Mahābhārata · Adhyāya 3.237
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.237.1
एवं वने वर्तमाना नराग्र्याः ।
शीतोष्णवातातपकर्शिताङ्गाः।
सरस्तदासाद्यवनं च पुण्यं ।
ततः परंकिमकुर्वन्त पार्थाः ॥ ३.२३७.१ ॥
Así, morando en el bosque, los mejores de los hombres, con sus cuerpos desgastados por el frío, el calor, el viento y el sol, tras llegar a aquel lago y bosque sagrado, ¿qué hicieron después los hijos de Pṛthā?
3.237.2
सरस्तदासाद्य तु पाण्डुपुत्रा ।
जनं समुत्सृज्य विधाय चेष्टम्।
वनानि रम्याण्यथ पर्वतांश्च ।
नदीप्रदेशांश्च तदा विचेरुः ॥ ३.२३७.२ ॥
Al llegar a aquel lago, los hijos de Pāṇḍu dejaron a la gente, dispusieron sus asuntos y luego vagaron por bosques deliciosos, montañas y regiones de ríos.
3.237.3
तथा वने तान्वसतः प्रवीरान् ।
स्वाध्यायवन्तश्च तपोधनाश्च।
अभ्याययुर्वेदविदः पुराणा-
स्तान्पूजयामासुरथो नराग्र्याः ॥ ३.२३७.३ ॥
Así, mientras aquellos valientes héroes habitaban el bosque, acudían a ellos antiguos sabios dedicados al estudio de los Vedas, ricos en ascetismo y versados en ellos, y los mejores de los hombres los honraban.
3.237.4
ततः कदाचित्कुशलः कथासु ।
विप्रोऽभ्यगच्छद्भुवि कौरवेयान्।
स तैः समेत्याथ यदृच्छयैव ।
वैचित्रवीर्यं नृपमभ्यगच्छत् ॥ ३.२३७.४ ॥
Entonces, una vez, un brahmán experto en relatos llegó hasta los Kauravas sobre la tierra; tras encontrarse con ellos, por casualidad fue al rey, hijo de Vicitravīrya.
3.237.5
अथोपविष्टः प्रतिसत्कृतश्च ।
वृद्धेन राज्ञा कुरुसत्तमेन।
प्रचोदितः संकथयांबभूव ।
धर्मानिलेन्द्रप्रभवान्यमौ च ॥ ३.२३७.५ ॥
Entonces, sentado y honrado por el anciano rey, el mejor de los Kurus, animado por él, comenzó a relatar los hijos nacidos de Dharma, Vāyu e Indra, y los gemelos.
3.237.6
कृशांश्च वातातपकर्शिताङ्गान् ।
दुःखस्य चोग्रस् मुखे प्रपन्नान्।
तां चाप्यनाथामिव वीरनाथां ।
कृष्णां परिक्लेशगुणेन युक्ताम् ॥ ३.२३७.६ ॥
Los vio delgados, con los cuerpos desgastados por el viento y el sol, caídos en las fauces de un dolor feroz, y a Kṛṣṇā, como si no tuviera protector aunque héroes fueran sus protectores, cargada de extrema aflicción.
3.237.7
ततः कथास्तस्य निशम्य राजा ।
वैचित्रवीर्यः कृपयाऽभितप्तः।
वने तथा पार्थिवपुत्रपौत्रा-
ञ्श्रुत्वा तथा दुःखनदींप्रपन्नान् ॥ ३.२३७.७ ॥
Entonces, al escuchar sus relatos, el rey Vaicitravīrya (Dhṛtarāṣṭra), profundamente afligido por la compasión, habiendo oído asimismo de los hijos y nietos del rey en el bosque caídos en el río del dolor.
3.237.8
प्रोवाच दैन्याभिहतान्तरात्मा ।
निश्वासवातोपहतस्तदानीम्।
वाचं कथंचित्स्थिरतामुपेत्य ।
तत्सर्वमात्मप्रभवं विचिन्त्य ॥ ३.२३७.८ ॥
Habló, con su alma interior golpeada por la desolación, afectado entonces por el viento de los suspiros; habiendo logrado de algún modo la firmeza, y habiendo meditado en todo aquello que surgió de sí mismo.
3.237.9
कथंनु सत्यः शुचिरार्यवृत्तः ।
श्रेष्ठः सुतानां मम धर्मराजः।
अजातशत्रुः पृथिवीतले स्म ।
शेते पुरा राङ्कवकूटशायी ॥ ३.२३७.९ ॥
¿Cómo, pues, yace sobre la tierra desnuda Dharmarāja (Yudhiṣṭhira), el veraz, el puro de conducta noble, el mejor de mis hijos, sin enemigos, quien antes dormía en un lecho de pieles de rāṅkava?
3.237.10
प्रबोध्यते मागधसूतपुत्रै-
र्नित्यं स्तुवद्भिः स्वयमिन्द्रकल्पः।
पतत्रिसङ्घैः स जघन्यरात्रे ।
प्रबोध्यते नूनमिलातलस्थः ॥ ३.२३७.१० ॥
Despertado cada día por los bardos magadhas e hijos de cocheros que lo alababan, él, igual a Indra mismo; ahora, en la última vigilia de la noche, seguramente lo despiertan bandadas de pájaros, tendido sobre la tierra.
3.237.11
कथंनु वातातपकर्शिताङ्गो ।
वृकोदरः कोपपरिप्लुताङ्गः।
शेते पृथिव्यामतथोचिताङ्गः ।
कृष्णासमक्षं वसुधातलस्थः ॥ ३.२३७.११ ॥
¿Cómo yace Vṛkodara en la tierra, con los miembros consumidos por el viento y el sol, con los miembros invadidos por la ira, con miembros no acostumbrados a tal estado, ante Kṛṣṇā?
3.237.12
तथाऽर्जुनः सुकुमारो मनस्वी ।
वशे स्थितो धर्मसुतस्य राज्ञः।
विदूयमानैरिव सर्वगात्रै-
र्ध्रुवं न शेते वसतीरमर्षात् ॥ ३.२३७.१२ ॥
Asimismo Arjuna, delicado y de alto espíritu, permanece bajo el control del rey, hijo de Dharma; pero como si todos sus miembros estuvieran atormentados, sin duda por indignación no duerme en su morada.
3.237.13
यमौ च कृष्णां च युधिष्ठिरं च ।
भीमं च दृष्ट्वा सुखविप्रयुक्तान्।
विनिःश्वसन्सर्प इवोग्रतेजा ।
ध्रुवं न शेते वसतीरमर्षात् ॥ ३.२३७.१३ ॥
Al ver a los gemelos, a Kṛṣṇā, a Yudhiṣṭhira y a Bhīma privados de felicidad, él, de fulgor feroz, suspirando como una serpiente, sin duda por indignación no duerme en su morada.
3.237.14
तथा यमौ चाप्यसुखौ सुखार्हौ ।
समृद्धरीपावमरौ दिवीव।
प्रजागरस्थौ ध्रुवमप्रशान्तौ ।
क्रोधेन सत्येन च वार्यमाणौ ॥ ३.२३७.१४ ॥
Asimismo los gemelos, desdichados aunque dignos de felicidad; los enemigos están enriquecidos y son como dioses en el cielo. Sin duda aquellos dos yacen despiertos, inquietos, contenidos por la ira y por la verdad.
3.237.15
समीरणेनाथ समो बलेन ।
समीरणस्यैवसुतो बलीयान्।
स धर्मपासेन सितोऽग्रजेन ।
ध्रुवं विनिःश्वस्य सहत्यमर्षम् ॥ ३.२३७.१५ ॥
Entonces él, igual al viento en fuerza, hijo mismo del dios del viento, más poderoso aún, atado por el lazo de Dharma, atado por su hermano mayor, sin duda suspirando hondamente soporta la indignación.
3.237.16
स चापिभूमौ परिवर्तमानो ।
वधं सुतानां मम काङ्क्षमाणः।
सत्येन धर्मेण च वार्यमाणः ।
कालंप्रतीक्षत्यधिको रणेऽन्यैः ॥ ३.२३७.१६ ॥
Él, revolcándose por el suelo, deseando la muerte de mis hijos, aunque contenido por la verdad y el dharma, espera el momento para prevalecer sobre los demás en la batalla.
3.237.17
अजातशत्रौ तु जिते निकृत्या ।
दुःशासनो यत्परुषाण्यवोचत्।
तानि प्रविष्टानि वृकोदराङ्गं ।
दहन्ति कक्षाग्निरिवेन्धनानि ॥ ३.२३७.१७ ॥
Cuando Ajātaśatru fue vencido por engaño, las palabras duras que Duḥśāsana pronunció penetraron en el cuerpo de Bhīma y lo queman, como un fuego de bosque quema la leña.
3.237.18
न पापकं ध्यास्यति धर्मपुत्रो ।
धनंजयश्चाप्यनुवर्त्स्यते तम्।
अरण्यवासेन विवर्धते तु ।
भीमस्य कोपोऽग्निरिवानिलेन ॥ ३.२३७.१८ ॥
El hijo de Dharma no pensará en el mal, y Dhanaṃjaya también lo seguirá; pero por el exilio en el bosque crece la cólera de Bhīma, como el fuego avivado por el viento.
3.237.19
स तेन कोपेन विदीर्यमाणः ।
करं करेणाभिनिपीड्यवीरः।
विनिःश्वसत्युष्णमतीव घोरं ।
दहन्निवेमां मम पुत्रसेनाम् ॥ ३.२३७.१९ ॥
Desgarrado por esa cólera, el héroe aprieta la mano contra la mano y exhala un aliento terriblemente caliente y espantoso, como si fuera a quemar este ejército de mis hijos.
3.237.20
गाण्डीवधन्वा च वृकोदरश्च ।
संरम्भिणावन्तककालकल्पौ।
न शेषयेतां युधि शत्रुसेनां ।
शरान्किरन्तावनिप्रकाशान् ॥ ३.२३७.२० ॥
Arjuna, portador del arco Gāṇḍīva, y Vṛkodara, ambos enfurecidos, como la Muerte y el Tiempo, no dejarán ni un resto del ejército enemigo en la batalla, derramando flechas que parecen cubrir la tierra.
3.237.21
दुर्योधनः शकुनिः सूतपुत्रो ।
दुःशासनश्चापि सुमन्दचेताः।
मधु प्रपश्यन्ति न तु प्रपातं ।
वृकोदरं चैव धनंजयं च ॥ ३.२३७.२१ ॥
Duryodhana, Śakuni, el hijo del cochero y Duḥśāsana también son de mente muy necia. Ven la miel, pero no la caída; no ven a Vṛkodara ni a Dhanaṃjaya.
3.237.22
शुभाशुभं कर्म नरोहि कृत्वा ।
प्रतीक्षतेचेत्स फलंविपाके।
सतेन युज्यत्यवशः फलेन ।
मोक्षः कथं स्यात्पुरुषस्य तस्मात् ॥ ३.२३७.२२ ॥
Si un hombre, habiendo realizado una acción buena o mala, aguarda su fruto cuando madura, queda unido a ese fruto, impotente. ¿Cómo, entonces, podría un hombre alcanzar la liberación?
3.237.23
क्षेत्रे सुकृष्टे ह्युपिते च बीजे ।
देवेच वर्षत्यृतुकालयुक्तम्।
न स्यात्फलंतस्य कुतः प्रसिद्धि-
रन्यत्रदैवादिति नास्ति हेतुः ॥ ३.२३७.२३ ॥
Una semilla sembrada en un campo bien arado, con la lluvia cayendo a su tiempo, y sin embargo sin fruto: aparte del destino, ¿de dónde vendría su éxito? No hay otra causa.
3.237.24
कृतं मताक्षेण यथा न साधु ।
साधुप्रवृत्तेन च पाण्डवेन।
मया च दुष्पुत्रवशानुगेन ।
कृतः कुरूणामयमन्तकालः ॥ ३.२३७.२४ ॥
Lo hecho por el de ojo de dados no fue bueno; y yo, siguiendo la voluntad de mis hijos perversos, y el Pāṇḍava de conducta recta, hemos causado a los Kurus este tiempo de muerte.
3.237.25
ध्रुवं प्रशाम्यत्यसमीरितोऽग्नि-
र्ध्रुवं प्रजास्यत्युत गर्भिणी या।
ध्रुवं दिनादौ रजनीप्रणाश-
स्तथा क्षपादौ च दिनप्रणाशः ॥ ३.२३७.२५ ॥
Un fuego no avivado ciertamente se apaga; la que está encinta ciertamente da a luz; al comienzo del día la destrucción de la noche es segura, y así también al comienzo de la noche la destrucción del día.
3.237.26
कृतेच कस्मान्न परेच कुर्यु-
र्दत्ते च दद्युः पुरुषाः कथंस्वित्।
प्राप्यार्थकालं च भवेदनर्थः ।
कथंचन स्यादितितत्कुतः स्यात् ॥ ३.२३७.२६ ॥
¿Por qué otros no harían lo que ya fue hecho? Y una vez dado el don, ¿cómo volverían los hombres a dar? Cuando llegue el tiempo del propósito, ¿cómo sobrevendría la pérdida? ¿Cómo podría suceder, y de dónde vendría?
3.237.27
कथं न भिद्येत न च स्रवेत ।
न च प्रसिच्येदितिरक्षितव्यम्।
अरक्ष्यमाणं शतधा प्रकीर्ये-
द्भ्रुवं न नाशोऽस्ति कृतस्य लोके ॥ ३.२३७.२७ ॥
¿Cómo podría no romperse, ni gotear, ni derramarse? Por ello debe ser custodiado. Sin custodia, se dispersaría de cien maneras. Ciertamente no hay destrucción de lo hecho en el mundo.
3.237.28
गतो ह्यरण्यादपिशक्रलोकं ।
धनंजयः पशय्त वीर्यमस्य।
अस्त्राणि दिव्यानि चतुर्विधानि ।
ज्ञात्वा पुनर्लोकमिमं प्रपन्नः ॥ ३.२३७.२८ ॥
Ciertamente Dhanaṃjaya fue desde el bosque hasta el mundo de Indra. Mira su valor. Tras aprender las armas divinas de cuatro clases, regresó de nuevo a este mundo.
3.237.29
स्वर्गं हि गत्वा सशरीर एव ।
को मानुषः पुनरागन्तुमिच्छेत्।
अन्यत्रकालोपहताननेका-
न्समीक्षमाणस्तुकुरून्मुमूर्षून् ॥ ३.२३७.२९ ॥
¿Quién, habiendo ido al cielo incluso con el cuerpo, desearía volver de nuevo? Sin embargo, contemplando a los muchos kurus abatidos por el tiempo, que desean morir, regresó.
3.237.30
धनुर्ग्राहश्चार्जुनः सव्यसाची ।
धनुश्च तद्गाण्डिवं भीमवेगम्।
अस्त्राणि दिव्यानि च तानि तस्य ।
त्रयस्य तेजः प्रसहेत कोऽत्र ॥ ३.२३७.३० ॥
Arjuna, el arquero, el diestro de ambas manos, aquel arco Gāṇḍīva de fuerza terrible y sus armas divinas: ¿quién aquí podría resistir el poder de estos tres?
3.237.31
निशम्य तद्वचनं पार्थिवस्य ।
दुर्योधनं रहिते सौबलोऽथ।
अबोधयत्कर्णमुपेत्य सर्वं ।
स चाप्यहृष्टोऽभवदल्पचेताः ॥ ३.२३७.३१ ॥
Tras oír las palabras del rey, Saubala fue entonces en privado a Duryodhana y explicó todo a Karṇa. Pero tampoco él se alegró, pues su mente era pequeña.