ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.23.1
तस्मिन्दशार्हाधिपतौ प्रयाते ।
युधिष्ठिरो भीमसेनार्जुनौ च।
यमौ च कृष्ण च पुरोहितश्च ।
रथान्महार्हान्परमाश्वयुक्तान् ॥ ३.२३.१ ॥
ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਭੀਮਸੇਨ, ਅਰਜੁਨ, ਜੁੜਵੇਂ ਭਰਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ) ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਜੁੜੇ ਕੀਮਤੀ ਰੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਏ।
3.23.2
अस्थाय वीराः सहिता वनाय ।
प्रतस्थिरे भूतपतिप्रकाशाः।
हिरण्यनिष्कान्वसनानि गाश्च ।
गदाय शिक्षाक्षरमन्त्रविद्भ्यः ॥ ३.२३.२ ॥
ਵੀਰ ਇਕੱਠੇ ਰੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਬਣ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ, ਭੂਤਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ। ਸ਼ਿਕਸ਼ਾ, ਅਕਸ਼ਰ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਕ, ਵਸਤਰ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ।
3.23.3
प्रेष्याः पुरो विंशतिरात्तशस्त्रा ।
धनूंषि शस्त्राणि शरांश्च दीप्तान्।
मौर्वीश्च यन्त्राणि च सायकांश्च ।
सर्वे समादाय जघन्यमीयुः ॥ ३.२३.३ ॥
ਵੀਹ ਸੇਵਕ ਸ਼ਸਤਰ ਧਾਰ ਕੇ ਅੱਗੇ ਤੁਰੇ; ਉਹ ਧਨੁਸ਼, ਸ਼ਸਤਰ, ਚਮਕਦੇ ਤੀਰ, ਤਾਰਾਂ, ਯੰਤਰ ਅਤੇ ਸਾਇਕ ਸਭ ਲੈ ਕੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਚਲੇ ਗਏ।
3.23.4
तत्सतु वासांसि च राजपुत्र्या ।
धात्र्यश्च दास्यश्च विभूषणं च।
तदिन्द्रसेनस्त्वरितः प्रगृह्य ।
जघन्यमेवोपययौ रथेन ॥ ३.२३.४ ॥
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਵਸਤਰ, ਧਾਤਰੀਆਂ, ਦਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ — ਇਹ ਸਭ ਇੰਦਰਸੇਨ ਨੇ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਚਾਲੇ ਪਾਏ।
3.23.5
ततः कुरुश्रेष्ठमुपेत्य पौराः ।
प्रदक्षिणं चक्रुरदीनसत्वाः।
तं ब्राह्मणाश्चाभ्यवदन्प्रसन्ना ।
मुख्याश्च सर्वे कुरुजाङ्गलानाम् ॥ ३.२३.५ ॥
ਫਿਰ ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਨਿਰਭੈ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਕੁਰੂ-ਜਾਂਗਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
3.23.6
स चापि तानभ्यवदत्प्रसन्नः ।
सहैव तैर्भ्रातृभिर्धर्मराजः।
तस्थौ च तत्राधिपतिर्महात्मा ।
दृष्ट्वा जनौघं कुरुजाङ्गलानाम् ॥ ३.२३.६ ॥
ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਧਰਮਰਾਜ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ; ਕੁਰੂ ਅਤੇ ਜਾਂਗਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।
3.23.7
पितेव पुत्रेषु स तेषु भावं ।
चक्रे कुरूणामृषभो महात्मा।
ते चापि तस्मिन्भरतप्रबर्हे ।
तथा बभूवुः पितरीव पुत्राः ॥ ३.२३.७ ॥
ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਵੀ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ।
3.23.8
ततस्तमासाद्य महाजनौघाः ।
कुरुप्रवीरं परिवार्य तस्थुः।
हानाथ हाधर्म इति ब्रुवाणा ।
हीताश्च सर्वेऽऽश्रुमुखा बभूवुः ॥ ३.२३.८ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਂ ਜਨਸਮੂਹ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਉਸ ਵੀਰ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ; 'ਹਾਏ, ਇਹ ਤਾਂ ਅਧਰਮ ਹੈ' ਆਖਦੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਭਰੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਬਣ ਗਏ।
3.23.9
वरः कुरूणामधिपः प्रजानां ।
पितेव पुत्रानपहाय चास्मान्।
पौरानिमाञ्जानपदांश्च सर्वान् ।
हित्वा प्रयातः क्वनु धर्मराजः ॥ ३.२३.९ ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਪਰਜਾ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਅਧਿਪਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਨੂੰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜਨਪਦ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਧਰਮਰਾਜ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ?
3.23.10
धिग्धार्तराष्ट्रं सुनृशंसबुद्धिं ।
धिक्सौबलं पापमतिं च कर्णम्।
अनर्थमिच्छन्ति नरेन्द्र पापा ।
ये धर्मनित्यस्य सतस्तवोग्राः ॥ ३.२३.१० ॥
ਬੜੀ ਨਿਰਦਈ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ! ਸੁਬਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਾਪਬੁੱਧੀ ਕਰਣ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ! ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ, ਜੋ ਪਾਪੀ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਬੁਰਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਹਨ।
3.23.11
स्वयं निवेश्याप्रतिमं महात्मा ।
पुरं महादेवपुरप्रकाशम्।
शतक्रतुप्रस्थममोघकर्मा ।
हित्वा प्रयातः क्वनु धर्मराजः ॥ ३.२३.११ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਆਪ ਬੇਮਿਸਾਲ ਨਗਰ ਵਸਾਇਆ ਸੀ; ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਨਗਰ ਵਾਂਗ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਸਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਅਮੋਘ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਾ ਧਰਮਰਾਜ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ?
3.23.12
चकार यामप्रतिमां महात्मा ।
सभां मयो देवसभाप्रकाशाम्।
तां देवगुप्तामिव देवमायां ।
हित्वाप्रयातः क्वनु धर्मराजः ॥ ३.२३.१२ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਮਯ ਨੇ ਬਣਾਈ ਉਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਭਾ, ਦੇਵਸਭਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਦੈਵੀ ਮਾਇਆ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਧਰਮਰਾਜ ਕਿੱਥੇ ਗਏ?
3.23.13
तान्धर्मकामार्थविदुत्तमौजा ।
बीभत्सुरुच्चैः सहितानुवाच।
आदास्यते वासमिमं निरुष्य ।
रवनेषु राजा द्विषतां यशांसि ॥ ३.२३.१३ ॥
ਧਰਮ, ਕਾਮ, ਅਰਥ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਉੱਤਮ ਓਜਸਵੀ ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ: "ਇਹ ਵਾਸ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਯਸ਼ ਖੋਹ ਲਵੇਗਾ।"
3.23.14
द्विजातिमुख्याः सहिताः पृथक्व ।
भवद्भिरासाद्य तपस्विनश्च।
प्रसाद्य धर्मार्थविदश्च वाच्या ।
यथार्थसिद्धिः परमा भवेन्नः ॥ ३.२३.१४ ॥
"ਹੇ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਜਾਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਤਪਸਵੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਧਰਮ-ਅਰਥ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਕਹੋ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਪਰਮ ਯਥਾਰਥ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।"
3.23.15
इत्येवमुक्ते वचनेऽऽर्जुनेन ।
ते ब्राह्मणाः सर्ववर्णाश्च राजन्।
मुदाऽभ्यनन्दन्सहिताश्च चक्रुः ।
प्रदक्षिणं धर्मभृतांवरिष्ठम् ॥ ३.२३.१५ ॥
"ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅਭਿਨੰਦਨ ਕਰਕੇ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕੀਤੀ।"
3.23.16
आमन्त्र्य पार्थं च वृकोदरं च ।
धनंजयं याज्ञसेनीं यमौ च।
प्रतस्थिरे राष्ट्रमरपेतहार्षा ।
युधिष्ठिरेणानुमता यथास्वम् ॥ ३.२३.१६ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਪਾਰਥ, ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਧਨੰਜਯ, ਯਾਜ੍ਞਸੇਨੀ ਅਤੇ ਜੁੜਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾ ਗੁਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਤੁਰ ਪਏ।