มหาภารตะ · อัธยายะ 3.250
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.250.1
चित्रसेनं समागम्य प्रहसन्नर्जुनस्तदा ।
इदं वचनमक्लीवमब्रवीत्परवीरहा ॥ ३.२५०.१ ॥
จากนั้น อรชุนผู้สังหารวีรบุรุษของศัตรู เข้าไปหาจิตรเสนแล้วหัวเราะ และกล่าวถ้อยคำอันมั่นคงนี้
3.250.2
भ्रातृनर्हसि मे वीर मोक्तुं गन्धर्वसत्तम ।
अनर्हधर्षणा हीमे जीवमानेषु पाण्डुषु ॥ ३.२५०.२ ॥
ข้าแต่วีรบุรุษ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่คนธรรพ์ ท่านควรปล่อยพี่น้องของข้าให้แก่ข้า ตราบใดที่บุตรของปาณฑุยังมีชีวิตอยู่ คนเหล่านี้ไม่สมควรถูกดูหมิ่น
3.250.3
एवमुक्तस्तु गन्धर्वः पाण्डवेन महात्मना ।
उवाच यत्कर्ण वयं मन्त्रयन्तो विनिर्गताः ॥ ३.२५०.३ ॥
เมื่อผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ในหมู่ปาณฑพกล่าวเช่นนั้นแล้ว คนธรรพ์จึงกล่าวว่า ข้าแต่กรรณะ พวกเราออกมาพร้อมกับการปรึกษาหารือกัน
3.250.4
स्थितोराज्येच्युतान्स्थानाच्छ्रियाहीनांश्रियावृतः ।
द्रष्टास्मि निःसुखान्वीरान्सदारान्पाण्डवानिति ॥ ३.२५०.४ ॥
ข้าจะได้ยืนอยู่ในราชอาณาจักร ล้อมรอบด้วยโชคลาภ และจะได้เห็นปาณฑพผู้เป็นวีรบุรุษ ที่ตกจากตำแหน่งของตน ขาดโชคลาภและความสุข พร้อมด้วยภรรยาของพวกเขา
3.250.5
तस्मिन्नुच्चार्यमाणे तु गन्धर्वेण वचस्तथा ।
भूमेर्विवरमन्वैच्छं प्रवेष्टुं व्रीडयाऽन्वितः ॥ ३.२५०.५ ॥
ขณะที่คนธรรพ์เปล่งถ้อยคำเหล่านั้น ข้าพเจ้าเต็มไปด้วยความละอาย จึงแสวงหาช่องในแผ่นดินเพื่อจะเข้าไปซ่อนตัว
3.250.6
युधिष्ठिरमथागम् गन्धर्वाः सह पाण्डवैः ।
अस्मद्दुर्मन्त्रितं तस्मै बद्धांश्चास्मान्न्यवेदयन् ॥ ३.२५०.६ ॥
ต่อมา คนธรรพ์พร้อมกับปาณฑพก็มาหายุธิษฐิระ และแจ้งแผนการที่เราคิดไว้อย่างไม่รอบคอบ รวมทั้งแจ้งว่าพวกเราถูกจับมัดไว้
3.250.7
स्त्रीसमक्षमहं दीनो बद्धः शत्रुवशं गतः ।
युधिष्ठिरस्योपहृतः किंनु दुःखमतः परम् ॥ ३.२५०.७ ॥
ข้าพเจ้าผู้น่าสงสาร ถูกมัดและตกอยู่ใต้อำนาจของศัตรู ต่อหน้าสตรีทั้งหลาย ถูกนำตัวมาถวายยุธิษฐิระ จะมีความทุกข์ใดยิ่งไปกว่านี้อีกเล่า
3.250.8
ये मे निराकृता नित्यं रिपुर्येषामहं सदा ।
तैर्मोक्षितोऽहं दुर्बुद्धिर्दत्तं तैरेव जीवितम् ॥ ३.२५०.८ ॥
ข้าพเจ้าผู้โง่เขลา ได้รับการปล่อยตัวโดยคนที่ข้าพเจ้าเคยปฏิเสธอยู่เสมอ และข้าพเจ้าเป็นศัตรูของพวกเขามาโดยตลอด พวกเขาเองได้ให้ชีวิตแก่ข้าพเจ้า
3.250.9
प्राप्तः स्यां यद्यहं वीर वधं तस्मिन्महारणे ।
श्रेयस्तद्भविता मह्यं नैवंभूतस्य जीवितम् ॥ ३.२५०.९ ॥
ข้าแต่วีรบุรุษ หากข้าพเจ้าได้รับความตายในมหาสงครามนั้น ก็จะดีแก่ข้าพเจ้ายิ่งกว่า การมีชีวิตอยู่ในสภาพเช่นนี้ไม่เป็นมงคล
3.250.10
भवेद्यशः पृथिव्यां मे ख्यातं गन्धर्वतो वधात् ।
प्राप्ताश्च पुण्यलोकाः स्युर्महेन्द्रसदनेऽक्षयाः ॥ ३.२५०.१० ॥
ถ้าข้าพเจ้าถูกฆ่าโดยคนธรรพ์ เกียรติยศของข้าพเจ้าจะเลื่องลือไปทั่วแผ่นดิน และข้าพเจ้าจะได้ไปถึงโลกแห่งผู้มีบุญ อันไม่เสื่อมสูญ ในที่ประทับของพระมเหนทร
3.250.11
यत्त्वद्य मे व्यवसितं तच्छृणुध्वं नरर्षभाः ।
इह प्रायमुपासिष्ये यूयं व्रजत वै गृहान्।
भ्रातरश्चैव मे सर्वे यान्त्वद्य स्वपुरं प्रति ॥ ३.२५०.११ ॥
จงฟังสิ่งที่ข้าพเจ้าตัดสินใจในวันนี้เถิด ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐทั้งหลาย ข้าพเจ้าจะอดอาหารจนตายที่นี่ ส่วนพวกท่านทั้งหลายจงกลับบ้านเรือนไปเถิด และขอให้พี่น้องทั้งหมดของข้าพเจ้าจงเดินทางกลับนครของตนในวันนี้
3.250.12
कर्णप्रभृतयश्चैव सुहृदो बान्धवाश्च ये ।
दुःशासनं पुरस्कृत्य प्रयान्त्वद्य पुरं प्रति ॥ ३.२५०.१२ ॥
ขอให้กรรณะและคนอื่น ๆ พร้อมทั้งมิตรสหายและญาติพี่น้องที่อยู่ที่นี่ มีทุศศาสนเป็นผู้นำหน้า จงเดินทางกลับนครในวันนี้เถิด
3.250.13
न ह्यहं संप्रयास्यामि पुरं शत्रुनिराकृतः ।
शत्रुमानापहो भूत्वा सुहृदां मानकृत्तथा ॥ ३.२५०.१३ ॥
ข้าพเจ้าจะไม่กลับนครไปในขณะที่ถูกศัตรูปฏิเสธเช่นนี้ เมื่อข้าพเจ้าได้เป็นผู้ที่ริบเกียรติของศัตรู และให้เกียรติแก่มิตรสหาย ข้าพเจ้าจึงจะกลับไป
3.250.14
कामं रणशिरस्यद्य शत्रुभिर्वै विमानितः ।
स सुहृच्छोकदो जातः शत्रूणां हर्वर्धनः।
वारणाह्वयमासाद्य किं वक्ष्यामि जनाधिपम् ॥ ३.२५०.१४ ॥
วันนี้ ข้าพเจ้าถูกศัตรูดูหมิ่นบนสนามรบจริง ๆ และข้าพเจ้าได้กลายเป็นผู้ให้ความโศกเศร้าแก่มิตรสหาย และเพิ่มความยินดีแก่ศัตรู เมื่อไปถึงนครวาราณาวตะแล้ว ข้าพเจ้าจะพูดอะไรกับเจ้าแห่งมนุษย์เล่า
3.250.15
भीष्मद्रोणौ कृपद्रौणी विदुरः संजयस्तथा ।
बाह्लीकः सौमदत्तिश्च ये चान्ये वृद्धसंमताः ॥ ३.२५०.१५ ॥
ภีษมะและโทรณะ กฤปะและบุตรของโทรณะ วิทุระและสัญชัย พาหลีกะและบุตรของโสมทัตตะ พร้อมทั้งผู้อาวุโสอื่น ๆ ที่เป็นที่เคารพ
3.250.16
ब्राह्मणाः श्रेणिमुख्याश्च तथोदासीनवृत्तयः ।
किं मां वक्ष्यंति किं चापि प्रतिवक्ष्यामि तानहं ॥ ३.२५०.१६ ॥
พราหมณ์ทั้งหลาย ผู้นำแห่งสมาคมช่างฝีมือ และผู้ที่ดำรงตนเป็นกลาง พวกเขาจะกล่าวอะไรกับข้าพเจ้า และข้าพเจ้าจะตอบพวกเขาอย่างไรเล่า
3.250.17
रिपूणां शिरसि स्थित्वा तथा विक्रम्य चोरसि ।
आत्मदोषात्परिभ्रष्टः कथं वक्ष्यामि तानहम् ॥ ३.२५०.१७ ॥
เมื่อข้าพเจ้าเคยยืนอยู่บนศีรษะของศัตรู และได้ใช้ความกล้าหาญย่ำยีอกของพวกเขา แต่บัดนี้ข้าพเจ้าต้องตกต่ำลงเพราะความผิดของตนเอง ข้าพเจ้าจะบอกพวกเขาอย่างไรเล่า
3.250.18
दुर्विनीताः श्रियं प्राप्य विद्यामैश्वर्यमेव च ।
तिष्ठन्ति न चिरं भद्रे यथाऽहं मदगर्वितः ॥ ३.२५०.१८ ॥
ข้าแต่ผู้มีโชคดี ผู้ที่ไม่มีวินัยเมื่อได้รับโชคลาภ ความรู้ และอำนาจปกครอง ย่อมไม่ดำรงอยู่ได้นาน ดังเช่นข้าพเจ้าผู้เย่อหยิ่งด้วยความมัวเมาในความทะนงตน
3.250.19
अहो वत यथेदं मे कष्टं दुश्चरितं कृतम् ।
स्वयं दुर्बुद्धिना मोहाद्येन प्राप्तोस्मि संशयम् ॥ ३.२५०.१९ ॥
อนิจจา เหตุใดการกระทำที่ผิดพลาดนี้ของข้าพเจ้าจึงทำให้ทุกข์ยากเช่นนี้ ด้วยจิตใจที่โง่เขลาและความหลงของตนเอง ข้าพเจ้าจึงตกลงสู่ภยันตรายนี้
3.250.20
तस्मात्प्रायमुपासिष्ये न हिशक्ष्यामि जीवितुम् ।
चेतयानो हि को जीवेत्कृच्छ्राच्छत्रुभिरुद्धृतः ॥ ३.२५०.२० ॥
เพราะฉะนั้น ข้าพเจ้าจะอดอาหารจนตาย ข้าพเจ้าจะไม่สามารถมีชีวิตอยู่ได้ ขอพิจารณาดูเถิด ใครเล่าจะปรารถนาการมีชีวิตอยู่ แม้จะได้รับการช่วยเหลือจากความทุกข์ยากนี้โดยศัตรู
3.250.21
शत्रुभिश्चावहसितो मानी पौरुषवर्जितः ।
पाण्डवैर्विक्रमाढ्यैशच् सावमानमवेक्षितः ॥ ३.२५०.२१ ॥
ข้าพเจ้าถูกศัตรูเยาะเย้ย ข้าพเจ้าภูมิใจแต่ปราศจากความกล้าหาญของชาย ปาณฑพซึ่งเปี่ยมด้วยวิกรม ได้มองข้าพเจ้าด้วยความดูหมิ่น
3.250.22
एवं चिन्तापरिगतो दुःशासनमथाब्रवीत् ।
दुःशासन निबोधेदं वचनं मम भारत ॥ ३.२५०.२२ ॥
เมื่อถูกความกังวลครอบงำเช่นนี้ ท้าวธฤตราษฎร์จึงตรัสกับทุศศาสนว่า ทุศศาสนเอ๋ย ลูกแห่งภรตะ จงฟังถ้อยคำของพ่อนี้
3.250.23
प्रतीच्छ त्वं मया दत्तमभिषेकं नृपो भव ।
प्रशाधि पृथिवीं स्फीतांकर्णसौबलपालिताम् ॥ ३.२५०.२३ ॥
จงรับการอภิเษกที่พ่อมอบให้ และเป็นกษัตริย์เสีย จงปกครองแผ่นดินอันอุดมสมบูรณ์ ซึ่งมีกรรณะและเศากุนีคุ้มครองอยู่
3.250.24
भ्रातॄन्पालय विस्रब्धं मरुतो वृत्रहा यथा ।
बान्धवाश्चोपजीवन्तु देवा इव शतक्रतुम् ॥ ३.२५०.२४ ॥
จงปกป้องพี่น้องด้วยความไม่หวั่นไหว ดังพระอินทร์ผู้สังหารวฤตรารักษามรุตทั้งหลาย และขอให้ญาติของเจ้าพึ่งพาเจ้า ดังเทวดาพึ่งพาพระอินทร์ผู้ประกอบยัญหนึ่งร้อยครั้ง
3.250.25
ब्राह्मणेषु सदा वृत्तिं कुर्वीथाश्चाप्रमादतः ।
बन्धूनां सुहृदां चैव भवेथास्त्वं गतिः सदा ॥ ३.२५०.२५ ॥
จงจัดเตรียมสิ่งยังชีพแก่พราหมณ์อยู่เสมอโดยไม่ประมาท และจงเป็นที่พึ่งของญาติและมิตรสหายตลอดไป
3.250.26
ज्ञातींश्चाप्यनुपश्येथा विष्णुर्देवगणान्यथा ।
गुरवः पालनीयास्ते गच्छ पालय मेदिनीम् ॥ ३.२५०.२६ ॥
จงดูแลญาติของเจ้า ดังพระวิษณุดูแลหมู่เทวดา จงคุ้มครองผู้เป็นผู้ใหญ่ที่เจ้าต้องปกป้อง ไปเถิด จงปกครองแผ่นดิน
3.250.27
नन्दयन्सुहृदः सर्वाञ्शात्रवांश्चावभर्त्सयन् ।
कण्ठे चैनं परिष्वज्यगम्यतामित्युवाच ह ॥ ३.२५०.२७ ॥
ท้าวธฤตราษฎร์ทำให้มิตรทั้งปวงชื่นชม และข่มขู่ศัตรู แล้วกอดคอทุศศาสนไว้ตรัสว่า ไปเถิด
3.250.28
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दीनो दुशासनोऽब्रवीत् ।
अश्रुकण्ठः सुदुःखार्तः प्राञ्जलिः प्रणिपत्य च ॥ ३.२५०.२८ ॥
ทุศศาสนผู้น่าสงสารได้ฟังถ้อยคำนั้นแล้วกล่าวขึ้น คอของเขาสะอื้นด้วยน้ำตา ถูกความทุกข์ใหญ่บีบคั้น เขาประนมมือ ก้มกราบลง
3.250.29
सगद्गदमिदं वाक्यं भ्रातरं ज्येष्ठमात्मनः ।
कप्रसीदेत्यपतद्भूमौ दूयमानेन चेतसा ॥ ३.२५०.२९ ॥
ด้วยเสียงที่สั่นเครือเพราะอารมณ์ เขากล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่พี่ชายคนโตของตน ว่า ขอพระองค์โปรดเมตตาเถิด แล้วด้วยใจที่ร้อนรนเขาก็ทรุดลงกับพื้น
3.250.30
दुःखितः पादयोस्तस्य नेत्रजं जलमुत्सृजन् ।
उक्तवांश्च नरव्याघ्रो नैतदेवं भविष्यति ॥ ३.२५०.३० ॥
เขาโศกเศร้า หลั่งน้ำตาลงที่เท้าของอีกฝ่าย และบุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ก็ตรัสว่า เรื่องนี้จะไม่เกิดขึ้นเช่นนั้นเด็ดขาด
3.250.31
विदीर्यत्सकला भूमिर्द्यौश्चापि शकलीभवेत् ।
रविरात्मप्रभां जह्यात्सोमः शीतांशुतां त्यजेत् ॥ ३.२५०.३१ ॥
ให้แผ่นดินทั้งผืนแตกแยก และท้องฟ้าเองแตกเป็นเสี่ยง ๆ ให้พระอาทิตย์ละทิ้งรัศมีของตน และพระจันทร์ละทิ้งความเย็นแห่งรังสีของตน
3.250.32
वायुः शैघ्र्यमथो जह्याद्धिमवांश्च हिमं त्यजेत् ।
शुष्येत्तोयं समुद्रेषु वह्निरप्युष्णतां त्यजेत् ॥ ३.२५०.३२ ॥
ให้ลมละทิ้งความเร็วของตน และหิมาลัยละทิ้งหิมะของตน ให้น้ำในมหาสมุทรแห้งเหือด และให้ไฟเองละทิ้งความร้อนของตน
3.250.33
न चाहं त्वदृते राजन्प्रशासेयं वसुंधराम् ।
पुनःपुनः प्रसीदेति वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ ३.२५०.३३ ॥
ข้าแต่พระราชา หากปราศจากพระองค์ ข้าพเจ้าจะไม่ปกครองแผ่นดินนี้ เขากล่าวถ้อยคำนี้ซ้ำแล้วซ้ำอีกว่า ขอพระองค์โปรดเมตตาเถิด
3.250.34
शत्रूणां शोककृद्राजन्सुहृदां शोकनाशनः ।
त्वमेव नःकुलेराजा भविष्यसि शतं समाः ॥ ३.२५०.३४ ॥
ข้าแต่พระราชา พระองค์ทำให้ศัตรูโศกเศร้า และขจัดความทุกข์ของมิตรสหาย ในวงศ์ของเรานี้ พระองค์เท่านั้นจะเป็นกษัตริย์นานหนึ่งร้อยปี
3.250.35
एवमुक्त्वा स राजानं सुश्वरं प्ररुरोद ह ।
पादौ संस्पृश्य मानार्हौ भ्रातुर्ज्येष्ठस्य भारत ॥ ३.२५०.३५ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว เขาก็ร้องไห้เสียงดัง ข้าแต่ลูกแห่งภรตะ แล้วแตะเท้าพี่ชายคนโตผู้คู่ควรแก่การให้เกียรติ
3.250.36
तथा तौ दुःखितौ दृष्ट्वा दुःशासनसुयोधनौ ।
अभिगम्य व्यथाविष्टः कर्णस्तौ प्रत्यभाषत ॥ ३.२५०.३६ ॥
เมื่อเห็นทุศศาสนและสุยโยธนผู้โศกเศร้าเช่นนั้น กรรณะซึ่งเต็มไปด้วยความทุกข์ใจ จึงเข้าไปหาทั้งสองและกล่าวกับพวกเขา
3.250.37
विषीदथः किं कौरव्यौ बालिश्यात्प्राकृताविव ।
न शोकः शोचमानस्य विनिवर्तेत कर्हिचित् ॥ ३.२५०.३७ ॥
เหตุใดพวกเจ้า ลูกหลานแห่งกุรุ ทั้งสองจึงเศร้าโศกอยู่ ดังคนสามัญ เพราะความโง่เขลา ความโศกไม่เคยหันกลับไปจากผู้ที่กำลังโศกเศร้า
3.250.38
यदा च शोचतः शोकोव्यसनं नापकर्षति ।
सामर्थ्यं किं ततः शोके शोचमानौ प्रपश्यथः ॥ ३.२५०.३८ ॥
เมื่อความโศกและความวิบัติของผู้ที่กำลังโศกเศร้ายังไม่ถูกดึงออกไป พวกเจ้าทั้งสองเห็นอำนาจอะไรในความโศกนั้น ในขณะที่พวกเจ้ากำลังโศกเศร้าอยู่
3.250.39
धृतिं गृह्णीतं मा शत्रूञ्शोचन्तौ नन्दयिष्यथः ।
कर्तव्यं हि कृतं राजन्पाण्डवैस्तव मोक्षणम् ॥ ३.२५०.३९ ॥
จงยึดมั่นในความหนักแน่น อย่าโศกเศร้าจนทำให้ศัตรูชื่นชม ข้าแต่พระราชา สิ่งที่ต้องทำเพื่อการปลดปล่อยของพระองค์ ปาณฑพได้ทำแล้ว
3.250.40
नित्यमेव प्रियं कार्यं राज्ञो विपयवासिभिः ।
पाल्यमानास्त्वया ते हि निवसन्ति गतज्वराः ॥ ३.२५०.४० ॥
ราษฎรในแคว้นควรทำสิ่งที่ถูกพระทัยพระราชาอยู่เสมอ เพราะผู้ที่พระองค์คุ้มครองย่อมอาศัยอยู่อย่างปราศจากความทุกข์ร้อน
3.250.41
नार्हस्येवंगते मन्युं कर्तुं प्राकृतवत्स्वयम् ।
विषण्णास्तव सोदर्यास्त्वयि प्रायं समास्थिते ॥ ३.२५०.४१ ॥
ในสถานการณ์เช่นนี้ ท่านไม่ควรตกอยู่ในความโกรธเหมือนคนธรรมดา เพราะพี่น้องของท่านต่างเศร้าโศกและหมดกำลังใจ เขาพึ่งพาท่านเป็นส่วนใหญ่
3.250.42
तदलं दुःखितानेतान्कर्तुं सर्वान्नराधिप ।
उत्तिष्ठ व्रज भद्रं ते समाश्वासय सोदरान् ॥ ३.२५०.४२ ॥
ดังนั้น ข้าแต่จอมมนุษย์ ไม่ควรให้พี่น้องทั้งหมดนี้ต้องทุกข์ใจอีกต่อไป จงลุกขึ้นไปเถิด ขอให้โชคดีมีแด่ท่าน และจงปลอบโยนพี่น้องของท่าน