महाभारत · अध्याय 3.258
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.258.1
प्रविशन्तं महाराज सूतास्तुष्टुवुरच्युतम् ।
जनाश्चापि महेष्वासं तुष्टुवू राजसत्तमम् ॥ ३.२५८.१ ॥
हे महाराज, प्रवेश करणाऱ्या अच्युताची सूतांनी स्तुती केली; आणि लोकांनीही त्या महान धनुर्धर, राजश्रेष्ठ राजाची स्तुती केली.
3.258.2
लाजैश्चन्दनचूर्णैश्च विकीर्य च जनास्ततः ।
ऊटुर्दिष्ट्या नृपाविघ्नः समाप्तोयं क्रतुस्तव ॥ ३.२५८.२ ॥
लाह्या आणि चंदनचूर्ण उधळून मग लोक म्हणाले, 'हे राजा, सुदैवाने तुझा हा यज्ञ निर्विघ्नपणे पूर्ण झाला.'
3.258.3
अपरे त्वब्रुवंस्तत्रवादिकास्तं महीपतिम् ।
यौधिष्ठिरस्य यज्ञस्य न समो ह्येष ते क्रतुः ॥ ३.२५८.३ ॥
परंतु तेथील काही वादकांनी त्या महीपतीला म्हटले, 'युधिष्ठिराच्या यज्ञाशी तुझा हा यज्ञ बरोबरीचा नाही.'
3.258.4
नैव तस्य क्रतोरेष कलामर्हति षोडशीम् ।
एवं तत्राब्रुवन्केचिद्वातिकास्तं जनेश्वरम् ॥ ३.२५८.४ ॥
हा त्या यज्ञाच्या सोळाव्या अंशाच्याही योग्यतेचा नाही.' असे तेथे काही निंदकांनी त्या जनेश्वराला म्हटले.
3.258.5
सुहृदस्त्वब्रुवंस्तत्र अति सर्वानयं क्रतुः ।
प्रवर्तितो ह्ययं राज्ञा धार्तराष्ट्रेण धीमता ॥ ३.२५८.५ ॥
परंतु तेथील सुहृद म्हणाले, 'हा यज्ञ सर्वांना मागे टाकणारा आहे; कारण बुद्धिमान धृतराष्ट्रपुत्र राजाने याचे प्रवर्तन केले आहे.'
3.258.6
ययातिर्नहुषश्चापि मान्धाता भरतस्तथा ।
क्रतुमेनं समाहृत्य पूताः सर्वे दिवं गताः ॥ ३.२५८.६ ॥
ययाती, नहुष, मांधाता आणि भरत यांनीही हा यज्ञ करून, सर्व पवित्र होऊन स्वर्गाला गेले.
3.258.7
एता वाचः शुभाः शृण्वन्सुहृदां भरतर्षभ ।
प्रविवेश पुरं हृष्टः स्ववेश्म च नराधिपः ॥ ३.२५८.७ ॥
मित्रांचे हे शुभ शब्द ऐकून, हे भरतवृषभा, राजा हर्षित होऊन नगरात आणि आपल्या महालात प्रविष्ट झाला.
3.258.8
अभिवाद्य ततः पादान्मतापित्रोर्विशांपते ।
भीष्मद्रोणकृपादीनां विदुरस्य च धीमतः ॥ ३.२५८.८ ॥
मग, हे प्रजाधिपा, मातापित्यांच्या चरणांना, भीष्म-द्रोण-कृप आदींच्या आणि बुद्धिमान विदुराच्या चरणांना वंदन करून.
3.258.9
अभिवादितः कनीयोभिर्भ्रातृभिर्भ्रातृनन्दनः ।
निषसादासने मुख्ये भ्रातृभिः परिवारितः ॥ ३.२५८.९ ॥
धाकट्या बंधूंनी वंदिलेला, बंधूंनी वेढलेला तो श्रेष्ठ आसनावर बसला.
3.258.10
तमुत्थाय महाराजं सूतपुत्रोऽब्रवीद्वचः ।
दिष्ट्या ते भरतश्रेष्ठ समाप्तोऽयं महाक्रतुः ॥ ३.२५८.१० ॥
त्या महाराजांनी उठल्यावर सूतपुत्र म्हणाला: हे भरतश्रेष्ठा, सुदैवाने तुझा हा महायज्ञ समाप्त झाला आहे.
3.258.11
हतेषु युधि पार्थेषु राजसूये तथा त्वया ।
आहृतेऽहं नरश्रेष्ठ त्वां सभाजयिता पुनः ॥ ३.२५८.११ ॥
युद्धात पृथेचे पुत्र मारले गेल्यावर आणि राजसूयात तू त्यांना आणल्यावर, हे नरश्रेष्ठा, मी पुन्हा तुझा सन्मान करीन.
3.258.12
तमब्रवीन्महाराजो धार्तराष्ट्रो महायशाः। ॥ ३.२५८.१२ ॥
त्याला महायशस्वी महाराज, धृतराष्ट्राचा पुत्र म्हणाला.
3.258.13
सत्यमेतत्त्वयोक्तं हि पाण्डवेषु दुरात्मसु ।
निहतेषु नरश्रेष्ठ प्राप्ते चापि महाक्रतौ।
राजसूये पुनर्वीर त्वमेवं वर्धयिष्यसि ॥ ३.२५८.१३ ॥
पाण्डवांविषयी आणि त्या दुरात्म्यांविषयी तू जे सांगितलेस ते खरे आहे; हे नरश्रेष्ठा, ते मारले गेल्यावर आणि महायज्ञ राजसूय प्राप्त झाल्यावर, हे वीरा, तूच ते पुन्हा वाढवशील.
3.258.14
एवमुक्त्वा महाराज कर्णमाश्लिष्य भारत ।
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं चिन्तयामास कौरवः ॥ ३.२५८.१४ ॥
हे महाराजा, भारता, असे बोलून कौरवाने कर्णाला आलिंगन दिले आणि यज्ञश्रेष्ठ राजसूयाचा विचार करू लागला.
3.258.15
सोऽब्रवीत्कौरवांश्चापि पार्श्वस्थान्नृपसत्तमः ।
राधेयसौबलादीन्वै धार्तराष्ट्रो महीपतिः ॥ ३.२५८.१५ ॥
त्या नृपश्रेष्ठ, पृथ्वीपती धृतराष्ट्रपुत्राने जवळ उभ्या असलेल्या कौरवांना आणि राधेय, सौबल आदींना सांगितले.
3.258.16
कदा तु तं क्रतुवरं राजसूयं महाधनम् ।
निहत्य पाण्डवान्सर्वानाहरिष्यामि कौरवाः ॥ ३.२५८.१६ ॥
हे कौरवांनो, सर्व पाण्डवांना मारून त्या श्रेष्ठ, महाधन राजसूय यज्ञाला मी कधी आणीन?
3.258.17
तमब्रवीत्तदा कर्णः शृणु मे राजकुञ्जर ।
पादौ न धावये तावद्यावन्न निहतोऽर्जुनः ॥ ३.२५८.१७ ॥
तेव्हा कर्ण त्याला म्हणाला: हे राजकुञ्जरा, माझे ऐका; अर्जुन मारला जाईपर्यंत मी माझे पाय धुणार नाही.
3.258.18
कीलालजं न खादेयं करिष्ये चासुरव्रतम् ।
नास्तीति नैव वक्ष्यामि याचितो येन केचनित् ॥ ३.२५८.१८ ॥
पाण्यात जन्मलेले अन्न मी खाणार नाही, असुरव्रत आचरीन; कोणी काही याचना केली तर 'नाही' असे मी कधीही म्हणणार नाही.
3.258.19
अथोत्क्रुष्टं महेष्वासैर्धार्तराष्ट्रैर्महारथैः ।
प्रतिज्ञाते फल्गुनस्य वधे कर्णेन संयुगे ॥ ३.२५८.१९ ॥
तेव्हा महाधनुर्धर धृतराष्ट्रपुत्र आणि महारथींनी मोठा जयघोष केला, जेव्हा कर्णाने युद्धात फाल्गुनाला (अर्जुनाला) मारण्याची प्रतिज्ञा केली.
3.258.20
विजितांश्चाप्यमन्यन्त पाण्डवान्धृतराष्ट्रजाः ।
तदा प्रतिज्ञामारुह्य सूतपुत्रेण भाषिते ॥ ३.२५८.२० ॥
तेव्हा धृतराष्ट्रपुत्रांनी, सूतपुत्र (कर्ण) बोललेल्या प्रतिज्ञेवर विश्वास ठेवून, पांडवांना जिंकल्यासारखेच मानले.
3.258.21
दूर्योधनोऽपि राजेन्द्र विसृज्यनरपुङ्गवान् ।
प्रविवेश गृहंश्रीमान्यथा चैत्ररथं प्रभुः ॥ ३.२५८.२१ ॥
हे राजेंद्रा, दुर्योधनानेही श्रेष्ठ वीरांना निरोप देऊन, चैत्ररथ वनात प्रवेश करणाऱ्या प्रभूप्रमाणे (कुबेराप्रमाणे) आपल्या तेजस्वी महालात प्रवेश केला.
3.258.22
तेऽपिसर्वे महेष्वासा जग्मुर्वेश्मानि भारत ।
स्वानिस्वनि महाराज भीष्मद्रोणादयो नृपा ॥ ३.२५८.२२ ॥
हे भारता, हे महाराजा, ते सर्व महाधनुर्धर राजे — भीष्म, द्रोण इत्यादी — आपापल्या निवासस्थानी निघून गेले.
3.258.23
पाण्डवाश्च महेष्वासा दूतवाक्यप्रचोदिताः ।
चिन्तयन्तस्तमेवार्थं नालभन्त सुखं क्वचित् ॥ ३.२५८.२३ ॥
दूताच्या शब्दांनी प्रेरित झालेल्या महाधनुर्धर पांडवांना त्याच विषयाचा विचार करताना कुठेही सुख लाभले नाही.
3.258.24
भूयश्च चारै राजेन्द्र प्रवृत्तिरुपपादिता ।
प्रतिज्ञा सूतपुतर्स्य विजयस्य वधं प्रति ॥ ३.२५८.२४ ॥
हे राजेंद्रा, आणि पुन्हा हेरांद्वारे सूतपुत्राची विजय (अर्जुन) मारण्याच्या प्रतिज्ञेची बातमी पोहोचवली गेली.
3.258.25
एतच्छ्रुत्वा धर्मसुतः समुद्विग्नो नराधिप ।
अधोमुखश्चिरं तस्थौ किं कार्यमिति चिन्तयन् ॥ ३.२५८.२५ ॥
हे ऐकून धर्मपुत्र, हे नराधिपा, अत्यंत उद्विग्न होऊन मान खाली घालून बराच वेळ उभा राहिला, 'आता काय करायचे?' असा विचार करीत.
3.258.26
अभेद्यकवचं मत्वा कर्णमद्भुतविक्रमम् ।
अनुस्मरंश् संक्लेशान्न शान्तिमुपजग्मिवान् ॥ ३.२५८.२६ ॥
अभेद्य कवच असलेला, अद्भुत पराक्रमी कर्णाचा विचार करून, त्या क्लेशांचे वारंवार स्मरण करीत त्याला शांती मिळाली नाही.
3.258.27
तस्य चिन्तापरीतस्य बुद्धिर्जज्ञे महात्मनः ।
बहुव्यालमृगाकीर्णं त्यक्तुं द्वैतवनं वनम् ॥ ३.२५८.२७ ॥
चिंतेने व्याप्त झालेल्या त्या महात्म्याच्या मनात साप व हिंस्र पशूंनी भरलेले द्वैतवन सोडण्याचा निश्चय झाला.
3.258.28
धार्तराष्ट्रोऽपि नृपतिः प्रशशास वसुंधराम् ।
भ्रातृभिः सहितो वीरैर्भीष्मद्रोणकृपैस्तथा ॥ ३.२५८.२८ ॥
धृतराष्ट्राचा पुत्र राजा आपल्या वीर बंधूंसह, तसेच भीष्म, द्रोण व कृप यांच्यासह पृथ्वीवर राज्य करीत होता.
3.258.29
संगम्य सूतपुत्रेण कर्णेनाहवशोभिना ।
सततं प्रीयमाणो वै देविना सौबलेन च ॥ ३.२५८.२९ ॥
युद्धात शोभणाऱ्या सूतपुत्र कर्णाशी मिळून व सौबलाच्या सहवासात सदैव आनंदित राहून—
3.258.30
दुर्योधनः प्रिये नित्यं वर्तमानो महीभृताम् ।
पूजयामास विप्रेन्द्रान्क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ॥ ३.२५८.३० ॥
दुर्योधन राजांमध्ये सदैव प्रिय विषयांत रमत असताना, भरपूर दक्षिणेच्या यज्ञांनी श्रेष्ठ ब्राह्मणांचा सत्कार करीत असे.
3.258.31
भ्रातॄणां च प्रियं राजन्स चकार परंतपः ।
निश्चित्य मनसा वीरो दत्तभुक्तफलं धनम् ॥ ३.२५८.३१ ॥
हे राजा! शत्रूंना तापविणाऱ्या त्या वीराने मनाशी निश्चय करून बंधूंचे प्रिय केले. दिलेले आणि उपभोगलेले हेच धनाचे फल होय.