महाभारत · अध्याय 3.246
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.246.1
ततो दिव्यास्त्रसंपन्ना गन्धर्वा हेममालिनः ।
विसृजन्तः शरान्दीप्तान्समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ३.२४६.१ ॥
तब दिव्य अस्त्रों से सम्पन्न, स्वर्णमालाधारी गन्धर्वों ने जलते हुए बाण छोड़ते हुए चारों ओर से उन्हें घेर लिया।
3.246.2
चतुरः पाण्डवान्वीरान्गन्धर्वाश्च सहस्रशः ।
रणे संन्यपतन्राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ३.२४६.२ ॥
हे राजन्! युद्ध में चारों वीर पाण्डवों पर हज़ारों गन्धर्व एक साथ टूट पड़े, और वह दृश्य अद्भुत-सा हो गया।
3.246.3
यथा कर्णस्य च रथो धार्तराष्ट्रस् चोभयोः ।
गन्धर्वैः शतशश्छिन्नौ तथा तेषां प्रचक्रितरे ॥ ३.२४६.३ ॥
जैसे कर्ण और धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधन — दोनों के रथ गन्धर्वों द्वारा सैकड़ों बार छिन्न-भिन्न हुए थे, वैसे ही उन (पाण्डवों) के रथ भी कर दिए गए।
3.246.4
तान्समापततो राजन्गधर्वाञ्छतशो रणे ।
प्रत्यगृह्णन्नरव्याघ्राः शरवर्षैरनेकशः ॥ ३.२४६.४ ॥
हे राजन्! युद्ध में सैकड़ों गन्धर्व उन पर टूट पड़ रहे थे, तब नरश्रेष्ठ (पाण्डवों) ने अनेक प्रकार से बाणों की वर्षा करके उनका प्रतिरोध किया।
3.246.5
ते कीर्यमाणाः खगमाः शरवर्षैः समन्ततः ।
न शेकुः पाण्डुपुत्राणां समीपे परिवर्तितुम् ॥ ३.२४६.५ ॥
वे आकाशचारी गन्धर्व चारों ओर से बाणों की वर्षा से बिखेरे जाकर पाण्डुपुत्रों के समीप टिक न सके और मुड़ न सके।
3.246.6
अभिक्रुद्धानभिक्रुद्धो गन्धर्वानर्जुनस्तदा ।
लक्षयित्वाऽथ दिव्यानि महास्त्राण्युपचक्रमे ॥ ३.२४६.६ ॥
तब अर्जुन ने क्रोधित गन्धर्वों को देखकर स्वयं भी क्रोधित होकर दिव्य महास्त्रों का प्रयोग आरम्भ किया।
3.246.7
सहस्राणां सहस्राणि प्राहिणोद्यमसादनम् ।
अजेयानर्जुनः सङ्ख्ये गन्धर्वाणां बलोत्कटः ॥ ३.२४६.७ ॥
अर्जुन ने युद्ध में हज़ारों-हज़ारों गन्धर्वों को यमलोक भेज दिया, जो अजेय थे और बल में प्रचण्ड थे।
3.246.8
तथा भीमो महेष्वासः संयुगे बलिनांवरः ।
गन्धर्वाञ्शतशो राजञ्चघान निशितैः शरैः ॥ ३.२४६.८ ॥
उसी प्रकार महाधनुर्धर भीम, जो युद्ध में बलवानों में श्रेष्ठ थे, हे राजन्, तीखे बाणों से गन्धर्वों को सैकड़ों की संख्या में मार गिराया।
3.246.9
माद्रीपुत्रावपि तथा युध्मानौ बलोत्कटौ ।
परिगृह्याग्रतो राजञ्जघ्नतुः शतशः परान् ॥ ३.२४६.९ ॥
उसी प्रकार माद्री के दोनों पुत्र भी, जो बलशाली योद्धा थे, हे राजन्, सामने से घेरकर शत्रुओं को सैकड़ों की संख्या में मार गिराया।
3.246.10
तेवध्यमाना गन्धर्वा दिव्यैरस्त्रैर्महारथैः ।
उत्पेतुः खमुपादाय धृतराष्ट्रसुतांस्ततः ॥ ३.२४६.१० ॥
महारथियों के दिव्य अस्त्रों से मारे जाते हुए वे गन्धर्व तब धृतराष्ट्र के पुत्रों को साथ लेकर आकाश में उड़ गए।
3.246.11
सतानुत्पतितानदृष्ट्वा कुन्तीपुत्रो धनंजयः ।
महता शरजालेन समन्तात्पर्यवारयत् ॥ ३.२४६.११ ॥
उन्हें ऊपर उड़ते न देखकर कुन्ती के पुत्र धनंजय ने चारों ओर से एक विशाल बाणजाल से उन्हें घेर लिया।
3.246.12
ते ब्रद्धाः शरजालेन शकुन्ता इव पञ्जरे ।
ववर्पुरर्जुनं क्रोधाद्गदाशक्त्यृष्टिवृष्टिभिः ॥ ३.२४६.१२ ॥
वे शरजाल में पिंजरे के पक्षियों की तरह बँधे हुए, क्रोध से गदा, शक्ति और ऋष्टि की वर्षा अर्जुन पर करने लगे।
3.246.13
गदाशक्त्यृष्टिवृष्टीस्ता निहत्य परमास्त्रवित् ।
गात्राणि चाहनद्भल्लैर्गन्धर्वाणां धनंजयः ॥ ३.२४६.१३ ॥
परम अस्त्रों के ज्ञाता धनंजय ने उन गदाओं, शक्तियों, ऋष्टियों और उनकी वर्षा को नष्ट करके भल्ल बाणों से गन्धर्वों के शरीरों पर प्रहार किया।
3.246.14
शिरोभिः प्रपतद्भिश्च चरणैर्बाहुभिस्तथा ।
अश्मवृष्टिरिवाभाति परेषामभवद्भयम् ॥ ३.२४६.१४ ॥
गिरते हुए सिरों, पैरों और बाहुओं से वह मानो पत्थरों की वर्षा जैसा दिखने लगा, और शत्रुओं में भय उत्पन्न हो गया।
3.246.15
ते वध्यमाना गन्धर्वाः पाण्डवेन महात्मना ।
भूमिष्ठमन्तरिक्षस्थाः शरवर्षैरवाकिरन् ॥ ३.२४६.१५ ॥
महात्मा पाण्डव द्वारा मारे जाते हुए वे गन्धर्व, भूमि पर खड़े और आकाश में स्थित होकर, बाणों की वर्षा से उन्हें ढकने लगे।
3.246.16
तेषां तु शरवर्षाणि सव्यसाची परंतपः ।
अस्त्रैः संवार्य तेजस्वी गन्धर्वान्प्रत्यविध्यत ॥ ३.२४६.१६ ॥
परन्तु उन बाणवर्षाओं को, शत्रुओं को तपाने वाले तेजस्वी सव्यसाची ने अस्त्रों से रोककर गन्धर्वों पर प्रत्युत्तर में बाण चलाए।
3.246.17
स्थूणाकर्णेन्द्रजालं च सौरं चापि तथाऽर्जुनः ।
आग्नेयं चापि सौम्यं च ससर्ज कुरुननदनः ॥ ३.२४६.१७ ॥
अर्जुन ने स्थूणाकर्ण और इन्द्रजाल, तथा सौर अस्त्र भी छोड़े; और कुरुओं के आनन्द कुरुनन्दन ने आग्नेय तथा सौम्य अस्त्र भी चलाए।
3.246.18
ते दह्यमाना गन्धर्वाः कुन्तीपुत्रस्य सायकैः ।
दैतेया इव शक्रेण विषादमगमन्परम् ॥ ३.२४६.१८ ॥
कुन्तीपुत्र के बाणों से जलते हुए वे गन्धर्व, जैसे इन्द्र से पीड़ित दैत्य, अत्यन्त विषाद को प्राप्त हुए।
3.246.19
ऊर्ध्वमाक्रममाणाश्च शरजालेन वारिताः ।
विसर्पमाणा भल्लैश्च वार्यन्ते सव्यसाचिना ॥ ३.२४६.१९ ॥
ऊपर से आक्रमण करते हुए भी बाणों के जाल से रोके गए, और आगे बढ़ते हुए भी भल्लों से रोके गए — सव्यसाची (अर्जुन) द्वारा।
3.246.20
गन्धर्वांस्त्रासितान्दृष्ट्वा कुन्तीपुत्रेण भारत ।
चित्रसेनो गदां गृह्य सव्यसाचिनमनाद्रवत् ॥ ३.२४६.२० ॥
हे भारत! कुन्ती-पुत्र द्वारा गन्धर्वों को भयभीत देखकर, चित्रसेन ने गदा उठाकर सव्यसाची (अर्जुन) की ओर दौड़ लगाई।
3.246.21
तस्याभिपततस्तूर्णं गदाहस्तस्य संयुगे ।
गदां सर्वायसीं पार्थः शरैश्चिच्छेद सप्तधा ॥ ३.२४६.२१ ॥
युद्ध में गदा हाथ में लिए हुए उस पर तेजी से आक्रमण करते समय, पार्थ (अर्जुन) ने उसकी पूरी लोहे की गदा को बाणों से सात टुकड़ों में काट डाला।
3.246.22
स गदां बहुधा दृष्ट्वा कृत्तां बाणैस्तरस्विना ।
संवृत्य विद्ययाऽऽत्मानं योधयामास पाण्डवं ॥ ३.२४६.२२ ॥
उस स्वर्ग-गति वाले (अर्जुन) के बाणों से अपनी गदा को बहुत टुकड़ों में कटी देखकर, उसने विद्या से स्वयं को छिपाकर पाण्डव से युद्ध किया।
3.246.23
अस्त्राणइ तस्य दिव्यानि संप्रयुक्तानि सर्वशः ।
दिव्यैरस्त्रैस्तदा वीरः पर्यवारयदर्जुनः ॥ ३.२४६.२३ ॥
उसके दिव्य अस्त्र चारों ओर से छोड़े गए; तब वीर अर्जुन ने दिव्य अस्त्रों से उन्हें सब ओर से रोक दिया।
3.246.24
स वार्यमाणस्तैरस्त्रैरर्जुनेन महात्मना ।
गन्धर्वराजो बलवान्माययाऽन्तर्हितस्तदा ॥ ३.२४६.२४ ॥
उन अस्त्रों से महात्मा अर्जुन द्वारा रोके जाने पर, बलवान गन्धर्वराज तब माया से अन्तर्धान हो गया।
3.246.25
अन्तर्हितं तमालक्ष्य प्रहरन्तमथार्जुनः ।
ताडयामास खचरैर्दिव्यास्त्रप्रतिमन्त्रितैः ॥ ३.२४६.२५ ॥
छिपे हुए उसे देखकर, प्रहार करते हुए, तब अर्जुन ने दिव्य अस्त्रों से मंत्रित, आकाशचारी बाणों से उस पर प्रहार किया।
3.246.26
अन्तर्धानवधं चास्य चक्रे क्रुद्धोऽर्जुनस्तदा ।
शब्दवेषं समाश्रित्य बहुरूपो धनंजयः ॥ ३.२४६.२६ ॥
तब क्रोधित अर्जुन ने उसकी अदृश्यता को नष्ट कर दिया; शब्द का रूप धारण करके बहुरूप धनंजय ने ऐसा किया।
3.246.27
रस वध्यमानस्तैरस्त्रैरर्जुनेन महात्मना ।
ततोऽस्य दर्शयामास तदाऽऽत्मानं प्रियः सखा ॥ ३.२४६.२७ ॥
महात्मा अर्जुन के उन अस्त्रों से आहत होकर… तब उसके प्रिय मित्र ने उसे अपना रूप दिखाया।
3.246.28
चित्रसेनस्तथोवाच सखायं युधि विद्धि माम् ।
चित्रसेनमथालक्ष्य सखायमिति विस्मितः ॥ ३.२४६.२८ ॥
तब चित्रसेन ने कहा, "युद्ध में मुझे अपना मित्र जानो।" चित्रसेन को मित्र के रूप में देखकर वह विस्मित हुआ।
3.246.29
संजहारास्त्रमथं तत्प्रसृष्टं पाण्डवर्षभः ॥ ३.२४६.२९ ॥
तब पाण्डवों में श्रेष्ठ (अर्जुन) ने छोड़े गए उस अस्त्र को वापस ले लिया।
3.246.30
दृष्ट्वा तु पाण्डवाः सर्वे संहृतास्त्रं धनंजयम् ।
संजह्रुः प्रद्रुतानश्वाञ्शरवेगान्धनूंषि च ॥ ३.२४६.३० ॥
अस्त्र वापस लेने वाले धनंजय को देखकर सभी पाण्डवों ने भागते घोड़ों, बाणों के वेग और धनुषों को भी रोक लिया।
3.246.31
चित्रसेनश्च भीमश्च सव्यसाची यमावपि ।
पृष्ट्वा कौशलमन्योन्यं रथेष्वेवावतस्थिरे ॥ ३.२४६.३१ ॥
चित्रसेन, भीम, सव्यसाची अर्जुन और दोनों यमज भाई भी एक-दूसरे का कुशल पूछकर अपने-अपने रथों पर ही खड़े रहे।