મહાભારત · અધ્યાય 3.253
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.253.1
भोः सुयोधन राजेन्द्र भरतानां कुलोद्वह ।
शूरैः परिवृतो नित्यं तथैव च महात्मभिः ॥ ३.२५३.१ ॥
હે સુયોધન, રાજેન્દ્ર, ભરતકુળનો ભાર ઉઠાવનાર, હંમેશા શૂરવીરો અને મહાત્માઓથી ઘેરાયેલા!
3.253.2
अकार्षीः साहसमिदं कस्मात्प्रायोपवेशनम् ।
आत्मत्यागी ह्यधो याति वाच्यतां चायशस्करीम् ॥ ३.२५३.२ ॥
તેં આ સાહસ શા માટે કર્યું, પ્રાયોપવેશન (મૃત્યુ સુધીનો ઉપવાસ)? આત્મત્યાગી અધોગતિને પામે છે અને નિંદા તથા અપયશનો ભાગી બને છે.
3.253.3
न हि कार्यविरुद्धेषु बहुपापेषु कर्मसु ।
मूलघातिषु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विधाः ॥ ३.२५३.३ ॥
તારા જેવા બુદ્ધિમાન લોકો ફરજની વિરુદ્ધ, અતિ પાપી, મૂળનો નાશ કરનારાં કર્મોમાં આસક્ત થતા નથી.
3.253.4
नियच्छैनां मतिं राजन्धर्मार्थसुखनाशिनीम् ।
यशःप्रतापवीर्यघ्नीं शत्रूणां हर्षवर्धनीम् ॥ ३.२५३.४ ॥
હે રાજન! ધર્મ, અર્થ અને સુખનો નાશ કરનારી, યશ, પ્રતાપ અને વીર્યનો નાશ કરનારી, શત્રુઓનો હર્ષ વધારનારી આ મતિને રોક.
3.253.5
श्रूयतां तु प्रभो तत्त्वं दिव्यतां चात्मनो नृप ।
निर्माणं च रशरीरस्य ततो धैर्यमवाप्नुहि ॥ ३.२५३.५ ॥
હે પ્રભુ, રાજન! હવે તારા દિવ્યત્વનું તત્ત્વ અને તારા શરીરનું નિર્માણ સાંભળ, પછી ધૈર્ય પ્રાપ્ત કર.
3.253.6
पुरा त्व तपसाऽस्माभिर्लब्धो राजन्महेश्वरात् ।
पूर्वकायश्च ते सर्वो निर्मितो वज्रसंचयैः ॥ ३.२५३.६ ॥
પૂર્વે અમે તપથી મહેશ્વર પાસેથી આ મેળવ્યું હતું, રાજન; તારું સમગ્ર આગળનું શરીર વજ્રોના ઢગલાથી બનાવાયું છે.
3.253.7
अस्त्रैरभेद्यः शस्त्रैश्चाप्यधःकायश्च तेऽनघ ।
कृतः पुष्पमयो देव्या रूपतस्त्रीमनोहरः ॥ ३.२५३.७ ॥
હે નિષ્પાપ, તારું નીચલું શરીર અસ્ત્રો અને શસ્ત્રોથી અભેદ્ય કરાયું છે; દેવીએ તેને ફૂલોથી બનાવ્યું છે, જેનું રૂપ સ્ત્રીઓનું મન હરી લે છે.
3.253.8
एवमीश्वरसंयुक्तस्तव देहो नृपोत्तम ।
देव्या च राजशार्दूल दिव्यस्त्वं हि न मानुषः ॥ ३.२५३.८ ॥
હે નૃપશ્રેષ્ઠ, ઈશ્વર અને દેવીથી યુક્ત તારો દેહ આવો છે; હે રાજશાર્દૂલ, તું દિવ્ય છે, માનવ નથી.
3.253.9
क्षत्रियाश्च महावीर्या भगदत्तपुरोगमाः ।
दिव्यास्त्रविदुषः शूराः क्षपयिष्यन्ति ते रिपून् ॥ ३.२५३.९ ॥
ભગદત્તની આગેવાની હેઠળના મહાપરાક્રમી ક્ષત્રિયો અને દિવ્યાસ્ત્રોના જ્ઞાતા શૂરવીરો તારા શત્રુઓનો નાશ કરશે.
3.253.10
तदलं ते विषादेन भयं तव न विद्यते ।
सहायार्थं च ते वीराः संभूता बुवि दानवाः ॥ ३.२५३.१० ॥
તેથી વિષાદ ન કર; તને ભય નથી. તારી સહાય માટે પૃથ્વી પર વીર દાનવો જન્મ્યા છે.
3.253.11
भीष्मद्रोणकृपादींश्च प्रवेक्ष्यन्त्यपरेऽसुराः ।
यैराविष्टा घृणां त्यक्त्वा योत्स्यन्ते तव वैरिभिः ॥ ३.२५३.११ ॥
ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ વગેરેમાં અન્ય અસુરો પ્રવેશ કરશે; તેમનાથી આવિષ્ટ થઈને તેઓ કરુણા છોડીને તારા શત્રુઓ સાથે યુદ્ધ કરશે.
3.253.12
नैव पुत्रान्न च भ्रातॄन्न पितॄन्न च बान्धवान् ।
नैव शिष्यान्न च ज्ञातीन्न बालान्त्यविरान्न च।
युधि संप्रहरिष्यन्तो मोक्ष्यन्ति कुरुसत्तम ॥ ३.२५३.१२ ॥
પુત્રોને, ભાઈઓને, પિતાઓને, સંબંધીઓને, શિષ્યોને, જ્ઞાતિજનોને, બાળકોને કે વૃદ્ધોને પણ તેઓ છોડશે નહીં; યુદ્ધમાં પ્રહાર કરતાં, હે કુરુશ્રેષ્ઠ.
3.253.13
निःस्नेहा दानवाविष्टाः समाक्रान्तेऽन्तरात्मनि ।
प्रहरिष्यन्ति बन्धुभ्यः स्नेहमुत्सृज्य दूरतः ॥ ३.२५३.१३ ॥
દાનવોથી આવિષ્ટ, અંતરાત્મા પર કબજો થતાં, સ્નેહ વિનાના તેઓ દૂરથી જ સ્નેહ ત્યજીને બંધુઓ પર પ્રહાર કરશે.
3.253.14
हृष्टाः पुरुषशार्दूलाः कलुषीकृतमानसाः ।
अनभिज्ञातमूलाश्च दैवाच्च विधिनिर्मितात्।
व्याभाषमाणाश्चान्योन्यं न मे जीवन्विमोक्ष्यसे ॥ ३.२५३.१४ ॥
હર્ષિત, પુરુષોમાં વ્યાઘ્ર, કલુષિત મનવાળા, મૂળ ન જાણનારા, દૈવ અને વિધિથી રચાયેલા, એકબીજા સાથે બોલતા—મારા દ્વારા જીવતો તું છૂટીશ નહીં.
3.253.15
सर्वे शस्त्रास्त्रमोक्षेण पौरुषे समवस्थिताः ।
श्लाघमानाः कुरुश्रेष्ठ करिष्यन्ति जनक्षयम् ॥ ३.२५३.१५ ॥
બધા શસ્ત્રાસ્ત્રના મોક્ષથી, પૌરુષમાં સ્થિર થઈ, બડાઈ મારતા, હે કુરુશ્રેષ્ઠ, જનસંહાર કરશે.
3.253.16
तेपि पञ्च महात्मानः प्रतियोत्सन्ति पाण्डवाः ।
वधं चैषां करिष्यन्ति दैवयुक्ता महाबलाः ॥ ३.२५३.१६ ॥
તે પાંચ મહાત્મા પાંડવો પણ સામો પ્રતિકાર કરશે; દૈવયુક્ત મહાબળવાન એમનો વધ કરશે.
3.253.17
दैत्यरक्षोगणाश्चैव संभूताः क्षत्रयोनिषु ।
योत्स्यन्ति युधि विक्रम्य शत्रुभिस्तव पार्थिव ॥ ३.२५३.१७ ॥
દૈત્યો અને રાક્ષસગણો ક્ષત્રિય યોનિઓમાં જન્મીને, યુદ્ધમાં પરાક્રમથી, હે રાજા, તમારા શત્રુઓ સાથે લડશે.
3.253.18
गदाभिर्मुसलैः शूलैः शस्त्रैरुच्चावचैस्तथा ।
प्रहरिष्यनति ते वीरास्तवारिषु महाबलाः ॥ ३.२५३.१८ ॥
ગદા, મુસળ, શૂળ અને અનેક પ્રકારનાં શસ્ત્રોથી તે મહાબળવાન વીરો તમારા શત્રુઓ પર પ્રહાર કરશે.
3.253.19
यच्च तेऽन्तर्गतं वीर भयमर्जुनसंभवम् ।
तत्रापि विहितोऽस्माभिर्वधोपायोऽर्जुनस्य वै ॥ ३.२५३.१९ ॥
હે વીર, તારા મનમાં અર્જુનથી ઉત્પન્ન થયેલો ભય છે; તેના માટે પણ અમે અર્જુનના વધનો ઉપાય યોજ્યો છે.
3.253.20
हतस्य नरकस्यात्मा कर्णमूर्तिमुपाश्रितः ।
तद्वैरं संस्मरन्वीर योत्स्यते केशवार्जुनौ ॥ ३.२५३.२० ॥
માર્યા ગયેલા નરકનો આત્મા કર્ણનું રૂપ ધારણ કરી ચૂક્યો છે; હે વીર, એ વેરને યાદ કરીને તે કેશવ અને અર્જુન સાથે યુદ્ધ કરશે.
3.253.21
स ते विक्रमशौण्डीरो रणे पार्थं विजेष्यति ।
कर्णः प्रहरतांश्रेष्ठः सर्वांश्चारीन्महारथः ॥ ३.२५३.२१ ॥
તારો પરાક્રમી કર્ણ, યોદ્ધાઓમાં શ્રેષ્ઠ અને મહારથી, યુદ્ધમાં પાર્થ અને સર્વ શત્રુઓને જીતશે.
3.253.22
ज्ञात्वैतच्छद्मना वज्री रक्षार्थं सव्यसाचिनः ।
कुण्डले कवचं चैव कर्णस्यापहरिष्यति ॥ ३.२५३.२२ ॥
આ જાણીને વજ્રધારી ઇન્દ્ર સવ્યસાચી અર્જુનની રક્ષા માટે છળથી કર્ણનાં કુંડળ અને કવચ હરી લેશે.
3.253.23
तस्मादस्माभिरप्यत्र दैत्याः शतसहस्रशः ।
नियुक्ता राक्षसाश्चैव ये ते संशप्तका इति।
प्रख्यातास्तेऽर्जुनं वीरं युधि हिंस्यन्ति मा शुचः ॥ ३.२५३.२३ ॥
તેથી અમે પણ અહીં લાખો દૈત્યો અને રાક્ષસોને નિયુક્ત કર્યા છે; સંશપ્તક નામે પ્રખ્યાત તેઓ યુદ્ધમાં વીર અર્જુનને હણશે; શોક ન કર.
3.253.24
असपत्ना त्वया हीयं भोक्तव्या वसुधा नृप ।
मा विषादं गमस्तस्मान्नैतत्त्वय्युपपद्यते ॥ ३.२५३.२४ ॥
હે રાજા, તારે આ પૃથ્વી શત્રુ વિનાની ભોગવવાની છે; તેથી વિષાદ ન કર; એ તને શોભતું નથી.
3.253.25
विनष्टे त्वयि चास्माकं पक्षो हीयेत कौरव ।
गच्छ वीर न ते बुद्धिरन्या कार्या कथंचन।
त्वमस्माकं गतिर्नित्यं देवतानां च पाण्डवाः ॥ ३.२५३.२५ ॥
તું નાશ પામીશ તો અમારો પક્ષ પણ ક્ષીણ થશે, હે કૌરવ. હે વીર, જા; તારી બુદ્ધિ કોઈ પણ રીતે બીજી ન થાય. તું જ સદા અમારો આશ્રય છે, દેવોનો પણ.
3.253.26
एवमुक्त्वा परिष्वज्य दैत्यास्तं राजकुञ्जरम् ।
समाश्वास्य च दुर्धर्षं पुत्रवद्दानवर्षभाः ॥ ३.२५३.२६ ॥
આમ કહીને, તે રાજગજેન્દ્રને ભેટીને, દાનવશ્રેષ્ઠોએ એ દુર્ધર્ષને પુત્રની જેમ આશ્વાસન આપ્યું.
3.253.27
स्थिरां कृत्वा बुद्धिमस्य प्रियाण्युक्त्वा च भारत ।
गम्यतामित्यनुज्ञाय जयमाप्नुहि चेत्यथ ॥ ३.२५३.२७ ॥
તેની બુદ્ધિ સ્થિર કરીને, પ્રિય વચનો કહીને, હે ભારત, 'જા' એવી અનુમતિ આપીને, 'વિજય મેળવ' એમ કહ્યું.
3.253.28
तैर्विसृष्टं महाबाहुं कृत्या सैवानयत्पुरः ।
तमेव देशं यत्रासौ तदा प्रायमुपाविशत् ॥ ३.२५३.२८ ॥
તેમણે મોકલેલા તે મહાબાહુને કૃત્યા આગળ લઈ ગઈ, અને જ્યાં તે તે સમયે પ્રાયોપવેશન માટે બેઠો હતો ત્યાં જ પહોંચાડ્યો.
3.253.29
प्रतिनिक्षिप्यतं वीरं कृत्या समभिपूज्य च ।
अनुज्ञाता च राज्ञा सा तत्रैवान्तरधीयत ॥ ३.२५३.२९ ॥
વીરને ત્યાં જ મૂકીને, તેનું સન્માન કરીને, રાજાની અનુમતિ લઈને, તે કૃત્યા ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગઈ.
3.253.30
गतायामथ तस्यां तु राजा दुर्योधनस्तदा ।
स्वप्नभूतमिदं सर्वमचिन्तयत भारत ॥ ३.२५३.३० ॥
તે ગયા પછી, રાજા દુર્યોધને, હે ભારત, આ બધું સ્વપ્ન સમાન વિચાર્યું.
3.253.31
संमृश्य तानि वाक्यानि दानवोक्तानि दुर्मतेः ।
विजेष्यामि रणे पाण्डूनिति चास्याभवनमतिः ॥ ३.२५३.३१ ॥
દાનવે કહેલાં એ વચનો વિચારીને દુર્મતિ દુર્યોધનના મનમાં નિશ્ચય થયો કે હું રણમાં પાંડવોને જીતીશ.
3.253.32
कर्णं संशप्तकांश्चैव पार्थस्यामित्रघातिनः ।
अमन्यत वधे युक्तान्समर्थांश्च सुयोधनः ॥ ३.२५३.३२ ॥
સુયોધને કર્ણ અને પાર્થના શત્રુઘાતક સંશપ્તકોને વધ માટે યોગ્ય અને સમર્થ ગણ્યા.
3.253.33
एवमाशा दृढा तस् धार्तराष्ट्रस् दुर्मतेः ।
विनिर्जये पाण्डवानामभवद्भरतर्षभ ॥ ३.२५३.३३ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ! આ રીતે દુર્મતિ ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રની પાંડવોને જીતવાની આશા દૃઢ થઈ.
3.253.34
कर्णोऽप्याविष्टचित्तात्मा नरकस्यान्तरात्मना ।
अर्जुनस्य वधे क्रूरां करोति स्म तदा मतिम् ॥ ३.२५३.३४ ॥
નરકના અંતરાત્માથી આવિષ્ટ મન અને આત્મા ધરાવતા કર્ણે પણ ત્યારે અર્જુનના વધનો ક્રૂર વિચાર કર્યો.
3.253.35
संशप्तकाश्च ते वीरा राक्षसाविष्टचेतसः ।
रजस्तमोभ्यामाक्रान्ताः फाल्गुनस्य वधैषिणः ॥ ३.२५३.३५ ॥
રાક્ષસોથી આવિષ્ટ ચિત્તવાળા એ સંશપ્તક વીરો રજો અને તમો ગુણથી આક્રાંત થઈને ફાલ્ગુનના વધની ઇચ્છા કરવા લાગ્યા.
3.253.36
भीष्मद्रोणकृपाद्याश्च दानवाक्रान्तचेतसः ।
न तथा पाण्डुपुत्राणां स्नेहवन्तोऽभवंस्तदा ॥ ३.२५३.३६ ॥
ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ વગેરે પણ, દાનવોથી આક્રાંત ચિત્તવાળા થઈને ત્યારે પાંડુના પુત્રો પ્રત્યે એટલો સ્નેહ ધરાવતા નહોતા.
3.253.37
न चाचचक्षे कस्मैचिदेतद्राजा सुयोधनः ।
कृत्ययाऽऽनाय्यकथितं यदस्य निशि दानवैः ॥ ३.२५३.३७ ॥
રાજા સુયોધને આ કોઈને કહ્યું નહિ; રાત્રે દાનવોએ આનાય્ય વિધિથી કૃત્યા પ્રયોજી હતી.
3.253.38
दुर्योधनं निशन्ते च कर्णो वैकर्तनोऽब्रवीत् ।
स्मयन्निवाञ्जलिं कृत्वा पार्थिवं हेतुमद्वचः ॥ ३.२५३.३८ ॥
રાતના અંતે વૈકર્તન કર્ણે હસતાં, અંજલિ જોડીને રાજા દુર્યોધનને હેતુસહિત વચન કહ્યાં.
3.253.39
न मृतो जयते शत्रूञ्जीवन्भद्राणि पश्यति ।
मृतस्य भद्राणि कुतः कौरवेय कुतो जयः ॥ ३.२५३.३९ ॥
મૃત માણસ શત્રુઓને જીતતો નથી; જીવતો જ કલ્યાણ જુએ છે. હે કૌરવેય, મૃતને કલ્યાણ ક્યાંથી, અને જય ક્યાંથી?
3.253.40
न कालाऽद्य विषादस्य भयस्य मरणस्य वा ।
परिष्वज्याब्रवीच्चैवनं भुजाभ्यां स महाभुजः ॥ ३.२५३.४० ॥
હવે વિષાદ, ભય કે મરણનો સમય નથી. એમ કહીને તે મહાબાહુએ તેને બન્ને ભુજાઓથી આલિંગન આપ્યું.
3.253.41
उत्तिष्ठ राजन्किं शेषे कस्माच्छोचसि शत्रुहन् ।
शत्रून्प्रताप्य वीर्येण स कथं मर्तुमर्हसि ॥ ३.२५३.४१ ॥
ઊઠો રાજન! કેમ પડ્યા છો? હે શત્રુહંતા, કેમ શોક કરો છો? પરાક્રમથી શત્રુઓને તપાવનાર તમે કેવી રીતે મરવા યોગ્ય છો?
3.253.42
अथवा ते भयं जातं दृष्ट्वाऽर्जुनपराक्रमम् ।
सत्यंते प्रतिजानामि वधिष्यामि रणेऽर्जुनम् ॥ ३.२५३.४२ ॥
અથવા અર્જુનનો પરાક્રમ જોઈને તને ભય થયો છે? હું તને સત્ય પ્રતિજ્ઞા કરું છું: યુદ્ધમાં હું અર્જુનને હણીશ.
3.253.43
गते त्रयोदशे वर्षे सत्येनायुधमालभे ।
आनयिष्याम्यहं पार्तान्वशं तव जनाधिप ॥ ३.२५३.४३ ॥
તેર વર્ષ વીત્યા પછી સત્યના સોગંદ સાથે હું શસ્ત્રને સ્પર્શ કરું છું. હે જનાધિપ, હું પાંડવોને તમારા વશમાં લાવીશ.
3.253.44
एवमुक्तस्तु कर्णेन दैत्यानां वचनात्तथा ।
प्रणिपातेन चाप्येषामुदतिष्ठत्सुयोधनः ॥ ३.२५३.४४ ॥
કર્ણે આમ કહ્યું ત્યારે, દૈત્યોના વચનથી અને તેમને પ્રણામ કરીને સુયોધન ઊભો થયો.
3.253.45
दैत्यानां तद्वचः श्रुत्वा हृदि कृत्वा स्थिरां मतिम् ।
ततो मनुजशार्दूलो योजयामास वाहिनीम्।
रथनागाश्वफलिलां पदातिजनसंकुलाम् ॥ ३.२५३.४५ ॥
દૈત્યોના તે વચન સાંભળીને, હૃદયમાં સ્થિર નિશ્ચય કરીને, પછી નરોમાં સિંહ સમાન તેણે રથ, હાથી, ઘોડા અને પદાતિઓથી ભરેલું સૈન્ય સજ્જ કર્યું.
3.253.46
गङ्गौघप्रतिमा चास्य प्रयाणे शुशुभे चमूः ॥ ३.२५३.४६ ॥
ગંગાના પ્રવાહ સમાન તેની સેના પ્રયાણમાં શોભી ઊઠી.
3.253.47
श्वेतच्छत्रैः पताकाभिश्चामरैश्च सुपाण्डुरैः ।
रथैर्नागैः पदातैश्च शुशुभेऽतीव संकुला ॥ ३.२५३.४७ ॥
સફેદ છત્રો, ધ્વજો અને અતિ ઉજ્જવળ ચામરોથી, તથા રથો, હાથીઓ અને પદાતિઓથી તે અત્યંત સંકુલ બનીને શોભી ઊઠી.
3.253.48
व्यपेताभ्रघने काले द्यौरिवासीत्तु शारदी ।
हंसपङ्क्तिसमाकीर्णा भ्रमत्सारसशोभिता ॥ ३.२५३.४८ ॥
ઘટાદાર વાદળો દૂર થયેલા સમયમાં શરદઋતુના આકાશ જેવું તે હતું, હંસોની હારોથી છવાયેલું અને ફરતા સારસોથી શોભતું.
3.253.49
जयाशीर्भिर्द्विजेन्द्रैः स स्तूयमानोऽधिराजवत् ।
गृह्णन्नञ्जलिमालाश्च धार्तराष्ट्रो जनाधिपः ॥ ३.२५३.४९ ॥
વિજયાશીર્વાદોથી શ્રેષ્ઠ દ્વિજો દ્વારા સ્તુતિ પામતા, સમ્રાટની જેમ અંજલિમાળાઓ સ્વીકારતા ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર જનાધિપ ચાલ્યો.
3.253.50
सुयोधनो ययावग्रे श्रिया परमया ज्वलम् ।
कर्णेन सार्धं राजेन्द्र सौबलेन च देविना ॥ ३.२५३.५० ॥
હે રાજેન્દ્ર, પરમ શોભાથી ઝળહળતો સુયોધન કર્ણ અને સૌબલ (શકુનિ) સાથે, એ દ્યૂતપ્રિય સાથે આગળ ગયો.
3.253.51
दुःशासनादयश्चास्य भ्रातरः सर्व एव ते ।
भूरिश्रवाः सोमदत्तो माराजश्च बाह्लिकः ॥ ३.२५३.५१ ॥
દુઃશાસન વગેરે તેના બધા ભાઈઓ, અને ભૂરિશ્રવા, સોમદત્ત, મા-રાજ (પાઠ અનિશ્ચિત) તથા બાહ્લિક.
3.253.52
रथैर्नानाविधाकारैर्हयैर्गजवरैस्तथा ।
प्रयान्तं नृपसिंहं तमनुजग्मुः कुरूद्वहाः ॥ ३.२५३.५२ ॥
વિવિધ આકારના રથો, ઘોડાઓ અને શ્રેષ્ઠ હાથીઓ સાથે જતા એ નૃપસિંહની પાછળ કુરુશ્રેષ્ઠો ચાલ્યા.
3.253.53
प्रहृष्टमनसः सर्वे दुर्योधनपुरोगमाः ।
कालेनाल्पेन राजेन्द्र स्वपुरं विविशुस्तदा ॥ ३.२५३.५३ ॥
હર્ષિત મનવાળા સૌ, દુર્યોધનને આગળ રાખીને, હે રાજેન્દ્ર, થોડા જ સમયમાં ત્યારે પોતાના નગરમાં પ્રવેશ્યા.