మహాభారతం · అధ్యాయం 3.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.23.1
तस्मिन्दशार्हाधिपतौ प्रयाते ।
युधिष्ठिरो भीमसेनार्जुनौ च।
यमौ च कृष्ण च पुरोहितश्च ।
रथान्महार्हान्परमाश्वयुक्तान् ॥ ३.२३.१ ॥
దశార్హుల అధిపతి (కృష్ణుడు) వెళ్ళిన తరువాత, యుధిష్ఠిరుడు, భీమసేనుడు, అర్జునుడు, కవల సోదరులు, కృష్ణ (ద్రౌపది) మరియు పురోహితుడు ఉత్తమ అశ్వాలు పూన్చిన విలువైన రథాలను ఎక్కారు.
3.23.2
अस्थाय वीराः सहिता वनाय ।
प्रतस्थिरे भूतपतिप्रकाशाः।
हिरण्यनिष्कान्वसनानि गाश्च ।
गदाय शिक्षाक्षरमन्त्रविद्भ्यः ॥ ३.२३.२ ॥
వీరులు కలిసి రథాలు ఎక్కి అరణ్యం వైపు బయలుదేరారు, భూతపతి (శివుడు) వలె ప్రకాశిస్తూ. శిక్ష, అక్షర, మంత్రాల జ్ఞానులైన బ్రాహ్మణులకు బంగారు నిష్కాలు, వస్త్రాలు, గోవులు దానం చేశారు.
3.23.3
प्रेष्याः पुरो विंशतिरात्तशस्त्रा ।
धनूंषि शस्त्राणि शरांश्च दीप्तान्।
मौर्वीश्च यन्त्राणि च सायकांश्च ।
सर्वे समादाय जघन्यमीयुः ॥ ३.२३.३ ॥
ఇరవై మంది సేవకులు ఆయుధాలు ధరించి ముందు నడిచారు; వారు విల్లులు, ఆయుధాలు, మెరిసే బాణాలు, వింటినారులు, యంత్రాలు, సాయకాలు అన్నీ తీసుకుని వెనుక భాగానికి వెళ్ళారు.
3.23.4
तत्सतु वासांसि च राजपुत्र्या ।
धात्र्यश्च दास्यश्च विभूषणं च।
तदिन्द्रसेनस्त्वरितः प्रगृह्य ।
जघन्यमेवोपययौ रथेन ॥ ३.२३.४ ॥
రాజకుమారి వస్త్రాలు, దాదులు, దాసీలు, ఆభరణాలు — ఇవన్నీ ఇంద్రసేనుడు త్వరగా తీసుకుని రథంపై వెనుక భాగానికి వెళ్ళాడు.
3.23.5
ततः कुरुश्रेष्ठमुपेत्य पौराः ।
प्रदक्षिणं चक्रुरदीनसत्वाः।
तं ब्राह्मणाश्चाभ्यवदन्प्रसन्ना ।
मुख्याश्च सर्वे कुरुजाङ्गलानाम् ॥ ३.२३.५ ॥
తరువాత కురుశ్రేష్ఠుని సమీపించి, నిర్భయ మనస్కులైన పౌరులు ప్రదక్షిణం చేశారు; సంతోషించిన బ్రాహ్మణులు, కురు-జాంగల దేశంలోని ప్రముఖులందరూ అతనితో మాట్లాడారు.
3.23.6
स चापि तानभ्यवदत्प्रसन्नः ।
सहैव तैर्भ्रातृभिर्धर्मराजः।
तस्थौ च तत्राधिपतिर्महात्मा ।
दृष्ट्वा जनौघं कुरुजाङ्गलानाम् ॥ ३.२३.६ ॥
ప్రసన్నుడైన అతడు కూడా వారితో మాట్లాడాడు. ధర్మరాజు తన సోదరులతో కలిసి అక్కడ నిలిచాడు; కురు, జాంగల ప్రజల గుంపును చూసిన ఆ మహాత్ముడు అక్కడ నిలిచాడు.
3.23.7
पितेव पुत्रेषु स तेषु भावं ।
चक्रे कुरूणामृषभो महात्मा।
ते चापि तस्मिन्भरतप्रबर्हे ।
तथा बभूवुः पितरीव पुत्राः ॥ ३.२३.७ ॥
తండ్రి కుమారుల పట్ల ప్రేమ చూపినట్లు, కురువులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ మహాత్ముడు వారి పట్ల ప్రేమ చూపాడు; వారూ భరతులలో శ్రేష్ఠుడైన అతని పట్ల తండ్రి పట్ల కుమారులవలె ఉన్నారు.
3.23.8
ततस्तमासाद्य महाजनौघाः ।
कुरुप्रवीरं परिवार्य तस्थुः।
हानाथ हाधर्म इति ब्रुवाणा ।
हीताश्च सर्वेऽऽश्रुमुखा बभूवुः ॥ ३.२३.८ ॥
అప్పుడు ఆ మహాజనసమూహం కురువీరుని వద్దకు వచ్చి అతనిని చుట్టుముట్టి నిలిచింది; 'అయ్యో, ఇది అధర్మం' అని అంటూ అందరూ దుఃఖితులై కన్నీటి ముఖాలతో మారారు.
3.23.9
वरः कुरूणामधिपः प्रजानां ।
पितेव पुत्रानपहाय चास्मान्।
पौरानिमाञ्जानपदांश्च सर्वान् ।
हित्वा प्रयातः क्वनु धर्मराजः ॥ ३.२३.९ ॥
కురువులకు, ప్రజలకు శ్రేష్ఠుడైన ప్రభువు, తండ్రి కుమారులను విడిచినట్లు మమ్మల్ని, ఈ పౌరులను, గ్రామవాసులందరినీ విడిచి, ధర్మరాజు ఎక్కడికి వెళ్లిపోయాడు?
3.23.10
धिग्धार्तराष्ट्रं सुनृशंसबुद्धिं ।
धिक्सौबलं पापमतिं च कर्णम्।
अनर्थमिच्छन्ति नरेन्द्र पापा ।
ये धर्मनित्यस्य सतस्तवोग्राः ॥ ३.२३.१० ॥
అతి క్రూర బుద్ధి గల ధృతరాష్ట్ర కుమారునికి ధిక్కారం! సుబలుని కుమారునికి, పాపబుద్ధి గల కర్ణునికి ధిక్కారం! నరేంద్రా, ఎల్లప్పుడూ ధర్మంలో నిలిచి ఉన్న నీకు అనర్థం కోరే పాపులు భయంకరులు.
3.23.11
स्वयं निवेश्याप्रतिमं महात्मा ।
पुरं महादेवपुरप्रकाशम्।
शतक्रतुप्रस्थममोघकर्मा ।
हित्वा प्रयातः क्वनु धर्मराजः ॥ ३.२३.११ ॥
మహాత్ముడు స్వయంగా అసమానమైన నగరాన్ని నిర్మించాడు; అది మహాదేవుని నగరంలా ప్రకాశించింది, ఇంద్రుని సింహాసనంలా. అమోఘ కర్మలు గల ధర్మరాజు దానిని విడిచి ఎక్కడికి వెళ్లాడు?
3.23.12
चकार यामप्रतिमां महात्मा ।
सभां मयो देवसभाप्रकाशाम्।
तां देवगुप्तामिव देवमायां ।
हित्वाप्रयातः क्वनु धर्मराजः ॥ ३.२३.१२ ॥
మహాత్ముడు మయుడు నిర్మించిన అసమానమైన సభ, దేవసభలా ప్రకాశించింది; దేవతలచే రక్షింపబడిన దైవ మాయలా ఉంది. దానిని విడిచి ధర్మరాజు ఎక్కడికి వెళ్లాడు?
3.23.13
तान्धर्मकामार्थविदुत्तमौजा ।
बीभत्सुरुच्चैः सहितानुवाच।
आदास्यते वासमिमं निरुष्य ।
रवनेषु राजा द्विषतां यशांसि ॥ ३.२३.१३ ॥
ధర్మ, కామ, అర్థాలను ఎరిగిన ఉత్తమ ఓజస్సు గల బీభత్సుడు (అర్జునుడు) వారిని ఉద్దేశించి గట్టిగా ఇలా అన్నాడు: "ఈ నివాసం పూర్తిచేసి రాజు యుద్ధాలలో శత్రువుల కీర్తులను గ్రహిస్తాడు."
3.23.14
द्विजातिमुख्याः सहिताः पृथक्व ।
भवद्भिरासाद्य तपस्विनश्च।
प्रसाद्य धर्मार्थविदश्च वाच्या ।
यथार्थसिद्धिः परमा भवेन्नः ॥ ३.२३.१४ ॥
"ద్విజులలో ఉత్తములారా, మీరు అందరూ కలిసి లేదా విడిగా తపస్వుల వద్దకు వెళ్లి, ధర్మ-అర్థ జ్ఞానులను ప్రసన్నం చేసి, మాకు పరమ యథార్థ సిద్ధి కలగాలని చెప్పండి."
3.23.15
इत्येवमुक्ते वचनेऽऽर्जुनेन ।
ते ब्राह्मणाः सर्ववर्णाश्च राजन्।
मुदाऽभ्यनन्दन्सहिताश्च चक्रुः ।
प्रदक्षिणं धर्मभृतांवरिष्ठम् ॥ ३.२३.१५ ॥
"అర్జునుడు ఇలా చెప్పిన మాటలు విని, ఓ రాజా, ఆ బ్రాహ్మణులు, సర్వవర్ణాలవారు సంతోషంతో అభినందించి, కలిసి ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడికి ప్రదక్షిణ చేశారు."
3.23.16
आमन्त्र्य पार्थं च वृकोदरं च ।
धनंजयं याज्ञसेनीं यमौ च।
प्रतस्थिरे राष्ट्रमरपेतहार्षा ।
युधिष्ठिरेणानुमता यथास्वम् ॥ ३.२३.१६ ॥
యుధిష్ఠిరుని అనుమతితో, పార్థుని, వృకోదరుని, ధనంజయుని, యాజ్ఞసేనిని, ఇద్దరు యమళ సోదరులను వీడ్కోలు అడిగి, ఆనందం తగ్గని మనస్సుతో వారు తమ తమ మార్గంలో బయలుదేరారు.