਾਂ ਦੀ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ ਕਿਵੇਂ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ?
3.229.16
इन्द्रो दधाति भूतानां बलं तेजः प्रजाः सुखम् ।
तुष्टः प्रयच्छति तथा सर्वान्कामान्सुरेश्वरः ॥ ३.२२९.१६ ॥
ਇੰਦਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਬਲ, ਤੇਜ, ਪ੍ਰਜਾ ਅਤੇ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.229.17
दुर्वृत्तानां संहरति व्रतस्थानां प्रयच्छति ।
अनुशास्ति च भूतानि कार्येषु बलसूदनः ॥ ३.२२९.१७ ॥
ਉਹ ਦੁਰਾਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵਰਤਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਲਸੂਦਨ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.229.18
असूर्ये च भवेत्सूर्यस्तथाऽचनद्रे च चन्द्रमाः ।
भवत्यग्निश्च वायुश्च पृथिव्यापश्च स्वं तथा ॥ ३.२२९.१८ ॥
ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਉਹੀ ਸੂਰਜ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਉਹੀ ਚੰਦਰਮਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਗਨੀ, ਵਾਯੂ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਸਰੂਪ ਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
3.229.19
एतदिन्द्रेण कर्तव्यमिन्द्रे हि विपुलं बलम् ।
त्वं च वीर बली श्रेष्ठस्तस्मादिन्द्रो भवस्व न ॥ ३.२२९.१९ ॥
ਇਹ ਇੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਲ ਹੈ। ਹੇ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਵੀ ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਇੰਦਰ ਬਣ, ਇਨਕਾਰ ਨਾ ਕਰ।
3.229.20
भवस्वेन्द्रो महाबाहो सर्वेषां नः सुखावहः ।
अभिषिच्यस्व चैवाद्य प्राप्तरूपोऽसि सत्तम ॥ ३.२२९.२० ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਸਾਡੇ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ ਬਣ। ਅੱਜ ਹੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਯੋਗ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੱਤਮ।
3.229.21
शाधि त्वमेव त्रैलोक्यमव्याग्रे निजये रतः ।
अहं ते किंकरः शक्र न ममेन्द्रत्वमीप्सितम् ॥ ३.२२९.२१ ॥
ਤੂੰ ਹੀ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰ, ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਹੋ ਕੇ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਰਮ। ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਇੰਦਰਪਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ।
3.229.22
बलंतवाद्भुतं वीर त्वं देवानामरीञ्जहि ।
अवज्ञास्यन्ति मां लोका वीर्यण तव विस्मिताः ॥ ३.२२९.२२ ॥
ਤੇਰਾ ਬਲ ਅਦਭੁਤ ਹੈ, ਹੇ ਵੀਰ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰ ਦੇ। ਤੇਰੇ ਵੀਰਜ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਲੋਕ ਮੇਰਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨਗੇ।
3.229.23
इन्द्रत्वे तु स्थितं वीर बलहीनं पराजितम् ।
त्वत्तेजसाऽवमंस्यन्ति लोका मां सुरसत्तम ॥ ३.२२९.२३ ॥
ਇੰਦਰਪਦ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਬਲਹੀਣ ਅਤੇ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਤੇਜ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਤੁੱਛ ਸਮਝਣਗੇ, ਹੇ ਸੁਰਸੱਤਮ।
3.229.24
आवयोश्च मिथो भेदे प्रयतिष्यन्त्यतन्द्रिताः ।
भेदिते च त्वयि विभो लोको द्वैधमुपेष्यति ॥ ३.२२९.२४ ॥
ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਭੇਦ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਲੋਕ ਬਿਨਾਂ ਥੱਕੇ ਯਤਨ ਕਰਨਗੇ। ਹੇ ਵਿਭੂ, ਤੂੰ ਭੇਦਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੋਹਰੇਪਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਵੇਗਾ।
3.229.25
द्विधाभूतेषु लोकेषु निश्चितेष्वावयोस्तथा ।
विग्रहः संप्रवर्तेत भूतभेदान्महाबल ॥ ३.२२९.२५ ॥
ਲੋਕ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਯੁੱਧ ਛਿੜੇਗਾ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਕਾਰਨ।
3.229.26
तत्र त्वं मां रणे तात यथाश्रद्धं विजेष्यसि ।
तस्मादिन्द्रो भवानेव भविता मा विचारय ॥ ३.२२९.२६ ॥
ਉੱਥੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿੱਤੇਂਗਾ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਹੀ ਇੰਦਰ ਬਣੇਂਗਾ; ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਕਰ।
3.229.27
त्वमेव राजा भद्रं ते त्रैलोक्यस्य ममैव च ।
करोमि किं च तेशक्र शासनात्तद्ब्रवीहि मे ॥ ३.२२९.२७ ॥
ਤੂੰ ਹੀ ਰਾਜਾ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਤ੍ਰਿਲੋਕੀ ਦਾ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਰਾਜਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
3.229.28
अहमिन्द्रो भविष्यामि तव वाक्यान्महाबल ।
यदि सत्यमिदं वाक्यं निश्चयाद्भाषितं त्वया ॥ ३.२२९.२८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਬਣਾਂਗਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਇਹ ਬਚਨ ਸੱਚ ਹੈ।
3.229.29
यदि वा शासनं स्कन्द कर्तुमिच्छसि मे शृणु ।
अभिषिच्यस्व देवानां सैनापत्ये महाबल ॥ ३.२२९.२९ ॥
ਜਾਂ, ਹੇ ਸਕੰਦ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਸੁਣ: ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੇ ਪਦ ਉੱਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਵਾ।
3.229.30
दानवानां विनाशाय देवानामर्थसिद्धये ।
गोब्राह्मणहितार्थाय सैनापत्येऽभिषिञ्च माम् ॥ ३.२२९.३० ॥
ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ, ਗਊਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ, ਮੈਨੂੰ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੇ ਪਦ ਉੱਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ।
3.229.31
सोऽभिषिक्तो मघवता सर्वैर्देवगणैः सह ।
अतीव शुशुभे तत्र पूज्यमानो महर्षिभिः ॥ ३.२२९.३१ ॥
ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ ਹੋਇਆ ਉਹ ਅਤਿਅੰਤ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਇਆ।
3.229.32
तत्र तत्काञ्चनं छत्रं ध्रियमाणं व्यरोचत ।
तथैव सुसमिद्धस्य पावकस्यात्ममण्डलम् ॥ ३.२२९.३२ ॥
ਉੱਥੇ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਛਤਰ ਸ਼ੋਭਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮੰਡਲ।
3.229.33
विश्वकर्मकृता चास्य दिव्या माला हिरण्मयी ।
आबद्धा त्रिपुरघ्नेन स्वयमेव यशस्विना ॥ ३.२२९.३३ ॥
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਉਸਦੀ ਦਿਵਯ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਯਸ਼ਸਵੀ ਨੇ ਖੁਦ ਬੰਨ੍ਹੀ।
3.229.34
आगम्य मनुजव्याघ्र सह देव्या परंतप ।
अर्चयामास सुप्रीतो भगवान्गोवृषध्वजः ॥ ३.२२९.३४ ॥
ਹੇ ਨਰ-ਵਿਆਘਰ, ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਆ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਭਗਵਾਨ ਗੋਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ ਨੇ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
3.229.35
रुद्रमग्निं द्विजाः प्राहू रुद्रसूनुस्ततस्तु सः ।
कीर्त्यते सुमहातेजाः कुमारोऽद्भुतदर्शनः ॥ ३.२२९.३५ ॥
ਦ੍ਵਿਜ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਅਗਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਤਦੋਂ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਅਦਭੁਤ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਕੁਮਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.229.36
रुद्रेण शुक्रमुत्सृष्टं तच्छ्वेतः पर्वतोऽभवत् ।
पावकस्येनद्रियं श्वेते कृत्तिकाभिः कृतं नगे ॥ ३.२२९.३६ ॥
ਰੁਦ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਚਿੱਟਾ ਪਰਬਤ ਬਣ ਗਿਆ; ਅਗਨੀ ਦਾ ਇੰਦਰ-ਸੰਬੰਧੀ ਅੰਸ਼ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਚਿੱਟੇ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਰਚਿਆ।
3.229.37
पूज्यमानं तु रुद्रेण दृष्ट्वा सर्वेदिवौकसः ।
रुद्रसूनुं ततः प्राहुर्गुहं गुणवतांवरम् ॥ ३.२२९.३७ ॥
ਰੁਦਰ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸਵਰਗਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਰੁਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਗੁਣਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਗੁਹ ਨੂੰ ਤਦ ਪੁਕਾਰਿਆ।
3.229.38
अनुप्रविश्य रुद्रेण वह्निं जातो ह्ययं शिशुः ।
तत्र जातस्ततः स्कन्दो रुद्रसूनुस्ततोऽभवत् ॥ ३.२२९.३८ ॥
ਰੁਦਰ ਨੇ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਾਲਕ ਜਨਮਿਆ। ਉੱਥੇ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਸਕੰਦ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਰੁਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ।
3.229.39
रुद्रस्य वह्नेः स्वाहायाः षण्णां स्त्रीणां च तेजसा ।
जातः स्कन्दः सुरश्रेष्ठो रुद्रसूनुस्ततोऽभवत् ॥ ३.२२९.३९ ॥
ਰੁਦਰ, ਅਗਨੀ, ਸਵਾਹਾ ਅਤੇ ਛੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ ਸਕੰਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਰੁਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ।
3.229.40
अरजे वाससी रक्ते वसानः पावकात्मजः ।
भाति दीप्तवपुः श्रमान्रक्ताभ्राभ्यामिवांशुमान् ॥ ३.२२९.४० ॥
ਅਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬੇਦਾਗ਼ ਲਾਲ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ, ਚਮਕਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਲਾਲ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ।
3.229.41
कुक्कुटश्चाग्निना दत्तस्तस् केतुरलंकृतः ।
रथे समुच्छितो भाति कालाग्निरव लोहितः ॥ ३.२२९.४१ ॥
ਅਗਨੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਕੁੱਕੜ ਉਸ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਜੋਂ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਉੱਚਾ ਉਠਿਆ ਉਹ ਝੰਡਾ ਲਾਲ ਕਾਲਾਗਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
3.229.42
या चेष्टा सर्वभूतानां प्रभा शक्तिर्बलं तथा ।
अग्रतस्तस्य सा शक्तिर्देवानां जयवर्धनी ॥ ३.२२९.४२ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜੋ ਚੇਸ਼ਟਾ, ਪ੍ਰਭਾ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬਲ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹੈ; ਉਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
3.229.43
विवेश कवचं चास्य शरीरं सहजं तथा ।
युध्यमानस्य देवस्य प्रादुर्भवति तत्सदा ॥ ३.२२९.४३ ॥
ਉਸ ਦੇ ਕਵਚ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿਜ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ; ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
3.229.44
शक्तिर्धर्मो बलं तेजः कान्तत्वं सत्यमुन्नतिः ।
ब्रह्मण्यत्वमसंमोहो भक्तानां परिरक्षणम् ॥ ३.२२९.४४ ॥
ਸ਼ਕਤੀ, ਧਰਮ, ਬਲ, ਤੇਜ, ਕਾਂਤੀ, ਸੱਚ, ਉੱਨਤੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਭਗਤੀ, ਮੋਹ-ਰਹਿਤਤਾ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ।
3.229.45
निकृन्तनं च शत्रूणां लोकानां चाभिरक्षणम् ।
स्कन्देन सह जातानि सर्वाण्येव जनाधिप ॥ ३.२२९.४५ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ; ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਇਹ ਸਭ ਸਕੰਦ ਨਾਲ ਹੀ ਜਨਮੇ ਸਨ।
3.229.46
एवं देवगणैः सर्वैः सोऽभिषिक्तः स्वलंकृतः ।
बभौ प्रतीतः सुमनाः परिपूर्णेन्दुदर्शनः ॥ ३.२२९.४६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇਵ-ਗਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸੁੰਦਰ ਸਜਾਵਟ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸੋਭਿਆ।
3.229.47
इष्टैः स्वाध्यायघोषैश्च देवतूर्यवरैरपि ।
देवगन्धर्वगीतैश्च सर्वैरप्सरसां गणैः ॥ ३.२२९.४७ ॥
ਪਿਆਰੇ ਸਵਾਧਿਆਏ ਦੇ ਘੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਉੱਤਮ ਦਿਵਯ ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ, ਦੇਵ-ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ।
3.229.48
एतैश्चान्यैश्च बहुभिस्तुष्टैर्हृष्टैः स्वलंकृतः ।
सुसंवृतः पिशाचानां गणैर्देवगणैस्तथा।
क्रीडन्भाति तदा देवैरभिषिक्तश्च पावकिः ॥ ३.२२९.४८ ॥
ਇਹਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਹਣੀ ਸਜਾਵਟ ਨਾਲ, ਪਿਸ਼ਾਚ-ਗਣਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਖੇਡਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਪਾਵਕਿ ਤਦ ਸੋਭਿਆ।
3.229.49
अभिषिक्तं महासेनमपश्यन्त दिवौकसः ।
विनिहत्य तमः सूर्यं यथैवाभ्युदितं तथा ॥ ३.२२९.४९ ॥
ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਮਹਾਸੇਨ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟਾ ਕੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ।
3.229.50
अथैनमभ्ययुः सर्वा देवसेनाः सहस्रशः ।
अस्माकं त्वं पतिरिति ब्रुवाणाः सर्वतो दिशः ॥ ३.२२९.५० ॥
ਫਿਰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇਵਸੈਨਾਵਾਂ ਉਸ ਕੋਲ ਆਈਆਂ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ, 'ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈਂ।'
3.229.51
ताः समासाद्य भगवान्सर्वभूतगणैर्वृतः ।
अर्चितस्तु स्तुतश्चैव सान्त्वयामास ता अपि ॥ ३.२२९.५१ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸਰਬ ਭੂਤਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ, ਪੂਜਿਤ ਤੇ ਸਤੁਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ।
3.229.52
शतक्रतुश्चाभिषिच्य स्कन्दं सेनापतिं तदा ।
सस्मार तां देवसेनां या सा तेन विमोक्षिता ॥ ३.२२९.५२ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਸੈਨਾਪਤੀ ਵਜੋਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੇਵਸੈਨਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਛੁਡਾਈ ਗਈ ਸੀ।
3.229.53
अयं तस्याः पतिर्नूनं विहितो ब्रह्मणा स्वयम् ।
संचिन्त्य त्वानयामास देवसेनां ह्यलंकृताम् ॥ ३.२२९.५३ ॥
'ਇਹੀ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਜੀ ਹੋਈ ਦੇਵਸੈਨਾ ਨੂੰ ਲਿਆਂਦਾ।
3.229.54
स्कन्दं प्रोवाच बलभिदियं कन्या सुरोत्तम ।
अजाते त्वयि निर्दिष्टा तव पत्नी स्वयंभुवा ॥ ३.२२९.५४ ॥
ਬਲ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਸੁਰੋਤਮ, ਇਹ ਕੰਨਿਆ ਤੇਰੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਵੈਭੂ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਠਹਿਰਾਈ ਹੈ।'
3.229.55
तस्मात्त्वमस्या विधिवत्पाणिं मन्त्रपुरस्कृतम् ।
गृहाण दक्षिणं देव्याः पाणिना पद्मवर्चसा ॥ ३.२२९.५५ ॥
ਇਸ ਲਈ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ। ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਥਾਮ।
3.229.56
एवमुक्तः स जग्राह तस्याः पाणिं यथाविधि ।
बृहस्पतिर्मन्त्रविद्धि जजाप च जुहाव च ॥ ३.२२९.५६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ’ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ। ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਜਪ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ।
3.229.57
एवं स्कन्दस्य महिषीं देवसेनां विदुर्जनाः ।
षष्ठीं यां ब्राह्मणाः प्राहुर्लक्ष्मीमासां सुखप्रदाम् ॥ ३.२२९.५७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਸਕੰਦ ਦੀ ਪਟਰਾਣੀ ਦੇਵਸੇਨਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਜਿਸ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ।
3.229.58
सिनीबालीं कुहूं चैव सद्वृत्तिमपराजिताम् ।
इत्येवमादिभिर्देवी नामभिः परिकीर्त्यते ॥ ३.२२९.५८ ॥
ਸਿਨੀਵਾਲੀ, ਕੁਹੂ, ਸਦਵ੍ਰਿੱਤੀ ਅਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤਾ — ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
3.229.59
यदा स्कन्दः पतिर्लब्धः शाश्वतो देवसेनया ।
तदा तमाश्रयल्लक्ष्मीः स्वयं देवी शरीरिणी ॥ ३.२२९.५९ ॥
ਜਦੋਂ ਦੇਵਸੇਨਾ ਨੇ ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਸਰੀਰਧਾਰਣੀ ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਈ।
3.229.60
श्रीजुष्टः पञ्चमीस्कन्दस्तस्माच्छ्रीः पञ्चमी स्मृता ।
षष्ठ्यां कृतार्थोऽभूद्यस्थात्तस्मात्षष्ठी महातिधिः ॥ ३.२२९.६० ॥
ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸਕੰਦ ਪੰਚਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ; ਇਸ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਪੰਚਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਨੂੰ ਉਹ ਕਰਤਾਰਥ ਹੋਏ; ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾਨ ਹੈ।