મહાભારત · અધ્યાય 3.238
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.238.1
धृतराष्ट्रस्य तद्वाक्यं निशम्य शकुनिस्तदा ।
दुर्योधनमिदं काले कर्णेन सहितोऽब्रवीत् ॥ ३.२३८.१ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રના તે વચનો સાંભળીને ત્યારે શકુનિએ કર્ણ સાથે યોગ્ય સમયે દુર્યોધનને આ કહ્યું.
3.238.2
प्रव्राज्य पाण्डवान्वीरान्स्वेन वीर्येण भारत ।
भुङ्क्ष्वेमां पृथिवीमेको दिवि शम्बरहायथा ॥ ३.२३८.२ ॥
હે ભારત! પોતાના જ પરાક્રમથી વીર પાંડવોને દેશનિકાલ કરીને, સ્વર્ગમાં શંબરહંતા ઇન્દ્રની જેમ એકલા આ પૃથ્વીનો ભોગ કરો.
3.238.3
तवाद्यपृथिवी राजन्नखिला सागराम्बरा ।
सपर्वतवनाकारा सहस्थावरजङ्गमा ॥ ३.२३८.३ ॥
હે રાજન્! હવે સમુદ્રોને વસ્ત્ર તરીકે ધારણ કરેલી, પર્વત-વન-ખાણો સહિત, સ્થાવર-જંગમથી ભરેલી આ સમગ્ર પૃથ્વી તમારી છે.
3.238.4
प्राच्याश्च दाक्षिणात्याश्च पतीच्योदीच्यवासिनः ।
कृताः करप्रदाः सर्वे राजानस्ते नाराधिप ॥ ३.२३८.४ ॥
હે નરાધિપ! પૂર્વ, દક્ષિણ, પશ્ચિમ અને ઉત્તરમાં વસતા તે સર્વ રાજાઓ તમને કર આપનારા બનાવાયા છે.
3.238.5
या हि सा दीप्यमानेव पाण्डवान्भजते पुरा ।
साऽद्यलक्ष्मीस्त्वया राजन्नवाप्ता भ्रातृभिः सह ॥ ३.२३८.५ ॥
પૂર્વે દીપ્તિમાન થઈને પાંડવોને આશ્રય આપતી તે લક્ષ્મી, હે રાજન્, આજે તમે ભાઈઓ સહિત પ્રાપ્ત કરી છે.
3.238.6
इन्द्रप्रस्थगते यां तां दीप्यमानां युधिष्ठिरे ।
अपश्याम श्रियं राजन्सुचिरं शोककर्शिताः ॥ ३.२३८.६ ॥
હે રાજન્! ઇન્દ્રપ્રસ્થ ગયેલી, યુધિષ્ઠિરમાં દીપ્તિમાન તે લક્ષ્મીને અમે લાંબા સમય સુધી શોકથી કૃશ થઈને જોતા રહ્યા.
3.238.7
सा तु बुद्धिबलेनेयं राज्ञस्तस्मात्तथाविधात् ।
त्वयाक्षिप्ता महाबाहो दीप्यमानेव दृश्यते ॥ ३.२३८.७ ॥
તે રાજાની બુદ્ધિ અને બળથી, એવા તેમના પાસેથી, હે મહાબાહો, તમે તે છીનવી લીધું; છતાં તે પ્રકાશતું દેખાય છે.
3.238.8
तथैव तव राजेन्द्रराजानः परवीरहन् ।
शासनेऽधिष्ठिताः सर्वेकिं कुर्म इति वादिनः ॥ ३.२३८.८ ॥
તેવી જ રીતે, હે રાજેન્દ્ર, શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર, તમારા શાસન હેઠળ રહેલા સર્વ રાજાઓ 'અમે શું કરીએ?' એમ કહે છે.
3.238.9
ते वयं पृथिवी राजन्निखिला सागराम्बरा ।
सपर्वतवना देवी सग्रामनगराकरा ॥ ३.२३८.९ ॥
હે રાજન્, અમે તે છીએ; સમુદ્રોને વસ્ત્ર તરીકે પહેરેલી સમગ્ર પૃથ્વી, પર્વતો અને વનો સહિત દેવી, ગામો, નગરો અને ખાણો સહિત (અમારા અધીન છે).
3.238.10
नानावनोद्देशवती पत्तनैरुपशोभिता ।
नानाजनपदाकीर्णा स्फीतराष्ट्रा महाहला ॥ ३.२३८.१० ॥
અનેક વન-પ્રદેશોવાળી, નગરોથી શોભિત, અનેક જનપદોથી ભરેલી, સમૃદ્ધ રાષ્ટ્રોવાળી, મહાન ખેતીવાળી (પૃથ્વી).
3.238.11
नन्द्यमानो द्विजै राजन्भासि नक्षत्रराडिव ।
पौरुषाद्दिवि देवेषु भ्राजसे रश्मिवानिव ॥ ३.२३८.११ ॥
હે રાજન્, બ્રાહ્મણો દ્વારા પ્રશંસિત થતાં તમે નક્ષત્રરાજ (ચંદ્ર)ની જેમ પ્રકાશો છો; પરાક્રમથી, સ્વર્ગમાં દેવોની વચ્ચે, કિરણવાન (સૂર્ય)ની જેમ તમે ઝળહળો છો.
3.238.12
रुद्रैरिव यमो राजा मरुद्भिरिव वासवः ।
कुरुभिस्त्वं वृतो राजन्भासि नक्षत्रराडिव ॥ ३.२३८.१२ ॥
રુદ્રો વડે ઘેરાયેલા યમની જેમ, મરુતો વડે ઘેરાયેલા વાસવ (ઇન્દ્ર)ની જેમ, હે રાજન્, કુરુઓ વડે ઘેરાયેલા તમે નક્ષત્રરાજની જેમ ઝળહળો છો.
3.238.13
यैः स्म ते नाद्रियेताज्ञा न च ये शासने स्थिताः ।
पश्यामस्ताञ्श्रिया हीनान्पाण्डवान्वनवासिनः ॥ ३.२३८.१३ ॥
જેઓ તમારી આજ્ઞાનો આદર કરતા નહોતા અને શાસનમાં સ્થિર નહોતા, એ પાંડવોને અમે શ્રીહીન, વનવાસી રૂપે જોઈ રહ્યા છીએ.
3.238.14
श्रूयते हि महाराजसरो द्वैतवनं प्रति ।
वसन्तः पाण्डवाः सार्धं ब्राह्मणैर्वनवासिभिः ॥ ३.२३८.१४ ॥
હે મહારાજ, દ્વૈતવન તરફ એક સરોવર છે એમ સાંભળવામાં આવે છે; ત્યાં વનવાસી બ્રાહ્મણો સાથે પાંડવો વસે છે.
3.238.15
सप्रयाहि महाराज श्रिया परमया युतः ।
तापयन्पाण्डुपुत्रांस्त्वं रश्मिवानिव तेजसा ॥ ३.२३८.१५ ॥
હે મહારાજ, પરમ શ્રીથી યુક્ત થઈ પ્રયાણ કરો; કિરણોવાળા સૂર્યની જેમ તમારા તેજથી પાંડુના પુત્રોને તપાવો.
3.238.16
स्तितोराज्येऽच्युतान्राज्याच्छियाहीनाञ्छ्रियावृतः ।
असमृद्धान्समृद्धार्थः पश्य पाण्डुसुतान्नृप ॥ ३.२३८.१६ ॥
રાજ્યમાં સ્થિર, શ્રીથી ઘેરાયેલા, સમૃદ્ધ ધનવાળા તમે, હે રાજન્, રાજ્યથી ચ્યુત, શ્રીહીન, અસમૃદ્ધ પાંડુપુત્રોને જુઓ.
3.238.17
महाभिजनसंपन्नं भद्रे महति संस्थितम् ।
पाण्डवास्त्वाऽभिवीक्षन्तु ययातिमिव नाहुषां ॥ ३.२३८.१७ ॥
મહાન કુળથી સંપન્ન, હે ભદ્ર, મહાન સ્થાને સ્થિત તમને પાંડવો જુએ — નહુષપુત્ર યયાતિને જેમ જોવાયો હતો તેમ.
3.238.18
यां श्रियं सुहृदश्चैव दुर्हृदश्च विशांपते ।
पश्यन्ति पौरुषैर्दीप्तां सा समर्था भवत्युत ॥ ३.२३८.१८ ॥
હે વિશાંપતિ, મિત્રો અને શત્રુઓ પૌરુષથી દીપ્ત જે શ્રી જુએ છે, તે જ ખરેખર સમર્થ બને છે.
3.238.19
समस्थो विषमस्थान्हि दुर्हृदो योऽभिवीक्षते ।
जगतीस्थनिवाद्रिस्थः किमतः परमं सुखम् ॥ ३.२३८.१९ ॥
સમતળ પર ઊભા રહીને વિષમ સ્થાને ઊભેલા શત્રુઓને જે જુએ છે, તેને આનાથી વધુ સુખ શું હોય?
3.238.20
न पुत्रधनलाभेन न राज्येनापि विन्दति ।
प्रीतिं नृपतिशार्दूल याममित्राधदर्शनात् ॥ ३.२३८.२० ॥
હે નૃપશ્રેષ્ઠ, પુત્ર અને ધનની પ્રાપ્તિથી કે રાજ્યથી પણ માણસ શત્રુને ન જોવાથી મળતો આનંદ પામતો નથી.
3.238.21
किंनु तस्य सुखं न स्यादाश्रमे यो धनंजयम् ।
अभिवीक्षेत सिद्धार्थो वल्कलाजिनवाससम् ॥ ३.२३८.२१ ॥
આશ્રમમાં વલ્કલ અને મૃગચર્મ પહેરેલા ધનંજયને, સિદ્ધાર્થ થઈને જોનારને શું સુખ નહીં મળે?
3.238.22
सुवाससो हि ते भार्या वल्कलाजिनसंवृताम् ।
पश्यन्तु दुःखितां कृष्णां सा च निर्विद्यतां पुनः ॥ ३.२३८.२२ ॥
સુંદર વસ્ત્રો પહેરેલી તમારી પત્નીઓ, વલ્કલ અને મૃગચર્મથી ઢંકાયેલી દુઃખી કૃષ્ણાને જુએ; તે પણ ફરી વિરક્ત થાય.
3.238.23
विनिन्दतां तथाऽत्मानं जीवितं च धनच्युतम् ।
दाराणां ते श्रियं दृष्ट्वा दीप्तामद्य जनाधिपा ॥ ३.२३८.२३ ॥
હે જનાધિપ, આજે તમારી પત્નીઓની તેજસ્વી શોભા જોઈને તેઓ પોતાની અને ધનથી વંચિત જીવનની આ રીતે નિંદા કરે.
3.238.24
न तथा हि सभामध्ये तस्या भवितुमर्हति ।
वैमनस्यं यथा दृष्ट्वा तव भार्याः स्वलंकृताः ॥ ३.२३८.२४ ॥
સભાની વચ્ચે, તમારી સારી રીતે શણગારેલી પત્નીઓને જોઈને થાય તેટલી ઉદાસીનતા તેને થવી ઉચિત નથી.
3.238.25
एवमुक्त्वा तु राजानं कर्णः शकुनिना सह ।
तूष्णीं बभूवतुरुभौ वाक्यान्ते जनमेजय ॥ ३.२३८.२५ ॥
આ રીતે રાજાને કહીને કર્ણ અને શકુનિ બંને મૌન થઈ ગયા, હે જનમેજય, વાતના અંતે.