મહાભારત · અધ્યાય 3.258
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.258.1
प्रविशन्तं महाराज सूतास्तुष्टुवुरच्युतम् ।
जनाश्चापि महेष्वासं तुष्टुवू राजसत्तमम् ॥ ३.२५८.१ ॥
હે મહારાજ, પ્રવેશ કરતા અચ્યુતની સૂતોએ સ્તુતિ કરી; અને લોકોએ પણ મહાન ધનુર્ધર, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ તે રાજાની સ્તુતિ કરી.
3.258.2
लाजैश्चन्दनचूर्णैश्च विकीर्य च जनास्ततः ।
ऊटुर्दिष्ट्या नृपाविघ्नः समाप्तोयं क्रतुस्तव ॥ ३.२५८.२ ॥
લાજા અને ચંદનચૂર્ણ વેરીને પછી લોકોએ કહ્યું, 'હે નૃપ, સદ્ભાગ્યે તમારો આ યજ્ઞ નિર્વિઘ્ને સમાપ્ત થયો.'
3.258.3
अपरे त्वब्रुवंस्तत्रवादिकास्तं महीपतिम् ।
यौधिष्ठिरस्य यज्ञस्य न समो ह्येष ते क्रतुः ॥ ३.२५८.३ ॥
પરંતુ ત્યાંના કેટલાક વાદીઓએ તે મહીપતિને કહ્યું, 'યુધિષ્ઠિરના યજ્ઞ સમાન તમારો આ યજ્ઞ નથી.'
3.258.4
नैव तस्य क्रतोरेष कलामर्हति षोडशीम् ।
एवं तत्राब्रुवन्केचिद्वातिकास्तं जनेश्वरम् ॥ ३.२५८.४ ॥
આ તે યજ્ઞના સોળમા અંશને પણ યોગ્ય નથી.' એ પ્રમાણે ત્યાં કેટલાક નિંદકોએ તે જનેશ્વરને કહ્યું.
3.258.5
सुहृदस्त्वब्रुवंस्तत्र अति सर्वानयं क्रतुः ।
प्रवर्तितो ह्ययं राज्ञा धार्तराष्ट्रेण धीमता ॥ ३.२५८.५ ॥
પરંતુ ત્યાંના સુહૃદોએ કહ્યું, 'આ યજ્ઞ બધાને વટાવી ગયો છે; કારણ કે બુદ્ધિમાન ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર રાજાએ તેનું પ્રવર્તન કર્યું છે.'
3.258.6
ययातिर्नहुषश्चापि मान्धाता भरतस्तथा ।
क्रतुमेनं समाहृत्य पूताः सर्वे दिवं गताः ॥ ३.२५८.६ ॥
યયાતિ, નહુષ, માંધાતા અને ભરતે પણ આ યજ્ઞ કરીને, બધા પવિત્ર થઈને સ્વર્ગે ગયા.
3.258.7
एता वाचः शुभाः शृण्वन्सुहृदां भरतर्षभ ।
प्रविवेश पुरं हृष्टः स्ववेश्म च नराधिपः ॥ ३.२५८.७ ॥
મિત્રોના આ શુભ વચનો સાંભળીને, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, રાજા હર્ષિત થઈ નગરમાં અને પોતાના મહેલમાં પ્રવેશ્યા.
3.258.8
अभिवाद्य ततः पादान्मतापित्रोर्विशांपते ।
भीष्मद्रोणकृपादीनां विदुरस्य च धीमतः ॥ ३.२५८.८ ॥
પછી, હે પ્રજાધિપ, માતાપિતાના ચરણોમાં, ભીષ્મ-દ્રોણ-કૃપ આદિના તથા બુદ્ધિમાન વિદુરના ચરણોમાં પ્રણામ કરીને.
3.258.9
अभिवादितः कनीयोभिर्भ्रातृभिर्भ्रातृनन्दनः ।
निषसादासने मुख्ये भ्रातृभिः परिवारितः ॥ ३.२५८.९ ॥
નાના ભાઈઓ વડે અભિવાદિત થઈ, ભાઈઓથી ઘેરાયેલા તેઓ શ્રેષ્ઠ આસન પર બેઠા.
3.258.10
तमुत्थाय महाराजं सूतपुत्रोऽब्रवीद्वचः ।
दिष्ट्या ते भरतश्रेष्ठ समाप्तोऽयं महाक्रतुः ॥ ३.२५८.१० ॥
તે મહારાજ ઊભા થતાં સૂતપુત્ર બોલ્યો: હે ભરતશ્રેષ્ઠ, સદ્ભાગ્યે તમારો આ મહાયજ્ઞ સમાપ્ત થયો છે.
3.258.11
हतेषु युधि पार्थेषु राजसूये तथा त्वया ।
आहृतेऽहं नरश्रेष्ठ त्वां सभाजयिता पुनः ॥ ३.२५८.११ ॥
યુદ્ધમાં પૃથાના પુત્રો હણાયા ત્યારે, અને રાજસૂયમાં તમે તેમને લાવ્યા ત્યારે, હે નરશ્રેષ્ઠ, હું ફરી તમારું સન્માન કરીશ.
3.258.12
तमब्रवीन्महाराजो धार्तराष्ट्रो महायशाः। ॥ ३.२५८.१२ ॥
તેને મહાયશસ્વી મહારાજ, ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર બોલ્યો.
3.258.13
सत्यमेतत्त्वयोक्तं हि पाण्डवेषु दुरात्मसु ।
निहतेषु नरश्रेष्ठ प्राप्ते चापि महाक्रतौ।
राजसूये पुनर्वीर त्वमेवं वर्धयिष्यसि ॥ ३.२५८.१३ ॥
પાંડવો અને તે દુરાત્માઓ વિશે તેં જે કહ્યું તે સત્ય છે; હે નરશ્રેષ્ઠ, તેઓ હણાયા પછી અને મહાયજ્ઞ રાજસૂય પ્રાપ્ત થતાં, હે વીર, તું જ તેને ફરી વધારીશ.
3.258.14
एवमुक्त्वा महाराज कर्णमाश्लिष्य भारत ।
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं चिन्तयामास कौरवः ॥ ३.२५८.१४ ॥
હે મહારાજ, ભારત, એમ કહીને કૌરવે કર્ણને આલિંગન આપ્યું અને યજ્ઞશ્રેષ્ઠ રાજસૂયનો વિચાર કરવા લાગ્યો.
3.258.15
सोऽब्रवीत्कौरवांश्चापि पार्श्वस्थान्नृपसत्तमः ।
राधेयसौबलादीन्वै धार्तराष्ट्रो महीपतिः ॥ ३.२५८.१५ ॥
તે નૃપશ્રેષ્ઠ, ભૂપતિ ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રે પાસે ઊભેલા કૌરવોને અને રાધેય, સૌબલ આદિને પણ કહ્યું.
3.258.16
कदा तु तं क्रतुवरं राजसूयं महाधनम् ।
निहत्य पाण्डवान्सर्वानाहरिष्यामि कौरवाः ॥ ३.२५८.१६ ॥
હે કૌરવો, સર્વ પાંડવોને હણીને તે શ્રેષ્ઠ, મહાધનવાળો રાજસૂય યજ્ઞ હું ક્યારે લાવીશ?
3.258.17
तमब्रवीत्तदा कर्णः शृणु मे राजकुञ्जर ।
पादौ न धावये तावद्यावन्न निहतोऽर्जुनः ॥ ३.२५८.१७ ॥
ત્યારે કર્ણે તેને કહ્યું: હે રાજકુંજર, મારું સાંભળો; અર્જુન હણાય ત્યાં સુધી હું મારા પગ નહીં ધોઉં.
3.258.18
कीलालजं न खादेयं करिष्ये चासुरव्रतम् ।
नास्तीति नैव वक्ष्यामि याचितो येन केचनित् ॥ ३.२५८.१८ ॥
જળમાં જન્મેલો આહાર હું નહીં ખાઉં; અસુરવ્રત આચરીશ; કોઈ કંઈ માગશે તો હું 'નથી' એમ ક્યારેય નહીં કહું.
3.258.19
अथोत्क्रुष्टं महेष्वासैर्धार्तराष्ट्रैर्महारथैः ।
प्रतिज्ञाते फल्गुनस्य वधे कर्णेन संयुगे ॥ ३.२५८.१९ ॥
ત્યારે મહાધનુર્ધર ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો અને મહારથીઓએ ઊંચા અવાજે હર્ષનાદ કર્યો, જ્યારે કર્ણે યુદ્ધમાં ફાલ્ગુન (અર્જુન)ના વધની પ્રતિજ્ઞા કરી.
3.258.20
विजितांश्चाप्यमन्यन्त पाण्डवान्धृतराष्ट्रजाः ।
तदा प्रतिज्ञामारुह्य सूतपुत्रेण भाषिते ॥ ३.२५८.२० ॥
ત્યારે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોએ સૂતપુત્ર (કર્ણ)ની કહેલી પ્રતિજ્ઞા પર ભરોસો રાખીને પાંડવોને જીતાયેલા માન્યા.
3.258.21
दूर्योधनोऽपि राजेन्द्र विसृज्यनरपुङ्गवान् ।
प्रविवेश गृहंश्रीमान्यथा चैत्ररथं प्रभुः ॥ ३.२५८.२१ ॥
હે રાજેન્દ્ર, દુર્યોધન પણ શ્રેષ્ઠ વીરોને વિદાય આપીને, ચૈત્રરથ વનમાં પ્રવેશતા પ્રભુ (કુબેર)ની જેમ પોતાના તેજસ્વી ભવનમાં પ્રવેશ્યો.
3.258.22
तेऽपिसर्वे महेष्वासा जग्मुर्वेश्मानि भारत ।
स्वानिस्वनि महाराज भीष्मद्रोणादयो नृपा ॥ ३.२५८.२२ ॥
હે ભારત, હે મહારાજ, તે બધા મહાધનુર્ધર રાજાઓ — ભીષ્મ, દ્રોણ વગેરે — પોતપોતાના ભવનોમાં ગયા.
3.258.23
पाण्डवाश्च महेष्वासा दूतवाक्यप्रचोदिताः ।
चिन्तयन्तस्तमेवार्थं नालभन्त सुखं क्वचित् ॥ ३.२५८.२३ ॥
દૂતના શબ્દોથી પ્રેરાયેલા મહાધનુર્ધર પાંડવો, તે જ વિષયનો વિચાર કરતા, ક્યાંય સુખ પામ્યા નહીં.
3.258.24
भूयश्च चारै राजेन्द्र प्रवृत्तिरुपपादिता ।
प्रतिज्ञा सूतपुतर्स्य विजयस्य वधं प्रति ॥ ३.२५८.२४ ॥
હે રાજેન્દ્ર, અને ફરી ગુપ્તચરો દ્વારા સૂતપુત્રની વિજય (અર્જુન)ના વધની પ્રતિજ્ઞાના સમાચાર પહોંચાડવામાં આવ્યા.
3.258.25
एतच्छ्रुत्वा धर्मसुतः समुद्विग्नो नराधिप ।
अधोमुखश्चिरं तस्थौ किं कार्यमिति चिन्तयन् ॥ ३.२५८.२५ ॥
આ સાંભળીને ધર્મપુત્ર, હે નરાધિપ, અત્યંત ઉદ્વિગ્ન થઈ મુખ નીચું કરીને લાંબા સમય સુધી ઊભા રહ્યા, 'હવે શું કરવું?' એમ વિચારતા.
3.258.26
अभेद्यकवचं मत्वा कर्णमद्भुतविक्रमम् ।
अनुस्मरंश् संक्लेशान्न शान्तिमुपजग्मिवान् ॥ ३.२५८.२६ ॥
અભેદ્ય કવચવાળા, અદ્ભુત પરાક્રમી કર્ણને ગણીને, એ ક્લેશોને વારંવાર સ્મરીને તેમને શાંતિ મળી નહીં.
3.258.27
तस्य चिन्तापरीतस्य बुद्धिर्जज्ञे महात्मनः ।
बहुव्यालमृगाकीर्णं त्यक्तुं द्वैतवनं वनम् ॥ ३.२५८.२७ ॥
ચિંતાથી ઘેરાયેલા એ મહાત્માના મનમાં સર્પો અને મૃગોથી ભરેલું દ્વૈતવન છોડવાનો નિશ્ચય થયો.
3.258.28
धार्तराष्ट्रोऽपि नृपतिः प्रशशास वसुंधराम् ।
भ्रातृभिः सहितो वीरैर्भीष्मद्रोणकृपैस्तथा ॥ ३.२५८.२८ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર રાજા પણ પોતાના વીર ભાઈઓ સાથે, તેમજ ભીષ્મ, દ્રોણ અને કૃપ સાથે પૃથ્વી પર શાસન કરતો હતો.
3.258.29
संगम्य सूतपुत्रेण कर्णेनाहवशोभिना ।
सततं प्रीयमाणो वै देविना सौबलेन च ॥ ३.२५८.२९ ॥
યુદ્ધમાં શોભતા સૂતપુત્ર કર્ણ સાથે મળીને, અને સૌબલ સાથે, સદા પ્રસન્ન રહીને—
3.258.30
दुर्योधनः प्रिये नित्यं वर्तमानो महीभृताम् ।
पूजयामास विप्रेन्द्रान्क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ॥ ३.२५८.३० ॥
દુર્યોધન રાજાઓ વચ્ચે સદા પ્રિય વિષયોમાં રમતો, પુષ્કળ દક્ષિણાવાળા યજ્ઞો વડે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોનો સત્કાર કરતો.
3.258.31
भ्रातॄणां च प्रियं राजन्स चकार परंतपः ।
निश्चित्य मनसा वीरो दत्तभुक्तफलं धनम् ॥ ३.२५८.३१ ॥
હે રાજન્! શત્રુઓને તપાવનાર એ વીરે મનમાં નિશ્ચય કરીને ભાઈઓનું પ્રિય કર્યું. આપેલું અને ભોગવેલું એ જ ધનનું ફળ છે.