มหาภารตะ · อัธยายะ 3.252
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.252.1
प्रायोपविष्टं राजानं दुर्योधनममर्षणम् ।
उवाच सान्त्वयन्राजञ्शकुनिः सौबलस्तदा ॥ ३.२५२.१ ॥
ศกุนิบุตรแห่งสุพละ ปลอบโยนพระเจ้าทุรโยธน์ผู้นั่งอดอาหารจนตาย ผู้ไม่อาจให้อภัยและเต็มไปด้วยความขุ่นเคือง จากนั้นจึงกล่าวว่า "ข้าแต่พระราชา..."
3.252.2
सम्यगुक्तं हि कर्णेन तच्छ्रुतं कौरव त्वया ।
मया हृतां श्रियं स्फीतां तां मोहादपहासि किम् ॥ ३.२५२.२ ॥
กรรณะกล่าวไว้ถูกต้องแล้ว และท่านได้ฟังแล้ว ข้าแต่กุรุผู้เป็นวงศ์ เหตุใดท่านจึงหัวเราะเยาะราชสมบัติอันไพบูลย์ที่ข้าช่วงชิงมาได้ด้วยความหลงผิด
3.252.3
त्वमबुद्ध्या नृपवर प्राणानुत्स्रष्टुमिच्छसि ।
अद्य वाऽप्यवगन्छामि न वृद्धाः सेवितास्त्वया ॥ ३.२५२.३ ॥
ข้าแต่ราชาผู้ประเสริฐ ท่านปรารถนาจะสละชีวิตด้วยความโง่เขลา วันนี้ข้าเห็นแล้วว่าท่านมิได้คบหาผู้เฒ่าผู้แก่เลย
3.252.4
यः समुत्पतितं हर्षं दैन्यं वा न नियच्छति ।
स नश्यति श्रियं प्राप्य पात्रमाममिवाम्भसि ॥ ३.२५२.४ ॥
ผู้ใดไม่ข่มความยินดีหรือความทุกข์โศกที่บังเกิดขึ้น ผู้นั้นย่อมพินาศแม้ได้รับโชคลาภแล้ว เหมือนภาชนะดินที่ยังไม่เผาจมลงในน้ำ
3.252.5
अतिभीरुं मृदुं क्लीबं दीर्घसूत्रं प्रमादिनम् ।
व्यसनाद्विषयाक्रान्तं न भजन्ति नृपं श्रिताः ॥ ३.२५२.५ ॥
ผู้ที่อาศัยพระราชาที่ขี้ขลาดยิ่ง อ่อนแอ ไร้ความเป็นชาย ชักช้า เลินเล่อ และถูกภัยพิบัติกับสิ่งยั่วยุประสาทครอบงำ ย่อมไม่รับใช้พระองค์
3.252.6
सत्कृतस्य हि ते शोको विपरीते कथं भवेत् ।
मा कृतं शोभनं पार्थैः शोकमालम्ब्य नाशय ॥ ३.२५२.६ ॥
ท่านได้รับการให้เกียรติแล้ว เหตุใดความโศกจะมาถึงท่านได้เมื่อโชคชะตากลับตาลป้องกระทำ อย่าทำลายความดีที่บุตรแห่งปฤถาได้ทำไว้ เพราะยึดติดกับความโศกเลย
3.252.7
यत्र हर्षस्त्वया कार्यः सत्कर्तव्याश्च पाण्डवाः ।
तत्र शोचसि राजेन्द्रविपरीतमिदं तव ॥ ३.२५२.७ ॥
ในที่ซึ่งท่านควรยินดีและควรให้เกียรติแก่ปาณฑพ ข้าแต่จอมราชา ท่านกลับโศกเศร้า นี่คือสิ่งที่กลับตาลปัตรสำหรับท่าน
3.252.8
प्रसीदमा त्यजात्मानं तुष्टश्च सुकृतं स्मर ।
कप्रयच्छ राज्यं पार्थानां यशो धर्ममवाप्नुहि।
क्रियामेतां समाज्ञाय कृतघ्नो न भविष्यसि ॥ ३.२५२.८ ॥
จงเมตตาเถิด อย่าละทิ้งตนเอง จงพอใจและระลึกถึงกรรมดีที่ท่านเคยทำ จงมอบราชอาณาจักรให้แก่บุตรแห่งปฤถา ได้รับเกียรติยศและธรรม เมื่อเข้าใจการกระทำนี้แล้ว ท่านจะไม่เป็นผู้อกตัญญู
3.252.9
सौभ्रात्रं पाण्डवैः कृत्वा समवस्ताप्य चैव तान् ।
पित्र्यं राज्यं प्रयच्छैषां ततः सुखमवाप्स्यसि ॥ ३.२५२.९ ॥
เมื่อได้สร้างไมตรีพี่น้องกับปาณฑพและปลอบความทุกข์ของพวกเขาแล้ว จงมอบราชอาณาจักรของบิดาให้แก่พวกเขา แล้วท่านจะได้รับความสุข
3.252.10
शकुनेस्तु वचः श्रुत्वा दुःशासनमवेक्ष्य च ।
पादयोः पतितं वीरं विकृतं भ्रातृसौहृदात् ॥ ३.२५२.१० ॥
เมื่อได้ฟังคำของศกุนิ และเห็นทุศศาสนะล้มลงที่เท้าของตน วีรบุรุษผู้บิดเบี้ยวด้วยความรักใคร่พี่น้อง
3.252.11
बाहुभ्यां साधुजाताभ्यां दुःशासनमरिंदमम् ।
उत्थाप्य संपरिष्वज्य प्रीत्याऽजिघ्रत मूर्धनि ॥ ३.२५२.११ ॥
ทรงยกทุศศาสนะผู้ทำลายศัตรูขึ้นด้วยแขนทั้งสองที่งดงามแข็งแรง กอดรัดด้วยความรัก แล้วทรงจูบที่ศีรษะด้วยความเอ็นดู
3.252.12
कर्णसौबलयोश्चापि संश्रुत्य वचनान्यसौ ।
निर्वेदं परमं गत्वा राजा दुर्योधनस्तदा।
व्रीडयाऽभिपरीतात्मा नैराश्यमगमत्परम् ॥ ३.२५२.१२ ॥
ครั้นได้ฟังคำของกรรณะและสีบลพแล้ว พระเจ้าทุรโยธน์ก็ตกอยู่ในความสิ้นหวังอย่างยิ่ง จิตใจเต็มไปด้วยความอับอาย และจมลงในความหมดหวังอย่างลึกซึ้งที่สุด
3.252.13
सुहृदां चैव तच्छ्रुत्वा समन्युरिदमब्रवीत् ।
न धर्मधनसौख्येन नैश्वर्येण न चाज्ञया ॥ ३.२५२.१३ ॥
เมื่อได้ยินสิ่งนี้จากมิตรสหาย ทรงกล่าวด้วยความโกรธว่า "ไม่ใช่ด้วยธรรม ไม่ใช่ด้วยทรัพย์ ไม่ใช่ด้วยความสุข ไม่ใช่ด้วยอำนาจอธิปไตย และไม่ใช่ด้วยคำสั่ง"
3.252.14
नैव भोगैश्च मे कार्यं मा विहन्यत गच्छत ।
निश्चितेयं मम मतिः स्थिता प्रायोपवेशने ॥ ३.२५२.१४ ॥
เราไม่มีความต้องการในกามสุขเลย อย่าได้พินาศเลย จงไปเถิด ความคิดของเรามั่นคงแล้ว เราตั้งมั่นอยู่ในการอดอาหารจนตาย
3.252.15
गच्छध्वं नगरं सर्वे पूज्याश्च गुरवो मम ।
त एवमुक्ताः प्रत्यूच् राजानमरिमर्दनम् ॥ ३.२५२.१५ ॥
"ทุกท่านจงกลับไปยังนครเถิด ผู้เฒ่าผู้แก่ที่เคารพของเราอยู่ที่นั่น" เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น พวกเขาจึงทูลตอบพระราชาผู้ทำลายศัตรู
3.252.16
या गतिस्तव राजेन्द्र साऽस्माकमपि भारत ।
कथं वा संप्रवेक्ष्यामस्त्वद्विहीनाः पुरं वयम् ॥ ३.२५२.१६ ॥
"ทางใดที่พระองค์ไปนั้น ทางนั้นก็เป็นของพวกข้าพระองค์ด้วย ข้าแต่จอมราชา ข้าแต่ภารตะ เมื่อปราศจากพระองค์ พวกข้าพระองค์จะเข้าสู่นครได้อย่างไร"
3.252.17
स सुहृद्भिरमात्यैश्च भातृभिः स्वजनेन च ।
बहुप्रकारमप्युक्तो निश्चयान्न व्यचाल्यत ॥ ३.२५२.१७ ॥
แม้จะถูกเตือนด้วยหลายวิธีจากมิตรสหาย อำมาตย์ พี่น้อง และญาติพี่น้อง เขาก็มิได้หวั่นไหวจากความมุ่งมั่นของตน
3.252.18
दर्भास्तरणमास्तीर्य निश्चयाद्धृतराष्ट्रजः ।
संस्पृश्यापः शुचिर्भूत्वा भूतले समुपस्थितः ॥ ३.२५२.१८ ॥
ด้วยความแน่วแน่ ผู้เป็นบุตรของพระเจ้าธฤตราษฎร์จึงปูเบาะหญ้ากุศะ ชำระตนด้วยน้ำ ทำให้บริสุทธิ์ แล้วนั่งลงบนพื้นดิน
3.252.19
कुशचीराम्बरधरः परं नियममास्थितः ।
वाग्यतो राजशार्दूलः स स्वर्गगतिकाम्यया ॥ ३.२५२.१९ ॥
สวมผ้าทำจากหญ้ากุศะและเปลือกไม้ ยึดมั่นในข้อปฏิบัติอันสูงสุด สำรวมวาจา จอมกษัตริย์ผู้ประเสริฐนั้น ปรารถนาทางสู่สวรรค์
3.252.20
मनसोपचितिं कृत्वा निरस् च बहिःक्रियाः ।
तस्थौप्रायोपवेशेऽथमतिं कृत्वा सुनिश्चयाम् ॥ ३.२५२.२० ॥
เมื่อได้สะสมบุญไว้ในใจ และละพิธีกรรมภายนอกแล้ว พระองค์ก็ประทับอยู่ในความตั้งใจที่จะอดอาหารจนตาย โดยได้ตัดสินพระทัยอย่างมั่นคงแล้ว
3.252.21
अथ तं निश्चयं तस्य बुद्ध्वा दैतेयदानवाः ।
पातालवासिनो रौद्राः पूर्वं देवैर्विनिर्जिताः ॥ ३.२५२.२१ ॥
จากนั้น เมื่อรู้ความแน่วแน่ของเขา บรรดาไทตยะและทานพผู้อาศัยอยู่ในบาดาล ผู้ดุร้ายซึ่งเคยถูกเทวดาพิชิตมาก่อน
3.252.22
ते स्वपक्षक्षयं तं तु ज्ञात्वा दुर्योधनस्य वै ।
आह्वानाय तदा चक्रुः कर्म वैतानसंभवम् ॥ ३.२५२.२२ ॥
เมื่อรู้ว่าฝ่ายของทุรโยธน์กำลังจะพินาศ พวกเขาจึงประกอบพิธีกรรมที่เกิดจากไฟบูชาเพื่อเรียกเขามา
3.252.23
बृहस्पत्युशनोक्तैश्च मन्त्रैर्मन्त्रविशारदाः ।
अथर्ववेदप्रोक्तैश्च याश्चौपनिषदाः क्रियाः।
मन्त्रजप्यसमायुक्तास्तास्तदा समवर्तयन् ॥ ३.२५२.२३ ॥
ด้วยมนตร์ที่พฤหัสปติและอุศนัสกล่าวไว้ บรรดาผู้เชี่ยวชาญมนตร์ และด้วยพิธีกรรมที่อถรรพเวทกับอุปนิษัทกล่าวไว้ ประกอบกับการสวดภาวนามนตร์ พวกเขาจึงประกอบพิธีเหล่านั้นในตอนนั้น
3.252.24
जुह्वत्यग्नौ हविः क्षीरं मन्त्रवत्सुसमाहिताः ।
ब्राह्मणा वेदवेदाङ्गपारगाः सुदृढव्रताः ॥ ३.२५२.२४ ॥
พราหมณ์ผู้รู้เวทและเวทางคัมภีร์ มั่นคงในวัตร มีจิตตั้งมั่นยิ่ง เทเนยและน้ำนมลงในไฟตามมนตร์
3.252.25
अध्वर्यवो दानवानां कर्म प्रावर्तयंस्ततः ॥ ३.२५२.२५ ॥
จากนั้น พวกอธวรยุได้เริ่มพิธีกรรมของทานพ
3.252.26
कर्मसिद्धौ तदा तत्र जृम्भमाणा महाद्भुता ।
कृत्या समुत्थिता राजन्किं करोमीति चाब्रवीत् ॥ ३.२५२.२६ ॥
เมื่อพิธีสำเร็จ กฤตยาอันน่าอัศจรรย์ยิ่งผู้หนึ่งได้ลุกขึ้นที่นั่น หาวอยู่ โอ พระราชา แล้วกล่าวว่า "ข้าจะทำอะไร"
3.252.27
आहुर्दैत्याश्च तां तत्र सुप्रीतेनान्तरात्मना ।
प्रायोपविष्टं राजानं धार्तराष्ट्रमिहानय ॥ ३.२५२.२७ ॥
จากนั้น บรรดาไทตยะ ด้วยจิตภายในที่ปีติยินดียิ่ง กล่าวกับนางที่นั่นว่า "จงนำพระราชาโอรสของธฤตราษฎร์ผู้นั่งอดอาหารจนตายอยู่ตรงนั้น มาให้ที่นี่"
3.252.28
तथेति च प्रतिश्रुत्य सा कृत्या प्रययौ तदा ।
निमेषादगमच्चापि यत्र राजा सुयोधनः ॥ ३.२५२.२८ ॥
นางรับคำว่า "ตกลง" แล้วกฤตยาก็ออกเดินทางในทันที ชั่วพริบตาก็ไปถึงที่ที่พระราชาสุยโชธนอยู่
3.252.29
समादाय च राजानं प्रविवेश रसातलम् ।
दानवानां मुहूर्ताच्च पुरतस्तं न्यवेदयत् ॥ ३.२५२.२९ ॥
นางอุ้มพระราชาเข้าไปในรสาตล บาดาล และภายในชั่วขณะหนึ่ง ก็นำพระองค์เข้าเฝ้าบรรดาทานพ
3.252.30
तमानीतं नृपं दृष्ट्वा रात्रौ संगत्य दानवाः ।
प्रहृष्टमनसः सर्वे किंचिदुत्फुल्ललोचनाः ॥ ३.२५२.३० ॥
เมื่อบรรดาทานพมาประชุมกันในยามค่ำ และเห็นพระราชาถูกนำมาที่นั่น ทุกผู้ก็มีใจชื่นบานและดวงตาเบิกกว้างขึ้นเล็กน้อย
3.252.31
दृढमेनं परिष्यज्य दृष्ट्वा च कुशलं तदा ।
साभिमानमिदं वाक्यं दुर्योधनमथाब्रुवन् ॥ ३.२५२.३१ ॥
ทั้งหมดโอบกอดพระองค์แน่น เห็นว่าพระองค์ปลอดภัย แล้วจึงกล่าวถ้อยคำนี้แก่ทุรโยธน์ด้วยความภาคภูมิ