મહાભારત · અધ્યાય 3.230
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.230.1
श्रिया जुष्टं महासेनं देवसेनापतीकृतम् ।
सप्तर्षिपत्नयः षड् देव्यस्तत्सकाशमथागमन् ॥ ३.२३०.१ ॥
શ્રીથી શોભિત, દેવસેનાના સેનાપતિ બનાવાયેલા તે મહાસેન પાસે ત્યારે સપ્તર્ષિઓની છ પત્ની-દેવીઓ આવી.
3.230.2
ऋषिभिः संपरित्यक्ता धर्मयुक्ता महाव्रताः ।
द्रुतमागम्य चोचुस्ता देवसेनापतिं प्रभुम् ॥ ३.२३०.२ ॥
ઋષિઓ દ્વારા સંપૂર્ણપણે ત્યજાયેલી, ધર્મપરાયણ, મહાવ્રતધારી તેઓ ઝડપથી આવીને દેવસેનાપતિ પ્રભુને બોલી.
3.230.3
वयं पुत्र परित्यक्तां भर्तृभिर्देवसंमितैः ।
अकारणाद्रुषा तैस्तु पुण्यस्थानात्परिच्युताः ॥ ३.२३०.३ ॥
પુત્ર, દેવતુલ્ય અમારા પતિઓએ અમને ત્યજી; કારણ વિના ક્રોધથી તેમણે અમને પુણ્યસ્થાનથી પાડ્યા.
3.230.4
अस्माभिः किल जातस्त्वमिति केनाप्युदाहृतम् ।
तत्सत्यमेतत्संश्रुत्य तस्मान्नस्त्रातुमर्हसि ॥ ३.२३०.४ ॥
તું અમારાથી જ જન્મ્યો છે એમ કોઈએ કહ્યું છે; આ સત્ય સાંભળીને તારે અમારું રક્ષણ કરવું ઘટે છે.
3.230.5
अक्षयश्च भवेत्स्वर्गस्त्वत्प्रसादाद्धि नः प्रभो ।
त्वां पुत्रं चाप्यभीप्सामः कृत्वैतदनृणो भव ॥ ३.२३०.५ ॥
હે પ્રભુ, તારી કૃપાથી અમારો સ્વર્ગ અક્ષય થાઓ; તને પુત્ર તરીકે પણ અમે ઇચ્છીએ છીએ. આ કરીને ઋણમુક્ત થા.
3.230.6
मातरो हि भवत्यो मे सुतो वोऽहमनिन्दिताः ।
यद्वापीच्छत तत्सर्वं संभविष्यति वस्तथा ॥ ३.२३०.६ ॥
તમે મારી માતાઓ છો, હે નિર્દોષ દેવીઓ; હું તમારો પુત્ર છું. તમે જે કંઈ ઇચ્છો તે બધું તમારા માટે એમ જ થશે.
3.230.7
विवक्षन्तं ततः शक्रं किं कार्यमिति सोऽब्रवीत् ।
उक्तः स्कन्देन ब्रूहिति सोऽब्रवीद्वासवस्ततः ॥ ३.२३०.७ ॥
બોલવા ઇચ્છતા શક્રે પૂછ્યું, 'શું કરવાનું છે?' સ્કંદે 'કહો' કહ્યું, ત્યારે વાસવે કહ્યું.
3.230.8
अभिजित्स्पर्धमाना तु रोहिण्या कन्यसी स्वसा ।
इच्छन्ती ज्येष्ठतां देवी तपस्तप्तुं वनं गता ॥ ३.२३०.८ ॥
રોહિણી સાથે સ્પર્ધા કરતી અભિજિત્, નાની બહેન હોવા છતાં જ્યેષ્ઠતા ઇચ્છીને તપ કરવા વનમાં ગઈ.
3.230.9
तत्र मूढोस्मि भद्रं ते नक्षत्रं गगनाच्च्युतम् ।
कालं त्विमं परं स्कन्द ब्रह्मणा सह चिन्तय ॥ ३.२३०.९ ॥
ત્યાં હું મૂંઝાયેલો છું. તારું કલ્યાણ થાઓ. નક્ષત્ર આકાશમાંથી પડી ગયું છે. હે સ્કંદ, બ્રહ્માની સાથે આ પરમ કાળનો વિચાર કર.
3.230.10
धनिष्ठादिस्तदा कालो ब्रह्मणा परिकल्पितः ।
रोहिणी ह्यभवत्पूर्वमेवं सङ्ख्या समाभवत् ॥ ३.२३०.१० ॥
ત્યારે બ્રહ્માએ ધનિષ્ઠાથી શરૂ થતો કાળ નક્કી કર્યો. પહેલાં રોહિણી જ પ્રથમ હતી; આમ ગણતરી સ્થાપિત થઈ.
3.230.11
एवमुक्ते तु शक्रेण त्रिदिवं कृत्तिका गताः ।
नक्षत्रं शकटाकारं भाति तद्वह्निदैवतम् ॥ ३.२३०.११ ॥
શક્રે એમ કહ્યા પછી કૃત્તિકાઓ સ્વર્ગે ગઈ. અગ્નિ દેવતા ધરાવતું તે નક્ષત્ર ગાડાના આકારે ચમકે છે.
3.230.12
विनता चाब्रवीत्स्कन्दं मम त्वं पिण्डदः सुतः ।
इच्छामि नित्यमेवाहं त्वया पुत्र सहासितुम् ॥ ३.२३०.१२ ॥
વિનતાએ સ્કંદને કહ્યું, 'તું મારો પિંડદાન કરનાર પુત્ર છે. હે પુત્ર, હું સદા તારી સાથે રહેવા ઇચ્છું છું.'
3.230.13
एवमस्तु नमस्तेऽस्तु पुत्रस्नेहात्प्रशाधि माम् ।
स्नुषया पूज्यमाना वै देवि वत्स्यसि नित्यदा ॥ ३.२३०.१३ ॥
સ્કંદ બોલ્યા: એમ જ થાઓ, તમને નમસ્કાર. પુત્રના સ્નેહથી મારા પર શાસન કરો. હે દેવી, પુત્રવધૂઓ દ્વારા પૂજિત થઈને તમે સદા વસશો.
3.230.14
अथ मातृगणः सर्वः स्कन्दं वचनमब्रवीत् ।
वयं सर्वस्य लोकस्य मातरः कविभिः स्तुताः।
इच्छामो मातरस्तुभ्यं भवितुं पूजयस्व नः ॥ ३.२३०.१४ ॥
ત્યારે બધા માતૃગણે સ્કંદને આ વચન કહ્યું: અમે સમગ્ર જગતની માતાઓ છીએ, કવિઓ દ્વારા સ્તુત. અમે તમારી માતા થવા ઇચ્છીએ છીએ; અમારી પૂજા કરો.
3.230.15
तासां तु वचनं श्रुत्वास्कन्दो वचनमब्रवीत् ।
मातरो हि भवत्यो मे भवतीनामहं सुतः।
उच्यतां यन्मया कार्यं भवतीनामथेप्सितम् ॥ ३.२३०.१५ ॥
તેમનું એ વચન સાંભળીને સ્કંદ બોલ્યા: તમે બધા મારી માતાઓ છો, હું તમારો પુત્ર છું. તમને જે ઇષ્ટ છે તે કહો, મારે શું કરવું તે કહો.
3.230.16
यास्तु ता मातरः पूर्वं लोकस्यास्य प्रकल्पिताः ।
अस्माकं तु भवेत्स्थानं तासां चैव न तद्भवेत् ॥ ३.२३०.१६ ॥
આ જગત માટે પહેલાં નિયુક્ત થયેલી જે માતાઓ છે, તેમનું સ્થાન અમારું હોવું જોઈએ, તેમનું ન હોવું જોઈએ.
3.230.17
भवेम पूज्या लोकस्य न ताः पूज्याः सुरर्षभ ।
प्रजाऽस्माकं हृतास्ताभिस्त्वत्कृते ताः प्रयच्छ नः ॥ ३.२३०.१७ ॥
અમે જગતમાં પૂજ્ય થઈએ, તેઓ પૂજ્ય ન થાય. હે દેવશ્રેષ્ઠ, તેમણે અમારી સંતતિ હરી લીધી છે; તમારા માટે તેમને અમને આપો.
3.230.18
वृत्ताः प्रजा न ताः प्रक्या भवतीभिर्निषेवितुम् ।
अन्प्रां वः कां प्रयच्छामि प्रजां यां मनसेच्छथा ॥ ३.२३०.१८ ॥
સ્કંદ બોલ્યા: 'તે સંતાનો પૂર્વનિર્ધારિત છે; તમારા ભોગ માટે યોગ્ય નથી. અન્ન ખાનારી તમને કયું સંતાન આપું? મનમાં જે ઇચ્છો તે કહો.'
3.230.19
इच्चाम तासां मातॄणां प्रजा भोक्तुं प्रयच्छ नः ।
त्वया सह पृथग्भूता ये च तासामथेश्वराः ॥ ३.२३०.१९ ॥
માતાઓ બોલી: 'તે માતાઓની સંતતિ ભોગવવા ઇચ્છીએ છીએ; અમને આપ. તારાથી અલગ થયેલા તેમના અધિપતિઓ પણ આપ.'
3.230.20
प्रजा वो दद्मि कष्टं तु भवतीभिरुदाहृतम् ।
परिरक्षत भद्रं वः प्रजा साधुनमस्कृताः ॥ ३.२३०.२० ॥
સ્કંદ: 'તમને સંતાન આપું છું; પણ તમે કહેલ કઠિન વચન પણ (સ્વીકારો). તમારું કલ્યાણ થાઓ; સારી રીતે નમસ્કૃત સંતાનની રક્ષા કરો.'
3.230.21
परिरक्षाम भद्रं ते प्रजाः स्कन्द यथेच्छसि ।
त्वया नो रोचते स्कन्द सहवासश्चिरंप्रभो ॥ ३.२३०.२१ ॥
માતાઓ: 'હે સ્કંદ, તારું કલ્યાણ થાઓ; તું ઇચ્છે તેમ સંતતિની રક્ષા કરીશું. હે સ્કંદ, હે પ્રભુ, તારી સાથે લાંબા સમય સુધી રહેવું અમને ગમે છે.'
3.230.22
यावत्षोडश वर्षाणि भवन्ति तरुणाः प्रजाः ।
प्रबाधत मनुष्याणां तावद्रूपैः पृथग्विधैः ॥ ३.२३०.२२ ॥
સ્કંદ: 'સંતતિ સોળ વર્ષની યુવાન હોય ત્યાં સુધી, વિવિધ રૂપોથી મનુષ્યોને પીડો.'
3.230.23
अहं च वः प्रदास्यामि रौद्रमात्मानमव्ययम् ।
परमं तेन सहिताः सुखं वत्स्यथ पूजिताः ॥ ३.२३०.२३ ॥
સ્કંદ: 'હું તમને મારું ભયંકર, અક્ષય રૂપ આપીશ; તેની સાથે મળીને, પૂજિત થઈ તમે સુખે રહેશો.'
3.230.24
ततः शरीरात्स्कन्दस्य परुषः पावकप्रभः ।
भोक्तुं प्रजाः स मर्त्यानां निष्पपात महाबलः ॥ ३.२३०.२४ ॥
ત્યારે સ્કંદના શરીરમાંથી અગ્નિ જેવો તેજસ્વી, ભયંકર અને મહાબળવાન એક જીવ બહાર નીકળ્યો, મનુષ્યોની પ્રજાને ભક્ષવા માટે.
3.230.25
अपतत्सहसा भूमौ विसंज्ञोऽथ क्षुधार्दितः ।
स्कन्देन सोऽभ्यनुज्ञातो रौद्ररूपोऽभवद्ग्रहः ॥ ३.२३०.२५ ॥
તે અચાનક ધરતી પર પડ્યો, ભૂખથી પીડાઈ અને બેભાન થઈને. સ્કંદની અનુમતિથી તે ભયંકર રૂપવાળો ગ્રહ બન્યો.
3.230.26
स्कन्दापस्मार इत्याहुर्गृहं तं द्विजसत्तमाः ।
विनता तु महारौद्रा कथ्यते शकुनिग्रहः ॥ ३.२३०.२६ ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો, એ ગ્રહને સ્કંદાપસ્માર કહે છે. અને અત્યંત ભયંકર વિનતાને શકુનિ-ગ્રહ કહેવામાં આવે છે.
3.230.27
मातॄणां राक्षसंप्राहुस्तं विद्यात्पूतनाग्रहम् ।
कष्टा दारुणरूपेण घोररूपा निशाचरी ॥ ३.२३०.२७ ॥
માતૃકાઓનો રાક્ષસ એમ એને કહે છે; એને પૂતના-ગ્રહ જાણવો. દારુણ રૂપવાળી, કષ્ટ આપનારી, ઘોર રૂપવાળી નિશાચરી.
3.230.28
पशाची रदारुणाकारा कथ्यते शीतपूतना ।
गर्भान्सा मानुषीणां तु हरते घोरदर्शना ॥ ३.२३०.२८ ॥
દાંતથી ભયંકર આકારવાળી પિશાચીને શીત-પૂતના કહેવામાં આવે છે. ઘોર દર્શનવાળી તે માનુષી સ્ત્રીઓના ગર્ભ હરે છે.
3.230.29
अदितिं रेवतीं प्राहुर्ग्रहस्तस्यास्तु रैवतः ।
सोऽपि बालान्महागोरो बाधते वै महाग्रहः ॥ ३.२३०.२९ ॥
અદિતિને રેવતી કહે છે; તેનો ગ્રહ રૈવત છે. તે મહાગૌર ગ્રહ પણ બાળકોને પીડે છે.
3.230.30
दैत्यानां या दितिर्माता तामाहुर्मुखमण्डिकाम् ।
अत्यर्थं शिशुमांसेन संप्रहृष्टा दुरासदा ॥ ३.२३०.३० ॥
દૈત્યોની જે માતા દિતિ છે, તેને મુખમંડિકા કહે છે. બાળકોના માંસથી અત્યંત પ્રસન્ન થઈ તે દુર્ધર્ષ બને છે.
3.230.31
कुमाराश्च कुमार्यश् ये प्रोक्ताः स्कन्दसंभवाः ।
तेऽपि गर्भभुजः सर्वे कौरव्यसुमहाग्रहाः ॥ ३.२३०.३१ ॥
સ્કંદથી જન્મેલા કહેવાયેલા કુમારો અને કુમારીઓ ગર્ભભક્ષી છે; હે કૌરવ્ય, તેઓ સૌ મહાગ્રહો છે.
3.230.32
तासामेव तु पत्नीनां पतयस्ते प्रकीर्तिताः ।
आजायमानान्गृह्णन्ति बालकान्रौद्रकर्मणः ॥ ३.२३०.३२ ॥
તેમની જ પત્નીઓના આ પતિ કહેવાયા છે. જન્મેલા બાળકોને તેઓ ક્રૂરકર્મી પકડે છે.
3.230.33
गवां माता तु या प्राज्ञैः कथ्यते सुरभिर्नृप ।
शकुनिस्तामथारुह्यसह भुङ्क्ते शिशून्भुवि ॥ ३.२३०.३३ ॥
હે રાજન, ગાયોની માતા જે સુરભિ કહેવાય છે, તેના પર ચઢીને શકુનિ પૃથ્વી પર શિશુઓને ખાય છે.
3.230.34
सरमा नाम या माता शुनां देवी जनाधिप ।
साऽपिगर्भान्समादत्ते मानुषीणां सदैव हि ॥ ३.२३०.३४ ॥
હે જનાધિપ, કૂતરાઓની દેવી માતા સરમા નામની જે છે, તે પણ માનવ સ્ત્રીઓના ગર્ભ સદા લઈ લે છે.
3.230.35
पादपानां च या माता करञ्जनिलया हि सा ।
वरदा सा हि सौम्या च नित्यं भूतानुकम्पिनी ॥ ३.२३०.३५ ॥
વૃક્ષોની જે માતા છે, કરંજ વૃક્ષમાં નિવાસ કરનારી તે વરદાયિની છે; તે સૌમ્ય છે અને સદા જીવો પર કરુણા કરનારી છે.
3.230.36
करञ्जे तां नमस्यन्ति तस्मात्पुत्रार्थिनो नराः ।
इमे त्वष्टादशान्ये वै ग्रहा मांसमधुप्रियाः ॥ ३.२३०.३६ ॥
તેથી પુત્રની ઇચ્છા રાખનારા મનુષ્યો કરંજ વૃક્ષમાં તેને નમસ્કાર કરે છે. માંસ અને મધ પ્રિય એવા આ અઢાર બીજા ગ્રહો પણ છે.
3.230.37
द्विपञ्चरात्रं तिष्ठन्ति सततं सूतिकागृहे ।
कद्रूः सूक्ष्मवपुर्भूत्वा गर्भिणीं प्रविशत्यथ ॥ ३.२३०.३७ ॥
દસ રાત્રિ સુધી તેઓ સતત સૂતિકાગૃહમાં રહે છે. કદ્રૂ સૂક્ષ્મ દેહ ધારણ કરીને ગર્ભિણીમાં પ્રવેશે છે.
3.230.38
भुङ्क्ते सा तत्र तं गर्भं सा तु नागं प्रसूयते ।
गन्धर्वाणां तु या माता सा गर्भं गृह्य गच्छति ॥ ३.२३०.३८ ॥
ત્યાં તે તે ગર્ભને ખાઈ જાય છે; તે નાગને જન્મ આપે છે. પરંતુ જે ગંધર્વોની માતા છે તે ગર્ભ લઈ જાય છે.
3.230.39
ततो विलीनगर्भा सा मानुषी भुवि दृश्यते ।
या जनित्री त्वप्सरसां गर्भमास्ते प्रगृह्य सा ॥ ३.२३०.३९ ॥
પછી ગર્ભ વિલીન થતાં તે પૃથ્વી પર માનવી તરીકે દેખાય છે. જે અપ્સરાઓની માતા છે તે ગર્ભ પકડીને ત્યાં જ રહે છે.
3.230.40
उपविष्टं ततो गर्भं कथयनति मनीषिणः ।
लोहितस्योदधेः कन्या धात्री स्कन्दस्य सा स्मृता ॥ ३.२३०.४० ॥
પછી ગર્ભમાં સ્થિત થયેલો એમ બુદ્ધિમાન લોકો કહે છે. તે લોહિતસાગરની કન્યા છે; સ્કંદની ધાત્રી તરીકે સ્મરણ પામે છે.
3.230.41
लोहितायनिरित्येवं कदम्बे सा हि पूज्यते ।
पुरुषे तु यथा रुद्रस्तथाऽऽर्या प्रमदास्वपि ॥ ३.२३०.४१ ॥
લોહિતાયની નામે તે કદંબ વૃક્ષમાં પૂજાય છે. પુરુષોમાં રુદ્ર જેમ, સ્ત્રીઓમાં તે શ્રેષ્ઠા પણ પૂજનીય છે.
3.230.42
आर्या माता कुमारस्य पृथक्कामार्थमिज्यते ।
एवमेते कुमाराणां मया प्रोक्ता महाग्रहाः ॥ ३.२३०.४२ ॥
કુમારની આર્યા માતાની પૃથક્ કામનાઓ માટે પૂજા થાય છે. આ રીતે કુમારોના આ મહાગ્રહો મેં કહ્યા.
3.230.43
यावत्षोडश वर्षाणि शिशूनां ह्यशिवास्ततः ।
ये च मातृगणाः प्रोक्ताः पुरुषाश्चैवये ग्रहाः ॥ ३.२३०.४३ ॥
સોળ વર્ષ સુધી શિશુઓ માટે આ અશુભ માતૃગણો હોય છે; અને જે પુરુષગ્રહો કહ્યા છે તે પણ.
3.230.44
सर्वे स्कन्दग्रहा नाम ज्ञेया नित्यं शरीरिभिः ।
तेषां प्रशमनं कार्यं स्नानं धूपमथाञ्जनम्।
बलिकार्गेपहाराश् स्कन्दस्येज्या विशेषतः ॥ ३.२३०.४४ ॥
આ સર્વ સ્કંદગ્રહો નામે જાણવા; દેહધારીઓએ સદા તે જાણવા. તેમના શમન માટે સ્નાન, ધૂપ, અંજન, બલિ અને ઉપહાર કરવા; ખાસ કરીને સ્કંદની પૂજા.
3.230.45
एवमभ्यर्चिताः सर्वे प्रयच्छन्ति शुभं नृणाम् ।
आयुर्दीर्घं च राजेनद्रसम्यक्पूजानमस्कृताः ॥ ३.२३०.४५ ॥
આ રીતે સારી રીતે પૂજિત અને નમસ્કૃત થયેલા તે સર્વ મનુષ્યોને શુભ અને દીર્ઘાયુ આપે છે, હે રાજેન્દ્ર.
3.230.46
ऊर्ध्वं तु षोडशाद्वर्षाद्ये भवन्ति ग्रहा नृणाम् ।
तानहं संप्रवक्ष्यामि नमस्कृत्य महेश्वरम् ॥ ३.२३०.४६ ॥
સોળ વર્ષ પછી મનુષ્યોને જે ગ્રહો થાય છે, તેમને મહેશ્વરને નમસ્કાર કરીને હું સંપૂર્ણપણે કહીશ.
3.230.47
यः पश्यति नरो देवाञ्जाग्रद्वा शयितोपि वा ।
उन्माद्यति स तु क्षिप्रं तं तु देवग्रहं विदुः ॥ ३.२३०.४७ ॥
જાગતા કે સૂતા દેવોને જોનાર મનુષ્ય જલદી ઉન્મત્ત થાય છે; તેને દેવગ્રહ જાણવામાં આવે છે.
3.230.48
आसीनश्च शयानश्च यः पश्यति नरः पितॄन् ।
उन्माद्यतिस तु क्षिप्रं स ज्ञेयस्तु पितृग्रहः ॥ ३.२३०.४८ ॥
બેઠેલો હોય કે સૂતેલો, જે માણસ પિતૃઓને જુએ છે તે તરત ઉન્મત્ત થાય છે; તેને પિતૃગ્રહ જાણવો.
3.230.49
अवमन्यति यः सिद्धान्क्रुद्धाश्चापि शपन्ति यम् ।
उन्माद्यति स तु क्षिप्रं ज्ञेयः सिद्धग्रहस्तु सः ॥ ३.२३०.४९ ॥
જે સિદ્ધોનું અપમાન કરે છે અને ક્રોધિત થયેલા જેમને શાપ આપે છે, તે તરત ઉન્મત્ત થાય છે; તેને સિદ્ધગ્રહ જાણવો.
3.230.50
उपाघ्राति च यो गन्धान्रसांश्चापि पृथग्विधान् ।
उन्माद्यति स तु क्षिप्रं स ज्ञेयो राक्षसो ग्रहः ॥ ३.२३०.५० ॥
જે વિવિધ પ્રકારની સુગંધો અને રસો સૂંઘે છે, તે તરત ઉન્મત્ત થાય છે; તેને રાક્ષસગ્રહ જાણવો.
3.230.51
गन्धर्वाश्चापि यं दिव्याः संविशन्ति नरं भुवि ।
उन्माद्यति स तु क्षिप्रं ग्रहो गान्धर्व एव सः ॥ ३.२३०.५१ ॥
પૃથ્વી પર જે મનુષ્યમાં દિવ્ય ગંધર્વો પ્રવેશે છે, તે તરત ઉન્મત્ત થાય છે; તે જ ગાંધર્વગ્રહ છે.
3.230.52
अधिरोहन्ति यं नित्यं पिशाचाः पुरुषं प्रति ।
उन्माद्यति स तु क्षिप्रं ग्रहः पैशाच एव सः ॥ ३.२३०.५२ ॥
પિશાચો જે પુરુષ પર સદા ચઢે છે, તે તરત ઉન્મત્ત થાય છે; તે જ પૈશાચગ્રહ છે.
3.230.53
आविशन्ति च यं यक्षाः पुरुषं कालपर्यये ।
उनमाद्यति स तु क्षिप्रं ज्ञेयो यक्षग्रहस्तु सः ॥ ३.२३०.५३ ॥
કાળના ફેરફારમાં યક્ષો જે પુરુષમાં પ્રવેશે છે, તે તરત ઉન્મત્ત થાય છે; તેને યક્ષગ્રહ જાણવો.
3.230.54
यस् दोषैः प्रकुपितं चित्तं मुह्यति देहिनः ।
उनमाद्यति स तु क्षिप्रं साधनं तस्य शास्त्रतः ॥ ३.२३०.५४ ॥
દોષોથી પ્રકુપિત ચિત્તવાળો દેહધારી મોહ પામે છે; તે જલદી ઉન્મત્ત થાય છે. તેનો ઉપાય શાસ્ત્ર મુજબ છે.
3.230.55
वैक्लव्याच्च भयाच्चैव घोराणां चापि दर्शनात् ।
उन्माद्यति स तु क्षिप्रं सान्त्वं तस्य तु साधनम् ॥ ३.२३०.५५ ॥
વિહ્વળતા અને ભયથી, તથા ભયંકર વસ્તુઓ જોવાથી પણ તે જલદી ઉન્મત્ત થાય છે; તેનો ઉપાય સાંત્વન છે.
3.230.56
कश्चित्क्रीडितुकामो वै भोक्तुकामस्तथाऽपरः ।
अभिकामस्तथैवान्य इत्येष त्रिविधो ग्रहः ॥ ३.२३०.५६ ॥
કોઈ રમવા ઇચ્છે છે, બીજો ભોગવવા ઇચ્છે છે, અને અન્ય કામના કરે છે; આ રીતે આ ત્રિવિધ ગ્રહ છે.
3.230.57
यावत्सप्ततिवर्षाणि भवन्त्येते ग्रहा नृणाम् ।
अतः परं देहिनां तु ग्रहतुल्या भवेञ्जरा ॥ ३.२३०.५७ ॥
સિત્તેર વર્ષ સુધી આ ગ્રહો મનુષ્યો પર રહે છે; તે પછી દેહધારીઓને વૃદ્ધાવસ્થા ગ્રહ સમાન થાય છે.
3.230.58
अप्रकीर्णेन्द्रियं दान्तं शुचिं नित्यमतन्द्रितम् ।
आस्तिकं श्रद्दधानं च वर्जयन्ति तदा ग्रहाः ॥ ३.२३०.५८ ॥
જેની ઇન્દ્રિયો વિખરાયેલી નથી, જે દમનશીલ, શુચિ, સદા આળસ વગરનો, આસ્તિક અને શ્રદ્ધાળુ છે — તેને ત્યારે ગ્રહો વર્જે છે.
3.230.59
इत्येष ते ग्रहोद्देशो मानुषाणां प्रकीर्तितः ।
न स्पृशन्ति ग्रहा भक्तान्नरान्देवं महेश्वरम् ॥ ३.२३०.५९ ॥
આ રીતે મનુષ્યોના ગ્રહોનો આ ઉપદેશ તને કહેવામાં આવ્યો છે. મહેશ્વર દેવના ભક્ત મનુષ્યોને ગ્રહો સ્પર્શતા નથી.