มหาภารตะ · อัธยายะ 3.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.25.1
तत्काननं प्राप्य नरेन्द्रपुत्राः ।
सुखोचिता वासमुपेत्य कृच्छ्रम्।
विजह्रुरिनद्रप्रतिमाः शिवेषु ।
सरस्वतीसालवनेषु तेषु ॥ ३.२५.१ ॥
เมื่อมาถึงป่านั้นแล้ว โอรสของพระราชา ผู้เคยอยู่อย่างสุขสบาย ได้พบที่พำนักด้วยความยากลำบาก แล้วจึงท่องเที่ยวดุจพระอินทร์ในดงต้นสาละอันเป็นมงคลริมแม่น้ำสรัสวตี
3.25.2
यतींश्च राजा स मुनींश्च सर्वां ।
स्तस्मिन्वने मूलफलैरुदग्रैः।
द्विजातिमुख्यानृषभः कुरूणां ।
संतर्पयामास महानुभावः ॥ ३.२५.२ ॥
ในป่านั้น พระราชาผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ผู้เป็นวัวจ่าฝูงแห่งกุรุ ได้ให้ผู้ถือพรตและฤๅษีทั้งปวง รวมทั้งผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง ได้อิ่มหนำด้วยรากไม้และผลไม้อันโอชะ
3.25.3
इष्टीश्च पित्र्याणि तथा क्रियाश्च ।
महावने वसतां पाण्डवानाम्।
पुरोहितस्तत्र समृद्धतेजा-
श्चकार धौम्यः पितृवन्नृपाणाम् ॥ ३.२५.३ ॥
สำหรับปาณฑพผู้อาศัยอยู่ในป่าใหญ่ ปุโรหิตธौมยะผู้มีรัศมีรุ่งเรือง ได้ประกอบพิธีบูชาและพิธีกรรมสำหรับบรรพชน เหมือนกับที่ทำสำหรับบรรพชนของกษัตริย์
3.25.4
अपेत्य राष्ट्राद्वसतां तु तेषा-
मृषिः पुराणोऽतिथिराजगाम।
तमाश्रमं तीव्रसमृद्धतेजा ।
मार्कण्डेयः श्रीमतां पाण्डवानाम् ॥ ३.२५.४ ॥
ฤๅษีโบราณผู้หนึ่งได้เดินทางจากแคว้นมาเป็นแขกมาหาพวกเขาผู้อาศัยอยู่ไกลจากแว่นแคว้น มารกัณเฑยะผู้มีรัศมีกล้าแข็งและรุ่งเรืองได้มายังอาศรมนั้นเพื่อเยี่ยมปาณฑพผู้รุ่งเรือง
3.25.5
तमागतं ज्वलितहुताशनप्रभं ।
महामनाः कुरुवृषभो युधिष्ठिरः।
अपूजयत्सुरऋषिमानवार्चितं ।
महामुनिं ह्यनुपमसत्ववीर्यवान् ॥ ३.२५.५ ॥
ฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ผู้นั้นเสด็จมาดุจเปลวไฟลุกโชน เทพ ฤๅษี และมนุษย์ต่างบูชา ผู้มีพลังและความกล้าหาญที่ไม่มีใครเปรียบ ยุธิษฐิระผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ผู้เป็นวัวจ่าฝูงแห่งกุรุ ได้ถวายการบูชาแด่มหาฤๅษีผู้นั้น
3.25.6
स सर्वविद्द्रौपदीं वीक्ष्य दीनां ।
युधिष्टिरं भीमसेनार्जुनौ च।
संस्मृत्यरामं मनसा महात्मा ।
तपस्विमध्येऽस्मयतामितौजाः ॥ ३.२५.६ ॥
ผู้รอบรู้ทุกสิ่งเมื่อเห็นเทราปทีผู้โศกเศร้า ยุธิษฐิระ ภีมเสนะ และอรชุน และระลึกถึงพระรามผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ในใจ ผู้มีอำนาจอันหาที่สุดมิได้ก็ทรงยิ้มท่ามกลางบรรดาผู้ถือพรต
3.25.7
तं धर्मराजो विमना इवाब्रवी-
त्सर्वे ह्रिया सन्ति तपस्विनोऽमी।
भवानिदं किं स्मयतीव हृष्ट-
स्तपस्विनां पश्यतां मामुदीक्ष्य ॥ ३.२५.७ ॥
พระธรรมราชาซึ่งดูเหมือนมีใจกังวล ได้กล่าวแก่พระองค์ว่า ผู้ถือพรตทั้งหมดนี้ล้วนเคอะเขิน เหตุใดท่านจึงดูเหมือนยิ้มด้วยความยินดี เมื่อมองมาที่ข้าพเจ้าขณะที่ผู้ถือพรตกำลังดูอยู่
3.25.8
न तात हृष्यामि न च स्मयामि ।
प्रहर्षजो मां भजतेन दर्पः।
तवापदं त्वद्य समीक्ष्य रामं ।
सत्यव्रतं दाशरथिं स्मरामि ॥ ३.२५.८ ॥
ลูกรัก ข้าพเจ้ามิได้ยินดี และก็มิได้ยิ้ม ความทะนงที่เกิดจากความปีติมิได้เข้าครอบงำข้าพเจ้า เมื่อเห็นความทุกข์ของท่านในวันนี้ ข้าพเจ้าระลึกถึงพระรามโอรสของท้าวทศรถ ผู้ซื่อสัตย์ต่อคำปฏิญาณ
3.25.9
स चापि राजा सह लक्ष्मणेन ।
वने निवासं पितुरेव शासनात्।
धन्वी चरन्पार्थ मयैव दृष्टो ।
गिरे पुरा ऋष्यमूकस्य सानौ ॥ ३.२५.९ ॥
พระราชาพระองค์นั้นพร้อมกับพระลักษมณ์ ผู้อาศัยอยู่ในป่าตามคำสั่งของพระราชบิดา และเที่ยวไปในฐานะนักยิง โอ้ปารถ ข้าพเจ้าเคยเห็นพระองค์มาก่อนบนไหล่เขาฤษยมูก
3.25.10
सहस्रनेत्रप्रतिमो महात्मा ।
यमस्य नेता नमुचेश्च हन्ता।
पितुर्निदेशादनघः स्वधर्मं ।
चरन्वने दाशरथिश्चकार ॥ ३.२५.१० ॥
พระองค์ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ เปรียบดั่งผู้มีพันตา เป็นผู้นำพาพระยม และเป็นผู้สังหารนมุจิ โอรสของท้าวทศรถผู้ไร้มลทินได้ทำเช่นนี้ โดยปฏิบัติหน้าที่ของตนในป่าตามคำสั่งของพระราชบิดา
3.25.11
स चापि शक्रस् समप्रभावो ।
महानुभावः समरेष्वजेयः।
विहाय भोगानचरद्वनेषु ।
नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥ ३.२५.११ ॥
พระองค์ก็เช่นกัน มีอานุภาพเสมอด้วยพระอินทร์ มีบารมีอันยิ่งใหญ่ และไม่มีผู้ใดพิชิตได้ในการสงคราม ทรงละทิ้งความสุขสบายแล้วท่องเที่ยวอยู่ในป่า บุคคลไม่ควรประพฤติอธรรมเพื่อเห็นแก่กำลัง
3.25.12
भापाश्च नाभागभगीरथादयो ।
महीमिमां सागरान्तां विजित्य।
सत्येन तेऽप्यजयस्तात लोका-
न्नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥ ३.२५.१२ ॥
กษัตริย์เช่นนาภาคและภคีรถ ได้พิชิตแผ่นดินนี้ซึ่งมีมหาสมุทรเป็นขอบเขต และลูกรัก พระองค์เหล่านั้นก็ได้ชนะโลกทั้งหลายด้วยสัตย์ บุคคลไม่ควรประพฤติอธรรมเพื่อเห็นแก่กำลัง
3.25.13
अलर्कमाहुर्नवर्य सन्तं ।
सत्यव्रतं काशिकरूशराजम्।
विहाय राज्यानि वसूनि चैव ।
नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥ ३.२५.१३ ॥
ผู้คนเรียกอลรกะว่าเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ ผู้มีสัตย์เป็นคำปฏิญาณ เป็นกษัตริย์แห่งกาศีและกูศะ พระองค์ได้ละทิ้งแว่นแคว้นและทรัพย์สมบัติ บุคคลไม่ควรประพฤติอธรรมเพื่อเห็นแก่กำลัง
3.25.14
धात्रा विधिर्यो विहितः पुराणै-
स्तं पूजयन्तो नरवर्य सन्तः।
सप्तर्षयः पार्थ दिवि प्रभान्ति ।
नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥ ३.२५.१४ ॥
ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ผู้เป็นสัตบุรุษ ซึ่งเคารพแบบแผนที่พระพรหมกำหนดไว้ในปุราณะ โอ้โอรสของปฤถา เหล่าสัปตฤษีย่อมรุ่งเรืองอยู่บนสวรรค์ บุคคลไม่ควรประพฤติอธรรมเพื่อเห็นแก่กำลัง
3.25.15
महाबलान्पर्वतकूटमात्रा-
न्विषाणिनः पश्य गजान्नरेन्द्र।
स्थितान्निदेशे नरवर्य धातु-
र्नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥ ३.२५.१५ ॥
โอ้พระราชาแห่งมนุษย์ จงดูช้างมีงาผู้ทรงพลังเหล่านั้น ซึ่งใหญ่โตเท่ายอดเขา ยืนอยู่ตามบัญชาของพระพรหม โอ้ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ บุคคลไม่ควรประพฤติอธรรมเพื่อเห็นแก่กำลัง
3.25.16
सर्वाणि भूतानि नरेन्द्र पश्य ।
तथा यथावद्विहितं विधात्रा।
स्वयोनितः कर्म सदाचरन्ति ।
नेसे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥ ३.२५.१६ ॥
โอ้พระราชาแห่งมนุษย์ จงดูสรรพสัตว์ทั้งปวง ดังที่พระผู้สร้างได้กำหนดไว้โดยชอบ สัตว์เหล่านั้นย่อมประกอบกรรมอันเหมาะแก่ธรรมชาติของตนเสมอ อย่าประพฤติอธรรมโดยอ้างกำลัง
3.25.17
सत्येनं धर्मेण यथार्हवृत्त्या ।
ह्रिया तथा सर्वभूतान्यतीत्य।
यशश्च तेजश्च तवापि दीप्तं ।
विभावसोर्भास्करस्येव पार्त ॥ ३.२५.१७ ॥
ด้วยสัตย์ ธรรม การประพฤติให้เหมาะสม และความละอาย ท่านได้ก้าวล่วงสรรพสัตว์ทั้งปวง โอ้โอรสของปฤถา เกียรติยศและรัศมีของท่านก็รุ่งโรจน์ดุจไฟและดวงอาทิตย์
3.25.18
यथाप्रतिज्ञं च महानुभाव ।
कृच्छ्रं वने वासमिमं निरूष्य।
ततः श्रियं तेजसा तेन दीप्ता-
मादास्वसे पार्थिव कौरेवभ्यः ॥ ३.२५.१८ ॥
โอ้ผู้ทรงอานุภาพ เมื่อท่านได้อดทนต่อการอยู่ในป่าอันยากลำบากนี้ ตามที่ปฏิญาณไว้ ต่อจากนั้นท่านจะได้ราชสมบัติอันรุ่งโรจน์ด้วยเดชานุภาพนั้นคืนจากเการพ โอ้พระราชา
3.25.19
तमेवमुक्त्वा वचनं महर्षि-
स्तपस्विमध्ये सहितं सुहृद्धिः।
आमन्त्र्य धौम्यं सहितांश्च पार्थां-
स्ततः प्रतस्थे दिशमुत्तरां सः ॥ ३.२५.१९ ॥
ฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ เมื่อกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แล้ว ท่ามกลางผู้ถือพรตและมิตรสหาย ได้ลาธौมยะและบุตรของปฤถาผู้อยู่พร้อมกัน แล้วจึงออกเดินทางไปยังทิศเหนือ