महाभारत · अध्याय 3.238
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.238.1
धृतराष्ट्रस्य तद्वाक्यं निशम्य शकुनिस्तदा ।
दुर्योधनमिदं काले कर्णेन सहितोऽब्रवीत् ॥ ३.२३८.१ ॥
धृतराष्ट्राचे ते बोल ऐकून तेव्हा शकुनी कर्णासह योग्य वेळी दुर्योधनाला हे म्हणाला.
3.238.2
प्रव्राज्य पाण्डवान्वीरान्स्वेन वीर्येण भारत ।
भुङ्क्ष्वेमां पृथिवीमेको दिवि शम्बरहायथा ॥ ३.२३८.२ ॥
हे भारता! स्वतःच्या पराक्रमाने वीर पाण्डवांना वनवासात पाठवून, स्वर्गात शंबराचा वध करणाऱ्या इंद्राप्रमाणे एकटा या पृथ्वीचा उपभोग घे.
3.238.3
तवाद्यपृथिवी राजन्नखिला सागराम्बरा ।
सपर्वतवनाकारा सहस्थावरजङ्गमा ॥ ३.२३८.३ ॥
हे राजा! आता समुद्र हेच वस्त्र असलेली, पर्वत, वने, खाणींसह, स्थावर-जंगमांनी युक्त ही संपूर्ण पृथ्वी तुझीच आहे.
3.238.4
प्राच्याश्च दाक्षिणात्याश्च पतीच्योदीच्यवासिनः ।
कृताः करप्रदाः सर्वे राजानस्ते नाराधिप ॥ ३.२३८.४ ॥
हे नराधिपा! पूर्व, दक्षिण, पश्चिम आणि उत्तरेकडील रहिवासी असलेले ते सर्व राजे तुला कर देणारे केले गेले आहेत.
3.238.5
या हि सा दीप्यमानेव पाण्डवान्भजते पुरा ।
साऽद्यलक्ष्मीस्त्वया राजन्नवाप्ता भ्रातृभिः सह ॥ ३.२३८.५ ॥
पूर्वी तेजस्वी होऊन पाण्डवांना आश्रय देणारी ती लक्ष्मी, हे राजा, आज तू आपल्या बंधूंसह प्राप्त केली आहेस.
3.238.6
इन्द्रप्रस्थगते यां तां दीप्यमानां युधिष्ठिरे ।
अपश्याम श्रियं राजन्सुचिरं शोककर्शिताः ॥ ३.२३८.६ ॥
हे राजा! इंद्रप्रस्थाला गेलेल्या, युधिष्ठिराच्या ठायी तेजाने चमकणाऱ्या त्या लक्ष्मीला आम्ही दीर्घकाळ शोकाने कृश होऊन पाहिले.
3.238.7
सा तु बुद्धिबलेनेयं राज्ञस्तस्मात्तथाविधात् ।
त्वयाक्षिप्ता महाबाहो दीप्यमानेव दृश्यते ॥ ३.२३८.७ ॥
त्या राजाच्या बुद्धी आणि बळाने, अशा त्याच्यापासून, हे महाबाहो, तुम्ही ते हिरावून घेतले; तरीही ते तेजस्वी दिसत आहे.
3.238.8
तथैव तव राजेन्द्रराजानः परवीरहन् ।
शासनेऽधिष्ठिताः सर्वेकिं कुर्म इति वादिनः ॥ ३.२३८.८ ॥
तसेच, हे राजेंद्रा, शत्रुवीरांचा संहार करणाऱ्या, तुझ्या शासनाखाली असलेले सर्व राजे 'आम्ही काय करावे?' असे म्हणतात.
3.238.9
ते वयं पृथिवी राजन्निखिला सागराम्बरा ।
सपर्वतवना देवी सग्रामनगराकरा ॥ ३.२३८.९ ॥
हे राजा, आम्ही ते आहोत; समुद्र हेच वस्त्र नेसलेली संपूर्ण पृथ्वी, पर्वत आणि वनांसह देवी, गावे, नगरे आणि खाणींसह (आमच्या अधीन आहे).
3.238.10
नानावनोद्देशवती पत्तनैरुपशोभिता ।
नानाजनपदाकीर्णा स्फीतराष्ट्रा महाहला ॥ ३.२३८.१० ॥
अनेक वनप्रदेशांनी युक्त, नगरांनी शोभलेली, अनेक जनपदांनी भरलेली, समृद्ध राष्ट्रे असलेली, मोठ्या शेतीने युक्त (पृथ्वी).
3.238.11
नन्द्यमानो द्विजै राजन्भासि नक्षत्रराडिव ।
पौरुषाद्दिवि देवेषु भ्राजसे रश्मिवानिव ॥ ३.२३८.११ ॥
हे राजा, ब्राह्मणांकडून गौरविला जात असताना तू नक्षत्रराजाप्रमाणे (चंद्राप्रमाणे) तेजस्वी दिसतोस; पराक्रमाने, स्वर्गात देवांमध्ये, किरणांनी युक्त (सूर्याप्रमाणे) तू झळकतोस.
3.238.12
रुद्रैरिव यमो राजा मरुद्भिरिव वासवः ।
कुरुभिस्त्वं वृतो राजन्भासि नक्षत्रराडिव ॥ ३.२३८.१२ ॥
रुद्रांनी वेढलेल्या यमाप्रमाणे, मरुतांनी वेढलेल्या वासवाप्रमाणे, हे राजा, कुरूंनी वेढलेला तू नक्षत्रराजाप्रमाणे झळकतोस.
3.238.13
यैः स्म ते नाद्रियेताज्ञा न च ये शासने स्थिताः ।
पश्यामस्ताञ्श्रिया हीनान्पाण्डवान्वनवासिनः ॥ ३.२३८.१३ ॥
जे तुमच्या आज्ञेचा आदर करत नव्हते आणि शासनात स्थिर नव्हते, त्या पांडवांना आम्ही श्रीहीन, वनवासी अवस्थेत पाहत आहोत.
3.238.14
श्रूयते हि महाराजसरो द्वैतवनं प्रति ।
वसन्तः पाण्डवाः सार्धं ब्राह्मणैर्वनवासिभिः ॥ ३.२३८.१४ ॥
हे महाराजा, द्वैतवनाकडे एक सरोवर आहे असे ऐकले जाते; तेथे वनवासी ब्राह्मणांसह पांडव राहत आहेत.
3.238.15
सप्रयाहि महाराज श्रिया परमया युतः ।
तापयन्पाण्डुपुत्रांस्त्वं रश्मिवानिव तेजसा ॥ ३.२३८.१५ ॥
हे महाराजा, परम श्रीने युक्त होऊन चला; किरणांनी युक्त सूर्याप्रमाणे तेजाने पांडुपुत्रांना तापवा.
3.238.16
स्तितोराज्येऽच्युतान्राज्याच्छियाहीनाञ्छ्रियावृतः ।
असमृद्धान्समृद्धार्थः पश्य पाण्डुसुतान्नृप ॥ ३.२३८.१६ ॥
राज्यात स्थिर, श्रीने वेढलेले, समृद्ध धन असलेले तुम्ही, हे राजा, राज्यातून च्युत, श्रीहीन, असमृद्ध पांडुपुत्रांकडे पाहा.
3.238.17
महाभिजनसंपन्नं भद्रे महति संस्थितम् ।
पाण्डवास्त्वाऽभिवीक्षन्तु ययातिमिव नाहुषां ॥ ३.२३८.१७ ॥
महान कुलात संपन्न, हे भद्रा, महान स्थानी स्थित असलेल्या तुम्हाला पांडव पाहोत — नहुषाचा पुत्र ययाती जसा पाहिला गेला तसे.
3.238.18
यां श्रियं सुहृदश्चैव दुर्हृदश्च विशांपते ।
पश्यन्ति पौरुषैर्दीप्तां सा समर्था भवत्युत ॥ ३.२३८.१८ ॥
हे विशांपते, मित्र आणि शत्रू पौरुषाने दीप्त झालेली जी श्री पाहतात, तीच खरोखर समर्थ होते.
3.238.19
समस्थो विषमस्थान्हि दुर्हृदो योऽभिवीक्षते ।
जगतीस्थनिवाद्रिस्थः किमतः परमं सुखम् ॥ ३.२३८.१९ ॥
समतल भूमीवर उभा राहून विषम स्थानी असलेल्या शत्रूंकडे जो पाहतो, त्याला यापेक्षा मोठे सुख कोणते?
3.238.20
न पुत्रधनलाभेन न राज्येनापि विन्दति ।
प्रीतिं नृपतिशार्दूल याममित्राधदर्शनात् ॥ ३.२३८.२० ॥
हे नृपश्रेष्ठा, पुत्र व धन मिळवून किंवा राज्य मिळवूनही माणसाला शत्रू न दिसण्यामुळे मिळणारा आनंद लाभत नाही.
3.238.21
किंनु तस्य सुखं न स्यादाश्रमे यो धनंजयम् ।
अभिवीक्षेत सिद्धार्थो वल्कलाजिनवाससम् ॥ ३.२३८.२१ ॥
आश्रमात वल्कल व अजिन परिधान केलेल्या धनंजयाकडे जो सिद्धार्थ होऊन पाहतो, त्याला सुख का मिळणार नाही?
3.238.22
सुवाससो हि ते भार्या वल्कलाजिनसंवृताम् ।
पश्यन्तु दुःखितां कृष्णां सा च निर्विद्यतां पुनः ॥ ३.२३८.२२ ॥
सुंदर वस्त्रे परिधान केलेल्या तुमच्या पत्नींनी वल्कल व अजिनाने झाकलेल्या दुःखी कृष्णेला पाहावे; तीही पुन्हा विरक्त होवो.
3.238.23
विनिन्दतां तथाऽत्मानं जीवितं च धनच्युतम् ।
दाराणां ते श्रियं दृष्ट्वा दीप्तामद्य जनाधिपा ॥ ३.२३८.२३ ॥
हे जनाधिपा, आज तुमच्या पत्नींची तेजस्वी शोभा पाहून त्या स्वतःची आणि धनहीन झालेल्या जीवनाची अशीच निंदा करोत.
3.238.24
न तथा हि सभामध्ये तस्या भवितुमर्हति ।
वैमनस्यं यथा दृष्ट्वा तव भार्याः स्वलंकृताः ॥ ३.२३८.२४ ॥
सभेच्या मध्ये तुमच्या सुशोभित पत्नींना पाहून जसे विमनस्क होणे योग्य, तसे तिने होणे योग्य नाही.
3.238.25
एवमुक्त्वा तु राजानं कर्णः शकुनिना सह ।
तूष्णीं बभूवतुरुभौ वाक्यान्ते जनमेजय ॥ ३.२३८.२५ ॥
असे राजाला सांगून कर्ण आणि शकुनी दोघेही गप्प बसले, हे जनमेजया, बोलण्याच्या शेवटी.