ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.252
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.252.1
प्रायोपविष्टं राजानं दुर्योधनममर्षणम् ।
उवाच सान्त्वयन्राजञ्शकुनिः सौबलस्तदा ॥ ३.२५२.१ ॥
ପ୍ରାୟୋପବେଶନରେ ବସିଥିବା, ଅସହିଷ୍ଣୁ ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ, ହେ ରାଜନ୍, ସେତେବେଳେ ସୁବଳପୁତ୍ର ଶକୁନି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ।
3.252.2
सम्यगुक्तं हि कर्णेन तच्छ्रुतं कौरव त्वया ।
मया हृतां श्रियं स्फीतां तां मोहादपहासि किम् ॥ ३.२५२.२ ॥
କର୍ଣ୍ଣ ଠିକ୍ କହିଥିଲେ, ହେ କୌରବ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଶୁଣିଛ। ତେବେ ମୋହରୁ ମୋ ଦ୍ୱାରା ହରଣ ହୋଇଥିବା ସେହି ବିପୁଳ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି ତୁମେ କାହିଁକି ହସୁଛ?
3.252.3
त्वमबुद्ध्या नृपवर प्राणानुत्स्रष्टुमिच्छसि ।
अद्य वाऽप्यवगन्छामि न वृद्धाः सेवितास्त्वया ॥ ३.२५२.३ ॥
ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅବୁଦ୍ଧିରୁ ତୁମେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ। ଆଜି ମୁଁ ବୁଝୁଛି, ତୁମେ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କର ସେବା କରିନାହଁ।
3.252.4
यः समुत्पतितं हर्षं दैन्यं वा न नियच्छति ।
स नश्यति श्रियं प्राप्य पात्रमाममिवाम्भसि ॥ ३.२५२.४ ॥
ଉଠିଥିବା ହର୍ଷ କିମ୍ବା ଦୈନ୍ୟକୁ ଯେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ନାହିଁ, ସେ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇ ମଧ୍ୟ ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଜଳରେ କଞ୍ଚା ପାତ୍ର ପରି।
3.252.5
अतिभीरुं मृदुं क्लीबं दीर्घसूत्रं प्रमादिनम् ।
व्यसनाद्विषयाक्रान्तं न भजन्ति नृपं श्रिताः ॥ ३.२५२.५ ॥
ଅତି ଭୀରୁ, କୋମଳ, ନପୁଂସକ, ଦୀର୍ଘସୂତ୍ରୀ, ପ୍ରମାଦୀ ଏବଂ ବିପଦ ଓ ବିଷୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ, ଆଶ୍ରିତମାନେ ସେବା କରନ୍ତି ନାହିଁ।
3.252.6
सत्कृतस्य हि ते शोको विपरीते कथं भवेत् ।
मा कृतं शोभनं पार्थैः शोकमालम्ब्य नाशय ॥ ३.२५२.६ ॥
ତୁମେ ସମ୍ମାନିତ; ତେବେ ବିପରୀତ ଅବସ୍ଥାରେ ତୁମକୁ ଶୋକ କେମିତି ହେବ? ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଶୁଭକୁ ଶୋକ ଧରି ନଷ୍ଟ କର ନାହିଁ।
3.252.7
यत्र हर्षस्त्वया कार्यः सत्कर्तव्याश्च पाण्डवाः ।
तत्र शोचसि राजेन्द्रविपरीतमिदं तव ॥ ३.२५२.७ ॥
ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଆନନ୍ଦିତ ହେବା ଉଚିତ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ସତ୍କାର କରିବା ଉଚିତ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେଠାରେ ତୁମେ ଶୋକ କରୁଛ; ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ବିପରୀତ।
3.252.8
प्रसीदमा त्यजात्मानं तुष्टश्च सुकृतं स्मर ।
कप्रयच्छ राज्यं पार्थानां यशो धर्ममवाप्नुहि।
क्रियामेतां समाज्ञाय कृतघ्नो न भविष्यसि ॥ ३.२५२.८ ॥
ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ, ନିଜକୁ ତ୍ୟାଗ କର ନାହିଁ; ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ତୁମ ସତ୍କର୍ମ ସ୍ମରଣ କର। ପୃଥାର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦିଅ, ଯଶ ଓ ଧର୍ମ ଲାଭ କର। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ବୁଝି ତୁମେ କୃତଘ୍ନ ହେବ ନାହିଁ।
3.252.9
सौभ्रात्रं पाण्डवैः कृत्वा समवस्ताप्य चैव तान् ।
पित्र्यं राज्यं प्रयच्छैषां ततः सुखमवाप्स्यसि ॥ ३.२५२.९ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ଭ୍ରାତୃଭାବ ସ୍ଥାପନ କରି, ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଶାନ୍ତ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ପୈତୃକ ରାଜ୍ୟ ଦିଅ; ତାପରେ ତୁମେ ସୁଖ ପାଇବ।
3.252.10
शकुनेस्तु वचः श्रुत्वा दुःशासनमवेक्ष्य च ।
पादयोः पतितं वीरं विकृतं भ्रातृसौहृदात् ॥ ३.२५२.१० ॥
ଶକୁନିଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଓ ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭ୍ରାତୃସ୍ନେହରେ ବିକୃତ ହୋଇ ଚରଣରେ ପଡ଼ିଥିବା ସେହି ବୀରକୁ।
3.252.11
बाहुभ्यां साधुजाताभ्यां दुःशासनमरिंदमम् ।
उत्थाप्य संपरिष्वज्य प्रीत्याऽजिघ्रत मूर्धनि ॥ ३.२५२.११ ॥
ନିଜ ସୁଗଠିତ ବାହୁରେ ଶତ୍ରୁଦମନ ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ପ୍ରୀତିରେ ତାଙ୍କ ମସ୍ତକ ଆଘ୍ରାଣ କଲେ।
3.252.12
कर्णसौबलयोश्चापि संश्रुत्य वचनान्यसौ ।
निर्वेदं परमं गत्वा राजा दुर्योधनस्तदा।
व्रीडयाऽभिपरीतात्मा नैराश्यमगमत्परम् ॥ ३.२५२.१२ ॥
କର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୌବଳ (ଶକୁନି)ଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେହି ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ସେତେବେଳେ ଅତି ବିଷାଦିତ ହେଲେ; ଲଜ୍ଜାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ମନରେ ସେ ପରମ ନିରାଶାରେ ଡୁବିଗଲେ।
3.252.13
सुहृदां चैव तच्छ्रुत्वा समन्युरिदमब्रवीत् ।
न धर्मधनसौख्येन नैश्वर्येण न चाज्ञया ॥ ३.२५२.१३ ॥
ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସେହି କଥା ଶୁଣି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେ କହିଲା — ଧର୍ମରେ, ଧନରେ, ସୁଖରେ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟରେ କିମ୍ବା ଆଜ୍ଞାରେ ନୁହେଁ।
3.252.14
नैव भोगैश्च मे कार्यं मा विहन्यत गच्छत ।
निश्चितेयं मम मतिः स्थिता प्रायोपवेशने ॥ ३.२५२.१४ ॥
ମୋର ଭୋଗରେ କୌଣସି ପ୍ରୟୋଜନ ନାହିଁ। ତୁମେମାନେ ନଷ୍ଟ ହୁଅ ନାହିଁ, ଯାଅ। ପ୍ରାୟୋପବେଶନରେ ସ୍ଥିର ରହିବା ମୋର ଏହି ନିଶ୍ଚୟ।
3.252.15
गच्छध्वं नगरं सर्वे पूज्याश्च गुरवो मम ।
त एवमुक्ताः प्रत्यूच् राजानमरिमर्दनम् ॥ ३.२५२.१५ ॥
ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ନଗରକୁ ଯାଅ; ମୋର ପୂଜ୍ୟ ଗୁରୁଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ଏପରି କହିବାରୁ ସେମାନେ ଶତ୍ରୁମର୍ଦନ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
3.252.16
या गतिस्तव राजेन्द्र साऽस्माकमपि भारत ।
कथं वा संप्रवेक्ष्यामस्त्वद्विहीनाः पुरं वयम् ॥ ३.२५२.१६ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ହେ ଭରତବଂଶଧର, ତୁମର ଯେଉଁ ଗତି, ତାହା ଆମର ମଧ୍ୟ। ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଆମେ କିପରି ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା?
3.252.17
स सुहृद्भिरमात्यैश्च भातृभिः स्वजनेन च ।
बहुप्रकारमप्युक्तो निश्चयान्न व्यचाल्यत ॥ ३.२५२.१७ ॥
ବନ୍ଧୁ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ଭାଇ ଓ ସ୍ୱଜନମାନେ ଅନେକ ପ୍ରକାରେ କହିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଜ ନିଶ୍ଚୟରୁ ବିଚଳିତ ହେଲା ନାହିଁ।
3.252.18
दर्भास्तरणमास्तीर्य निश्चयाद्धृतराष्ट्रजः ।
संस्पृश्यापः शुचिर्भूत्वा भूतले समुपस्थितः ॥ ३.२५२.१८ ॥
ନିଜ ନିଶ୍ଚୟ ଅନୁସାରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଦର୍ଭାସନ ବିଛାଇ, ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଶୁଚି ହୋଇ ଭୂମିରେ ବସିଲା।
3.252.19
कुशचीराम्बरधरः परं नियममास्थितः ।
वाग्यतो राजशार्दूलः स स्वर्गगतिकाम्यया ॥ ३.२५२.१९ ॥
କୁଶ ଓ ବଲ୍କଳ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ପରମ ନିୟମରେ ସ୍ଥିତ, ବାଣୀ ସଂଯତ କରିଥିବା ସେ ରାଜଶାର୍ଦ୍ଦୂଳ ସ୍ୱର୍ଗଗତି କାମନାରେ।
3.252.20
मनसोपचितिं कृत्वा निरस् च बहिःक्रियाः ।
तस्थौप्रायोपवेशेऽथमतिं कृत्वा सुनिश्चयाम् ॥ ३.२५२.२० ॥
ମନରେ ପୁଣ୍ୟସଞ୍ଚୟ କରି, ବାହ୍ୟ କ୍ରିୟା ତ୍ୟାଗ କରି, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି ସେ ପ୍ରାୟୋପବେଶନରେ ସ୍ଥିତ ହେଲା।
3.252.21
अथ तं निश्चयं तस्य बुद्ध्वा दैतेयदानवाः ।
पातालवासिनो रौद्राः पूर्वं देवैर्विनिर्जिताः ॥ ३.२५२.२१ ॥
ତାପରେ ତାର ସେହି ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣି, ପାତାଳବାସୀ, ପୂର୍ବରୁ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ଭୟଙ୍କର ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ।
3.252.22
ते स्वपक्षक्षयं तं तु ज्ञात्वा दुर्योधनस्य वै ।
आह्वानाय तदा चक्रुः कर्म वैतानसंभवम् ॥ ३.२५२.२२ ॥
ଦୁର୍ଯୋଧନର ସେହି ସ୍ୱପକ୍ଷକ୍ଷୟ ଜାଣି, ସେମାନେ ତାକୁ ଡାକିବା ପାଇଁ ବୈତାନ ଅଗ୍ନିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କର୍ମ କଲେ।
3.252.23
बृहस्पत्युशनोक्तैश्च मन्त्रैर्मन्त्रविशारदाः ।
अथर्ववेदप्रोक्तैश्च याश्चौपनिषदाः क्रियाः।
मन्त्रजप्यसमायुक्तास्तास्तदा समवर्तयन् ॥ ३.२५२.२३ ॥
ବୃହସ୍ପତି ଓ ଉଶନା କହିଥିବା ମନ୍ତ୍ରରେ, ମନ୍ତ୍ରବିଶାରଦମାନେ, ଅଥର୍ବବେଦରେ କୁହାଯାଇଥିବା ଓ ଔପନିଷଦିକ କ୍ରିୟା ମନ୍ତ୍ରଜପ ସହିତ ତାହା ତାହାରା ସେତେବେଳେ କଲେ।
3.252.24
जुह्वत्यग्नौ हविः क्षीरं मन्त्रवत्सुसमाहिताः ।
ब्राह्मणा वेदवेदाङ्गपारगाः सुदृढव्रताः ॥ ३.२५२.२४ ॥
ମନ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ଅଗ୍ନିରେ ହବି ଓ କ୍ଷୀର ଆହୁତି ଦେଉଥିବା, ସୁସମାହିତ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସୁଦୃଢ଼ବ୍ରତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
3.252.25
अध्वर्यवो दानवानां कर्म प्रावर्तयंस्ततः ॥ ३.२५२.२५ ॥
ଏବେ ଅଧ୍ୱର୍ଯୁମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କ କର୍ମ ଆରମ୍ଭ କରାଇଲେ।
3.252.26
कर्मसिद्धौ तदा तत्र जृम्भमाणा महाद्भुता ।
कृत्या समुत्थिता राजन्किं करोमीति चाब्रवीत् ॥ ३.२५२.२६ ॥
କର୍ମ ସିଦ୍ଧ ହେବାରୁ ସେଠାରେ ହାଇ ଦେଉ ଦେଉ ଏକ ମହାଅଦ୍ଭୁତ କୃତ୍ୟା ଉଠିଲା, ହେ ରାଜନ, ଏବଂ କହିଲା, "ମୁଁ କ'ଣ କରିବି?"
3.252.27
आहुर्दैत्याश्च तां तत्र सुप्रीतेनान्तरात्मना ।
प्रायोपविष्टं राजानं धार्तराष्ट्रमिहानय ॥ ३.२५२.२७ ॥
ସେଠାରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ତାକୁ କହିଲେ, "ପ୍ରାୟୋପବେଶନରେ ବସିଥିବା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।"
3.252.28
तथेति च प्रतिश्रुत्य सा कृत्या प्रययौ तदा ।
निमेषादगमच्चापि यत्र राजा सुयोधनः ॥ ३.२५२.२८ ॥
"ଠିକ୍ ଅଛି" କହି ସେ କୃତ୍ୟା ଚାଲିଗଲା; ପଳକ ପକାଇବା ଭିତରେ ସେ ଯେଉଁଠି ରାଜା ସୁୟୋଧନ ଥିଲେ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଗଲା।
3.252.29
समादाय च राजानं प्रविवेश रसातलम् ।
दानवानां मुहूर्ताच्च पुरतस्तं न्यवेदयत् ॥ ३.२५२.२९ ॥
ରାଜାଙ୍କୁ ଧରି ସେ ରସାତଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲା; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ କଲା।
3.252.30
तमानीतं नृपं दृष्ट्वा रात्रौ संगत्य दानवाः ।
प्रहृष्टमनसः सर्वे किंचिदुत्फुल्ललोचनाः ॥ ३.२५२.३० ॥
ରାତ୍ରିରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦାନବେ ଆଣିଥିବା ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ, କିଛି ବିସ୍ଫାରିତ ନୟନରେ ହେଲେ।
3.252.31
दृढमेनं परिष्यज्य दृष्ट्वा च कुशलं तदा ।
साभिमानमिदं वाक्यं दुर्योधनमथाब्रुवन् ॥ ३.२५२.३१ ॥
ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଓ କୁଶଳ ଦେଖି, ସେତେବେଳେ ଅଭିମାନର ସହିତ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।