महाभारत · अध्याय 3.253
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.253.1
भोः सुयोधन राजेन्द्र भरतानां कुलोद्वह ।
शूरैः परिवृतो नित्यं तथैव च महात्मभिः ॥ ३.२५३.१ ॥
हे सुयोधना, राजाधिराजा, भरतकुलाचा भार वाहणाऱ्या, नेहमी शूर आणि महात्म्यांनी वेढलेल्या!
3.253.2
अकार्षीः साहसमिदं कस्मात्प्रायोपवेशनम् ।
आत्मत्यागी ह्यधो याति वाच्यतां चायशस्करीम् ॥ ३.२५३.२ ॥
तू हे साहसी कृत्य का केलेस, प्रायोपवेशन (मरेपर्यंत उपवास)? आत्मत्यागी अधोगतीला जातो आणि निंदा व अपकीर्तीचा धनी होतो.
3.253.3
न हि कार्यविरुद्धेषु बहुपापेषु कर्मसु ।
मूलघातिषु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विधाः ॥ ३.२५३.३ ॥
तुझ्यासारखे बुद्धिमान लोक कर्तव्याच्या विरुद्ध, अतिशय पापमय, मूळ उखडणाऱ्या कर्मांमध्ये रमत नाहीत.
3.253.4
नियच्छैनां मतिं राजन्धर्मार्थसुखनाशिनीम् ।
यशःप्रतापवीर्यघ्नीं शत्रूणां हर्षवर्धनीम् ॥ ३.२५३.४ ॥
हे राजा! धर्म, अर्थ, सुख नष्ट करणारी, यश, प्रताप, वीर्य नाश करणारी, शत्रूंचा आनंद वाढवणारी ही बुद्धी आवर.
3.253.5
श्रूयतां तु प्रभो तत्त्वं दिव्यतां चात्मनो नृप ।
निर्माणं च रशरीरस्य ततो धैर्यमवाप्नुहि ॥ ३.२५३.५ ॥
हे प्रभो, राजा! आता तुझ्या दिव्यत्वाचे तत्त्व आणि तुझ्या शरीराची निर्मिती ऐक; मग धैर्य प्राप्त कर.
3.253.6
पुरा त्व तपसाऽस्माभिर्लब्धो राजन्महेश्वरात् ।
पूर्वकायश्च ते सर्वो निर्मितो वज्रसंचयैः ॥ ३.२५३.६ ॥
पूर्वी आम्ही तपश्चर्येने महेश्वराकडून हे प्राप्त केले, राजा; तुझे सर्व पूर्वशरीर वज्रांच्या राशींनी घडवले गेले आहे.
3.253.7
अस्त्रैरभेद्यः शस्त्रैश्चाप्यधःकायश्च तेऽनघ ।
कृतः पुष्पमयो देव्या रूपतस्त्रीमनोहरः ॥ ३.२५३.७ ॥
हे निष्पाप, तुझा खालचा देह अस्त्रांनी आणि शस्त्रांनी अभेद्य केला आहे; देवीने तो फुलांनी बनवला आहे, ज्याचे रूप स्त्रियांचे मन हरण करणारे आहे.
3.253.8
एवमीश्वरसंयुक्तस्तव देहो नृपोत्तम ।
देव्या च राजशार्दूल दिव्यस्त्वं हि न मानुषः ॥ ३.२५३.८ ॥
हे नृपश्रेष्ठा, ईश्वर आणि देवी यांच्याशी संयुक्त असा तुझा देह असा आहे; हे राजशार्दूला, तू दिव्य आहेस, मानव नाहीस.
3.253.9
क्षत्रियाश्च महावीर्या भगदत्तपुरोगमाः ।
दिव्यास्त्रविदुषः शूराः क्षपयिष्यन्ति ते रिपून् ॥ ३.२५३.९ ॥
भगदत्त ज्यांच्या अग्रभागी आहे असे महापराक्रमी क्षत्रिय आणि दिव्य अस्त्रे जाणणारे शूर तुझ्या शत्रूंचा नाश करतील.
3.253.10
तदलं ते विषादेन भयं तव न विद्यते ।
सहायार्थं च ते वीराः संभूता बुवि दानवाः ॥ ३.२५३.१० ॥
म्हणून खेद नको; तुला भय नाही. तुझ्या साहाय्यासाठी पृथ्वीवर वीर दानव जन्माला आले आहेत.
3.253.11
भीष्मद्रोणकृपादींश्च प्रवेक्ष्यन्त्यपरेऽसुराः ।
यैराविष्टा घृणां त्यक्त्वा योत्स्यन्ते तव वैरिभिः ॥ ३.२५३.११ ॥
भीष्म, द्रोण, कृप इत्यादींमध्ये इतर असुर प्रवेश करतील; त्यांनी आविष्ट होऊन करुणा सोडून ते तुझ्या शत्रूंशी युद्ध करतील.
3.253.12
नैव पुत्रान्न च भ्रातॄन्न पितॄन्न च बान्धवान् ।
नैव शिष्यान्न च ज्ञातीन्न बालान्त्यविरान्न च।
युधि संप्रहरिष्यन्तो मोक्ष्यन्ति कुरुसत्तम ॥ ३.२५३.१२ ॥
पुत्र, भाऊ, पिता, बांधव, शिष्य, ज्ञाती, बालक किंवा वृद्ध कोणालाही ते सोडणार नाहीत; युद्धात प्रहार करताना, हे कुरुश्रेष्ठा.
3.253.13
निःस्नेहा दानवाविष्टाः समाक्रान्तेऽन्तरात्मनि ।
प्रहरिष्यन्ति बन्धुभ्यः स्नेहमुत्सृज्य दूरतः ॥ ३.२५३.१३ ॥
दानवांनी पछाडलेले, अंतरात्मा व्यापला गेल्यावर, स्नेहरहित होऊन दुरूनच स्नेह सोडून बंधूंवर प्रहार करतील.
3.253.14
हृष्टाः पुरुषशार्दूलाः कलुषीकृतमानसाः ।
अनभिज्ञातमूलाश्च दैवाच्च विधिनिर्मितात्।
व्याभाषमाणाश्चान्योन्यं न मे जीवन्विमोक्ष्यसे ॥ ३.२५३.१४ ॥
आनंदित, पुरुषांमधील व्याघ्र, कलुषित मनाचे, मूळ न जाणणारे, दैव आणि विधीने घडवलेले, एकमेकांशी बोलणारे—माझ्या हातून जिवंत तू सुटणार नाहीस.
3.253.15
सर्वे शस्त्रास्त्रमोक्षेण पौरुषे समवस्थिताः ।
श्लाघमानाः कुरुश्रेष्ठ करिष्यन्ति जनक्षयम् ॥ ३.२५३.१५ ॥
सर्वजण शस्त्रास्त्रांचा मोक्ष करून, पौरुषात स्थिर राहून, बढाया मारत, हे कुरुश्रेष्ठा, जनक्षय घडवतील.
3.253.16
तेपि पञ्च महात्मानः प्रतियोत्सन्ति पाण्डवाः ।
वधं चैषां करिष्यन्ति दैवयुक्ता महाबलाः ॥ ३.२५३.१६ ॥
ते पाच महात्मे पांडवही प्रतिकार करतील; दैवयुक्त महाबलवान त्यांचा वध करतील.
3.253.17
दैत्यरक्षोगणाश्चैव संभूताः क्षत्रयोनिषु ।
योत्स्यन्ति युधि विक्रम्य शत्रुभिस्तव पार्थिव ॥ ३.२५३.१७ ॥
दैत्य आणि राक्षसगण क्षत्रिय योनींमध्ये जन्मून, युद्धात पराक्रमाने, हे राजा, तुझ्या शत्रूंशी लढतील.
3.253.18
गदाभिर्मुसलैः शूलैः शस्त्रैरुच्चावचैस्तथा ।
प्रहरिष्यनति ते वीरास्तवारिषु महाबलाः ॥ ३.२५३.१८ ॥
गदा, मुसळ, शूळ आणि विविध शस्त्रांनी ते महाबलवान वीर तुझ्या शत्रूंवर प्रहार करतील.
3.253.19
यच्च तेऽन्तर्गतं वीर भयमर्जुनसंभवम् ।
तत्रापि विहितोऽस्माभिर्वधोपायोऽर्जुनस्य वै ॥ ३.२५३.१९ ॥
हे वीरा, तुझ्या मनात अर्जुनामुळे निर्माण झालेली भीती आहे; तिच्यावरही आम्ही अर्जुनवधाचा उपाय योजला आहे.
3.253.20
हतस्य नरकस्यात्मा कर्णमूर्तिमुपाश्रितः ।
तद्वैरं संस्मरन्वीर योत्स्यते केशवार्जुनौ ॥ ३.२५३.२० ॥
मारल गेलेल्या नरकाचा आत्मा कर्णाचे रूप धारण करून आहे; हे वीरा, ते वैर स्मरून तो केशव आणि अर्जुन यांच्याशी युद्ध करील.
3.253.21
स ते विक्रमशौण्डीरो रणे पार्थं विजेष्यति ।
कर्णः प्रहरतांश्रेष्ठः सर्वांश्चारीन्महारथः ॥ ३.२५३.२१ ॥
तुझा पराक्रमी कर्ण, योद्ध्यांमध्ये श्रेष्ठ आणि महारथी, युद्धात पार्थाला आणि सर्व शत्रूंना जिंकेल.
3.253.22
ज्ञात्वैतच्छद्मना वज्री रक्षार्थं सव्यसाचिनः ।
कुण्डले कवचं चैव कर्णस्यापहरिष्यति ॥ ३.२५३.२२ ॥
हे जाणून वज्रधारी इंद्र सव्यसाची अर्जुनाच्या रक्षणासाठी कपटाने कर्णाची कुंडले आणि कवच हरण करील.
3.253.23
तस्मादस्माभिरप्यत्र दैत्याः शतसहस्रशः ।
नियुक्ता राक्षसाश्चैव ये ते संशप्तका इति।
प्रख्यातास्तेऽर्जुनं वीरं युधि हिंस्यन्ति मा शुचः ॥ ३.२५३.२३ ॥
म्हणून आम्हीही येथे लाखो दैत्य आणि राक्षसांची नियुक्ती केली आहे; संशप्तक म्हणून प्रसिद्ध असलेले ते युद्धात वीर अर्जुनाचा वध करतील; शोक करू नकोस.
3.253.24
असपत्ना त्वया हीयं भोक्तव्या वसुधा नृप ।
मा विषादं गमस्तस्मान्नैतत्त्वय्युपपद्यते ॥ ३.२५३.२४ ॥
हे राजा, तुला ही पृथ्वी शत्रूविना भोगायची आहे; म्हणून विषादात पडू नकोस; ते तुला शोभत नाही.
3.253.25
विनष्टे त्वयि चास्माकं पक्षो हीयेत कौरव ।
गच्छ वीर न ते बुद्धिरन्या कार्या कथंचन।
त्वमस्माकं गतिर्नित्यं देवतानां च पाण्डवाः ॥ ३.२५३.२५ ॥
तू नष्ट झालास तर आमचा पक्षही क्षीण होईल, हे कौरवा. हे वीरा, जा; तुझी बुद्धी कोणत्याही प्रकारे वेगळी होऊ नये. तूच सदैव आमचा आधार आहेस, देवांचाही.
3.253.26
एवमुक्त्वा परिष्वज्य दैत्यास्तं राजकुञ्जरम् ।
समाश्वास्य च दुर्धर्षं पुत्रवद्दानवर्षभाः ॥ ३.२५३.२६ ॥
असे बोलून त्या राजगजेंद्राला आलिंगन देऊन, त्या दुर्धर्षाला पुत्राप्रमाणे दानवश्रेष्ठांनी धीर दिला.
3.253.27
स्थिरां कृत्वा बुद्धिमस्य प्रियाण्युक्त्वा च भारत ।
गम्यतामित्यनुज्ञाय जयमाप्नुहि चेत्यथ ॥ ३.२५३.२७ ॥
त्याची बुद्धी स्थिर करून, प्रिय शब्द बोलून, हे भारता, 'जा' अशी अनुज्ञा देऊन, 'विजय मिळव' असे म्हणाले.
3.253.28
तैर्विसृष्टं महाबाहुं कृत्या सैवानयत्पुरः ।
तमेव देशं यत्रासौ तदा प्रायमुपाविशत् ॥ ३.२५३.२८ ॥
त्यांनी पाठवलेल्या त्या महाबाहूला कृत्येने पुढे नेले आणि तो तेव्हा प्रायोपवेशनाला बसला होता त्याच ठिकाणी पोहोचवले.
3.253.29
प्रतिनिक्षिप्यतं वीरं कृत्या समभिपूज्य च ।
अनुज्ञाता च राज्ञा सा तत्रैवान्तरधीयत ॥ ३.२५३.२९ ॥
वीराला तिथेच ठेवून, त्याचा सन्मान करून, राजाची अनुज्ञा घेऊन, ती कृत्या तेथेच अंतर्धान पावली.
3.253.30
गतायामथ तस्यां तु राजा दुर्योधनस्तदा ।
स्वप्नभूतमिदं सर्वमचिन्तयत भारत ॥ ३.२५३.३० ॥
ती गेल्यावर राजा दुर्योधनाने, हे भारता, हे सर्व स्वप्नासारखे आहे असा विचार केला.
3.253.31
संमृश्य तानि वाक्यानि दानवोक्तानि दुर्मतेः ।
विजेष्यामि रणे पाण्डूनिति चास्याभवनमतिः ॥ ३.२५३.३१ ॥
दानवाने सांगितलेल्या त्या शब्दांचा विचार करून दुर्मती दुर्योधनाच्या मनात निश्चय झाला की रणात पांडवांना जिंकीन.
3.253.32
कर्णं संशप्तकांश्चैव पार्थस्यामित्रघातिनः ।
अमन्यत वधे युक्तान्समर्थांश्च सुयोधनः ॥ ३.२५३.३२ ॥
सुयोधनाने कर्ण आणि पार्थाचे शत्रुघातक संशप्तक यांना वध करण्यास योग्य व समर्थ मानले.
3.253.33
एवमाशा दृढा तस् धार्तराष्ट्रस् दुर्मतेः ।
विनिर्जये पाण्डवानामभवद्भरतर्षभ ॥ ३.२५३.३३ ॥
हे भरतश्रेष्ठा! अशा प्रकारे दुर्मती धृतराष्ट्रपुत्राची पांडवांना जिंकण्याची आशा दृढ झाली.
3.253.34
कर्णोऽप्याविष्टचित्तात्मा नरकस्यान्तरात्मना ।
अर्जुनस्य वधे क्रूरां करोति स्म तदा मतिम् ॥ ३.२५३.३४ ॥
नरकाच्या अंतरात्म्याने ज्याचे मन व आत्मा व्यापले होते, तो कर्णही तेव्हा अर्जुनाच्या वधाचा क्रूर विचार करू लागला.
3.253.35
संशप्तकाश्च ते वीरा राक्षसाविष्टचेतसः ।
रजस्तमोभ्यामाक्रान्ताः फाल्गुनस्य वधैषिणः ॥ ३.२५३.३५ ॥
राक्षसांनी व्यापलेली मने असलेले ते संशप्तक वीर रजोगुण व तमोगुणाने ग्रासलेले होऊन फाल्गुनाच्या वधाची इच्छा करू लागले.
3.253.36
भीष्मद्रोणकृपाद्याश्च दानवाक्रान्तचेतसः ।
न तथा पाण्डुपुत्राणां स्नेहवन्तोऽभवंस्तदा ॥ ३.२५३.३६ ॥
भीष्म, द्रोण, कृप इत्यादीही, दानवांनी ग्रासलेली मने असलेले, तेव्हा पांडुपुत्रांवर तितके स्नेहशील राहिले नाहीत.
3.253.37
न चाचचक्षे कस्मैचिदेतद्राजा सुयोधनः ।
कृत्ययाऽऽनाय्यकथितं यदस्य निशि दानवैः ॥ ३.२५३.३७ ॥
राजा सुयोधनाने हे कुणालाही सांगितले नाही; रात्री दानवांनी आनाय्य विधीद्वारे कृत्या प्रयुक्त केली होती.
3.253.38
दुर्योधनं निशन्ते च कर्णो वैकर्तनोऽब्रवीत् ।
स्मयन्निवाञ्जलिं कृत्वा पार्थिवं हेतुमद्वचः ॥ ३.२५३.३८ ॥
रात्रीच्या अखेरीस वैकर्तन कर्णाने हसत, अंजली जोडून राजा दुर्योधनाला युक्तियुक्त शब्द सांगितले.
3.253.39
न मृतो जयते शत्रूञ्जीवन्भद्राणि पश्यति ।
मृतस्य भद्राणि कुतः कौरवेय कुतो जयः ॥ ३.२५३.३९ ॥
मृत माणूस शत्रूंना जिंकत नाही; जिवंतच कल्याण पाहतो. हे कौरवा, मृताला कल्याण कुठले, विजय कुठला?
3.253.40
न कालाऽद्य विषादस्य भयस्य मरणस्य वा ।
परिष्वज्याब्रवीच्चैवनं भुजाभ्यां स महाभुजः ॥ ३.२५३.४० ॥
आता खेद, भय किंवा मरणाची वेळ नाही. असे बोलून त्या महाबाहूने त्याला दोन्ही बाहूंनी आलिंगन दिले.
3.253.41
उत्तिष्ठ राजन्किं शेषे कस्माच्छोचसि शत्रुहन् ।
शत्रून्प्रताप्य वीर्येण स कथं मर्तुमर्हसि ॥ ३.२५३.४१ ॥
उठ राजा! का पडला आहेस? हे शत्रुहंता, का शोक करतोस? पराक्रमाने शत्रूंना तापवणारा तू मरणास कसा पात्र आहेस?
3.253.42
अथवा ते भयं जातं दृष्ट्वाऽर्जुनपराक्रमम् ।
सत्यंते प्रतिजानामि वधिष्यामि रणेऽर्जुनम् ॥ ३.२५३.४२ ॥
किंवा अर्जुनाचा पराक्रम पाहून तुला भय वाटले आहे का? मी तुला सत्य प्रतिज्ञा करतो: युद्धात मी अर्जुनाला ठार करीन.
3.253.43
गते त्रयोदशे वर्षे सत्येनायुधमालभे ।
आनयिष्याम्यहं पार्तान्वशं तव जनाधिप ॥ ३.२५३.४३ ॥
तेरा वर्षे संपल्यावर सत्याची शपथ घेऊन मी शस्त्राला स्पर्श करतो. हे जनाधिपा, मी पांडवांना तुझ्या ताब्यात आणीन.
3.253.44
एवमुक्तस्तु कर्णेन दैत्यानां वचनात्तथा ।
प्रणिपातेन चाप्येषामुदतिष्ठत्सुयोधनः ॥ ३.२५३.४४ ॥
कर्णाने असे सांगितल्यावर, दैत्यांच्या वचनानुसार आणि त्यांना नमस्कार करून सुयोधन उभा राहिला.
3.253.45
दैत्यानां तद्वचः श्रुत्वा हृदि कृत्वा स्थिरां मतिम् ।
ततो मनुजशार्दूलो योजयामास वाहिनीम्।
रथनागाश्वफलिलां पदातिजनसंकुलाम् ॥ ३.२५३.४५ ॥
दैत्यांचे ते वचन ऐकून, मनात स्थिर निश्चय करून, मग नरश्रेष्ठ त्याने रथ, हत्ती, घोडे आणि पायदळाने भरलेले सैन्य सज्ज केले.
3.253.46
गङ्गौघप्रतिमा चास्य प्रयाणे शुशुभे चमूः ॥ ३.२५३.४६ ॥
गंगेच्या प्रवाहासारखे त्याचे सैन्य प्रयाणात शोभून दिसले.
3.253.47
श्वेतच्छत्रैः पताकाभिश्चामरैश्च सुपाण्डुरैः ।
रथैर्नागैः पदातैश्च शुशुभेऽतीव संकुला ॥ ३.२५३.४७ ॥
पांढरी छत्रे, पताका आणि अत्यंत शुभ्र चामरे, रथ, हत्ती व पायदळ यांनी ते सैन्य अत्यंत गजबजून शोभून दिसले.
3.253.48
व्यपेताभ्रघने काले द्यौरिवासीत्तु शारदी ।
हंसपङ्क्तिसमाकीर्णा भ्रमत्सारसशोभिता ॥ ३.२५३.४८ ॥
दाट ढग निघून गेलेल्या काळातील शरद् ऋतूच्या आकाशासारखे ते होते, हंसांच्या रांगांनी व्याप्त आणि फिरणाऱ्या सारसांनी शोभित.
3.253.49
जयाशीर्भिर्द्विजेन्द्रैः स स्तूयमानोऽधिराजवत् ।
गृह्णन्नञ्जलिमालाश्च धार्तराष्ट्रो जनाधिपः ॥ ३.२५३.४९ ॥
विजयाशीर्वादांनी श्रेष्ठ द्विजांकडून स्तुती केला जात, सम्राटासारखा अंजलिमाळा स्वीकारत धृतराष्ट्राचा पुत्र जनाधिप निघाला.
3.253.50
सुयोधनो ययावग्रे श्रिया परमया ज्वलम् ।
कर्णेन सार्धं राजेन्द्र सौबलेन च देविना ॥ ३.२५३.५० ॥
हे राजेंद्रा, परम तेजाने झळकणारा सुयोधन कर्ण आणि सौबल (शकुनी) यांच्यासह, त्या द्यूतप्रिय व्यक्तीसह पुढे गेला.
3.253.51
दुःशासनादयश्चास्य भ्रातरः सर्व एव ते ।
भूरिश्रवाः सोमदत्तो माराजश्च बाह्लिकः ॥ ३.२५३.५१ ॥
दुःशासन इत्यादी त्याचे सर्व भाऊ, आणि भूरिश्रवा, सोमदत्त, मा-राज (पाठ अनिश्चित) व बाह्लिक.
3.253.52
रथैर्नानाविधाकारैर्हयैर्गजवरैस्तथा ।
प्रयान्तं नृपसिंहं तमनुजग्मुः कुरूद्वहाः ॥ ३.२५३.५२ ॥
विविध आकारांचे रथ, घोडे व श्रेष्ठ हत्तींसह निघालेल्या त्या नृपसिंहामागे कुरुश्रेष्ठ चालले.
3.253.53
प्रहृष्टमनसः सर्वे दुर्योधनपुरोगमाः ।
कालेनाल्पेन राजेन्द्र स्वपुरं विविशुस्तदा ॥ ३.२५३.५३ ॥
हर्षित मनाने दुर्योधनाला पुढे करून सर्वजण, हे राजेंद्रा, थोड्याच वेळात तेव्हा आपल्या नगरात प्रवेशले.