महाभारत · अध्याय 3.241
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.241.1
अथ दुर्योधनो राजा तत्रतत्र वने वसन् ।
जगाम घोषानभितस्तत्र चक्रे निवेशनम् ॥ ३.२४१.१ ॥
नंतर राजा दुर्योधन वनात इकडे-तिकडे राहत गोठ्यांच्या सभोवती गेला आणि तेथे त्याने आपला तळ दिला.
3.241.2
रमणीये समाज्ञाते सोदके समहीरुहे ।
देशे सर्वगुणोपेते चक्रुरावसथान्नराः ॥ ३.२४१.२ ॥
रमणीय, सुप्रसिद्ध, पाणी व वृक्ष असलेल्या, सर्व गुणांनी युक्त अशा ठिकाणी लोकांनी निवास बांधले.
3.241.3
तथैव तत्समीपस्थान्पृथगावसथान्बहून् ।
कर्णस्य शकुनेश्चैव भ्रातॄणां चैव सर्वशः ॥ ३.२४१.३ ॥
त्याचप्रमाणे त्याच्या जवळ कर्ण, शकुनी आणि बंधूंसाठी वेगवेगळे अनेक निवास होते.
3.241.4
पश्यन्तस्ते तदा गावः शतशोऽथ सहस्रशः ।
अङ्कर्लक्षैश्च ताः सर्वा लक्षयामास पार्थिवः ॥ ३.२४१.४ ॥
तेव्हा शेकडो व हजारो गायी पाहून राजाने त्या सर्वांना खुणा व चिन्हांनी चिन्हांकित केले.
3.241.5
अङ्कयामास वत्सांश्च जज्ञे चोपसृतांस्त्वपि ।
बालवत्साश्च यां गावः कालयामास ता अपि ॥ ३.२४१.५ ॥
त्याने वासरांनाही खुणावले; जी जवळ आली होती व जी जन्मली होती ती; आणि ज्या गायींना लहान वासरे होती त्यांचीही मोजणी केली.
3.241.6
अथ स स्मारणं कृत्वा लक्षयित्वा त्रिहायनान् ।
वृतो गोपालकैः प्रीतो व्याहरत्कुरुनन्दनः ॥ ३.२४१.६ ॥
नंतर त्याने स्मरण करून, तीन वर्षांच्या वासरांची खूण करून, गवळ्यांनी वेढलेला, प्रसन्न होऊन कुरुनंदन बोलला.
3.241.7
स च पौरजनः सर्वः सर्वः सैनिकाश्च सहस्रशः ।
यथोपजोषं चिक्रीडुर्वने तस्मिन्यथाऽमराः ॥ ३.२४१.७ ॥
ते सर्व नगरजन आणि हजारो सैनिक देवांप्रमाणे त्या वनात आपल्या इच्छेनुसार क्रीडा करू लागले.
3.241.8
ततोऽध्वगमनाच्छ्रान्तं कुशला नृत्यवादितैः ।
धार्तराष्ट्रमुपातिष्ठन्कन्याश्चैव स्वलंकृताः ॥ ३.२४१.८ ॥
नंतर मार्गक्रमणाने थकलेल्या धृतराष्ट्रपुत्राजवळ नृत्य व वादनात कुशल, सुंदर अलंकारांनी सजलेल्या कन्या सेवेस हजर झाल्या.
3.241.9
स स्त्रीगणवृतो राजा प्रहृष्टः प्रददौ वसु ।
तेभ्यो यथार्हमन्नानि पानानि विविधानि च ॥ ३.२४१.९ ॥
स्त्रियांच्या समूहाने वेढलेल्या त्या राजाने आनंदाने त्यांना यथायोग्य धन आणि विविध अन्न-पेये दिली.
3.241.10
ततस्ते सहिताः सर्वे तरक्षून्महिषान्मृगान् ।
गवयर्क्षवराहांश्च समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ३.२४१.१० ॥
नंतर ते सर्वजण एकत्र येऊन तरक्षू, म्हैशी, हरीण, गवय, अस्वल व डुकरांना चहूबाजूंनी वेढू लागले.
3.241.11
स ताञ्छरैर्विनिर्भिद्य गजांश्च सुबहून्वने ।
रमणीयेषु देशेषु ग्राहयामास वै मृगान् ॥ ३.२४१.११ ॥
त्याने बाणांनी त्यांना आणि वनातील अनेक हत्तींना भेदून रमणीय प्रदेशांत हरणांना पकडवले.
3.241.12
गोरसानुपयुञ्जान उपभोगांशच् भारत ।
पश्यन्स रमणीयानि वनान्युपवनानि च ॥ ३.२४१.१२ ॥
हे भारता, तो गोरस व इतर उपभोग घेत रमणीय वने व उपवने पाहत राहिला.
3.241.13
मत्तभ्रमरजुष्टानि बर्हिणाभिरुतानि च ।
अगच्छदानुपूर्व्येण पुण्यं द्वैतवनं सरः ॥ ३.२४१.१३ ॥
मत्त भुंगांनी व्यापलेली आणि मोरांच्या आवाजाने दुमदुमणारी वने क्रमाने ओलांडून ते पवित्र द्वैतवनातील सरोवराकडे गेले.
3.241.14
मत्तभ्रमरसंजुष्टं नीलकण्ठरवाकुलम् ।
सप्तच्छदसमाकीर्णं पुन्नागवकुलैर्युतम् ॥ ३.२४१.१४ ॥
मत्त भुंगांनी सेवलेले, मोरांच्या आवाजाने भरलेले, सप्तपर्ण वृक्षांनी दाटलेले आणि पुन्नाग व बकुल वृक्षांनी युक्त असे ते सरोवर.
3.241.15
ऋद्ध्या परमया युक्तो महेन्द्र इव वज्रभृत् ।
यदृच्छया च तत्रस्थो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ३.२४१.१५ ॥
परम ऐश्वर्याने युक्त, वज्रधारी महेंद्रासारखे, आणि तेथे इच्छेनुसार राहिलेले धर्मपुत्र युधिष्ठिर.
3.241.16
ईजे राजर्षियज्ञेन साद्यस्केन विशांपते ।
दिव्येन विधिना चैव वन्येन कुरुसत्तम ॥ ३.२४१.१६ ॥
हे प्रजापते, हे कुरुश्रेष्ठा, त्यांनी राजर्षींच्या यज्ञाने, सद्यस्क यज्ञाने, दिव्य विधीने आणि वन्य विधीने यज्ञ केला.
3.241.17
विद्वद्भिः सहितो धीमान्ब्राह्मणैर्वनवासिभिः ।
कृत्वा निवेशमभितः सरसस्तस्य कौरव।
द्रौपद्या सहितो धीमान्धर्मपत्न्या नराधिपः ॥ ३.२४१.१७ ॥
विद्वान आणि वनवासी ब्राह्मणांसह बुद्धिमान त्यांनी त्या सरोवराभोवती निवास केला. हे कौरवा, धर्मपत्नी द्रौपदीसह तो बुद्धिमान नराधिप.
3.241.18
ततो दुर्योधनः प्रेष्यानादिदेश सहानुजः ।
आक्रीडावसथाञ्शीघ्रं कुरुध्वं सरसोऽभितः ॥ ३.२४१.१८ ॥
मग दुर्योधनाने आपल्या धाकट्या भावांसह सेवकांना आज्ञा दिली: "लवकर सरोवराभोवती क्रीडागृहे उभारा."
3.241.19
ते तथेत्येव कौरव्यमुक्त्वा वचनकारिणः ।
चिकीर्षन्तस्तदाक्रीडाञ्जग्मुर्द्वैतवनं सरः ॥ ३.२४१.१९ ॥
ते 'तसेच' म्हणून कौरवाला सांगून, ती क्रीडास्थळे सजवण्याच्या इच्छेने द्वैतवनातील सरोवराकडे गेले.
3.241.20
सेनाग्र्यं धार्तराष्ट्रस् प्राप्तं द्वैतवनं सरः ॥ ३.२४१.२० ॥
धृतराष्ट्रपुत्राची प्रधान सेना द्वैतवनातील सरोवरावर पोहोचली.
3.241.21
प्रविशन्तं वनद्वारि गन्धर्वाः समवारयन् ।
तत्र गन्धऱ्वराजो वै पूर्वमेव विशांपते।
कुबेरभवनाद्राजन्नाजगाम गणावृतः ॥ ३.२४१.२१ ॥
वनाच्या द्वारावर प्रवेश करणाऱ्यांना गंधर्वांनी एकत्र अडवले. हे नरेश्वरा, गंधर्वराज आधीच कुबेराच्या भवनातून आपल्या गणांसह तेथे आला होता.
3.241.22
गणैरप्सरसां चैव त्रिदशानां तथाऽऽत्मजैः ।
विहारशीलैः क्रीडार्थं तेन तत्संवृतं सरः ॥ ३.२४१.२२ ॥
अप्सरांच्या गणांनी आणि देवपुत्रांनी — विहारप्रिय, खेळण्यासाठी आलेल्या — त्याने ते सरोवर व्यापलेले होते.
3.241.23
तेन तत्संवृतं दृष्ट्वा ते राजपरिचारकाः ।
प्रतिजग्मुस्ततो राजन्यत्र दुर्योधनो नृपः ॥ ३.२४१.२३ ॥
त्याने ते सरोवर व्यापलेले पाहून राजाचे सेवक, हे राजा, जिथे दुर्योधन होता तिकडे परतले.
3.241.24
स तु तेषां वचः श्रुत्वा सैनिकान्युद्धदुर्मदान् ।
प्रेषयामास कौरव्य उत्सारयत तानिति ॥ ३.२४१.२४ ॥
परंतु त्यांचे बोलणे ऐकून कौरवाने युद्धमदाने उन्मत्त सैनिकांना पाठवले आणि म्हटले, 'त्यांना हाकलून द्या.'
3.241.25
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राज्ञः सेनाग्रयायिनः ।
सरो द्वैनवनं गत्वा गन्धर्वानिदमब्रुवन् ॥ ३.२४१.२५ ॥
राजाच्या सेनाग्रगामींनी त्याचे ते वचन ऐकून द्वैतवनातील सरोवराजवळ जाऊन गंधर्वांना हे सांगितले.
3.241.26
राजा दुर्योधनो नाम धृतराष्ट्रसुतो बली ।
चिक्रीडिषुरिहायाति तदर्थमपसर्पत ॥ ३.२४१.२६ ॥
धृतराष्ट्राचा बलवान पुत्र राजा दुर्योधन नावाचा विहार करण्याच्या इच्छेने इथे येत आहे; म्हणून तुम्ही दूर व्हा.
3.241.27
एवमुक्तास्तु गन्धर्वाः रप्रहसन्तो विशांमपते ।
प्रत्यब्रुवंस्तान्पुरुषानिदं हि परुषं वचः ॥ ३.२४१.२७ ॥
हे प्रजापालका, असे सांगितले गेल्यावर गंधर्व हसत त्या माणसांना हे कठोर वचन प्रत्युत्तरादाखल बोलले.
3.241.28
न चेतयति वो राजा मन्दबुद्धिः सुयोधनः ।
योऽस्मानाज्ञापयत्येवं वश्यानिव दिवौकसः ॥ ३.२४१.२८ ॥
मंदबुद्धी राजा सुयोधन तुम्हांला ओळखत नाही; जे आम्हा स्वर्गवासियांना वश असलेल्या सेवकांसारखे असे आज्ञापित करतो.
3.241.29
यूयं मुमूर्षवश्चापि मन्दप्रज्ञा न संशयः ।
ये तस् वचनादेवमस्मान्ब्रूथ विचेतसः ॥ ३.२४१.२९ ॥
तुम्हीही मरणाची इच्छा करणारे आणि मंदबुद्धी आहात यात शंका नाही; त्याच्या सांगण्यावरून असे आम्हांला बोलणारे तुम्ही विवेकशून्य आहात.
3.241.30
गच्छध्वं त्वरिताः सर्वे यत्र राजा स कौरवः ।
न चेदद्यैव गच्छध्वं धर्मराजनिवेशनम् ॥ ३.२४१.३० ॥
तुम्ही सर्वजण त्वरेने जिथे तो कौरव राजा आहे तिथे जा; आजच गेला नाहीत तर धर्मराजाच्या निवासस्थानी जावे लागेल.
3.241.31
एवमुक्तास्तु गन्धर्वै राज्ञः सेनाग्रयायिनः ।
संप्राद्रवन्यतो राजा धृतराष्ट्रसुतोऽभवत् ॥ ३.२४१.३१ ॥
गंधर्वांनी असे सांगितल्यावर राजाच्या सेनेचे अग्रभागी असलेले लोक वेगाने धावले, जिथे धृतराष्ट्राचा पुत्र राजा होता तिकडे.