మహాభారతం · అధ్యాయం 3.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.25.1
तत्काननं प्राप्य नरेन्द्रपुत्राः ।
सुखोचिता वासमुपेत्य कृच्छ्रम्।
विजह्रुरिनद्रप्रतिमाः शिवेषु ।
सरस्वतीसालवनेषु तेषु ॥ ३.२५.१ ॥
ఆ అడవికి చేరిన రాజపుత్రులు, సుఖానికి అలవాటు పడినవారు, కష్టంగా నివాసాన్ని పొంది, ఇంద్రునితో సమానులై, ఆ సరస్వతీ తీరపు సాల వనాలలోని శుభప్రదమైన ప్రదేశాలలో విహరించారు.
3.25.2
यतींश्च राजा स मुनींश्च सर्वां ।
स्तस्मिन्वने मूलफलैरुदग्रैः।
द्विजातिमुख्यानृषभः कुरूणां ।
संतर्पयामास महानुभावः ॥ ३.२५.२ ॥
ఆ మహానుభావుడు, కురువృషభుడైన రాజు, ఆ అడవిలో యతులను, మునులను అందరినీ, ద్విజులలో శ్రేష్ఠులను ఉత్తమమైన వేళ్లు, పండ్లతో సంతృప్తిపరచాడు.
3.25.3
इष्टीश्च पित्र्याणि तथा क्रियाश्च ।
महावने वसतां पाण्डवानाम्।
पुरोहितस्तत्र समृद्धतेजा-
श्चकार धौम्यः पितृवन्नृपाणाम् ॥ ३.२५.३ ॥
మహావనంలో నివసిస్తున్న పాండవుల కోసం, అక్కడ సమృద్ధ తేజస్సు గల పురోహితుడు ధౌమ్యుడు యజ్ఞాలు, పితృసంబంధ కర్మలు, పితృదేవతల వలె రాజులకు చేయించాడు.
3.25.4
अपेत्य राष्ट्राद्वसतां तु तेषा-
मृषिः पुराणोऽतिथिराजगाम।
तमाश्रमं तीव्रसमृद्धतेजा ।
मार्कण्डेयः श्रीमतां पाण्डवानाम् ॥ ३.२५.४ ॥
రాజ్యం నుండి దూరంగా నివసిస్తున్న వారి వద్దకు, పురాతనుడైన ఋషి అతిథిగా వచ్చాడు. ఆ ఆశ్రమానికి, తీవ్ర సమృద్ధ తేజస్సు గల మార్కండేయుడు శ్రీమంతులైన పాండవుల వద్దకు వచ్చాడు.
3.25.5
तमागतं ज्वलितहुताशनप्रभं ।
महामनाः कुरुवृषभो युधिष्ठिरः।
अपूजयत्सुरऋषिमानवार्चितं ।
महामुनिं ह्यनुपमसत्ववीर्यवान् ॥ ३.२५.५ ॥
వచ్చిన, మండుతున్న అగ్ని కాంతి గల, దేవతలు, ఋషులు, మనుషులచే పూజింపబడిన, సాటిలేని సత్త్వ వీర్యాలు గల మహామునిని, మహానుభావుడైన కురువృషభుడు యుధిష్ఠిరుడు సత్కరించాడు.
3.25.6
स सर्वविद्द्रौपदीं वीक्ष्य दीनां ।
युधिष्टिरं भीमसेनार्जुनौ च।
संस्मृत्यरामं मनसा महात्मा ।
तपस्विमध्येऽस्मयतामितौजाः ॥ ३.२५.६ ॥
సర్వజ్ఞుడు దీనురాలైన ద్రౌపదిని, యుధిష్ఠిరుని, భీమసేనుని, అర్జునుని చూసి, మనసులో మహాత్ముడైన రాముని స్మరించి, తపస్వుల మధ్య అపరిమిత తేజస్సుగలవాడు నవ్వాడు.
3.25.7
तं धर्मराजो विमना इवाब्रवी-
त्सर्वे ह्रिया सन्ति तपस्विनोऽमी।
भवानिदं किं स्मयतीव हृष्ट-
स्तपस्विनां पश्यतां मामुदीक्ष्य ॥ ३.२५.७ ॥
ధర్మరాజు కలత చెందిన మనసుతో ఆయనతో ఇలా అన్నాడు: ఇక్కడున్న తపస్విలందరూ సిగ్గుతో ఉన్నారు; తపస్వులు నన్ను చూస్తుండగా, మీరు ఆనందంతో నవ్వుతున్నట్లు ఎందుకు ఉన్నారు?
3.25.8
न तात हृष्यामि न च स्मयामि ।
प्रहर्षजो मां भजतेन दर्पः।
तवापदं त्वद्य समीक्ष्य रामं ।
सत्यव्रतं दाशरथिं स्मरामि ॥ ३.२५.८ ॥
ఓ తాతా, నేను సంతోషించను, నవ్వను కూడా లేదు; ఆనందంవల్ల పుట్టిన గర్వం నన్ను ఆవహించదు. ఈ రోజు మీ ఆపదను చూసి, సత్యవ్రతుడైన దశరథ పుత్రుడు రాముని స్మరిస్తున్నాను.
3.25.9
स चापि राजा सह लक्ष्मणेन ।
वने निवासं पितुरेव शासनात्।
धन्वी चरन्पार्थ मयैव दृष्टो ।
गिरे पुरा ऋष्यमूकस्य सानौ ॥ ३.२५.९ ॥
ఆ రాజు కూడా లక్ష్మణునితో కలిసి, తండ్రి ఆజ్ఞ ప్రకారం అడవిలో నివసిస్తూ, ధనుర్ధారిగా తిరుగుతూ, ఓ పార్థా, పూర్వం ఋష్యమూక పర్వత వాలుపై నాచే చూడబడ్డాడు.
3.25.10
सहस्रनेत्रप्रतिमो महात्मा ।
यमस्य नेता नमुचेश्च हन्ता।
पितुर्निदेशादनघः स्वधर्मं ।
चरन्वने दाशरथिश्चकार ॥ ३.२५.१० ॥
ఇంద్రునితో సమానుడు, మహాత్ముడు, యముని నడిపించేవాడు, నముచిని సంహరించినవాడు; తండ్రి ఆజ్ఞవల్ల అడవిలో తన ధర్మాన్ని ఆచరిస్తూ, నిర్దోషుడైన దశరథ పుత్రుడు ఇది చేశాడు.
3.25.11
स चापि शक्रस् समप्रभावो ।
महानुभावः समरेष्वजेयः।
विहाय भोगानचरद्वनेषु ।
नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥ ३.२५.११ ॥
ఇంద్రునితో సమానమైన ప్రభావం కలవాడు, మహా తేజస్వి, యుద్ధాలలో జయించలేనివాడు ఆయన కూడా. భోగాలను విడిచి ఆయన అడవులలో సంచరించాడు. బలం కారణంగా అధర్మాన్ని ఎవరూ ఆచరించకూడదు.
3.25.12
भापाश्च नाभागभगीरथादयो ।
महीमिमां सागरान्तां विजित्य।
सत्येन तेऽप्यजयस्तात लोका-
न्नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥ ३.२५.१२ ॥
నాభాగుడు, భగీరథుడు మొదలైన రాజులు సముద్రపర్యంతమైన ఈ భూమిని జయించారు; ఓ తాతా, సత్యం ద్వారానే వారు లోకాలను కూడా జయించారు. బలం కారణంగా అధర్మాన్ని ఆచరించరాదు.
3.25.13
अलर्कमाहुर्नवर्य सन्तं ।
सत्यव्रतं काशिकरूशराजम्।
विहाय राज्यानि वसूनि चैव ।
नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥ ३.२५.१३ ॥
అలర్కుడిని మనుష్యులలో శ్రేష్ఠుడు, సత్యవ్రతుడు, కాశి మరియు కూశ రాజు అని చెబుతారు. ఆయన రాజ్యాలను, సంపదలను కూడా విడిచిపెట్టాడు. బలం కారణంగా అధర్మాన్ని ఆచరించరాదు.
3.25.14
धात्रा विधिर्यो विहितः पुराणै-
स्तं पूजयन्तो नरवर्य सन्तः।
सप्तर्षयः पार्थ दिवि प्रभान्ति ।
नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥ ३.२५.१४ ॥
ధాత పురాణాలలో విధించిన ఆ నియమాన్ని గౌరవిస్తూ ఉండే శ్రేష్ఠ సాధువులు — ఓ పార్థా, సప్తర్షులు స్వర్గంలో ప్రకాశిస్తున్నారు. బలం కారణంగా అధర్మాన్ని ఆచరించరాదు.
3.25.15
महाबलान्पर्वतकूटमात्रा-
न्विषाणिनः पश्य गजान्नरेन्द्र।
स्थितान्निदेशे नरवर्य धातु-
र्नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥ ३.२५.१५ ॥
నరేంద్రా, పర్వత శిఖరాలవంటి మహా బలవంతులైన దంతాలు గల ఏనుగులను చూడు — ఓ నరశ్రేష్ఠా, అవి ధాత ఆజ్ఞలో నిలిచి ఉన్నాయి. బలం కారణంగా అధర్మాన్ని ఆచరించరాదు.
3.25.16
सर्वाणि भूतानि नरेन्द्र पश्य ।
तथा यथावद्विहितं विधात्रा।
स्वयोनितः कर्म सदाचरन्ति ।
नेसे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥ ३.२५.१६ ॥
ఓ నరేంద్రా, సమస్త ప్రాణులను చూడు. విధాత యథావిధిగా విధించినట్లు అవి తమ స్వభావం నుండి ఎల్లప్పుడూ తగిన కర్మలను ఆచరిస్తాయి. బలం పేరుతో అధర్మాన్ని ఆచరించకు.
3.25.17
सत्येनं धर्मेण यथार्हवृत्त्या ।
ह्रिया तथा सर्वभूतान्यतीत्य।
यशश्च तेजश्च तवापि दीप्तं ।
विभावसोर्भास्करस्येव पार्त ॥ ३.२५.१७ ॥
సత్యం, ధర్మం, తగిన వర్తనం, లజ్జ వల్ల, అలాగే సమస్త ప్రాణులను అధిగమించి, నీ కీర్తి మరియు తేజస్సు కూడా అగ్ని, సూర్యుని వలె ప్రకాశిస్తున్నాయి, ఓ పార్థా.
3.25.18
यथाप्रतिज्ञं च महानुभाव ।
कृच्छ्रं वने वासमिमं निरूष्य।
ततः श्रियं तेजसा तेन दीप्ता-
मादास्वसे पार्थिव कौरेवभ्यः ॥ ३.२५.१८ ॥
ఓ మహానుభావా, నీవు చేసిన ప్రతిజ్ఞ ప్రకారం అరణ్యంలో ఈ కష్టమైన వాసాన్ని భరించిన తర్వాత, ఆ తేజస్సుతో ప్రకాశించే సంపదను, ఓ రాజా, కౌరవుల నుండి తిరిగి పొందుతావు.
3.25.19
तमेवमुक्त्वा वचनं महर्षि-
स्तपस्विमध्ये सहितं सुहृद्धिः।
आमन्त्र्य धौम्यं सहितांश्च पार्थां-
स्ततः प्रतस्थे दिशमुत्तरां सः ॥ ३.२५.१९ ॥
మహర్షి ఇలా మాటలు పలికి, తపస్వుల మధ్య, స్నేహితులతో కలిసి ఉండగా, ధౌమ్యుని మరియు సమీపంలో ఉన్న పార్థులను సెలవు తీసుకొని, తరువాత ఆయన ఉత్తర దిశ వైపు బయలుదేరాడు.