మహాభారతం · అధ్యాయం 3.250
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.250.1
चित्रसेनं समागम्य प्रहसन्नर्जुनस्तदा ।
इदं वचनमक्लीवमब्रवीत्परवीरहा ॥ ३.२५०.१ ॥
శత్రువీరులను సంహరించే అర్జునుడు అప్పుడు చిత్రసేనుని సమీపించి నవ్వుతూ ఈ దృఢమైన మాటను పలికాడు.
3.250.2
भ्रातृनर्हसि मे वीर मोक्तुं गन्धर्वसत्तम ।
अनर्हधर्षणा हीमे जीवमानेषु पाण्डुषु ॥ ३.२५०.२ ॥
ఓ వీరా, గంధర్వులలో ఉత్తముడా, నా సోదరులను విడిచిపెట్టాలి. పాండు పుత్రులు బ్రతికి ఉండగా వీరు అవమానానికి అర్హులు కారు.
3.250.3
एवमुक्तस्तु गन्धर्वः पाण्डवेन महात्मना ।
उवाच यत्कर्ण वयं मन्त्रयन्तो विनिर्गताः ॥ ३.२५०.३ ॥
మహాత్ముడైన పాండవుడు ఇలా అనగా, గంధర్వుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ కర్ణా, మేము ఆలోచిస్తూ బయలుదేరాము.
3.250.4
स्थितोराज्येच्युतान्स्थानाच्छ्रियाहीनांश्रियावृतः ।
द्रष्टास्मि निःसुखान्वीरान्सदारान्पाण्डवानिति ॥ ३.२५०.४ ॥
రాజ్యంలో స్థిరపడి, స్థానం నుండి పడిపోయి, సంపద లేనివారుగా, సుఖం లేని వీరులైన పాండవులను భార్యలతో కలిసి నేను చూస్తాను.
3.250.5
तस्मिन्नुच्चार्यमाणे तु गन्धर्वेण वचस्तथा ।
भूमेर्विवरमन्वैच्छं प्रवेष्टुं व्रीडयाऽन्वितः ॥ ३.२५०.५ ॥
గంధర్వుడు ఈ మాటలు పలికినప్పుడు, సిగ్గుతో నిండిన నేను భూమిలో బీటను వెతికి అందులో ప్రవేశించాలని కోరుకున్నాను.
3.250.6
युधिष्ठिरमथागम् गन्धर्वाः सह पाण्डवैः ।
अस्मद्दुर्मन्त्रितं तस्मै बद्धांश्चास्मान्न्यवेदयन् ॥ ३.२५०.६ ॥
అప్పుడు గంధర్వులు పాండవులతో కలిసి యుధిష్ఠిరుని వద్దకు వెళ్ళి, మా దుష్ట ఆలోచనను, బంధింపబడిన మమ్ములను అతనికి తెలియజేశారు.
3.250.7
स्त्रीसमक्षमहं दीनो बद्धः शत्रुवशं गतः ।
युधिष्ठिरस्योपहृतः किंनु दुःखमतः परम् ॥ ३.२५०.७ ॥
స్త్రీల సమక్షంలో దీనుడనై, బంధింపబడి, శత్రువుల వశమై, యుధిష్ఠిరుని వద్దకు తీసుకురాబడ్డాను. దీనికంటే పెద్ద దుఃఖం ఏముంటుంది?
3.250.8
ये मे निराकृता नित्यं रिपुर्येषामहं सदा ।
तैर्मोक्षितोऽहं दुर्बुद्धिर्दत्तं तैरेव जीवितम् ॥ ३.२५०.८ ॥
నేను ఎల్లప్పుడూ తిరస్కరించినవారు, నేను ఎల్లప్పుడూ శత్రువుగా ఉన్నవారు, వారి చేతనే దుర్బుద్ధినైన నేను విడిపించబడ్డాను; వారే నాకు జీవితాన్ని ఇచ్చారు.
3.250.9
प्राप्तः स्यां यद्यहं वीर वधं तस्मिन्महारणे ।
श्रेयस्तद्भविता मह्यं नैवंभूतस्य जीवितम् ॥ ३.२५०.९ ॥
ఓ వీరా, ఆ మహా యుద్ధంలో నేను వధించబడి ఉంటే అది నాకు శ్రేయస్కరమై ఉండేది; ఇలాంటి స్థితిలో ఉన్న నాకు జీవించడం మంచిది కాదు.
3.250.10
भवेद्यशः पृथिव्यां मे ख्यातं गन्धर्वतो वधात् ।
प्राप्ताश्च पुण्यलोकाः स्युर्महेन्द्रसदनेऽक्षयाः ॥ ३.२५०.१० ॥
గంధర్వుల చేత వధించబడటం వలన నా కీర్తి భూమిపై ప్రసిద్ధమయ్యేది; మహేంద్రుని అక్షయ భవనంలో పుణ్యలోకాలు నాకు లభించేవి.
3.250.11
यत्त्वद्य मे व्यवसितं तच्छृणुध्वं नरर्षभाः ।
इह प्रायमुपासिष्ये यूयं व्रजत वै गृहान्।
भ्रातरश्चैव मे सर्वे यान्त्वद्य स्वपुरं प्रति ॥ ३.२५०.११ ॥
నేడు నేను నిశ్చయించుకున్నది వినండి, నరశ్రేష్ఠులారా. ఇక్కడే ప్రాయోపవేశం చేస్తాను; మీరు అందరూ ఇళ్లకు వెళ్లండి. నా సోదరులందరూ నేడే తమ పురానికి వెళ్లిపోండి.
3.250.12
कर्णप्रभृतयश्चैव सुहृदो बान्धवाश्च ये ।
दुःशासनं पुरस्कृत्य प्रयान्त्वद्य पुरं प्रति ॥ ३.२५०.१२ ॥
కర్ణుడు మొదలైనవారు, మిత్రులు, బంధువులు ఎవరున్నారో వారు దుశ్శాసనుడిని ముందుంచుకొని నేడే పురానికి వెళ్లిపోవాలి.
3.250.13
न ह्यहं संप्रयास्यामि पुरं शत्रुनिराकृतः ।
शत्रुमानापहो भूत्वा सुहृदां मानकृत्तथा ॥ ३.२५०.१३ ॥
శత్రువులచే ఓడింపబడిన నేను నగరానికి తిరిగి వెళ్ళను. శత్రువుల గౌరవాన్ని హరించి, మిత్రులకు గౌరవాన్ని ఇచ్చినవాడనై మాత్రమే తిరిగి వెళ్తాను.
3.250.14
कामं रणशिरस्यद्य शत्रुभिर्वै विमानितः ।
स सुहृच्छोकदो जातः शत्रूणां हर्वर्धनः।
वारणाह्वयमासाद्य किं वक्ष्यामि जनाधिपम् ॥ ३.२५०.१४ ॥
ఈ రోజు రణరంగంలో శత్రువులచే నిశ్చయంగా అవమానింపబడి, మిత్రులకు శోకం కలిగించేవాడనై, శత్రువులకు సంతోషాన్ని పెంచేవాడనయ్యాను. వారణావతానికి చేరి ఆ రాజుతో నేను ఏమి చెప్పగలను?
3.250.15
भीष्मद्रोणौ कृपद्रौणी विदुरः संजयस्तथा ।
बाह्लीकः सौमदत्तिश्च ये चान्ये वृद्धसंमताः ॥ ३.२५०.१५ ॥
భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపుడు, ద్రోణపుత్రుడు, విదురుడు, సంజయుడు, బాహ్లీకుడు, సోమదత్తుని కుమారుడు, పెద్దలుగా గౌరవింపబడే ఇతరులు.
3.250.16
ब्राह्मणाः श्रेणिमुख्याश्च तथोदासीनवृत्तयः ।
किं मां वक्ष्यंति किं चापि प्रतिवक्ष्यामि तानहं ॥ ३.२५०.१६ ॥
బ్రాహ్మణులు, శ్రేణుల ప్రముఖులు, ఉదాసీనంగా ప్రవర్తించేవారు — వారు నాతో ఏమంటారు, నేను వారికి ఏమని జవాబిస్తాను?
3.250.17
रिपूणां शिरसि स्थित्वा तथा विक्रम्य चोरसि ।
आत्मदोषात्परिभ्रष्टः कथं वक्ष्यामि तानहम् ॥ ३.२५०.१७ ॥
శత్రువుల తలలపై నిలిచి, వారి రొమ్ముపై పరాక్రమంగా కొట్టినా, స్వయంగా చేసిన తప్పుతో పడిపోయిన నేను వారికి ఎలా చెప్పగలను?
3.250.18
दुर्विनीताः श्रियं प्राप्य विद्यामैश्वर्यमेव च ।
तिष्ठन्ति न चिरं भद्रे यथाऽहं मदगर्वितः ॥ ३.२५०.१८ ॥
ఓ భద్రా, దుర్వినీతులు సంపద, విద్య, ఐశ్వర్యం పొందినా ఎక్కువకాలం నిలవరు; మదగర్వంతో ఉన్న నేను నిలవనట్లే.
3.250.19
अहो वत यथेदं मे कष्टं दुश्चरितं कृतम् ।
स्वयं दुर्बुद्धिना मोहाद्येन प्राप्तोस्मि संशयम् ॥ ३.२५०.१९ ॥
అయ్యో! నేనే దుర్బుద్ధితో, మోహంతో ఎంత కష్టకరమైన దుష్కార్యాన్ని చేశాను. దాని వల్లనే ఈ సంశయంలో పడ్డాను.
3.250.20
तस्मात्प्रायमुपासिष्ये न हिशक्ष्यामि जीवितुम् ।
चेतयानो हि को जीवेत्कृच्छ्राच्छत्रुभिरुद्धृतः ॥ ३.२५०.२० ॥
అందువల్ల నేను ప్రాయోపవేశం చేస్తాను; నేను జీవించలేను. ఆలోచించు, శత్రువుల చేత ఈ కష్టం నుండి రక్షింపబడినా కూడా ఎవరు జీవించాలనుకుంటారు?
3.250.21
शत्रुभिश्चावहसितो मानी पौरुषवर्जितः ।
पाण्डवैर्विक्रमाढ्यैशच् सावमानमवेक्षितः ॥ ३.२५०.२१ ॥
శత్రువులచే నేను అపహసించబడ్డాను; గర్వంతో, పౌరుషం లేనివాడనై, పరాక్రమ సంపన్నులైన పాండవులచే అవమానంగా చూడబడ్డాను.
3.250.22
एवं चिन्तापरिगतो दुःशासनमथाब्रवीत् ।
दुःशासन निबोधेदं वचनं मम भारत ॥ ३.२५०.२२ ॥
ఇలా చింతలో మునిగిన అతడు దుఃశాసనునితో ఇలా అన్నాడు: "భారతవంశీయుడా దుఃశాసనా, నా ఈ మాటను విను."
3.250.23
प्रतीच्छ त्वं मया दत्तमभिषेकं नृपो भव ।
प्रशाधि पृथिवीं स्फीतांकर्णसौबलपालिताम् ॥ ३.२५०.२३ ॥
నేను ఇచ్చే అభిషేకాన్ని స్వీకరించు; రాజువు కా. కర్ణుడు, సౌబలుడు రక్షిస్తున్న ఈ సంపన్నమైన భూమిని పాలించు.
3.250.24
भ्रातॄन्पालय विस्रब्धं मरुतो वृत्रहा यथा ।
बान्धवाश्चोपजीवन्तु देवा इव शतक्रतुम् ॥ ३.२५०.२४ ॥
వృత్రుని సంహరించిన ఇంద్రుడు మరుత్తులను రక్షించినట్లు, నిర్భయంగా సోదరులను రక్షించు; దేవతలు శతక్రతువు ఇంద్రుని ఆశ్రయించినట్లు బంధువులు నిన్ను ఆశ్రయించనివ్వు.
3.250.25
ब्राह्मणेषु सदा वृत्तिं कुर्वीथाश्चाप्रमादतः ।
बन्धूनां सुहृदां चैव भवेथास्त्वं गतिः सदा ॥ ३.२५०.२५ ॥
బ్రాహ్మణులకు ఎల్లప్పుడూ అప్రమత్తతతో జీవనాధారం కల్పించు; బంధువులకు, మిత్రులకు నీవే ఎల్లప్పుడూ ఆశ్రయముగా ఉండుము.
3.250.26
ज्ञातींश्चाप्यनुपश्येथा विष्णुर्देवगणान्यथा ।
गुरवः पालनीयास्ते गच्छ पालय मेदिनीम् ॥ ३.२५०.२६ ॥
విష్ణువు దేవగణాలను కాపాడినట్లు నీవు బంధువులను కనిపెట్టుకొని ఉండుము; పెద్దలను నీవు రక్షించాలి. వెళ్ళు, భూమిని పాలించుము.
3.250.27
नन्दयन्सुहृदः सर्वाञ्शात्रवांश्चावभर्त्सयन् ।
कण्ठे चैनं परिष्वज्यगम्यतामित्युवाच ह ॥ ३.२५०.२७ ॥
మిత్రులందరినీ సంతోషపెడుతూ, శత్రువులను గద్దిస్తూ, అతనిని కౌగిలించుకుని "వెళ్ళు" అని అన్నాడు.
3.250.28
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दीनो दुशासनोऽब्रवीत् ।
अश्रुकण्ठः सुदुःखार्तः प्राञ्जलिः प्रणिपत्य च ॥ ३.२५०.२८ ॥
అతని ఆ మాటలు విని దీనుడైన దుశ్శాసనుడు, కన్నీటితో గొంతు గద్గదమవగా, తీవ్ర దుఃఖార్తుడై, అంజలి ఘటించి నమస్కరించి పలికాడు.
3.250.29
सगद्गदमिदं वाक्यं भ्रातरं ज्येष्ठमात्मनः ।
कप्रसीदेत्यपतद्भूमौ दूयमानेन चेतसा ॥ ३.२५०.२९ ॥
గద్గద స్వరంతో తన అన్న జ్యేష్ఠ సోదరునితో ఈ మాట చెప్పాడు: "దయ చూపుము!" అని, బాధతో మనసు తపించి నేలపై పడిపోయాడు.
3.250.30
दुःखितः पादयोस्तस्य नेत्रजं जलमुत्सृजन् ।
उक्तवांश्च नरव्याघ्रो नैतदेवं भविष्यति ॥ ३.२५०.३० ॥
దుఃఖితుడై అతని పాదాలపై కన్నీరు కారుస్తూ, నరవ్యాఘ్రుడు "ఇలా జరగదు" అని అన్నాడు.
3.250.31
विदीर्यत्सकला भूमिर्द्यौश्चापि शकलीभवेत् ।
रविरात्मप्रभां जह्यात्सोमः शीतांशुतां त्यजेत् ॥ ३.२५०.३१ ॥
భూమి అంతా పగిలిపోవచ్చు, ఆకాశమూ ముక్కలైపోవచ్చు; సూర్యుడు తన కాంతిని విడిచిపెట్టవచ్చు, చంద్రుడు తన శీతలత్వాన్ని వదిలిపెట్టవచ్చు.
3.250.32
वायुः शैघ्र्यमथो जह्याद्धिमवांश्च हिमं त्यजेत् ।
शुष्येत्तोयं समुद्रेषु वह्निरप्युष्णतां त्यजेत् ॥ ३.२५०.३२ ॥
వాయువు తన వేగాన్ని విడిచిపెట్టవచ్చు, హిమవంతుడు తన మంచును వదిలిపెట్టవచ్చు; సముద్రాలలోని నీరు ఎండిపోవచ్చు, అగ్ని కూడా తన వేడిని వదిలిపెట్టవచ్చు.
3.250.33
न चाहं त्वदृते राजन्प्रशासेयं वसुंधराम् ।
पुनःपुनः प्रसीदेति वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ ३.२५०.३३ ॥
రాజా, నీవు లేకుండా నేను ఈ భూమిని పాలించను. మళ్లీ మళ్లీ "ప్రసన్నుడవు కమ్ము" అని ఈ మాటలు అతడు పలికాడు.
3.250.34
शत्रूणां शोककृद्राजन्सुहृदां शोकनाशनः ।
त्वमेव नःकुलेराजा भविष्यसि शतं समाः ॥ ३.२५०.३४ ॥
రాజా, నీవు శత్రువులకు శోకం కలిగించేవాడవు, మిత్రుల శోకాన్ని పోగొట్టేవాడవు. మన కులంలో నీవే నూరు సంవత్సరాలు రాజువుగా ఉంటావు.
3.250.35
एवमुक्त्वा स राजानं सुश्वरं प्ररुरोद ह ।
पादौ संस्पृश्य मानार्हौ भ्रातुर्ज्येष्ठस्य भारत ॥ ३.२५०.३५ ॥
ఇలా చెప్పి అతడు రాజు ముందు గట్టిగా ఏడ్చాడు. భారతా, గౌరవార్హుడైన తన అన్న జ్యేష్ఠుని పాదాలను తాకాడు.
3.250.36
तथा तौ दुःखितौ दृष्ट्वा दुःशासनसुयोधनौ ।
अभिगम्य व्यथाविष्टः कर्णस्तौ प्रत्यभाषत ॥ ३.२५०.३६ ॥
అలా దుఃఖంలో ఉన్న దుఃశాసనుడిని, సుయోధనుడిని చూసి, వ్యథతో నిండిన కర్ణుడు వారి దగ్గరికి వెళ్లి వారితో ఇలా అన్నాడు.
3.250.37
विषीदथः किं कौरव्यौ बालिश्यात्प्राकृताविव ।
न शोकः शोचमानस्य विनिवर्तेत कर्हिचित् ॥ ३.२५०.३७ ॥
కౌరవులారా, సామాన్య మనుషుల వలె మూర్ఖత్వంతో మీరు ఎందుకు దుఃఖిస్తున్నారు? దుఃఖించేవారి దుఃఖం ఎప్పుడూ తొలగిపోదు.
3.250.38
यदा च शोचतः शोकोव्यसनं नापकर्षति ।
सामर्थ्यं किं ततः शोके शोचमानौ प्रपश्यथः ॥ ३.२५०.३८ ॥
దుఃఖించే వ్యక్తి యొక్క దుఃఖం, ఆపద తొలగనప్పుడు, దుఃఖిస్తున్న మీరిద్దరూ ఆ దుఃఖంలో ఏ శక్తిని చూస్తున్నారు?
3.250.39
धृतिं गृह्णीतं मा शत्रूञ्शोचन्तौ नन्दयिष्यथः ।
कर्तव्यं हि कृतं राजन्पाण्डवैस्तव मोक्षणम् ॥ ३.२५०.३९ ॥
ధైర్యం పట్టుకోండి; దుఃఖించి శత్రువులను సంతోషపెట్టకండి. ఓ రాజా, మిమ్మల్ని విముక్తి చేసే పని పాండవులు ఇప్పటికే చేశారు.
3.250.40
नित्यमेव प्रियं कार्यं राज्ञो विपयवासिभिः ।
पाल्यमानास्त्वया ते हि निवसन्ति गतज्वराः ॥ ३.२५०.४० ॥
రాజ్య నివాసులు ఎల్లప్పుడూ రాజుకు ప్రియమైనదే చేయాలి. మీచేత రక్షింపబడిన వారు నిశ్చయంగా చింతలేకుండా నివసిస్తున్నారు.
3.250.41
नार्हस्येवंगते मन्युं कर्तुं प्राकृतवत्स्वयम् ।
विषण्णास्तव सोदर्यास्त्वयि प्रायं समास्थिते ॥ ३.२५०.४१ ॥
ఇలాంటి స్థితిలో మీరు సామాన్యుల వలె స్వయంగా కోపంగా దుఃఖించకూడదు. మీ సోదరులు దుఃఖంలో ఉన్నారు; వారు ప్రధానంగా మీపైనే ఆధారపడ్డారు.
3.250.42
तदलं दुःखितानेतान्कर्तुं सर्वान्नराधिप ।
उत्तिष्ठ व्रज भद्रं ते समाश्वासय सोदरान् ॥ ३.२५०.४२ ॥
కాబట్టి ఓ నరాధిపా, వీరందరినీ దుఃఖపెట్టడం చాలు. లేవండి, వెళ్ళండి — మీకు శుభం కలుగుగాక — మీ సోదరులను ఓదార్చండి.