Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.238

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

3.238.1

धृतराष्ट्रस्य तद्वाक्यं निशम्य शकुनिस्तदा ।
दुर्योधनमिदं काले कर्णेन सहितोऽब्रवीत् ॥ ३.२३८.१ ॥

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେତେବେଳେ ଶକୁନି କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଉଚିତ ସମୟରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।

3.238.2

प्रव्राज्य पाण्डवान्वीरान्स्वेन वीर्येण भारत ।
भुङ्क्ष्वेमां पृथिवीमेको दिवि शम्बरहायथा ॥ ३.२३८.२ ॥

ହେ ଭାରତ! ନିଜ ପରାକ୍ରମରେ ବୀର ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ନିର୍ବାସିତ କରି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଶମ୍ବରହନ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଏକାକୀ ଏହି ପୃଥିବୀ ଭୋଗ କର।

3.238.3

तवाद्यपृथिवी राजन्नखिला सागराम्बरा ।
सपर्वतवनाकारा सहस्थावरजङ्गमा ॥ ३.२३८.३ ॥

ହେ ରାଜନ୍! ଏବେ ସମୁଦ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରିଥିବା, ପର୍ବତ-ବନ-ଖଣି ସହିତ, ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ତୁମର।

3.238.4

प्राच्याश्च दाक्षिणात्याश्च पतीच्योदीच्यवासिनः ।
कृताः करप्रदाः सर्वे राजानस्ते नाराधिप ॥ ३.२३८.४ ॥

ହେ ନରାଧିପ! ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତରରେ ବାସ କରୁଥିବା ସେହି ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ତୁମକୁ କର ଦେଉଥିବା କରାଯାଇଛନ୍ତି।

3.238.5

या हि सा दीप्यमानेव पाण्डवान्भजते पुरा ।
साऽद्यलक्ष्मीस्त्वया राजन्नवाप्ता भ्रातृभिः सह ॥ ३.२३८.५ ॥

ପୂର୍ବରେ ଦୀପ୍ତିମତୀ ହୋଇ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ସେହି ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ହେ ରାଜନ୍, ଆଜି ତୁମେ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ପାଇଛ।

3.238.6

इन्द्रप्रस्थगते यां तां दीप्यमानां युधिष्ठिरे ।
अपश्याम श्रियं राजन्सुचिरं शोककर्शिताः ॥ ३.२३८.६ ॥

ହେ ରାଜନ୍! ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ଯାଇ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କଠାରେ ଦୀପ୍ତିମତୀ ସେହି ଲକ୍ଷ୍ମୀକୁ ଆମେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଶୋକରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ଦେଖିଥିଲୁ।

3.238.7

सा तु बुद्धिबलेनेयं राज्ञस्तस्मात्तथाविधात् ।
त्वयाक्षिप्ता महाबाहो दीप्यमानेव दृश्यते ॥ ३.२३८.७ ॥

ସେହି ରାଜାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଓ ବଳ ଦ୍ୱାରା, ସେପରି ତାଙ୍କଠାରୁ, ହେ ମହାବାହୋ, ତୁମେ ତାହା ଛଡ଼ାଇ ନେଲ; ତଥାପି ତାହା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିଶୁଛି।

3.238.8

तथैव तव राजेन्द्रराजानः परवीरहन् ।
शासनेऽधिष्ठिताः सर्वेकिं कुर्म इति वादिनः ॥ ३.२३८.८ ॥

ସେହିପରି, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଶତ୍ରୁବୀରଙ୍କ ସଂହାରକ, ତୁମ ଶାସନରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ 'ଆମେ କଣ କରିବା?' ବୋଲି କହନ୍ତି।

3.238.9

ते वयं पृथिवी राजन्निखिला सागराम्बरा ।
सपर्वतवना देवी सग्रामनगराकरा ॥ ३.२३८.९ ॥

ହେ ରାଜନ୍, ଆମେ ସେମାନେ; ସମୁଦ୍ରକୁ ବସ୍ତ୍ରରୂପେ ପରିଧାନ କରିଥିବା ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ, ପର୍ବତ ଓ ବନ ସହିତ ଦେବୀ, ଗ୍ରାମ, ନଗର ଓ ଖଣି ସହିତ (ଆମ ଅଧୀନରେ)।

3.238.10

नानावनोद्देशवती पत्तनैरुपशोभिता ।
नानाजनपदाकीर्णा स्फीतराष्ट्रा महाहला ॥ ३.२३८.१० ॥

ଅନେକ ବନାଞ୍ଚଳ ଥିବା, ନଗରରେ ଶୋଭିତ, ଅନେକ ଜନପଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମୃଦ୍ଧ ରାଷ୍ଟ୍ରବିଶିଷ୍ଟ, ମହାକୃଷିଯୁକ୍ତ (ପୃଥିବୀ)।

3.238.11

नन्द्यमानो द्विजै राजन्भासि नक्षत्रराडिव ।
पौरुषाद्दिवि देवेषु भ्राजसे रश्मिवानिव ॥ ३.२३८.११ ॥

ହେ ରାଜନ୍, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ ତୁମେ ନକ୍ଷତ୍ରରାଜ (ଚନ୍ଦ୍ର) ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ପୌରୁଷରେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, କିରଣବାନ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ପରି ତୁମେ ଦୀପ୍ତି ପାଉଛ।

3.238.12

रुद्रैरिव यमो राजा मरुद्भिरिव वासवः ।
कुरुभिस्त्वं वृतो राजन्भासि नक्षत्रराडिव ॥ ३.२३८.१२ ॥

ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ଯମ ପରି, ମରୁତ୍‌ମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ପରି, ହେ ରାଜନ୍, କୁରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ତୁମେ ନକ୍ଷତ୍ରରାଜ ପରି ଦୀପ୍ତି ପାଉଛ।

3.238.13

यैः स्म ते नाद्रियेताज्ञा न च ये शासने स्थिताः ।
पश्यामस्ताञ्श्रिया हीनान्पाण्डवान्वनवासिनः ॥ ३.२३८.१३ ॥

ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉନଥିଲେ ଏବଂ ଶାସନରେ ରହୁନଥିଲେ, ସେହି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଆମେ ଶ୍ରୀହୀନ ଓ ବନବାସୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖୁଛୁ।

3.238.14

श्रूयते हि महाराजसरो द्वैतवनं प्रति ।
वसन्तः पाण्डवाः सार्धं ब्राह्मणैर्वनवासिभिः ॥ ३.२३८.१४ ॥

ହେ ମହାରାଜ, ଦ୍ୱୈତବନ ଦିଗରେ ଏକ ସରୋବର ଅଛି ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ; ସେଠାରେ ବନବାସୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ବାସ କରନ୍ତି।

3.238.15

सप्रयाहि महाराज श्रिया परमया युतः ।
तापयन्पाण्डुपुत्रांस्त्वं रश्मिवानिव तेजसा ॥ ३.२३८.१५ ॥

ହେ ମହାରାଜ, ପରମ ଶ୍ରୀରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତୁ; ରଶ୍ମିଯୁକ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଆପଣଙ୍କ ତେଜରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ତାପିତ କରନ୍ତୁ।

3.238.16

स्तितोराज्येऽच्युतान्राज्याच्छियाहीनाञ्छ्रियावृतः ।
असमृद्धान्समृद्धार्थः पश्य पाण्डुसुतान्नृप ॥ ३.२३८.१६ ॥

ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ, ଶ୍ରୀଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ସମୃଦ୍ଧ ଧନଯୁକ୍ତ ଆପଣ, ହେ ରାଜନ୍, ରାଜ୍ୟଚ୍ୟୁତ, ଶ୍ରୀହୀନ, ଅସମୃଦ୍ଧ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତୁ।

3.238.17

महाभिजनसंपन्नं भद्रे महति संस्थितम् ।
पाण्डवास्त्वाऽभिवीक्षन्तु ययातिमिव नाहुषां ॥ ३.२३८.१७ ॥

ମହାକୁଳସମ୍ପନ୍ନ, ହେ ଭଦ୍ର, ମହାପଦରେ ସ୍ଥିତ ଆପଣଙ୍କୁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦେଖନ୍ତୁ — ନହୁଷପୁତ୍ର ଯଯାତିଙ୍କ ପରି।

3.238.18

यां श्रियं सुहृदश्चैव दुर्हृदश्च विशांपते ।
पश्यन्ति पौरुषैर्दीप्तां सा समर्था भवत्युत ॥ ३.२३८.१८ ॥

ହେ ବିଶାଂପତି, ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ପୌରୁଷରେ ଦୀପ୍ତ ଯେଉଁ ଶ୍ରୀକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେହି ଶ୍ରୀ ପ୍ରକୃତରେ ସମର୍ଥ ହୁଏ।

3.238.19

समस्थो विषमस्थान्हि दुर्हृदो योऽभिवीक्षते ।
जगतीस्थनिवाद्रिस्थः किमतः परमं सुखम् ॥ ३.२३८.१९ ॥

ସମତଳରେ ଠିଆ ହୋଇ ବିଷମ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଯେ ଦେଖେ, ତାହାର ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ସୁଖ କଣ ହେବ?

3.238.20

न पुत्रधनलाभेन न राज्येनापि विन्दति ।
प्रीतिं नृपतिशार्दूल याममित्राधदर्शनात् ॥ ३.२३८.२० ॥

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁତ୍ର ଓ ଧନ ଲାଭରେ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ଶତ୍ରୁ ନ ଦେଖିବାରୁ ମିଳୁଥିବା ସେହି ପ୍ରୀତି ପାଏ ନାହିଁ।

3.238.21

किंनु तस्य सुखं न स्यादाश्रमे यो धनंजयम् ।
अभिवीक्षेत सिद्धार्थो वल्कलाजिनवाससम् ॥ ३.२३८.२१ ॥

ଆଶ୍ରମରେ ବଲ୍କଳ ଓ ଅଜିନ ପରିହିତ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ହୋଇ ଯେ ଦେଖେ, ତା'ର କଣ ସୁଖ ହେବ ନାହିଁ?

3.238.22

सुवाससो हि ते भार्या वल्कलाजिनसंवृताम् ।
पश्यन्तु दुःखितां कृष्णां सा च निर्विद्यतां पुनः ॥ ३.२३८.२२ ॥

ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର ପରିହିତା ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ, ବଲ୍କଳ ଓ ଅଜିନରେ ଆବୃତା ଦୁଃଖିତା କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତୁ; ସେ ମଧ୍ୟ ପୁଣି ବିରକ୍ତ ହେଉ।

3.238.23

विनिन्दतां तथाऽत्मानं जीवितं च धनच्युतम् ।
दाराणां ते श्रियं दृष्ट्वा दीप्तामद्य जनाधिपा ॥ ३.२३८.२३ ॥

ହେ ଜନାଧିପ, ଆଜି ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କର ଦୀପ୍ତ ଶୋଭା ଦେଖି, ସେମାନେ ନିଜକୁ ଓ ଧନହୀନ ଜୀବନକୁ ଏହିପରି ନିନ୍ଦା କରନ୍ତୁ।

3.238.24

न तथा हि सभामध्ये तस्या भवितुमर्हति ।
वैमनस्यं यथा दृष्ट्वा तव भार्याः स्वलंकृताः ॥ ३.२३८.२४ ॥

ସଭାମଧ୍ୟରେ ସୁଶୋଭିତା ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଯେପରି ବିମନା ହେବା ଉଚିତ, ସେ ସେପରି ବିମନା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

3.238.25

एवमुक्त्वा तु राजानं कर्णः शकुनिना सह ।
तूष्णीं बभूवतुरुभौ वाक्यान्ते जनमेजय ॥ ३.२३८.२५ ॥

ଏପରି ରାଜାଙ୍କୁ କହି କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶକୁନି ଦୁହେଁ ନୀରବ ହେଲେ, ହେ ଜନମେଜୟ, କଥାର ଶେଷରେ।