มหาภารตะ · อัธยายะ 3.237
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.237.1
एवं वने वर्तमाना नराग्र्याः ।
शीतोष्णवातातपकर्शिताङ्गाः।
सरस्तदासाद्यवनं च पुण्यं ।
ततः परंकिमकुर्वन्त पार्थाः ॥ ३.२३७.१ ॥
เมื่อพวกเขาอยู่ในป่าเช่นนี้ ร่างกายถูกความหนาว ความร้อน ลม และแดดทำให้โทรมลง บรรดาบุตรของปฤถาผู้เป็นยอดของมนุษย์ เมื่อมาถึงทะเลสาบและป่าอันศักดิ์สิทธิ์นั้นแล้ว จึงได้ทำอะไรต่อไปอีกเล่า
3.237.2
सरस्तदासाद्य तु पाण्डुपुत्रा ।
जनं समुत्सृज्य विधाय चेष्टम्।
वनानि रम्याण्यथ पर्वतांश्च ।
नदीप्रदेशांश्च तदा विचेरुः ॥ ३.२३७.२ ॥
เมื่อมาถึงทะเลสาบนั้นแล้ว บุตรของปาณฑุได้ละทิ้งผู้คน จัดการธุระของตน แล้วจึงท่องเที่ยวไปในป่าอันงดงาม ภูเขา และบริเวณลำน้ำทั้งหลาย
3.237.3
तथा वने तान्वसतः प्रवीरान् ।
स्वाध्यायवन्तश्च तपोधनाश्च।
अभ्याययुर्वेदविदः पुराणा-
स्तान्पूजयामासुरथो नराग्र्याः ॥ ३.२३७.३ ॥
ขณะที่วีรบุรุษเหล่านั้นอยู่ในป่าเช่นนั้น บรรดาฤๅษีโบราณผู้ขวนขวายในการศึกษาพระเวท มีตบะเป็นทรัพย์ และรู้พระเวท ได้มาหาพวกเขา และบุรุษผู้เป็นยอดของมนุษย์ก็ได้ให้เกียรติแก่ฤๅษีเหล่านั้น
3.237.4
ततः कदाचित्कुशलः कथासु ।
विप्रोऽभ्यगच्छद्भुवि कौरवेयान्।
स तैः समेत्याथ यदृच्छयैव ।
वैचित्रवीर्यं नृपमभ्यगच्छत् ॥ ३.२३७.४ ॥
ต่อมาครั้งหนึ่ง พราหมณ์ผู้ชำนาญในการเล่าเรื่องได้เดินทางมาถึงเผ่ากุรุบนแผ่นดิน เมื่อได้พบกับพวกเขาแล้ว ก็โดยบังเอิญไปหาพระราชาผู้เป็นโอรสของวิจิตรวีรยะ
3.237.5
अथोपविष्टः प्रतिसत्कृतश्च ।
वृद्धेन राज्ञा कुरुसत्तमेन।
प्रचोदितः संकथयांबभूव ।
धर्मानिलेन्द्रप्रभवान्यमौ च ॥ ३.२३७.५ ॥
ครั้นแล้ว เมื่อนั่งลงและได้รับการต้อนรับโดยพระราชาผู้สูงวัย ผู้เป็นยอดของเผ่ากุรุ พราหมณ์ซึ่งถูกพระราชาเร่งเร้า จึงเริ่มเล่าถึงบุตรที่เกิดจากธรรม วายุ และอินทร์ และฝาแฝดทั้งสอง
3.237.6
कृशांश्च वातातपकर्शिताङ्गान् ।
दुःखस्य चोग्रस् मुखे प्रपन्नान्।
तां चाप्यनाथामिव वीरनाथां ।
कृष्णां परिक्लेशगुणेन युक्ताम् ॥ ३.२३७.६ ॥
เขาได้เห็นบุตรเหล่านั้นผอมโซ ร่างกายโทรมลงเพราะลมและแดด ตกอยู่ในปากของความทุกข์อันร้ายแรง และกฤษณาซึ่งแม้มีวีรบุรุษเป็นผู้คุ้มครองก็เหมือนไม่มีที่พึ่ง ต้องประสบความลำบากอย่างยิ่ง
3.237.7
ततः कथास्तस्य निशम्य राजा ।
वैचित्रवीर्यः कृपयाऽभितप्तः।
वने तथा पार्थिवपुत्रपौत्रा-
ञ्श्रुत्वा तथा दुःखनदींप्रपन्नान् ॥ ३.२३७.७ ॥
ครั้นแล้ว พระราชาวิจิตรวีรยะ (ธฤตราษฎร์) ได้ฟังเรื่องราวของพราหมณ์นั้นแล้ว ก็ทรงเดือดร้อนพระทัยด้วยความสงสาร และได้ฟังทำนองเดียวกันว่า บรรดาพระโอรสและพระนัดดาของพระราชาเหล่านั้นตกอยู่ในแม่น้ำแห่งความทุกข์ในป่า
3.237.8
प्रोवाच दैन्याभिहतान्तरात्मा ।
निश्वासवातोपहतस्तदानीम्।
वाचं कथंचित्स्थिरतामुपेत्य ।
तत्सर्वमात्मप्रभवं विचिन्त्य ॥ ३.२३७.८ ॥
พระองค์ตรัสด้วยจิตใจที่ถูกความท้อแท้บั่นทอน ขณะนั้นถูกลมแห่งการถอนใจกระทบ ครั้นตั้งสติได้บ้างแล้ว จึงทรงพิจารณาเรื่องทั้งหมดนั้นซึ่งเกิดจากตนเอง
3.237.9
कथंनु सत्यः शुचिरार्यवृत्तः ।
श्रेष्ठः सुतानां मम धर्मराजः।
अजातशत्रुः पृथिवीतले स्म ।
शेते पुरा राङ्कवकूटशायी ॥ ३.२३७.९ ॥
เหตุใดเล่า ธรรมราชผู้ซื่อสัตย์ บริสุทธิ์ ประพฤติดีงาม เป็นเลิศในบรรดาบุตรของข้า ผู้ปราศจากศัตรู ผู้ซึ่งในกาลก่อนเคยนอนบนแท่นหนังรางกวะ บัดนี้กลับต้องนอนบนพื้นดินเปล่า
3.237.10
प्रबोध्यते मागधसूतपुत्रै-
र्नित्यं स्तुवद्भिः स्वयमिन्द्रकल्पः।
पतत्रिसङ्घैः स जघन्यरात्रे ।
प्रबोध्यते नूनमिलातलस्थः ॥ ३.२३७.१० ॥
ทุกวันถูกปลุกให้ตื่นด้วยเสียงสดุดีของกวีชาวมาคธและบุตรของสารถี ผู้เป็นดุจพระอินทร์ แต่บัดนี้ในยามสุดท้ายของราตรี เขาซึ่งนอนอยู่บนพื้นดินคงถูกปลุกด้วยฝูงนกอย่างแน่นอน
3.237.11
कथंनु वातातपकर्शिताङ्गो ।
वृकोदरः कोपपरिप्लुताङ्गः।
शेते पृथिव्यामतथोचिताङ्गः ।
कृष्णासमक्षं वसुधातलस्थः ॥ ३.२३७.११ ॥
วฤโกทระผู้มีร่างกายโทรมลงเพราะลมและแดด ร่างกายเต็มไปด้วยความโกรธ เหตุใดเล่าจึงนอนอยู่บนพื้นดิน ร่างกายที่ไม่สมควรกับสภาพเช่นนั้น นอนอยู่บนพื้นดินต่อหน้ากฤษณา
3.237.12
तथाऽर्जुनः सुकुमारो मनस्वी ।
वशे स्थितो धर्मसुतस्य राज्ञः।
विदूयमानैरिव सर्वगात्रै-
र्ध्रुवं न शेते वसतीरमर्षात् ॥ ३.२३७.१२ ॥
อรชุนผู้อ่อนโยนและมีใจสูงก็เช่นกัน ยังคงอยู่ใต้การควบคุมของพระราชาผู้เป็นโอรสของธรรม ราวกับร่างกายทุกส่วนถูกเผาผลาญ เพราะความขุ่นเคืองใจ แน่นอนว่าเขาไม่หลับในที่พักของตน
3.237.13
यमौ च कृष्णां च युधिष्ठिरं च ।
भीमं च दृष्ट्वा सुखविप्रयुक्तान्।
विनिःश्वसन्सर्प इवोग्रतेजा ।
ध्रुवं न शेते वसतीरमर्षात् ॥ ३.२३७.१३ ॥
เมื่อเห็นฝาแฝด กฤษณา ยุธิษฐิระ และภีมะ ต้องพรากจากความสุข ผู้มีเดชกล้าดุจงู ถอนใจอย่างลึก แน่นอนว่าเพราะความขุ่นเคืองใจ เขาไม่หลับในที่พักของตน
3.237.14
तथा यमौ चाप्यसुखौ सुखार्हौ ।
समृद्धरीपावमरौ दिवीव।
प्रजागरस्थौ ध्रुवमप्रशान्तौ ।
क्रोधेन सत्येन च वार्यमाणौ ॥ ३.२३७.१४ ॥
ฝาแฝดทั้งสองก็เช่นกัน แม้คู่ควรแก่ความสุขแต่กลับไม่มีความสุข ฝ่ายศัตรูกลับมั่งคั่งและเหมือนเทวดาบนสวรรค์ แน่นอนว่าทั้งสองคนนั้นตื่นอยู่ ไม่สงบ ถูกความโกรธและความจริงกั้นไว้
3.237.15
समीरणेनाथ समो बलेन ।
समीरणस्यैवसुतो बलीयान्।
स धर्मपासेन सितोऽग्रजेन ।
ध्रुवं विनिःश्वस्य सहत्यमर्षम् ॥ ३.२३७.१५ ॥
ส่วนเขาผู้เสมอด้วยวายุในกำลัง เป็นบุตรของเทพวายุเองและยิ่งกว่าในกำลัง ผูกไว้ด้วยบ่วงแห่งธรรม ถูกพี่ชายผูกไว้ แน่นอนว่าถอนใจอย่างลึกแล้วก็อดทนต่อความขุ่นเคืองนั้น
3.237.16
स चापिभूमौ परिवर्तमानो ।
वधं सुतानां मम काङ्क्षमाणः।
सत्येन धर्मेण च वार्यमाणः ।
कालंप्रतीक्षत्यधिको रणेऽन्यैः ॥ ३.२३७.१६ ॥
เขาก็กลิ้งเกลือกอยู่บนพื้นดิน ปรารถนาความตายของบุตรทั้งหลายของข้า ถูกความจริงและธรรมกั้นไว้ รอคอยเวลาที่จะชนะผู้อื่นในการรบ
3.237.17
अजातशत्रौ तु जिते निकृत्या ।
दुःशासनो यत्परुषाण्यवोचत्।
तानि प्रविष्टानि वृकोदराङ्गं ।
दहन्ति कक्षाग्निरिवेन्धनानि ॥ ३.२३७.१७ ॥
เมื่ออชาตศัตรูถูกเอาชนะด้วยการหลอกลวง ถ้อยคำหยาบคายที่ทุรศาสนะได้กล่าวไว้ ได้เข้าไปในร่างกายของภีมะ เผาผลาญเขาดุจไฟป่าเผาผลาญเชื้อฟืน
3.237.18
न पापकं ध्यास्यति धर्मपुत्रो ।
धनंजयश्चाप्यनुवर्त्स्यते तम्।
अरण्यवासेन विवर्धते तु ।
भीमस्य कोपोऽग्निरिवानिलेन ॥ ३.२३७.१८ ॥
บุตรแห่งธรรมจะไม่คิดร้าย และธนัญชัยก็จะคล้อยตามพระองค์ แต่เพราะการถูกเนรเทศไปอยู่ในป่า ความโกรธของภีมะจึงเพิ่มพูน ดุจไฟที่ถูกลมพัดให้ลุกโชน
3.237.19
स तेन कोपेन विदीर्यमाणः ।
करं करेणाभिनिपीड्यवीरः।
विनिःश्वसत्युष्णमतीव घोरं ।
दहन्निवेमां मम पुत्रसेनाम् ॥ ३.२३७.१९ ॥
วีรบุรุษผู้ถูกความโกรธนั้นฉีกทึ้ง บีบมือเข้ากับมืออย่างแรง ถอนลมหายใจร้อนแรงและน่าสะพรึงอย่างยิ่ง ดุจจะเผาทัพบุตรของข้าทั้งหมดนี้เสีย
3.237.20
गाण्डीवधन्वा च वृकोदरश्च ।
संरम्भिणावन्तककालकल्पौ।
न शेषयेतां युधि शत्रुसेनां ।
शरान्किरन्तावनिप्रकाशान् ॥ ३.२३७.२० ॥
อรชุนผู้ถือคันธนูคาณฑีวะ และวฤโกทระ ทั้งสองผู้โกรธเกรี้ยว เหมือนความตายและกาลเวลา จะไม่ทิ้งเหลือทัพศัตรูไว้ในสงคราม จะระดมลูกศรที่ปกคลุมพื้นดิน
3.237.21
दुर्योधनः शकुनिः सूतपुत्रो ।
दुःशासनश्चापि सुमन्दचेताः।
मधु प्रपश्यन्ति न तु प्रपातं ।
वृकोदरं चैव धनंजयं च ॥ ३.२३७.२१ ॥
ทุรโยธน์ ศกุนิ บุตรของสารถี และทุรศาสนะก็เช่นกัน มีใจโง่เขลาอย่างยิ่ง พวกเขาเห็นน้ำผึ้ง แต่ไม่เห็นการตกลงไป พวกเขาไม่เห็นวฤโกทร และธนัญชัย
3.237.22
शुभाशुभं कर्म नरोहि कृत्वा ।
प्रतीक्षतेचेत्स फलंविपाके।
सतेन युज्यत्यवशः फलेन ।
मोक्षः कथं स्यात्पुरुषस्य तस्मात् ॥ ३.२३७.२२ ॥
เมื่อคนผู้หนึ่งกระทำกรรมดีหรือกรรมชั่ว แล้วรอคอยผลของมันเมื่อผลสุกงอม เขาย่อมถูกผูกมัดไร้อำนาจกับผลนั้น แล้วบุรุษจะบรรลุโมกษะได้อย่างไร
3.237.23
क्षेत्रे सुकृष्टे ह्युपिते च बीजे ।
देवेच वर्षत्यृतुकालयुक्तम्।
न स्यात्फलंतस्य कुतः प्रसिद्धि-
रन्यत्रदैवादिति नास्ति हेतुः ॥ ३.२३७.२३ ॥
เมื่อเมล็ดพืชหว่านลงในนาที่ไถดีแล้ว และฝนตกลงมาตามฤดูกาลจากพระเจ้า แต่ไม่ให้ผลใดๆ นอกจากโชคชะตาแล้ว ความสำเร็จจะมาจากที่ใดได้เล่า ไม่มีเหตุอื่นเลย
3.237.24
कृतं मताक्षेण यथा न साधु ।
साधुप्रवृत्तेन च पाण्डवेन।
मया च दुष्पुत्रवशानुगेन ।
कृतः कुरूणामयमन्तकालः ॥ ३.२३७.२४ ॥
สิ่งที่ทำด้วยลูกเต๋าของผู้มีตาเดียวนั้นไม่ดีเลย และข้าพเจ้าเองก็ทำตามเจตจำนงของบุตรชั่วทั้งหลาย ทั้งปาณฑพผู้ประพฤติชอบธรรม จึงนำเวลาแห่งความตายมาสู่เหล่ากุรุ
3.237.25
ध्रुवं प्रशाम्यत्यसमीरितोऽग्नि-
र्ध्रुवं प्रजास्यत्युत गर्भिणी या।
ध्रुवं दिनादौ रजनीप्रणाश-
स्तथा क्षपादौ च दिनप्रणाशः ॥ ३.२३७.२५ ॥
ไฟที่ไม่มีใครคนเป่าย่อมดับไปแน่นอน หญิงที่ตั้งครรภ์ย่อมคลอดบุตรแน่นอน เมื่อเริ่มวันใหม่ ความพินาศของราตรีย่อมแน่นอน และเมื่อเริ่มราตรีใหม่ ความพินาศของวันก็เช่นกัน
3.237.26
कृतेच कस्मान्न परेच कुर्यु-
र्दत्ते च दद्युः पुरुषाः कथंस्वित्।
प्राप्यार्थकालं च भवेदनर्थः ।
कथंचन स्यादितितत्कुतः स्यात् ॥ ३.२३७.२६ ॥
เหตุใดคนอื่นจะไม่ทำในสิ่งที่ได้ทำแล้วเล่า และเมื่อให้ของขวัญแล้ว มนุษย์จะให้อีกได้อย่างไร เมื่อถึงเวลาแห่งจุดมุ่งหมาย ความสูญเสียจะเกิดขึ้นได้อย่างไร เรื่องนั้นจะเกิดขึ้นได้อย่างไร และจะมาจากที่ใดได้
3.237.27
कथं न भिद्येत न च स्रवेत ।
न च प्रसिच्येदितिरक्षितव्यम्।
अरक्ष्यमाणं शतधा प्रकीर्ये-
द्भ्रुवं न नाशोऽस्ति कृतस्य लोके ॥ ३.२३७.२७ ॥
จะทำอย่างไรไม่ให้มันแตก ไม่ให้รั่ว และไม่ให้หก เพราะฉะนั้นต้องคุ้มครองมันไว้ ถ้าไม่คุ้มครอง มันจะกระจัดกระจายไปเป็นร้อยทาง แน่นอนว่าสิ่งที่ได้ทำไว้แล้วในโลกนี้ย่อมไม่มีการสูญสลาย
3.237.28
गतो ह्यरण्यादपिशक्रलोकं ।
धनंजयः पशय्त वीर्यमस्य।
अस्त्राणि दिव्यानि चतुर्विधानि ।
ज्ञात्वा पुनर्लोकमिमं प्रपन्नः ॥ ३.२३७.२८ ॥
แท้จริง ธนัญชัยได้ไปจากป่าจนถึงโลกของพระอินทร์ จงดูพลานุภาพของท่าน เมื่อได้เรียนรู้อาวุธทิพย์สี่ประเภทแล้ว ท่านก็กลับมายังโลกนี้อีก
3.237.29
स्वर्गं हि गत्वा सशरीर एव ।
को मानुषः पुनरागन्तुमिच्छेत्।
अन्यत्रकालोपहताननेका-
न्समीक्षमाणस्तुकुरून्मुमूर्षून् ॥ ३.२३७.२९ ॥
ใครเล่าเมื่อไปสู่สวรรค์ทั้งที่ยังมีกายอยู่ จะปรารถนากลับมาเป็นมนุษย์อีก แต่ข้าพเจ้าเห็นเหล่ากุรุจำนวนมากที่ถูกกาลเวลาทำลายและปรารถนาจะตาย จึงได้กลับมา
3.237.30
धनुर्ग्राहश्चार्जुनः सव्यसाची ।
धनुश्च तद्गाण्डिवं भीमवेगम्।
अस्त्राणि दिव्यानि च तानि तस्य ।
त्रयस्य तेजः प्रसहेत कोऽत्र ॥ ३.२३७.३० ॥
อรชุนผู้ถือธนู ผู้ใช้มือซ้ายยิงได้เช่นกัน ธนูคาณฑีวะของท่านมีความเร็วอันน่าสะพรึง และอาวุธทิพย์เหล่านั้นของท่าน ในที่นี้ใครเล่าจะต้านทานพลังของทั้งสามได้
3.237.31
निशम्य तद्वचनं पार्थिवस्य ।
दुर्योधनं रहिते सौबलोऽथ।
अबोधयत्कर्णमुपेत्य सर्वं ।
स चाप्यहृष्टोऽभवदल्पचेताः ॥ ३.२३७.३१ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของพระราชานั้นแล้ว ศกุนีผู้เป็นบุตรแห่งสุพละจึงเข้าไปหาทุรโยธน์ตามลำพัง และชี้แจงทุกอย่างแก่กรรณะ แต่แม้เขาก็ไม่พอใจ เพราะใจของเขาคับแคบ