మహాభారతం · అధ్యాయం 3.251

3.251.1

राजन्नद्यावगच्छामि तवैव लघुसत्वताम् ।
अल्पत्वं च तथा बुद्धेः कार्याणामविवेकिताम् ॥ ३.२५१.१ ॥

రాజా, ఇప్పుడు నీ అల్పసత్వాన్ని, నీ బుద్ధి యొక్క అల్పత్వాన్ని, పనులలో విచక్షణ లేమిని నేను గ్రహిస్తున్నాను.

किमत्र चित्रं धर्मज्ञ मोक्षितः पाण्डवैरसि ।
सद्यो वशं समापन्नः शत्रूणां शत्रुकर्शन ॥ ३.२५१.२ ॥

ధర్మజ్ఞా, పాండవులు నిన్ను విడిపించడంలో ఆశ్చర్యమేముంది? శత్రుసంహారకా, నీవు వెంటనే శత్రువుల వశమయ్యావు.

सेनाजीवैश्च कौरव्य तथा विषयवासिभिः ।
अज्ञातैर्यदि वा ज्ञातैः कर्तव्यं नृपतेः प्रियम् ॥ ३.२५१.३ ॥

కౌరవ్యా, సైన్యముపై జీవించేవారు, రాజ్యవాసులు, తెలియనివారు లేదా తెలిసినవారు రాజుకు మేలు చేయాలి.

प्रायः प्रधानाः पुरुषाः क्षोभयित्वाऽरिवाहिनीम् ।
निगृह्यन्ते चयुद्धेषु मोक्ष्यन्ते च स्वसैनिकैः ॥ ३.२५१.४ ॥

సాధారణంగా ప్రధాన పురుషులు శత్రుసేనను కలవరపరచి, యుద్ధాలలో బంధించబడతారు; తమ సొంత సైనికులచే విడిపించబడతారు.

सेनाजीवाश्च ये राज्ञां विषये सन्ति मानवाः ।
तैः संगम्य नृपार्थाय यतितव्यं यथातथम् ॥ ३.२५१.५ ॥

రాజ్యంలో సైన్యముపై జీవించే మానవులు ఉన్నారు; వారితో కలిసి రాజు కోసం యథావిధిగా ప్రయత్నించాలి.

यद्येवं पाण्डवै राजन्भवद्विषयवासिभिः ।
यदृच्छया मोक्षितोऽसि कतत्रका परिदेवना ॥ ३.२५१.६ ॥

రాజా, ఇలాగైతే పాండవులచేతను నీ రాజ్యవాసులచేతను యాదృచ్ఛికంగా నీవు విడిపించబడ్డావు; అయితే విలాపమెందుకు?

न चैतत्साधु यद्राजन्पाण्डवास्त्वां नृपोत्तमम् ।
स्वसेनया संप्रयान्तं नानुयान्ति स्म पृष्ठतः ॥ ३.२५१.७ ॥

రాజా, ఉత్తమ రాజువైన నిన్ను నీ సేనతో వెళ్తుండగా పాండవులు వెనుక నుండి అనుసరించకపోవడం మంచిది కాదు.

शूराश्च बलवन्तश्च संयुगेष्वपलायिनः ।
भवतस्ते सभायां वै प्रेष्यतां पूर्वमागताः ॥ ३.२५१.८ ॥

వారు శూరులు, బలవంతులు, యుద్ధాల్లో వెనుకంజ వేయనివారు; పూర్వం సభలో మీ సేవకులుగానే వచ్చారు.

पाण्डवेयानि रत्नानि त्वमद्याप्युपभुञ्जसे ।
सत्वस्थान्पाण्डवान्पश्य न ते प्रायमुपाविशन् ॥ ३.२५१.९ ॥

పాండవుల రత్నాలను నువ్వు ఇప్పటికీ అనుభవిస్తున్నావు; ధైర్యవంతులైన పాండవులను చూడు, వారు నీ కోసం ప్రాయోపవేశం చేయలేదు.

तदलं ते महाबाहो विषादं कर्तुमीदृशम् ।
उत्तिष्ठ रराजन्भद्रं ते न चिन्तां कर्तुमर्हसि ॥ ३.२५१.१० ॥

కాబట్టి మహాబాహు, నీకు ఇలాంటి విషాదం చాలు; లేవు రాజా, నీకు శుభం కలుగుగాక; నువ్వు చింతించకూడదు.

अवश्यमेव नृपते राज्ञो विषयवासिभिः ।
प्रियाण्याचरितव्यानि तत्र का परिदेवना ॥ ३.२५१.११ ॥

రాజా, రాజ్యంలో నివసించేవారు రాజుకు ప్రియమైనవి తప్పక చేయాలి; అందులో విలాపం ఎందుకు?

मद्वाक्यमेतद्राजेन्द्र यद्येवं न करिष्यसि ।
स्थास्यामीह भवत्पादौ शुश्रूषन्नरिमर्दन ॥ ३.२५१.१२ ॥

రాజేంద్రా, నువ్వు నా ఈ మాట చేయకపోతే, శత్రుమర్దనా, నేను ఇక్కడే నీ పాదాలకు సేవ చేస్తూ నిలబడతాను.

नोत्सहे जीवितुमहं त्वद्विहीनो नरर्षभः ।
प्रायोपविष्टस्तु तथा राज्ञां हास्यो भविष्यसि ॥ ३.२५१.१३ ॥

నరులలో శ్రేష్ఠుడా, నిన్ను కోల్పోయి నేను జీవించలేను. నీవు ప్రాయోపవేశంలో కూర్చుంటే రాజులు నిన్ను పరిహసిస్తారు.

एवमुक्तस्तु कर्णेन राजा दुर्योधनस्तदा ।
नैवोत्थातुं मनश्चक्रे स्वर्गाय कृतनिश्चयः ॥ ३.२५१.१४ ॥

కర్ణుడు ఇలా చెప్పినప్పటికీ రాజు దుర్యోధనుడు లేవాలని మనసు చేసుకోలేదు; అతడు స్వర్గం కోసం నిశ్చయించుకున్నాడు.