ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.232
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.232.1
यदाऽभिषिक्तो भगवान्सैनापत्ये तु पावकिः ।
तदा संप्रस्थितः श्रीमान्हृष्टो भद्रवटं हरः ॥ ३.२३२.१ ॥
ਭਗਵਾਨ ਪਾਵਕਿ ਜਦੋਂ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੇ ਪਦ ਉੱਤੇ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੋਏ, ਤਦ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਹਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਭਦ੍ਰਵਟ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ।
3.232.2
रथेनादित्यवर्णेन पार्वत्या सहितः प्रभुः ।
अनुयातः सुरैः सर्वैः सहस्राक्षपुरोगमैः ॥ ३.२३२.२ ॥
ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਪਾਰਵਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਚੱਲੇ; ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ।
3.232.3
सहस्रं तस्य सिंहानां तस्मिन्युक्तं रथोत्तमे ।
उत्पपात दिवं शुभ्रं कालेनाभिप्रचोदितम् ॥ ३.२३२.३ ॥
ਉਸ ਉੱਤਮ ਰਥ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ੇਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡ ਪਏ।
3.232.4
तेपिबन्त इवाकाशं त्रासयन्तक्षराचरान् ।
सिंहा नभस्यगच्छन्त नदन्तश्चारुकेसराः ॥ ३.२३२.४ ॥
ਮਾਨੋ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪੀ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਚਰ-ਅਚਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਸੁੰਦਰ ਕੇਸਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਰ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਏ।
3.232.5
तस्मिन्रथे पशुपतिः स्थितो भात्युमया सह ।
विद्युता सहितः सूर्यः सेन्द्रचापे घने यथा ॥ ३.२३२.५ ॥
ਉਸ ਰਥ ਉੱਤੇ ਉਮਾ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਸ਼ੋਭ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਵਾਲੇ ਸੰਘਣੇ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ।
3.232.6
अग्रतस्तस्य भगवान्धनेशो गुह्यकैः सह ।
आस्थाय रुचिरं याति पुष्पकं नरवाहनः ॥ ३.२३२.६ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਭਗਵਾਨ ਧਨੇਸ਼ (ਕੁਬੇਰ) ਗੁਹਯਕਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਪੁਸ਼ਪਕ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਾਹਨ ਹੈ।
3.232.7
ऐरावतं समास्थाय शक्रश्चापि सुरैः सह ।
पृष्ठतोऽनुययौ यान्तं वरदं वृषभध्वजम् ॥ ३.२३२.७ ॥
ਐਰਾਵਤ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਿਆ, ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰ।
3.232.8
जृम्भकैर्यक्षरक्षोभिः स्रग्विभिः समलंकृतः ।
यात्यमोघो महायक्षो दक्षिणं पक्षमास्थितः ॥ ३.२३२.८ ॥
ਜ੍ਰੰਭਕਾਂ, ਯਕਸ਼-ਰਾਕਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹਾਰ ਪਹਿਨੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਮੋਘ ਮਹਾਯਕਸ਼ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.232.9
तस्य दक्षिणतो देवा बहवश्चित्रयोधिनः ।
गच्छन्ति वसुभिः सार्धं रुद्रैश्च सह संगताः ॥ ३.२३२.९ ॥
ਉਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵਸੂਆਂ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਦਭੁਤ ਯੋਧੇ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.232.10
यमश्च मृत्युना सार्धं सर्वतः परिवारितः ।
घोरैर्व्याधिशतैर्याति घोररूपवपुस्तथा ॥ ३.२३२.१० ॥
ਯਮ ਮੌਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੈਂਕੜੇ ਭਿਆਨਕ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ, ਘੋਰ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.232.11
यमस्य पृष्ठतश्चैव रघोरस्त्रिशिखरः शितः ।
विजयो नाम रुद्रस्य याति शूलः स्वलंकृतः ॥ ३.२३२.११ ॥
ਯਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭਿਆਨਕ, ਤਿੰਨ ਸਿਰਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਤਿੱਖਾ, ਵਿਜੈ ਨਾਮ ਦਾ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.232.12
तमुग्रपाशो वरुणो भगवान्सलिलेश्वरः ।
परिवार्य शनैर्याति यादोभिर्विविधैर्वृतः ॥ ३.२३२.१२ ॥
ਭਗਵਾਨ ਸਲਿਲੇਸ਼ਵਰ ਵਰੁਣ ਉਗਰ ਪਾਸ਼ ਧਾਰੀ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਨੇਕ ਜਲਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
3.232.13
पृष्ठतोविजयस्यापि याति रुद्रस्य पट्टसः ।
गदामुसलशक्त्याद्यैर्वृतः प्रहरणोत्तमैः ॥ ३.२३२.१३ ॥
ਵਿਜੈ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਰੁਦਰ ਦਾ ਪੱਟਸ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਗਦਾ, ਮੂਸਲ, ਸ਼ਕਤੀ ਆਦਿ ਉੱਤਮ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
3.232.14
पट्टसं त्वन्वगाद्राजंश्छत्रं रौद्रं महाप्रभम् ।
कमण्डलुश्चाप्यनु तं महर्षिगणसेवितः ॥ ३.२३२.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪੱਟਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲਾ ਛੱਤਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮਹਰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਕਮੰਡਲੂ ਵੀ।
3.232.15
तस्य दक्षिणतो भाति दण्डो गच्छञ्श्रिया वृतः ।
भृग्वङ्गिरोभिः सहितो दैधतैश्चानुपूजितः ॥ ३.२३२.१५ ॥
ਉਸਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦੰਡ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਚਲਦਾ ਸੋਹਦਾ ਹੈ; ਭ੍ਰਿਗੂ ਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਨਾਲ, ਦੈਧਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਲੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਿਤ।
3.232.16
एषां तु पृष्ठतो रुद्रो विमले स्यन्दने स्थितः ।
याति संहर्षयन्सर्वांस्तेजसा त्रिदिवौकसः ॥ ३.२३२.१६ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਿਰਮਲ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰੁਦਰ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸਵਰਗਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਸ਼ਾਉਂਦਾ।
3.232.17
ऋषयश्चापि देवाश्च गन्धर्वा भुजगास्तथा ।
नद्यो ह्रदाःसमुद्राश्चतथैवाप्सरसां गणाः ॥ ३.२३२.१७ ॥
ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਭੁਜੰਗ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਅਪੱਛਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ।
3.232.18
नक्षत्राणि ग्रहाश्चैवदेवानां शिशवश्च ये ।
स्त्रियश्च विविधाकारा यान्ति रुद्रस्य पृष्ठतः ॥ ३.२३२.१८ ॥
ਨਛੱਤਰ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੀ ਰੁਦਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
3.232.19
सृजन्त्यः पुष्पवर्षाणि चारुरूपा वराङ्गनाः ।
पर्जन्यश्चाप्यनुययौ नमस्कृत्य पिनाकिनम् ॥ ३.२३२.१९ ॥
ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਇਸਤਰੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੀਆਂ ਚੱਲੀਆਂ; ਮੇਘ ਵੀ ਪਿਨਾਕੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਿਆ।
3.232.20
छत्रं च पाण्डुरं सोमस्तस्य मूर्धन्यधारयत् ।
चामरे चापि वायुश्च गृहीत्वाऽग्निश्च धिष्ठितौ ॥ ३.२३२.२० ॥
ਚੰਦਰਮਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰ ਫੜਿਆ; ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਚਾਮਰ ਲੈ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।
3.232.21
शक्रश्च पृष्ठतस्तस्य याति राजञ्छ्रिया वृतः ।
सहराजर्षिभिः सर्वैः स्तुवानो वृषकेतनम् ॥ ३.२३२.२१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇੰਦਰ ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਰਾਜਰਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਸ਼ਕੇਤਨ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।
3.232.22
गौरी विद्याऽथ गान्धारी केशिनी मित्रसाह्वया ।
सावित्र्या सह सर्वास्ताः पार्वत्या यान्ति पृष्ठतः ॥ ३.२३२.२२ ॥
ਗੌਰੀ, ਵਿਦਿਆ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ—ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨਾਲ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
3.232.23
तत्र विद्यागणाः सर्वेये केचित्कविभिः स्मृताः ।
तस्य कुर्वन्ति वचनं सेन्द्रा देवाश्चमूमुखे ॥ ३.२३२.२३ ॥
ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਗਣ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ, ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.232.24
गृहीत्वा तु पताकां वै यात्यग्रे राक्षसो ग्रहः ।
व्यापृतस्तु श्मशाने यो नित्यं रुद्रस् वै सखा।
पिङ्गलो नाम यक्षेन्द्रो लोकस्यानन्ददायकः ॥ ३.२३२.२४ ॥
ਝੰਡਾ ਫੜ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਗ੍ਰਹਿ ਅੱਗੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲੱਗਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਰੁਦਰ ਦਾ ਮਿੱਤਰ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਿੰਗਲ ਨਾਮਕ ਯਕਸ਼ਰਾਜ।
3.232.25
एबिश्च सहितो देवस्तत्रयाति यथासुखम् ।
अग्रतः पृष्ठतस्चैवं न हि तस्य गतिर्ध्रुवा ॥ ३.२३२.२५ ॥
ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਉੱਥੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ, ਉਸਦੀ ਗਤੀ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ।
3.232.26
रुद्रं सत्कर्मभिर्मर्त्याः पूजयन्तीह दैवतम् ।
शिवमित्येव यं प्राहुरीशं रुद्रं पिनाकिनम् ॥ ३.२३२.२६ ॥
ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਸਤਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਰੁਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਿਵ, ਈਸ਼, ਰੁਦਰ, ਪਿਨਾਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
3.232.27
एवं सर्वे सुरगणास्तदा वै प्रीतमानसाः ।
भावैस्तु विविधाकारैः पूजयन्ति महेश्वरम् ॥ ३.२३२.२७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ, ਵਿਭਿੰਨ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.232.28
कदेवसेनापतिस्त्वं देवसेनाभिरावृतः ।
अनुदच्छति देवेशं ब्रह्मण्यः कृत्तिकासुतः ॥ ३.२३२.२८ ॥
ਹੇ ਦੇਵਸੇਨਾਪਤੀ, ਦੇਵਸੈਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਤੂੰ ਦੇਵੇਸ਼ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈਂ — ਬ੍ਰਾਹਮਣਭਗਤ, ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
3.232.29
अथाब्रवीन्महासेनं महादेवो बृहद्वचः ।
सप्तमं मारुतस्कन्धं रक्ष नित्यमतन्द्रितः ॥ ३.२३२.२९ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਮਹਾਸੇਨ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਬਚਨ ਕਹੇ — 'ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਗਣ ਦੀ ਸਦਾ ਅਤੰਦ੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।'
3.232.30
सप्तमं मारुतस्कन्धं पालयिष्याम्यहं प्रभो ।
यदन्यदपि मे कार्यं देव तद्वद माचिरम् ॥ ३.२३२.३० ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਗਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਦੇਵ, ਮੇਰਾ ਜੋ ਹੋਰ ਕੰਮ ਹੈ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਦੱਸੋ।
3.232.31
कार्येष्वहं त्वया पुत्र संद्रष्टव्यः सदैव हि ।
दर्शनान्मम भक्त्या च श्रेयः परमवाप्स्यसि ॥ ३.२३२.३१ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੀਂ। ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।
3.232.32
इत्युक्त्वा विससर्जैनं परिष्यज्य महेश्वरः ।
स्कन्दं सहोमया प्रीतो ज्वलन्तमिव तेजसा ॥ ३.२३२.३२ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਮਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਜਲਦੇ ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ।
3.232.33
विसर्जिते ततः स्कन्दे बभूवौत्पातिकं महत् ।
सहसैव महाराजदेवान्सर्वान्प्रमोहयत् ॥ ३.२३२.३३ ॥
ਸਕੰਦ ਦੇ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਪਸ਼ਗਨ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
3.232.34
जज्वाल स्वं सनक्षत्रं प्रमूढं भुवनं भृशम् ।
चचाल व्यनदच्चोर्वी तमोभूतं जगत्प्रभो ॥ ३.२३२.३४ ॥
ਤਾਰਿਆਂ ਸਹਿਤ ਸੰਸਾਰ ਬਹੁਤ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬਲ ਉੱਠਿਆ। ਧਰਤੀ ਕੰਬੀ ਅਤੇ ਗਰਜੀ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਗਤ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।
3.232.35
ततस्तद्दारुणं दृष्ट्वा क्षुभितः शंकरस्तदा ।
उमा चैवमहाभाग देवाश्च समहर्षयः ॥ ३.२३२.३५ ॥
ਤਦ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਏ; ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਉਮਾ ਵੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਵੀ।
3.232.36
ततस्तेषु प्रमूढेषु पर्वताम्बुदसन्निभम् ।
नानाप्रहरणं घोरमदृश्यत महद्बलम् ॥ ३.२३२.३६ ॥
ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋਣ ਤੇ ਪਰਬਤਾਂ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀ, ਅਨੇਕ ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
3.232.37
तद्वै घोरमसङ्ख्येयं गर्जच्च विविधा गिरः ।
अभ्यद्रवद्रणए देवान्भगवन्तं च शंकरम् ॥ ३.२३२.३७ ॥
ਉਹ ਭਿਆਨਕ, ਅਣਗਿਣਤ, ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਾਲੇ (ਦਾਨਵ) ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਕਰ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
3.232.38
तैर्विसृष्टान्यनीकेषु बाणजालान्यनेकशः ।
पर्वताश्च शतघ्न्यश्च प्रासासिपरिघा गदाः ॥ ३.२३२.३८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੌਜਾਂ ਉੱਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ, ਪਹਾੜ, ਸ਼ਤਘਨੀਆਂ, ਬਰਛੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਪਰਿਘ ਅਤੇ ਗਦਾਵਾਂ ਚਲਾਈਆਂ।
3.232.39
निपतद्भिश्च तैर्घोरैर्देवानीकं महायुधैः ।
क्षणेन व्यद्रवत्सर्वं विमुखं चाप्यदृश्यत ॥ ३.२३२.३९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਦੇਵਸੈਨਾ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਭੱਜ ਗਈ; ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਭੱਜਦੀ ਦਿਸੀ।
3.232.40
निकृत्तयोधनागाश्वं कृत्तायुधमहारथम् ।
दानवैरर्दितं सैन्यं देवानां विमुखं बभौ ॥ ३.२३२.४० ॥
ਯੋਧੇ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਕੱਟੇ ਗਏ, ਹਥਿਆਰ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਮਹਾਰਥੀ ਡਿੱਗੇ—ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਦੇਵਸੈਨਾ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗੀ।
3.232.41
असुरैर्वध्यमानं तत्पावकैरिव काननम् ।
अपतद्दग्धभूयिष्ठं महाद्रुमवनं तथा ॥ ३.२३२.४१ ॥
ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਉਹ ਫੌਜ ਅੱਗਾਂ ਨਾਲ ਸੜੇ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗੀ; ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਬਣ ਵੱਧ ਕਰਕੇ ਸੜ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਿਵੇਂ।
3.232.42
ते विभिन्नशिरोदेहाः प्राद्रवन्तो दिवौकसः ।
न नाथमधिगच्छन्ति वध्यमाना महारणे ॥ ३.२३२.४२ ॥
ਸਿਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦਿਵੌਕਸ ਦੇਵਤੇ ਭੱਜਦੇ, ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ, ਕੋਈ ਸਹਾਰਾ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕੇ।
3.232.43
अथ तद्विद्रुतं सैन्यं दृष्ट्वा देवः पुरंदरः ।
आश्वासयन्नुवाचेदं बलभिद्दानवार्दितम् ॥ ३.२३२.४३ ॥
ਤਦ ਭੱਜ ਰਹੀ ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੇਵਰਾਜ ਪੁਰੰਦਰ ਨੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਕਿਹਾ।
3.232.44
भयं त्यजत भद्रं व शूराः शस्त्राणि गृह्णत ।
कुरुध्वंविक्रमे बुद्धिं मा वः काचिद्व्यथा भवेत् ॥ ३.२३२.४४ ॥
ਹੇ ਸੂਰਬੀਰੋ, ਡਰ ਛੱਡੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਸ਼ਸਤਰ ਚੁੱਕੋ। ਬਹਾਦਰੀ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾਓ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਾ ਹੋਵੇ।
3.232.45
जयतैनाम्सुदुर्वृत्तान्दानवान्घोरदर्शनान् ।
अभिद्रवत भद्रं वो मया सह महासुरान् ॥ ३.२३२.४५ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਅਤਿ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੋ; ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂਅਸੁਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।
3.232.46
शक्रस् वचनं श्रुत्वा समाश्वस्ता दिवौकसः ।
दानवान्प्रत्ययुध्यन्त शक्रं कृत्वा व्यपाश्रयम् ॥ ३.२३२.४६ ॥
ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਧੀਰਜ ਪਾ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਬਣਾ ਕੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲੱਗੇ।
3.232.47
ततस्ते त्रिदशाः सर्वेमरुतश्च महाबलाः ।
प्रत्युद्ययुर्महाभागाः साध्याश्च वसुभिः सह ॥ ३.२३२.४७ ॥
ਤਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼, ਮਹਾਬਲੀ ਮਰੁਤ ਅਤੇ ਮਹਾਭਾਗ ਸਾਧ੍ਯ ਵਸੂਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
3.232.48
तैर्विसृष्टान्यनीकेषु क्रुद्धैः शस्त्राणि संयुगे ।
शराश्च दैत्यकायेषु पिबन्ति रुधिरं बहु ॥ ३.२३२.४८ ॥
ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜਾਂ ਉੱਤੇ ਚਲਾਏ ਗਏ ਸ਼ਸਤਰ ਅਤੇ ਤੀਰ ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਲਹੂ ਪੀਣ ਲੱਗੇ।
3.232.49
तेषां देहान्विनिर्भिद्य शरास्ते निशितास्तदा ।
निपतन्तोऽभ्यदृश्यन्त नगेभ्य इव पन्नगाः ॥ ३.२३२.४९ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਰਬਤੀ ਹਾਥੀਆਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਦੇ ਦਿਸੇ।
3.232.50
तानि दैत्यशरीराणि निर्भिन्नानिस्म सायकैः ।
अपतन्भूतलेराजंश्छिन्नाभ्राणीव सर्वशः ॥ ३.२३२.५० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
3.232.51
ततस्तद्दानवं सैन्यं सर्वैर्देवगणैर्युधि ।
त्रासितं विविधैर्बाणैः कृतंचैव पराङ्युखम् ॥ ३.२३२.५१ ॥
ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਡਰਾਈ ਗਈ ਉਹ ਦਾਨਵ ਸੈਨਾ ਪਿੱਠ ਫੇਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਈ।
3.232.52
अथोत्क्रुष्टं तदा हृष्टैः सर्वैर्देवैरुदायुधैः ।
संहतानि च तूर्याणि प्रावाद्यन्त ह्यनेकशः ॥ ३.२३२.५२ ॥
ਫਿਰ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉੱਚੀ ਜੈਕਾਰਾ ਛੱਡਿਆ; ਅਨੇਕ ਸਾਜ਼ ਇਕੱਠੇ ਵੱਜੇ।
3.232.53
एवमन्योन्रसंयुक्तं युद्धमासीत्सुदारुणम् ।
देवानां दानवानां च मांसशोणितकर्दमम् ॥ ३.२३२.५३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਰਲਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਯੁੱਧ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਮਾਸ ਅਤੇ ਲਹੂ ਦੇ ਚਿੱਕੜ ਵਰਗਾ ਸੀ।
3.232.54
अनयो देवलोकस्य सहसैवाभ्यदृश्यत ।
तथहि दानवा घोरा विनिघ्नन्ति दिवौकसः ॥ ३.२३२.५४ ॥
ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਕਾਰਨ ਦੇਵਲੋਕ ਅਚਾਨਕ ਦਿੱਸ ਪਿਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਭਿਆਨਕ ਦਾਨਵ ਸਵਰਗਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ।
3.232.55
ततस्तूर्यप्रणादाश्च भेरीणां च महास्वनाः ।
बभूवुर्दानवेन्द्राणां सिंहनादाश्च दारुणाः ॥ ३.२३२.५५ ॥
ਫਿਰ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਤੁਰ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਨਾਦ, ਭੇਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸਿੰਘਨਾਦ ਹੋਣ ਲੱਗੇ।
3.232.56
अथ दैत्यबलाद्घोरान्निष्पपात महाबलः ।
दानवो महिषो नाम प्रगृह्य विपुलं गिरिम् ॥ ३.२३२.५६ ॥
ਫਿਰ ਦੈਂਤਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਮਹਾਬਲੀ ਮਹਿਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਦਾਨਵ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ।
3.232.57
ते तं धनैरिवादित्यं दृष्ट्वासंपरिवारितम् ।
तमुद्यतगिरिं राजन्व्यद्रवन्त दिवौकसः ॥ ३.२३२.५७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਭੱਜ ਗਏ।
3.232.58
अथाभिद्रुत्य महिषो देवांश्चिक्षेप तं गिरिम् ।
महाकायं महाराज सतोयमिव तोयदम् ॥ ३.२३२.५८ ॥
ਫਿਰ ਮਹਿਸ਼ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਝਪਟ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪਾਣੀ ਭਰੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਉਸ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਸੁੱਟਿਆ।
3.232.59
पतता तेन गिरिणा देवसैन्यस् पार्थिव ।
भीमरूपेण निहतमयुतं प्रापतद्भुवि ॥ ३.२३२.५९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਦੇਵਸੈਨਾ ਦੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਧੇ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
3.232.60
अथ तैर्दानवैः सार्धं महिषस्त्रासयन्सुरान् ।
अभ्यद्रवद्रणे तूर्णं सिंहः क्षुद्रमृगानिव ॥ ३.२३२.६० ॥
ਫਿਰ ਮਹਿਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਰਣ ਵਿੱਚ ਛੇਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਝਪਟਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਛੋਟੇ ਹਿਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਝਪਟਦਾ ਹੈ।
3.232.61
तमापतन्तं महिषं दृष्ट्वा सेन्द्रा दिवौकसः ।
व्यद्रवन्तरणे बीता विकीर्णायुधकेतनाः ॥ ३.२३२.६१ ॥
ਉਸ ਝਪਟਦੇ ਮਹਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਕੇ ਰਣ ਵਿੱਚੋਂ ਭੱਜ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਝੰਡੇ ਖਿੰਡ ਗਏ।
3.232.62
ततःस महिषः क्रुद्धस्तूर्णं रुद्ररथं ययौ ।
अभिद्रुत्य च जग्राह रुद्रस् रथकूवरम् ॥ ३.२३२.६२ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਮਹਿਸ਼ ਤੁਰੰਤ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਰਥ ਦਾ ਕੂਵਰ ਫੜ ਲਿਆ।
3.232.63
यदा रुद्ररथं क्रुद्धो महिषः सहसा गतः ।
रेसतू रोदसी गाढं मुमुहुश् महर्षयः ॥ ३.२३२.६३ ॥
ਜਦੋਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਮਹਿਸ਼ ਅਚਾਨਕ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਰਥ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਦ ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਬੜੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉੱਠੇ; ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ।
3.232.64
अनदंश्चमहाकाया दैत्या जलधरोपमाः ।
आसीच्चनिश्चितं तेषां जितमस्माभिरित्युत ॥ ३.२३२.६४ ॥
ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਦੈਂਤ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗਰਜੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਿੱਤ ਗਏ ਹਾਂ।
3.232.65
तथाभूते तु भगवानाहूय गुहमात्मजम् ।
दौरात्म्यं पश्य पुतर् त्वं दानवस्य दुरात्मनः।
जहि शीघ्रं दुराचारं द्रष्टुमिच्छामि ते बलम् ॥ ३.२३२.६५ ॥
ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਗੁਹ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਪੁੱਤਰ, ਇਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਦਾਨਵ ਦੀ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਵੇਖ; ਇਸ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਮਾਰ; ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਬਲ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
3.232.66
इत्युक्ताव भगवान्स्कन्दं परिपूज्य महेश्वरः ।
अयोजयन्निग्रहार्थं महिषस् गतायुषः।
सस्मार च तदा स्कन्दं मृत्युं तस्य दुरात्मनः ॥ ३.२३२.६६ ॥
ਇਹ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਕੰਦ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮਹਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਲਾਇਆ; ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਦੀ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਕੰਦ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
3.232.67
महिषोऽपि रथं दृष्ट्वा रौद्रं रुद्रस् चानदत् ।
देवान्संत्रासयंश्चापि दैत्यांस्चापिप्रहर्षयत् ॥ ३.२३२.६७ ॥
ਮਹਿਸ਼ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰੁਦਰ ਵਾਂਗ ਗਰਜਿਆ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਦੈਂਤਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।
3.232.68
ततस्तस्मिनभये घोरे देवानां समुपस्थिते ।
आजगाम महासेनः क्रोधात्सूर्य इव ज्वलन् ॥ ३.२३२.६८ ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਆਏ ਉਸ ਘੋਰ ਭੈ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਸੇਨ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਦਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਆਇਆ।
3.232.69
लोहिताम्बरसंवीतो लोहितस्रग्विभूषणः ।
लोहिताश्वो महाबाहुर्हिरण्यकवचः प्रभुः ॥ ३.२३२.६९ ॥
ਲਾਲ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ, ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ, ਲਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ ਪ੍ਰਭੂ।
3.232.70
रथमादित्यसंकाशमास्थितः कनकप्रभम् ।
तं दृष्ट्वा दैत्यसेना सा व्यद्रवत्सहसा रणे ॥ ३.२३२.७० ॥
ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਆਭਾ ਵਾਲੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੈਂਤ-ਸੈਨਾ ਰਣ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਭੱਜ ਗਈ।
3.232.71
स चापि तां प्रज्वलितां महिषस् विदारिणीम् ।
मुमोच शक्तिं राजेनद्र महासेनो महाबलः ॥ ३.२३२.७१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਮਹਾਸੇਨ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਬਲਦੀ, ਮਹਿਸ਼ ਨੂੰ ਚੀਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਛੱਡੀ।
3.232.72
सा मुक्ताऽभ्यहरत्तस्य महिषस्य शिरो महत् ।
पपात भिन्ने शिरसि महिषस्त्यक्तजीवितः ॥ ३.२३२.७२ ॥
ਛੱਡੀ ਗਈ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਮਹਿਸ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਸਿਰ ਫਟਣ ਤੇ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗਿਆ ਮਹਿਸ਼ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
3.232.73
पतता शिरसा तेन द्वारं षोडशयोजनम् ।
पर्वताभेन पिहितं तदाऽगम्यं ततोऽभवत्।
उत्तराः कुरवस्तेन गच्छन्त्यद्य यथासुम् ॥ ३.२३२.७३ ॥
ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਉਸ ਸਿਰ ਨਾਲ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਉਹ ਦੁਆਰ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਅਗਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸੇ ਰਾਹੋਂ ਉੱਤਰ ਦੇ ਕੁਰੂ ਅੱਜ ਵੀ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.232.74
क्षिप्ताक्षिप्ता तु सा शक्तिर्हत्वा शत्रून्सहस्रशः ।
स्कन्दहस्तमनुप्राप्ता दृश्यते देवदानवैः ॥ ३.२३२.७४ ॥
ਸੁੱਟੀ ਅਤੇ ਮੁੜ ਆਈ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸਕੰਦ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
3.232.75
प्रायः शरैर्विनिहता महासेनेन धीमता ।
शेषा दैत्यगणा घोरा भीतास्त्रस्ता दुरासदैः।
स्कन्दपारिषदैर्हत्वा भक्षिताश्च सहस्रशः ॥ ३.२३२.७५ ॥
ਬਹੁਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਹਾਸੇਨ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਬਾਕੀ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤ੍ਯ ਗਣ ਡਰੇ ਅਤੇ ਤ੍ਰਸਤ ਹੋਏ; ਅਜੇਯ ਸਕੰਦ ਪਾਰਸ਼ਦਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ।
3.232.76
दनवान्भक्षयन्तस्ते प्रपिबन्तश्च शोणितम् ।
क्षणान्निर्दानवं सर्वमकार्षुर्भृशहर्षिताः ॥ ३.२३२.७६ ॥
ਉਹ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਅਤੇ ਲਹੂ ਪੀਂਦੇ, ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨੂੰ ਦਾਨਵ-ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
3.232.77
तमांसीवयथा सूर्यो वृक्षानग्निर्घनान्खगः ।
तथास्कन्दोऽजयच्छत्रून्स्वेन वीर्येण कीर्तिमान् ॥ ३.२३२.७७ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ, ਅੱਗ ਸੰਘਣੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ, ਪੰਛੀ (ਗਰੁੜ) ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਸਕੰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੀਰਜ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ।
3.232.78
संपूज्यमानस्त्रिदशैरभिवाद्य महेश्वरम् ।
शुशुभे कृतिकापुत्रः प्रकीरणांशुरिवांशुमान् ॥ ३.२३२.७८ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਖਿੰਡੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਿਆ।
3.232.79
नष्टशत्रुर्यदा स्कन्दः प्रयातस्तु महेश्वरम् ।
तदाऽब्रवीन्महासेनं परिष्वज्य पुरंदरः ॥ ३.२३२.७९ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਜਦੋਂ ਸਕੰਦ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਤਦ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਮਹਾਸੇਨ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ।
3.232.80
ब्रह्मदत्तवरः स्कन्द त्वयाऽयं महिषो हतः ।
हजय्यो युधि देवानां दानवः स महाबलः ॥ ३.२३२.८० ॥
ਹੇ ਸਕੰਦ! ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਸ ਮਹਿਸ਼ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਅਜਿੱਤ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਸੀ।
3.232.81
देवास्तृणसमा यस्य वबूवुर्जयतांवर ।
सोऽयं त्वया महाबाहो शमितो देवकण्टकः ॥ ३.२३२.८१ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਵਤੇ ਤੀਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਹੇ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ! ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਉਹ ਕੰਡਾ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
3.232.82
शतं महिषतुल्यानां दानवानां त्वय रणे ।
निहतंदेवशत्रूणां यैर्वयं पूर्वतापिताः ॥ ३.२३२.८२ ॥
ਮਹਿਸ਼ਾਂ ਵਰਗੇ ਸੌ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸਤਾਇਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵ-ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ।
3.232.83
तावकैर्भक्षिताश्चान्ये दानवाः शतसङ्घशः ।
अजेयस्त्वं रणेऽरीणामुमापतिरिव प्रभुः ॥ ३.२३२.८३ ॥
ਤੇਰੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹੋਰ ਦਾਨਵ ਵੀ ਖਾ ਲਏ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਤੂੰ ਉਮਾਪਤੀ ਵਾਂਗ ਅਜਿੱਤ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈਂ।
3.232.84
एतत्ते प्रथमं देव ख्यातं कर्म भविष्यति ।
त्रिषु लोकेषु कीर्तिश्च तवाक्षय्या भविष्यति।
वशगाश्च भविष्यनति सुरास्तव महाभुज ॥ ३.२३२.८४ ॥
ਹੇ ਦੇਵ! ਇਹ ਤੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਰਮ ਹੋਵੇਗਾ; ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਅਕਸ਼ੈ ਹੋਵੇਗੀ; ਹੇ ਮਹਾਭੁਜ! ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਗੇ।
3.232.85
महासेनमेवमुक्त्वा निवृत्तः सह दैवतैः ।
अनुज्ञातो भगवता त्र्यम्बकेण शचीपतिः ॥ ३.२३२.८५ ॥
ਮਹਾਸੇਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਭਗਵਾਨ ਤ੍ਰਯੰਬਕ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਚੀਪਤੀ (ਇੰਦਰ) ਮੁੜ ਗਿਆ।
3.232.86
गतो भद्रवटंरुद्रो निवृत्ताश्च दिवौकसः ।
उक्ताश्च देवा रुद्रेण स्कन्दं पश्यत मामिव ॥ ३.२३२.८६ ॥
ਰੁਦਰ ਭਦ੍ਰਵਟ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਮੁੜ ਗਏ। ਰੁਦਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਵੇਖੋ।'
3.232.87
स हत्वा दानवगणान्पूज्यमानो महर्षिभिः ।
एकाह्नैवाजयत्सर्वं त्रैलोक्यं वह्निनन्दनः ॥ ३.२३२.८७ ॥
ਦਾਨਵ-ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਗਨੀ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
3.232.88
स्कन्दस् य इदं विप्रः पठेज्जन्म समाहितः ।
शृणुयाद्ब्राह्मणेभ्यो यः श्रावयेद्वाविचेतनम् ॥ ३.२३२.८८ ॥
ਸਕੰਦ ਦਾ ਇਹ ਜਨਮ-ਬਿਰਤਾਂਤ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਸੁਣੇ, ਜਾਂ ਅਣਜਾਣ ਨੂੰ ਜੋ ਸੁਣਾਵੇ—
3.232.89
धनमायुर्यशो दीप्तिं पुत्राञ्शत्रुजयंतथा ।
सपुष्टिमिहसंप्राप्य स्कन्दसालोक्यमाप्नुयात् ॥ ३.२३२.८९ ॥
ਧਨ, ਆਯੂ, ਯਸ਼, ਤੇਜ, ਪੁੱਤਰ, ਵੈਰੀ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ—ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਸਕੰਦ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।