మహాభారతం · అధ్యాయం 3.237
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.237.1
एवं वने वर्तमाना नराग्र्याः ।
शीतोष्णवातातपकर्शिताङ्गाः।
सरस्तदासाद्यवनं च पुण्यं ।
ततः परंकिमकुर्वन्त पार्थाः ॥ ३.२३७.१ ॥
ఇలా అడవిలో నివసిస్తున్న నరశ్రేష్ఠులైన పాండవులు, చలి, వేడి, గాలి, ఎండలతో శరీరం కృశించినవారై ఉన్నారు. ఆ పవిత్ర వనం, సరస్సుకు చేరి, పార్థులు ఇంకా ఏమి చేశారు?
3.237.2
सरस्तदासाद्य तु पाण्डुपुत्रा ।
जनं समुत्सृज्य विधाय चेष्टम्।
वनानि रम्याण्यथ पर्वतांश्च ।
नदीप्रदेशांश्च तदा विचेरुः ॥ ३.२३७.२ ॥
ఆ సరస్సును చేరిన పాండు పుత్రులు జనులను విడిచి, తమ పనులను నిర్ణయించుకుని, రమణీయమైన వనాలు, పర్వతాలు, నదీ తీరాలలో సంచరించారు.
3.237.3
तथा वने तान्वसतः प्रवीरान् ।
स्वाध्यायवन्तश्च तपोधनाश्च।
अभ्याययुर्वेदविदः पुराणा-
स्तान्पूजयामासुरथो नराग्र्याः ॥ ३.२३७.३ ॥
ఇలా అడవిలో నివసిస్తున్న ఆ వీరుల వద్దకు స్వాధ్యాయ పరులైన, తపోధనులైన, వేదజ్ఞులైన పురాతన ఋషులు వచ్చారు. నరశ్రేష్ఠులు వారిని పూజించారు.
3.237.4
ततः कदाचित्कुशलः कथासु ।
विप्रोऽभ्यगच्छद्भुवि कौरवेयान्।
स तैः समेत्याथ यदृच्छयैव ।
वैचित्रवीर्यं नृपमभ्यगच्छत् ॥ ३.२३७.४ ॥
తర్వాత ఒకసారి కథలలో నిపుణుడైన ఒక బ్రాహ్మణుడు భూమిపై కౌరవుల వద్దకు వచ్చాడు. వారిని కలిసి, యాదృచ్ఛికంగా విచిత్రవీర్యుని కుమారుడైన రాజు వద్దకు వెళ్ళాడు.
3.237.5
अथोपविष्टः प्रतिसत्कृतश्च ।
वृद्धेन राज्ञा कुरुसत्तमेन।
प्रचोदितः संकथयांबभूव ।
धर्मानिलेन्द्रप्रभवान्यमौ च ॥ ३.२३७.५ ॥
అప్పుడు కూర్చుని, వృద్ధుడైన కురువులలో శ్రేష్ఠుడైన రాజుచే గౌరవించబడి, ఆయన ప్రేరణతో ధర్మ, వాయు, ఇంద్రుల వలన జన్మించినవారిని, కవల పుత్రులను గురించి చెప్పసాగాడు.
3.237.6
कृशांश्च वातातपकर्शिताङ्गान् ।
दुःखस्य चोग्रस् मुखे प्रपन्नान्।
तां चाप्यनाथामिव वीरनाथां ।
कृष्णां परिक्लेशगुणेन युक्ताम् ॥ ३.२३७.६ ॥
గాలికి, ఎండకు చిక్కిన అంగాలతో, భయంకరమైన దుఃఖం నోట చిక్కిన కృశులైన (పాండవులను), వీరులు రక్షకులుగా ఉన్నా అనాథలా ఉన్న కృష్ణను (ద్రౌపదిని) కూడా, తీవ్ర క్లేశంతో కూడినదానిగా.
3.237.7
ततः कथास्तस्य निशम्य राजा ।
वैचित्रवीर्यः कृपयाऽभितप्तः।
वने तथा पार्थिवपुत्रपौत्रा-
ञ्श्रुत्वा तथा दुःखनदींप्रपन्नान् ॥ ३.२३७.७ ॥
అప్పుడు ఆయన కథలు విని, వైచిత్రవీర్యుడైన రాజు (ధృతరాష్ట్రుడు) కరుణతో అత్యంత బాధపడ్డాడు. అడవిలో రాజపుత్రులు, మనుమలు దుఃఖనదిలో పడ్డారని విని.
3.237.8
प्रोवाच दैन्याभिहतान्तरात्मा ।
निश्वासवातोपहतस्तदानीम्।
वाचं कथंचित्स्थिरतामुपेत्य ।
तत्सर्वमात्मप्रभवं विचिन्त्य ॥ ३.२३७.८ ॥
దైన్యంతో హతమైన అంతరాత్మ కలవాడై, అప్పుడు నిట్టూర్పుల గాలికి చెదిరిన (ధృతరాష్ట్రుడు), ఎలాగో స్థిరత్వం పొంది, తన నుండే పుట్టిన ఆ అంతటినీ ఆలోచించి, మాట పలికాడు.
3.237.9
कथंनु सत्यः शुचिरार्यवृत्तः ।
श्रेष्ठः सुतानां मम धर्मराजः।
अजातशत्रुः पृथिवीतले स्म ।
शेते पुरा राङ्कवकूटशायी ॥ ३.२३७.९ ॥
ఎలా? సత్యవాది, పవిత్రుడు, ఆర్యవర్తనుడు, నా కుమారులలో శ్రేష్ఠుడు, ధర్మరాజు, శత్రువులు లేనివాడు (యుధిష్ఠిరుడు) — పూర్వం రురు చర్మ మంచంపై నిద్రించినవాడు — ఇప్పుడు నేలపై ఎలా పడుకున్నాడు?
3.237.10
प्रबोध्यते मागधसूतपुत्रै-
र्नित्यं स्तुवद्भिः स्वयमिन्द्रकल्पः।
पतत्रिसङ्घैः स जघन्यरात्रे ।
प्रबोध्यते नूनमिलातलस्थः ॥ ३.२३७.१० ॥
మాగధ, సూతపుత్రులు నిత్యం స్తుతిస్తూ మేల్కొల్పేవారు, ఇంద్రునితో సమానుడైన అతను. ఇప్పుడు రాత్రి చివరి జామున పక్షుల గుంపులు అతన్ని తప్పక మేల్కొల్పుతున్నాయి, నేలపై పడి ఉన్నవాడు.
3.237.11
कथंनु वातातपकर्शिताङ्गो ।
वृकोदरः कोपपरिप्लुताङ्गः।
शेते पृथिव्यामतथोचिताङ्गः ।
कृष्णासमक्षं वसुधातलस्थः ॥ ३.२३७.११ ॥
గాలికి, ఎండకు శుష్కించిన అవయవాలు కలిగి, కోపంతో కప్పబడిన అవయవాలతో వృకోదరుడు ఎలా భూమిపై పడుకొని ఉన్నాడు? ఆ స్థితికి తగని అవయవాలతో కృష్ణ సమక్షంలో నేలపై ఉన్నాడు.
3.237.12
तथाऽर्जुनः सुकुमारो मनस्वी ।
वशे स्थितो धर्मसुतस्य राज्ञः।
विदूयमानैरिव सर्वगात्रै-
र्ध्रुवं न शेते वसतीरमर्षात् ॥ ३.२३७.१२ ॥
అలాగే సుకుమారుడు, మనస్వి అయిన అర్జునుడు ధర్మపుత్రుడైన రాజు వశంలో ఉన్నాడు; కానీ అతని అవయవాలన్నీ బాధపడుతున్నట్లుగా, నిశ్చయంగా కోపంతో తన నివాసంలో నిద్రపోవడం లేదు.
3.237.13
यमौ च कृष्णां च युधिष्ठिरं च ।
भीमं च दृष्ट्वा सुखविप्रयुक्तान्।
विनिःश्वसन्सर्प इवोग्रतेजा ।
ध्रुवं न शेते वसतीरमर्षात् ॥ ३.२३७.१३ ॥
యమలురను, కృష్ణను, యుధిష్ఠిరుని, భీమును సుఖం లేకుండా చూసి, ఉగ్రతేజస్సు గలవాడు పాములా నిట్టూర్చుతూ, నిశ్చయంగా కోపంతో తన నివాసంలో నిద్రపోవడం లేదు.
3.237.14
तथा यमौ चाप्यसुखौ सुखार्हौ ।
समृद्धरीपावमरौ दिवीव।
प्रजागरस्थौ ध्रुवमप्रशान्तौ ।
क्रोधेन सत्येन च वार्यमाणौ ॥ ३.२३७.१४ ॥
అలాగే ఆ యమలురు కూడా దుఃఖితులు; సుఖానికి అర్హులు. శత్రువులు ధనవంతులై స్వర్గంలో దేవతల్లా ఉన్నారు. నిశ్చయంగా మేల్కొని, అశాంతితో, కోపం మరియు సత్యంతో నిరోధించబడిన ఆ ఇద్దరు ఉన్నారు.
3.237.15
समीरणेनाथ समो बलेन ।
समीरणस्यैवसुतो बलीयान्।
स धर्मपासेन सितोऽग्रजेन ।
ध्रुवं विनिःश्वस्य सहत्यमर्षम् ॥ ३.२३७.१५ ॥
అప్పుడు వాయువుతో సమానమైన బలం కలవాడు, వాయుదేవుని కుమారుడే అయినవాడు, ఆ మహాబలుడు ధర్మపాశంతో బంధింపబడి, అన్నయ్య చేత కట్టబడి, నిశ్చయంగా నిట్టూర్చుతూ కోపాన్ని సహిస్తున్నాడు.
3.237.16
स चापिभूमौ परिवर्तमानो ।
वधं सुतानां मम काङ्क्षमाणः।
सत्येन धर्मेण च वार्यमाणः ।
कालंप्रतीक्षत्यधिको रणेऽन्यैः ॥ ३.२३७.१६ ॥
అతడు నేలపై దొర్లుతూ, నా కుమారుల వధను కోరుకుంటూ, సత్యం మరియు ధర్మం చేత నిరోధించబడినప్పటికీ, యుద్ధంలో ఇతరులకన్నా ఉన్నతుడిగా ఉండటానికి సమయాన్ని ఎదురుచూస్తున్నాడు.
3.237.17
अजातशत्रौ तु जिते निकृत्या ।
दुःशासनो यत्परुषाण्यवोचत्।
तानि प्रविष्टानि वृकोदराङ्गं ।
दहन्ति कक्षाग्निरिवेन्धनानि ॥ ३.२३७.१७ ॥
అజాతశత్రువు మోసంతో ఓడిపోయినప్పుడు దుశ్శాసనుడు పలికిన కఠిన వాక్యాలు వృకోదరుని శరీరంలో ప్రవేశించి, అడవి మంట కట్టెలను కాల్చినట్లు అతడిని దహింపజేస్తున్నాయి.
3.237.18
न पापकं ध्यास्यति धर्मपुत्रो ।
धनंजयश्चाप्यनुवर्त्स्यते तम्।
अरण्यवासेन विवर्धते तु ।
भीमस्य कोपोऽग्निरिवानिलेन ॥ ३.२३७.१८ ॥
ధర్మపుత్రుడు పాపాన్ని ఆలోచించడు; ధనంజయుడు కూడా అతనిని అనుసరిస్తాడు. కానీ అరణ్యవాసం వలన భీముని కోపం గాలితో అగ్ని పెరిగినట్లు పెరుగుతోంది.
3.237.19
स तेन कोपेन विदीर्यमाणः ।
करं करेणाभिनिपीड्यवीरः।
विनिःश्वसत्युष्णमतीव घोरं ।
दहन्निवेमां मम पुत्रसेनाम् ॥ ३.२३७.१९ ॥
ఆ కోపంతో చీలిపోతున్న ఆ వీరుడు చేతిని చేతితో నొక్కి, అత్యంత వేడిగా భయంకరంగా ఊపిరి విడుస్తున్నాడు; నా కుమారుల ఈ సేనను దహించబోతున్నట్లు.
3.237.20
गाण्डीवधन्वा च वृकोदरश्च ।
संरम्भिणावन्तककालकल्पौ।
न शेषयेतां युधि शत्रुसेनां ।
शरान्किरन्तावनिप्रकाशान् ॥ ३.२३७.२० ॥
గాండీవ ధనుస్సు ధరించిన అర్జునుడు, వృకోదరుడు కోపంతో ఉన్నారు; యముడు, కాలుడు వంటివారు. యుద్ధంలో శత్రుసేనను మిగల్చరు; భూమికి సమానమైన బాణాలను కురిపిస్తారు.
3.237.21
दुर्योधनः शकुनिः सूतपुत्रो ।
दुःशासनश्चापि सुमन्दचेताः।
मधु प्रपश्यन्ति न तु प्रपातं ।
वृकोदरं चैव धनंजयं च ॥ ३.२३७.२१ ॥
దుర్యోధనుడు, శకుని, సూతపుత్రుడు (కర్ణుడు), దుఃశాసనుడు కూడా అతి మందబుద్ధులు. వారు తేనెను (తీపి లాభాన్ని) చూస్తారు, పతనాన్ని చూడరు; వృకోదరుడిని, ధనంజయుడిని కూడా చూడరు.
3.237.22
शुभाशुभं कर्म नरोहि कृत्वा ।
प्रतीक्षतेचेत्स फलंविपाके।
सतेन युज्यत्यवशः फलेन ।
मोक्षः कथं स्यात्पुरुषस्य तस्मात् ॥ ३.२३७.२२ ॥
మనిషి శుభమో అశుభమో కర్మ చేసి, దాని పరిపాక సమయంలో ఫలాన్ని ఎదురుచూస్తే, అతడు వశం లేకుండా ఆ ఫలంతో కలుస్తాడు. అలాంటప్పుడు మనిషికి మోక్షం ఎలా కలుగుతుంది?
3.237.23
क्षेत्रे सुकृष्टे ह्युपिते च बीजे ।
देवेच वर्षत्यृतुकालयुक्तम्।
न स्यात्फलंतस्य कुतः प्रसिद्धि-
रन्यत्रदैवादिति नास्ति हेतुः ॥ ३.२३७.२३ ॥
బాగా దున్నిన పొలంలో విత్తిన బీజం, తగిన ఋతువులో దేవుడు (వర్షం) కురిసినా, దానికి ఫలం రాకపోతే, దైవం తప్ప మరొక కారణం వల్ల దాని సిద్ధి ఎలా కలుగుతుంది? వేరే కారణం లేదు.
3.237.24
कृतं मताक्षेण यथा न साधु ।
साधुप्रवृत्तेन च पाण्डवेन।
मया च दुष्पुत्रवशानुगेन ।
कृतः कुरूणामयमन्तकालः ॥ ३.२३७.२४ ॥
పాచికల దృష్టి గలవాడు చేసినది మంచిది కాదు; సాధు ప్రవర్తన గల పాండవుడూ, దుష్టపుత్రుల వశంలో నడిచిన నేనూ కౌరవులకు ఈ అంతకాలాన్ని తెచ్చిపెట్టాము.
3.237.25
ध्रुवं प्रशाम्यत्यसमीरितोऽग्नि-
र्ध्रुवं प्रजास्यत्युत गर्भिणी या।
ध्रुवं दिनादौ रजनीप्रणाश-
स्तथा क्षपादौ च दिनप्रणाशः ॥ ३.२३७.२५ ॥
ఊదని అగ్ని నిశ్చయంగా ఆరిపోతుంది; గర్భిణి నిశ్చయంగా ప్రసవిస్తుంది; పగలు మొదలులో రాత్రి నాశనం నిశ్చయం, అలాగే రాత్రి మొదలులో పగలు నాశనం కూడా.
3.237.26
कृतेच कस्मान्न परेच कुर्यु-
र्दत्ते च दद्युः पुरुषाः कथंस्वित्।
प्राप्यार्थकालं च भवेदनर्थः ।
कथंचन स्यादितितत्कुतः स्यात् ॥ ३.२३७.२६ ॥
చేసిన కర్మను ఇతరులు ఎందుకు చేయరు? దానం ఇచ్చిన తర్వాత మనుషులు మళ్లీ ఎలా ఇస్తారు? ప్రయోజనం పొందే కాలం వచ్చినప్పుడు నష్టం ఎలా కలుగుతుంది? అది ఎలా జరుగుతుంది, అది ఎక్కడ నుండి వస్తుంది?
3.237.27
कथं न भिद्येत न च स्रवेत ।
न च प्रसिच्येदितिरक्षितव्यम्।
अरक्ष्यमाणं शतधा प्रकीर्ये-
द्भ्रुवं न नाशोऽस्ति कृतस्य लोके ॥ ३.२३७.२७ ॥
ఇది ఎలా పగలకుండా, కారకుండా, చిందకుండా ఉంటుంది? అందుకే దీన్ని రక్షించాలి. రక్షించకపోతే అది వందల విధాలుగా చెదిరిపోతుంది. లోకంలో చేసిన కర్మకు నాశనం లేదు, ఇది నిశ్చయం.
3.237.28
गतो ह्यरण्यादपिशक्रलोकं ।
धनंजयः पशय्त वीर्यमस्य।
अस्त्राणि दिव्यानि चतुर्विधानि ।
ज्ञात्वा पुनर्लोकमिमं प्रपन्नः ॥ ३.२३७.२८ ॥
అడవి నుండే ధనంజయుడు ఇంద్రలోకానికి వెళ్ళాడు. అతని పరాక్రమాన్ని చూడండి. నాలుగు రకాల దివ్య అస్త్రాలను తెలుసుకొని అతను మళ్లీ ఈ లోకానికి తిరిగి వచ్చాడు.
3.237.29
स्वर्गं हि गत्वा सशरीर एव ।
को मानुषः पुनरागन्तुमिच्छेत्।
अन्यत्रकालोपहताननेका-
न्समीक्षमाणस्तुकुरून्मुमूर्षून् ॥ ३.२३७.२९ ॥
శరీరంతో స్వర్గానికి వెళ్లిన తర్వాత ఏ మనిషి మళ్లీ రావాలని కోరుకుంటాడు? అయినా కాలంచే హతులైన, మరణాన్ని కోరుతున్న అనేక మంది కురువులను చూస్తూ (అతను తిరిగి వచ్చాడు).
3.237.30
धनुर्ग्राहश्चार्जुनः सव्यसाची ।
धनुश्च तद्गाण्डिवं भीमवेगम्।
अस्त्राणि दिव्यानि च तानि तस्य ।
त्रयस्य तेजः प्रसहेत कोऽत्र ॥ ३.२३७.३० ॥
విల్లు ధరించిన అర్జునుడు, సవ్యసాచి, ఆ భయంకర వేగమున్న గాండీవం, అతని దివ్య అస్త్రాలు — ఈ మూడింటి తేజస్సును ఇక్కడ ఎవరు తట్టుకోగలరు?
3.237.31
निशम्य तद्वचनं पार्थिवस्य ।
दुर्योधनं रहिते सौबलोऽथ।
अबोधयत्कर्णमुपेत्य सर्वं ।
स चाप्यहृष्टोऽभवदल्पचेताः ॥ ३.२३७.३१ ॥
రాజు ఆ మాటలు విని, అనంతరం సౌబలుడు రహస్యంగా దుర్యోధనుడి దగ్గరకు వెళ్లి కర్ణునికి అంతా తెలియజేశాడు. అయినా అతడు సంతోషించలేదు; ఎందుకంటే అతని మనస్సు అల్పమైనది.