ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.230
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.230.1
श्रिया जुष्टं महासेनं देवसेनापतीकृतम् ।
सप्तर्षिपत्नयः षड् देव्यस्तत्सकाशमथागमन् ॥ ३.२३०.१ ॥
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ, ਦੇਵਸੈਨਾ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣਾਏ ਗਏ ਉਸ ਮਹਾਸੇਨ ਕੋਲ ਫਿਰ ਸਪਤਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੇ ਪਤਨੀਆਂ, ਦੇਵੀਆਂ, ਆਈਆਂ।
3.230.2
ऋषिभिः संपरित्यक्ता धर्मयुक्ता महाव्रताः ।
द्रुतमागम्य चोचुस्ता देवसेनापतिं प्रभुम् ॥ ३.२३०.२ ॥
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਗੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ, ਮਹਾਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਉਹ ਛੇਤੀ ਆ ਕੇ ਦੇਵਸੈਨਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਬੋਲੀਆਂ।
3.230.3
वयं पुत्र परित्यक्तां भर्तृभिर्देवसंमितैः ।
अकारणाद्रुषा तैस्तु पुण्यस्थानात्परिच्युताः ॥ ३.२३०.३ ॥
ਪੁੱਤਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਸਾਡੇ ਪਤੀਆਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ; ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਪੁੰਨ ਥਾਂ ਤੋਂ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
3.230.4
अस्माभिः किल जातस्त्वमिति केनाप्युदाहृतम् ।
तत्सत्यमेतत्संश्रुत्य तस्मान्नस्त्रातुमर्हसि ॥ ३.२३०.४ ॥
ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ; ਇਹ ਸੱਚ ਸੁਣ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
3.230.5
अक्षयश्च भवेत्स्वर्गस्त्वत्प्रसादाद्धि नः प्रभो ।
त्वां पुत्रं चाप्यभीप्सामः कृत्वैतदनृणो भव ॥ ३.२३०.५ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਸਵਰਗ ਅਖੰਡ ਹੋਵੇ; ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਾਂ। ਇਹ ਕਰਕੇ ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾ।
3.230.6
मातरो हि भवत्यो मे सुतो वोऽहमनिन्दिताः ।
यद्वापीच्छत तत्सर्वं संभविष्यति वस्तथा ॥ ३.२३०.६ ॥
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਹੋ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੋਗੀਆਂ, ਉਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇਗਾ।
3.230.7
विवक्षन्तं ततः शक्रं किं कार्यमिति सोऽब्रवीत् ।
उक्तः स्कन्देन ब्रूहिति सोऽब्रवीद्वासवस्ततः ॥ ३.२३०.७ ॥
ਬੋਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?' ਸਕੰਦ ਨੇ 'ਦੱਸੋ' ਕਿਹਾ, ਤਦ ਵਾਸਵ ਨੇ ਕਿਹਾ।
3.230.8
अभिजित्स्पर्धमाना तु रोहिण्या कन्यसी स्वसा ।
इच्छन्ती ज्येष्ठतां देवी तपस्तप्तुं वनं गता ॥ ३.२३०.८ ॥
ਰੋਹਿਣੀ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਅਭਿਜਿਤ, ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜੇਠਾਪਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਨ ਵਨ ਚਲੀ ਗਈ।
3.230.9
तत्र मूढोस्मि भद्रं ते नक्षत्रं गगनाच्च्युतम् ।
कालं त्विमं परं स्कन्द ब्रह्मणा सह चिन्तय ॥ ३.२३०.९ ॥
ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਨਛੱਤਰ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਸਕੰਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਪਰਮ ਕਾਲ ਬਾਰੇ ਸੋਚ।
3.230.10
धनिष्ठादिस्तदा कालो ब्रह्मणा परिकल्पितः ।
रोहिणी ह्यभवत्पूर्वमेवं सङ्ख्या समाभवत् ॥ ३.२३०.१० ॥
ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕਾਲ ਠਹਿਰਾਇਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਰੋਹਿਣੀ ਹੀ ਪਹਿਲੀ ਸੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਣਤੀ ਸਥਾਪਤ ਹੋਈ।
3.230.11
एवमुक्ते तु शक्रेण त्रिदिवं कृत्तिका गताः ।
नक्षत्रं शकटाकारं भाति तद्वह्निदैवतम् ॥ ३.२३०.११ ॥
ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਅਗਨੀ ਦੇਵਤਾ ਵਾਲਾ ਉਹ ਨਛੱਤਰ ਗੱਡੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
3.230.12
विनता चाब्रवीत्स्कन्दं मम त्वं पिण्डदः सुतः ।
इच्छामि नित्यमेवाहं त्वया पुत्र सहासितुम् ॥ ३.२३०.१२ ॥
ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ। ਪੁੱਤਰਾ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।'
3.230.13
एवमस्तु नमस्तेऽस्तु पुत्रस्नेहात्प्रशाधि माम् ।
स्नुषया पूज्यमाना वै देवि वत्स्यसि नित्यदा ॥ ३.२३०.१३ ॥
ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰੋ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਨੂੰਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੋਈ ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਵਸੋਗੇ।
3.230.14
अथ मातृगणः सर्वः स्कन्दं वचनमब्रवीत् ।
वयं सर्वस्य लोकस्य मातरः कविभिः स्तुताः।
इच्छामो मातरस्तुभ्यं भवितुं पूजयस्व नः ॥ ३.२३०.१४ ॥
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਮਾਤ੍ਰਗਣਾਂ ਨੇ ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ: ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਹਾਂ, ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤੁਤ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਾਂ; ਸਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰ।
3.230.15
तासां तु वचनं श्रुत्वास्कन्दो वचनमब्रवीत् ।
मातरो हि भवत्यो मे भवतीनामहं सुतः।
उच्यतां यन्मया कार्यं भवतीनामथेप्सितम् ॥ ३.२३०.१५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਹੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ। ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਛਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਮੈਂ ਕਰਾਂ, ਉਹ ਦੱਸੋ।
3.230.16
यास्तु ता मातरः पूर्वं लोकस्यास्य प्रकल्पिताः ।
अस्माकं तु भवेत्स्थानं तासां चैव न तद्भवेत् ॥ ३.२३०.१६ ॥
ਜੋ ਮਾਤਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸਾਡਾ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
3.230.17
भवेम पूज्या लोकस्य न ताः पूज्याः सुरर्षभ ।
प्रजाऽस्माकं हृतास्ताभिस्त्वत्कृते ताः प्रयच्छ नः ॥ ३.२३०.१७ ॥
ਅਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਨੀਯ ਹੋਈਏ, ਉਹ ਪੂਜਨੀਯ ਨਾ ਹੋਣ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੀ ਸੰਤਾਨ ਹਰ ਲਈ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਨੂੰ ਦੇ।
3.230.18
वृत्ताः प्रजा न ताः प्रक्या भवतीभिर्निषेवितुम् ।
अन्प्रां वः कां प्रयच्छामि प्रजां यां मनसेच्छथा ॥ ३.२३०.१८ ॥
ਸਕੰਦ ਬੋਲਿਆ: 'ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੇ ਭੋਗਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਅੰਨ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਸੰਤਾਨ ਦਿਆਂ? ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਚਾਹੋ ਦੱਸੋ।'
3.230.19
इच्चाम तासां मातॄणां प्रजा भोक्तुं प्रयच्छ नः ।
त्वया सह पृथग्भूता ये च तासामथेश्वराः ॥ ३.२३०.१९ ॥
ਮਾਤਾਵਾਂ ਬੋਲੀਆਂ: 'ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਭੋਗਣੀ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਾਂ; ਸਾਨੂੰ ਦੇ। ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵੀ ਦੇ।'
3.230.20
प्रजा वो दद्मि कष्टं तु भवतीभिरुदाहृतम् ।
परिरक्षत भद्रं वः प्रजा साधुनमस्कृताः ॥ ३.२३०.२० ॥
ਸਕੰਦ: 'ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕਹੇ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਨੂੰ ਵੀ (ਮੰਨੋ)। ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਮਸਕਾਰੀ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।'
3.230.21
परिरक्षाम भद्रं ते प्रजाः स्कन्द यथेच्छसि ।
त्वया नो रोचते स्कन्द सहवासश्चिरंप्रभो ॥ ३.२३०.२१ ॥
ਮਾਤਾਵਾਂ: 'ਹੇ ਸਕੰਦ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ ਉਵੇਂ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗੀਆਂ। ਹੇ ਸਕੰਦ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣਾ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।'
3.230.22
यावत्षोडश वर्षाणि भवन्ति तरुणाः प्रजाः ।
प्रबाधत मनुष्याणां तावद्रूपैः पृथग्विधैः ॥ ३.२३०.२२ ॥
ਸਕੰਦ: 'ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸੰਤਾਨ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਜਵਾਨ ਰਹੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦਿਓ।'
3.230.23
अहं च वः प्रदास्यामि रौद्रमात्मानमव्ययम् ।
परमं तेन सहिताः सुखं वत्स्यथ पूजिताः ॥ ३.२३०.२३ ॥
ਸਕੰਦ: 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਿਆਨਕ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਰੂਪ ਦਿਆਂਗਾ; ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪੂਜੀਆਂ ਜਾ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹੋਗੀਆਂ।'
3.230.24
ततः शरीरात्स्कन्दस्य परुषः पावकप्रभः ।
भोक्तुं प्रजाः स मर्त्यानां निष्पपात महाबलः ॥ ३.२३०.२४ ॥
ਫਿਰ ਸਕੰਦ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਅਗਨੀ ਵਰਗਾ ਤੇਜਸਵੀ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਇੱਕ ਜੀਵ ਨਿਕਲਿਆ, ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ।
3.230.25
अपतत्सहसा भूमौ विसंज्ञोऽथ क्षुधार्दितः ।
स्कन्देन सोऽभ्यनुज्ञातो रौद्ररूपोऽभवद्ग्रहः ॥ ३.२३०.२५ ॥
ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ। ਸਕੰਦ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਹ ਬਣ ਗਿਆ।
3.230.26
स्कन्दापस्मार इत्याहुर्गृहं तं द्विजसत्तमाः ।
विनता तु महारौद्रा कथ्यते शकुनिग्रहः ॥ ३.२३०.२६ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਉਸ ਗ੍ਰਹ ਨੂੰ ਸਕੰਦਾਪਸਮਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਵਿਨਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਕੁਨਿ-ਗ੍ਰਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.230.27
मातॄणां राक्षसंप्राहुस्तं विद्यात्पूतनाग्रहम् ।
कष्टा दारुणरूपेण घोररूपा निशाचरी ॥ ३.२३०.२७ ॥
ਮਾਤਰਾਂ ਦਾ ਰਾਕਸ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਤਨਾ-ਗ੍ਰਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਾਰੁਣ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਦੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਘੋਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਨਿਸ਼ਾਚਰੀ।
3.230.28
पशाची रदारुणाकारा कथ्यते शीतपूतना ।
गर्भान्सा मानुषीणां तु हरते घोरदर्शना ॥ ३.२३०.२८ ॥
ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਪਿਸ਼ਾਚੀ ਨੂੰ ਸ਼ੀਤ-ਪੂਤਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘੋਰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਹਰਦੀ ਹੈ।
3.230.29
अदितिं रेवतीं प्राहुर्ग्रहस्तस्यास्तु रैवतः ।
सोऽपि बालान्महागोरो बाधते वै महाग्रहः ॥ ३.२३०.२९ ॥
ਅਦਿਤੀ ਨੂੰ ਰੇਵਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਗ੍ਰਹ ਰੈਵਤ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਗੌਰ ਗ੍ਰਹ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3.230.30
दैत्यानां या दितिर्माता तामाहुर्मुखमण्डिकाम् ।
अत्यर्थं शिशुमांसेन संप्रहृष्टा दुरासदा ॥ ३.२३०.३० ॥
ਦੈਤਾਂ ਦੀ ਜੋ ਮਾਤਾ ਦਿਤਿ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਮੁਖਮੰਡਿਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਦੁਰਾਸਦ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
3.230.31
कुमाराश्च कुमार्यश् ये प्रोक्ताः स्कन्दसंभवाः ।
तेऽपि गर्भभुजः सर्वे कौरव्यसुमहाग्रहाः ॥ ३.२३०.३१ ॥
ਸਕੰਦ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਕਹੇ ਗਏ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਵੀ ਗਰਭ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਹੇ ਕੌਰਵਯ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਗ੍ਰਹ ਹਨ।
3.230.32
तासामेव तु पत्नीनां पतयस्ते प्रकीर्तिताः ।
आजायमानान्गृह्णन्ति बालकान्रौद्रकर्मणः ॥ ३.२३०.३२ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਇਹ ਪਤੀ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਨਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
3.230.33
गवां माता तु या प्राज्ञैः कथ्यते सुरभिर्नृप ।
शकुनिस्तामथारुह्यसह भुङ्क्ते शिशून्भुवि ॥ ३.२३०.३३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਜਿਸਨੂੰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੁਰਭੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਕੁਨੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
3.230.34
सरमा नाम या माता शुनां देवी जनाधिप ।
साऽपिगर्भान्समादत्ते मानुषीणां सदैव हि ॥ ३.२३०.३४ ॥
ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ ਮਾਤਾ ਸਰਮਾ ਨਾਮ ਦੀ ਜੋ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਗਰਭ ਸਦਾ ਹੀ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
3.230.35
पादपानां च या माता करञ्जनिलया हि सा ।
वरदा सा हि सौम्या च नित्यं भूतानुकम्पिनी ॥ ३.२३०.३५ ॥
ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜੋ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਕਰੰਜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਉਹ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਉਹ ਸੌਮਯ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
3.230.36
करञ्जे तां नमस्यन्ति तस्मात्पुत्रार्थिनो नराः ।
इमे त्वष्टादशान्ये वै ग्रहा मांसमधुप्रियाः ॥ ३.२३०.३६ ॥
ਇਸੇ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਕਰੰਜ ਰੁੱਖ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਇਹ ਅਠਾਰਾਂ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹ ਵੀ ਹਨ।
3.230.37
द्विपञ्चरात्रं तिष्ठन्ति सततं सूतिकागृहे ।
कद्रूः सूक्ष्मवपुर्भूत्वा गर्भिणीं प्रविशत्यथ ॥ ३.२३०.३७ ॥
ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਜਣੇਪਾ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਦਰੂ ਸੂਖਮ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਕੇ ਗਰਭਵਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
3.230.38
भुङ्क्ते सा तत्र तं गर्भं सा तु नागं प्रसूयते ।
गन्धर्वाणां तु या माता सा गर्भं गृह्य गच्छति ॥ ३.२३०.३८ ॥
ਉੱਥੇ ਉਹ ਉਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਨਾਗ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਰਭ ਲੈ ਕੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
3.230.39
ततो विलीनगर्भा सा मानुषी भुवि दृश्यते ।
या जनित्री त्वप्सरसां गर्भमास्ते प्रगृह्य सा ॥ ३.२३०.३९ ॥
ਫਿਰ ਗਰਭ ਲੀਨ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਰਭ ਫੜ ਕੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
3.230.40
उपविष्टं ततो गर्भं कथयनति मनीषिणः ।
लोहितस्योदधेः कन्या धात्री स्कन्दस्य सा स्मृता ॥ ३.२३०.४० ॥
ਫਿਰ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲੋਹਿਤ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਕੰਨਿਆ ਹੈ; ਸਕੰਦ ਦੀ ਧਾਤਰੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
3.230.41
लोहितायनिरित्येवं कदम्बे सा हि पूज्यते ।
पुरुषे तु यथा रुद्रस्तथाऽऽर्या प्रमदास्वपि ॥ ३.२३०.४१ ॥
ਲੋਹਿਤਾਯਨੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਕਦੰਬ ਰੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਦਰ ਜਿਵੇਂ, ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾ ਵੀ ਪੂਜਨੀਯ ਹੈ।
3.230.42
आर्या माता कुमारस्य पृथक्कामार्थमिज्यते ।
एवमेते कुमाराणां मया प्रोक्ता महाग्रहाः ॥ ३.२३०.४२ ॥
ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਆਰਯਾ ਮਾਤਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਲਈ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਇਹ ਮਹਾਗ੍ਰਹ ਮੈਂ ਦੱਸੇ।
3.230.43
यावत्षोडश वर्षाणि शिशूनां ह्यशिवास्ततः ।
ये च मातृगणाः प्रोक्ताः पुरुषाश्चैवये ग्रहाः ॥ ३.२३०.४३ ॥
ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਅਸ਼ੁਭ ਮਾਤ੍ਰਗਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਪੁਰਸ਼ਗ੍ਰਹ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ।
3.230.44
सर्वे स्कन्दग्रहा नाम ज्ञेया नित्यं शरीरिभिः ।
तेषां प्रशमनं कार्यं स्नानं धूपमथाञ्जनम्।
बलिकार्गेपहाराश् स्कन्दस्येज्या विशेषतः ॥ ३.२३०.४४ ॥
ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਕੰਦਗ੍ਰਹ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹਨ; ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਦਾ ਜਾਣਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਧੂਪ, ਅੰਜਨ, ਬਲੀ ਤੇ ਭੇਟਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਕੰਦ ਦੀ ਪੂਜਾ।
3.230.45
एवमभ्यर्चिताः सर्वे प्रयच्छन्ति शुभं नृणाम् ।
आयुर्दीर्घं च राजेनद्रसम्यक्पूजानमस्कृताः ॥ ३.२३०.४५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਿਤ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰੇ ਗਏ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਬਖਸ਼ਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ।
3.230.46
ऊर्ध्वं तु षोडशाद्वर्षाद्ये भवन्ति ग्रहा नृणाम् ।
तानहं संप्रवक्ष्यामि नमस्कृत्य महेश्वरम् ॥ ३.२३०.४६ ॥
ਸੋਲਾਂ ਸਾਲਾਂ ਮਗਰੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਗ੍ਰਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
3.230.47
यः पश्यति नरो देवाञ्जाग्रद्वा शयितोपि वा ।
उन्माद्यति स तु क्षिप्रं तं तु देवग्रहं विदुः ॥ ३.२३०.४७ ॥
ਜਾਗਦਿਆਂ ਜਾਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਵੀ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਪਾਗਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਦੇਵਗ੍ਰਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.230.48
आसीनश्च शयानश्च यः पश्यति नरः पितॄन् ।
उन्माद्यतिस तु क्षिप्रं स ज्ञेयस्तु पितृग्रहः ॥ ३.२३०.४८ ॥
ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਲੇਟਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਨਮਾਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਪਿਤ੍ਰਗ੍ਰਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.230.49
अवमन्यति यः सिद्धान्क्रुद्धाश्चापि शपन्ति यम् ।
उन्माद्यति स तु क्षिप्रं ज्ञेयः सिद्धग्रहस्तु सः ॥ ३.२३०.४९ ॥
ਜੋ ਸਿੱਧਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ ਜਿਸਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਉਨਮਾਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਸਿੱਧਗ੍ਰਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.230.50
उपाघ्राति च यो गन्धान्रसांश्चापि पृथग्विधान् ।
उन्माद्यति स तु क्षिप्रं स ज्ञेयो राक्षसो ग्रहः ॥ ३.२३०.५० ॥
ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਰਸ ਸੁੰਘਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਉਨਮਾਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਗ੍ਰਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.230.51
गन्धर्वाश्चापि यं दिव्याः संविशन्ति नरं भुवि ।
उन्माद्यति स तु क्षिप्रं ग्रहो गान्धर्व एव सः ॥ ३.२३०.५१ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਗੰਧਰਵ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਉਨਮਾਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਗਾਂਧਰਵ ਗ੍ਰਹ ਹੈ।
3.230.52
अधिरोहन्ति यं नित्यं पिशाचाः पुरुषं प्रति ।
उन्माद्यति स तु क्षिप्रं ग्रहः पैशाच एव सः ॥ ३.२३०.५२ ॥
ਪਿਸ਼ਾਚ ਜਿਸ ਪੁਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਉਨਮਾਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਪੈਸ਼ਾਚ ਗ੍ਰਹ ਹੈ।
3.230.53
आविशन्ति च यं यक्षाः पुरुषं कालपर्यये ।
उनमाद्यति स तु क्षिप्रं ज्ञेयो यक्षग्रहस्तु सः ॥ ३.२३०.५३ ॥
ਕਾਲ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਵੇਲੇ ਯਕਸ਼ ਜਿਸ ਪੁਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਉਨਮਾਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਯਕ੍ਸ਼ਗ੍ਰਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.230.54
यस् दोषैः प्रकुपितं चित्तं मुह्यति देहिनः ।
उनमाद्यति स तु क्षिप्रं साधनं तस्य शास्त्रतः ॥ ३.२३०.५४ ॥
ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਦੇਹਧਾਰੀ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਨਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
3.230.55
वैक्लव्याच्च भयाच्चैव घोराणां चापि दर्शनात् ।
उन्माद्यति स तु क्षिप्रं सान्त्वं तस्य तु साधनम् ॥ ३.२३०.५५ ॥
ਘਬਰਾਹਟ ਅਤੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਛੇਤੀ ਉਨਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਢਾਰਸ ਹੈ।
3.230.56
कश्चित्क्रीडितुकामो वै भोक्तुकामस्तथाऽपरः ।
अभिकामस्तथैवान्य इत्येष त्रिविधो ग्रहः ॥ ३.२३०.५६ ॥
ਕੋਈ ਖੇਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਭੋਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦਾ ਗ੍ਰਹ ਹੈ।
3.230.57
यावत्सप्ततिवर्षाणि भवन्त्येते ग्रहा नृणाम् ।
अतः परं देहिनां तु ग्रहतुल्या भवेञ्जरा ॥ ३.२३०.५७ ॥
ਸੱਤਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਹ ਗ੍ਰਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਲਈ ਬੁਢਾਪਾ ਗ੍ਰਹ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.230.58
अप्रकीर्णेन्द्रियं दान्तं शुचिं नित्यमतन्द्रितम् ।
आस्तिकं श्रद्दधानं च वर्जयन्ति तदा ग्रहाः ॥ ३.२३०.५८ ॥
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਖਿੰਡੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਦਮਨਸ਼ੀਲ, ਸ਼ੁੱਧ, ਸਦਾ ਚੁਸਤ, ਆਸਤਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹੈ — ਅਜਿਹੇ ਨੂੰ ਤਦ ਗ੍ਰਹ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
3.230.59
इत्येष ते ग्रहोद्देशो मानुषाणां प्रकीर्तितः ।
न स्पृशन्ति ग्रहा भक्तान्नरान्देवं महेश्वरम् ॥ ३.२३०.५९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਦੇ ਭਗਤ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹ ਨਹੀਂ ਛੂੰਹਦੇ।