Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

महाभारत · अध्याय 3.245

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

3.245.1

युधिष्ठिरवचः श्रुत्वा भीमसेनपुरोगमाः ।
प्रहृष्टवदनाः सर्वे समुत्तस्थुर्नरर्षभाः ॥ ३.२४५.१ ॥

युधिष्ठिर के वचन सुनकर भीमसेन के नेतृत्व में सभी श्रेष्ठ पुरुष हर्षित मुख के साथ उठ खड़े हुए।

3.245.2

अभेद्यानि ततः सर्वे समनह्यन्त भारत ।
जाम्बूनदविचित्राणि कवचानि महारथाः।
आयुधानि च दिव्यानि विविधानि समादधुः ॥ ३.२४५.२ ॥

फिर सभी महारथियों ने, हे भारत, अभेद्य और जाम्बूनद सोने से चित्रित कवच धारण किए, तथा अनेक प्रकार के दिव्य आयुध ग्रहण किए।

3.245.3

ते दंशिता रथैः सर्वे ध्वजिनः सशरासनाः ।
पाण्डवाः प्रत्यदृश्यन्त ज्वलिता इवपावकाः ॥ ३.२४५.३ ॥

कवचधारी, रथों पर सवार, ध्वजाओं और धनुषों से युक्त वे सभी पाण्डव जलती हुई अग्नियों के समान दिखाई दिए।

3.245.4

तान्रथान्साधुसंपन्नान्संयुक्ताञ्जवनैर्हयैः ।
आस्थाय रथशार्दूलाः शीघ्रमेव ययुस्ततः ॥ ३.२४५.४ ॥

उन सुसज्जित रथों पर, तेज़ घोड़ों से जुते हुए, चढ़कर रथों के शार्दूल शीघ्र ही आगे बढ़ गए।

3.245.5

ततः कौरवसैन्यानां प्रादुरासीन्महास्वनः ।
प्रयातान्सहितान्दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रान्महारथान् ॥ ३.२४५.५ ॥

तब कौरव सेना में एक महान कोलाहल उठा, जब उन्होंने पाण्डु के पुत्र महारथियों को एकत्र होकर प्रस्थान करते देखा।

3.245.6

जितकाशिनश्च स्वचरास्त्वरिताश्च महारथाः ।
क्षणेनैव वने तस्मिन्समाजग्मुरभीतवत् ॥ ३.२४५.६ ॥

विजय की आशा से भरे, वेगवान और उत्सुक वे महारथी उस वन में क्षण भर में ही निर्भय होकर एकत्र हो गए।

3.245.7

न्यवर्तन्त ततः सर्वे गन्धर्वा जितकाशिनः ।
दृष्ट्वा रथगतान्वीरान्पाण्डवांश्चतुरो रणे ॥ ३.२४५.७ ॥

तब जीत का गर्व करने वाले सभी गन्धर्व लौट पड़े, जब उन्होंने युद्ध में रथों पर खड़े चारों पाण्डव वीरों को देखा।

3.245.8

तांस्तु विभ्राजितान्दृष्ट्वा लोकपालानिवोद्यतान् ।
व्यूढानीका व्यतिष्ठन्त गन्धमादनवासिनः ॥ ३.२४५.८ ॥

उन्हें लोकपालों के समान तेजस्वी और उठे हुए देखकर गन्धमादन के निवासी व्यूह बाँधे हुए खड़े रहे।

3.245.9

राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा धर्मपुत्रस्य धीमतः ।
क्रमेण मृदुना युद्धमुपक्रान्तं च भारत ॥ ३.२४५.९ ॥

हे भारत, बुद्धिमान धर्मपुत्र राजा के वचन सुनकर, कोमलता और क्रम से युद्ध आरम्भ किया गया।

3.245.10

न तु गन्धर्वराजस्य सैनिका मन्दचेतसः ।
शक्यन्ते मृदुना श्रेयः प्रतिपादयितुं तदा ॥ ३.२४५.१० ॥

पर गन्धर्वराज के सैनिक मन्दबुद्धि थे; उस समय कोमलता से उन्हें कल्याण समझाना सम्भव नहीं था।

3.245.11

ततस्तान्युधि दुर्धर्षान्सव्यसाची परंतपः ।
सान्त्वपूर्वमिदं वाक्यमुवाच खचरान्रणे ॥ ३.२४५.११ ॥

तब युद्ध में उन दुर्धर्ष आकाशचारी गन्धर्वों से शत्रुओं को तपाने वाले सव्यसाची (अर्जुन) ने सान्त्वनापूर्वक यह वचन कहा।

3.245.12

नैतद्गन्धर्वराजस्य युक्तं कर्म जुगुप्सितम् ।
परदाराभिमर्शश्च मानुषैश्च समागमः ॥ ३.२४५.१२ ॥

गन्धर्वराज का यह कर्म उचित नहीं है, निन्दनीय है: पराई स्त्री का स्पर्श और मनुष्यों के साथ यह मेल।

3.245.13

उत्सृजध्वं महावीर्यान्धृतराष्ट्रसुतानिमान् ।
दारांश्चैषां प्रमुञ्चध्वं धर्मराजस्य शासनात् ॥ ३.२४५.१३ ॥

इन महापराक्रमी धृतराष्ट्रपुत्रों को छोड़ दो, और इनकी स्त्रियों को भी धर्मराज की आज्ञा से मुक्त कर दो।

3.245.14

त एवमुक्ता गन्धर्वाः पाण्डवेन यशस्विना ।
उत्स्मयन्तस्तदा पार्थमिदं वचनमब्रुवन् ॥ ३.२४५.१४ ॥

यशस्वी पाण्डुपुत्र के ऐसा कहने पर गन्धर्व मुस्कराकर पार्थ से यह वचन बोले।

3.245.15

एकस्यैव वयं तात कुर्याम वचनं भुवि ।
यस्य शासनमाज्ञाय चरामो विगतज्वराः ॥ ३.२४५.१५ ॥

हे तात, हम पृथ्वी पर केवल एक ही व्यक्ति का वचन मानते हैं, जिसकी आज्ञा जानकर हम निश्चिंत होकर विचरते हैं।

3.245.16

तेनैकेन रकयथादिष्टं तथा वर्ताम भारत ।
न शास्ता विद्यतेऽस्माकमन्यस्तस्मात्सुरेश्वरात् ॥ ३.२४५.१६ ॥

उस एक के आदेश के अनुसार ही हम आचरण करते हैं, हे भरतवंशी; हमारे लिए उस देवराज के सिवा कोई दूसरा शासक नहीं है।

3.245.17

एवमुक्तः स गन्धर्वैः कुन्तीपुत्रो धनंजयः ।
गन्धर्वान्पुनरेवैतान्वचनं प्रत्यभाषत ॥ ३.२४५.१७ ॥

गन्धर्वों के ऐसा कहने पर कुन्तीपुत्र धनंजय ने इन गन्धर्वों से फिर यह वचन कहा।

3.245.18

यदि साम्ना न मुञ्चध्वं गन्धर्वा धृतराष्ट्रजान् ।
मोक्षयिष्यामि विक्रम्य स्वयमेव सुयोधनम् ॥ ३.२४५.१८ ॥

हे गन्धर्वों, यदि तुम सामनीति से धृतराष्ट्र के पुत्रों को नहीं छोड़ोगे, तो मैं पराक्रम से स्वयं सुयोधन को छुड़ा लूँगा।

3.245.19

एवमुक्त्वा ततः पार्थः सव्यसाची धनंजयः ।
ससर्ज निशितान्बाणान्खचरान्खचरान्प्रति ॥ ३.२४५.१९ ॥

ऐसा कहकर तब सव्यसाची धनंजय पार्थ ने आकाशचारी (गन्धर्वों) की ओर तीखे बाण छोड़े।

3.245.20

तथैव शरवर्षेण गन्धर्वास्ते बलोत्काटाः ।
पाण्डवानभ्यवर्तन्त पाण्डवाश्च दिवौकसः ॥ ३.२४५.२० ॥

उसी प्रकार बाणों की वर्षा के साथ वे बलशाली गन्धर्व पाण्डवों पर टूट पड़े, और पाण्डव भी आकाशवासियों पर टूट पड़े।

3.245.21

ततः सुतुमुलं युद्धं गन्धर्वाणां तरस्विनाम् ।
बभूव भीमवेगानां च भात ॥ ३.२४५.२१ ॥

तब तेजस्वी गन्धर्वों और भयंकर वेग वाले (योद्धाओं) का अत्यन्त भीषण युद्ध छिड़ गया।