มหาภารตะ · อัธยายะ 3.258
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.258.1
प्रविशन्तं महाराज सूतास्तुष्टुवुरच्युतम् ।
जनाश्चापि महेष्वासं तुष्टुवू राजसत्तमम् ॥ ३.२५८.१ ॥
มหาราชเอ๋ย เมื่อพระอัจยุตเสด็จเข้ามา พวกสูตะก็สรรเสริญพระองค์ และประชาชนก็สรรเสริญพระราชาผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ทรงธนูผู้เลิศกว่ากษัตริย์ทั้งปวง
3.258.2
लाजैश्चन्दनचूर्णैश्च विकीर्य च जनास्ततः ।
ऊटुर्दिष्ट्या नृपाविघ्नः समाप्तोयं क्रतुस्तव ॥ ३.२५८.२ ॥
แล้วประชาชนก็โปรยข้าวตอกและผงจันทน์ พลางกล่าวว่า ขอพระองค์โชคดี พิธียัญของพระองค์สำเร็จลุล่วงโดยไม่มีอุปสรรคเลย
3.258.3
अपरे त्वब्रुवंस्तत्रवादिकास्तं महीपतिम् ।
यौधिष्ठिरस्य यज्ञस्य न समो ह्येष ते क्रतुः ॥ ३.२५८.३ ॥
ส่วนนักโต้วาทีบางคนกล่าวกับจอมปฐพีนั้นว่า พิธียัญของพระองค์นี้ไม่เทียบเท่าพิธียัญของยุธิษฐิระ
3.258.4
नैव तस्य क्रतोरेष कलामर्हति षोडशीम् ।
एवं तत्राब्रुवन्केचिद्वातिकास्तं जनेश्वरम् ॥ ३.२५८.४ ॥
พิธีนี้แม้แต่หนึ่งในสิบหกส่วนของพิธีนั้นก็ยังไม่คู่ควร นักติเตียนบางคนจึงกล่าวเช่นนั้นต่อเจ้าแห่งมวลมนุษย์ที่นั่น
3.258.5
सुहृदस्त्वब्रुवंस्तत्र अति सर्वानयं क्रतुः ।
प्रवर्तितो ह्ययं राज्ञा धार्तराष्ट्रेण धीमता ॥ ३.२५८.५ ॥
ส่วนมิตรสหายกล่าวว่า พิธียัญนี้ยิ่งกว่าพิธีทั้งปวง เพราะพระราชาผู้ทรงปัญญา พระโอรสของธฤตราษฎร์ เป็นผู้เริ่มให้มีขึ้น
3.258.6
ययातिर्नहुषश्चापि मान्धाता भरतस्तथा ।
क्रतुमेनं समाहृत्य पूताः सर्वे दिवं गताः ॥ ३.२५८.६ ॥
ยยาติ นหุษะ มานธาตฤ และภรตะ ต่างก็ประกอบพิธียัญนี้ แล้วทั้งหมดก็ขึ้นสู่สวรรค์ด้วยความบริสุทธิ์
3.258.7
एता वाचः शुभाः शृण्वन्सुहृदां भरतर्षभ ।
प्रविवेश पुरं हृष्टः स्ववेश्म च नराधिपः ॥ ३.२५८.७ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นเลิศแห่งภรตวงศ์ พระราชาทรงยินดีเมื่อได้ฟังถ้อยคำอันเป็นมงคลของมิตรสหาย แล้วจึงเสด็จเข้าสู่พระนครและพระราชวังของพระองค์
3.258.8
अभिवाद्य ततः पादान्मतापित्रोर्विशांपते ।
भीष्मद्रोणकृपादीनां विदुरस्य च धीमतः ॥ ३.२५८.८ ॥
ข้าแต่จอมปฐพี จากนั้นพระองค์ทรงกราบเท้าพระมารดาและพระบิดา และกราบบรรดาภีษมะ โทรณะ กฤปะ และผู้อื่น รวมทั้งวิทุรผู้ทรงปัญญา
3.258.9
अभिवादितः कनीयोभिर्भ्रातृभिर्भ्रातृनन्दनः ।
निषसादासने मुख्ये भ्रातृभिः परिवारितः ॥ ३.२५८.९ ॥
เมื่อน้องชายทั้งหลายกราบไหว้ พระโอรสของพี่น้องก็ประทับนั่งบนอาสนะอันประเสริฐ มีพี่น้องล้อมรอบอยู่
3.258.10
तमुत्थाय महाराजं सूतपुत्रोऽब्रवीद्वचः ।
दिष्ट्या ते भरतश्रेष्ठ समाप्तोऽयं महाक्रतुः ॥ ३.२५८.१० ॥
เมื่อมหาราชลุกขึ้น พระโอรสของสารถีจึงกล่าวถ้อยคำนี้ว่า ข้าแต่ผู้เลิศแห่งภรตวงศ์ โชคดีที่มหาพิธียัญของพระองค์สำเร็จแล้ว
3.258.11
हतेषु युधि पार्थेषु राजसूये तथा त्वया ।
आहृतेऽहं नरश्रेष्ठ त्वां सभाजयिता पुनः ॥ ३.२५८.११ ॥
เมื่อบรรดาโอรสของปฤถาถูกสังหารในสนามรบ และเมื่อพระองค์ได้นำพวกเขามาที่ราชสูยะเช่นนั้น ข้าแต่ผู้เลิศแห่งมวลมนุษย์ ข้าจะยกย่องพระองค์อีกครั้ง
3.258.12
तमब्रवीन्महाराजो धार्तराष्ट्रो महायशाः। ॥ ३.२५८.१२ ॥
มหาราชธฤตราษฏรผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ ทรงตอบเขาว่า
3.258.13
सत्यमेतत्त्वयोक्तं हि पाण्डवेषु दुरात्मसु ।
निहतेषु नरश्रेष्ठ प्राप्ते चापि महाक्रतौ।
राजसूये पुनर्वीर त्वमेवं वर्धयिष्यसि ॥ ३.२५८.१३ ॥
ข้าแต่ผู้เลิศแห่งมนุษย์ ที่ท่านกล่าวถึงบรรดาปาณฑพและคนชั่วเหล่านั้นเป็นความจริง เมื่อพวกเขาถูกสังหาร และเมื่อพิธีมหายัญราชสูยะบรรลุ ข้าแต่วีรบุรุษ ท่านเองจะยังเพิ่มพูนพิธีนี้ได้อีกเช่นนี้
3.258.14
एवमुक्त्वा महाराज कर्णमाश्लिष्य भारत ।
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं चिन्तयामास कौरवः ॥ ३.२५८.१४ ॥
เมื่อตรัสเช่นนี้แล้ว ข้าแต่มหาราช ข้าแต่เชื้อสายภรตะ พระกุรุผู้นั้นกอดกรรณะ แล้วทรงครุ่นคิดถึงราชสูยะ พิธียัญอันประเสริฐยิ่ง
3.258.15
सोऽब्रवीत्कौरवांश्चापि पार्श्वस्थान्नृपसत्तमः ।
राधेयसौबलादीन्वै धार्तराष्ट्रो महीपतिः ॥ ३.२५८.१५ ॥
พระราชาผู้ประเสริฐที่สุด พระโอรสของธฤตราษฎร์ เจ้าแห่งปฐพี ทรงตรัสกับเหล่ากุรุที่ประทับอยู่ข้างพระองค์ และกับราเธยะ สเปาพละ และผู้อื่น
3.258.16
कदा तु तं क्रतुवरं राजसूयं महाधनम् ।
निहत्य पाण्डवान्सर्वानाहरिष्यामि कौरवाः ॥ ३.२५८.१६ ॥
ข้าแต่เหล่ากุรุ เมื่อใดหนอข้าจะสังหารปาณฑพทั้งหมดแล้วนำราชสูยะอันประเสริฐนั้น ซึ่งเต็มไปด้วยทรัพย์มหาศาล มาประกอบได้
3.258.17
तमब्रवीत्तदा कर्णः शृणु मे राजकुञ्जर ।
पादौ न धावये तावद्यावन्न निहतोऽर्जुनः ॥ ३.२५८.१७ ॥
ครั้งนั้นกรรณะกล่าวกับพระองค์ว่า ข้าแต่ช้างในหมู่กษัตริย์ ขอทรงฟังข้าพระองค์ ข้าพระองค์จะไม่ล้างเท้าจนกว่าอรชุนจะถูกสังหาร
3.258.18
कीलालजं न खादेयं करिष्ये चासुरव्रतम् ।
नास्तीति नैव वक्ष्यामि याचितो येन केचनित् ॥ ३.२५८.१८ ॥
ข้าพระองค์จะไม่กินอาหารที่เกิดจากน้ำ และจะถือพรตของอสูร ผู้ใดขออะไรจากข้าพระองค์ ข้าพระองค์จะไม่มีวันกล่าวว่า ไม่มี
3.258.19
अथोत्क्रुष्टं महेष्वासैर्धार्तराष्ट्रैर्महारथैः ।
प्रतिज्ञाते फल्गुनस्य वधे कर्णेन संयुगे ॥ ३.२५८.१९ ॥
ครั้งนั้น บรรดาธนูผู้ยิ่งใหญ่ โอรสของธฤตราษฎร์ และมหารถีทั้งหลายก็ร้องโห่ก้องขึ้น เมื่อกรรณะปฏิญาณในสนามรบว่าจะสังหารผัลคุณะ คืออรชุน
3.258.20
विजितांश्चाप्यमन्यन्त पाण्डवान्धृतराष्ट्रजाः ।
तदा प्रतिज्ञामारुह्य सूतपुत्रेण भाषिते ॥ ३.२५८.२० ॥
ครั้งนั้น โอรสของธฤตราษฎร์ อาศัยคำปฏิญาณที่พระโอรสของสารถีกล่าวไว้ จึงคิดว่าปาณฑพพ่ายแพ้แล้ว
3.258.21
दूर्योधनोऽपि राजेन्द्र विसृज्यनरपुङ्गवान् ।
प्रविवेश गृहंश्रीमान्यथा चैत्ररथं प्रभुः ॥ ३.२५८.२१ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ ทุรโยธน์ก็ส่งวีรบุรุษผู้เป็นเลิศเหล่านั้นกลับไป แล้วเสด็จเข้าสู่พระราชวังอันรุ่งเรืองของตน ดุจพระผู้เป็นใหญ่เสด็จเข้าสู่ป่าไจตรรถ
3.258.22
तेऽपिसर्वे महेष्वासा जग्मुर्वेश्मानि भारत ।
स्वानिस्वनि महाराज भीष्मद्रोणादयो नृपा ॥ ३.२५८.२२ ॥
ข้าแต่ทายาทแห่งภรต ข้าแต่มหาราช วีรบุรุษผู้ทรงธนูผู้ยิ่งใหญ่เหล่านั้นทั้งหมดต่างกลับเข้าที่พำนักของตนๆ ได้แก่ ภีษมะ โทรณะ และกษัตริย์องค์อื่นๆ
3.258.23
पाण्डवाश्च महेष्वासा दूतवाक्यप्रचोदिताः ।
चिन्तयन्तस्तमेवार्थं नालभन्त सुखं क्वचित् ॥ ३.२५८.२३ ॥
ฝ่ายปาณฑพผู้ทรงธนูผู้ยิ่งใหญ่ ถูกกระตุ้นด้วยถ้อยคำของทูต ครุ่นคิดถึงเรื่องนั้นเพียงอย่างเดียว จึงไม่พบความสุขใดๆ เลย
3.258.24
भूयश्च चारै राजेन्द्र प्रवृत्तिरुपपादिता ।
प्रतिज्ञा सूतपुतर्स्य विजयस्य वधं प्रति ॥ ३.२५८.२४ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ ต่อมาอีก ได้มีข่าวจากผู้สอดแนมนำมาแจ้งถึงคำปฏิญาณของบุตรสารถีที่จะสังหารวิชัย (อรชุน)
3.258.25
एतच्छ्रुत्वा धर्मसुतः समुद्विग्नो नराधिप ।
अधोमुखश्चिरं तस्थौ किं कार्यमिति चिन्तयन् ॥ ३.२५८.२५ ॥
เมื่อได้ฟังเช่นนี้ ยุธิษฐิระ บุตรแห่งธรรม ข้าแต่จอมคน ทรงวิตกอย่างยิ่ง ทรงก้มพระพักตร์ประทับอยู่นาน ทรงครุ่นคิดว่า จะต้องทำอย่างไร
3.258.26
अभेद्यकवचं मत्वा कर्णमद्भुतविक्रमम् ।
अनुस्मरंश् संक्लेशान्न शान्तिमुपजग्मिवान् ॥ ३.२५८.२६ ॥
ทรงคิดถึงกรรณะ ผู้มีเกราะที่ไม่อาจเจาะได้ และมีวีรภาพอันน่าอัศจรรย์ ทรงระลึกถึงความทุกข์ยากเหล่านั้นอยู่เสมอ จึงมิได้บรรลุความสงบ
3.258.27
तस्य चिन्तापरीतस्य बुद्धिर्जज्ञे महात्मनः ।
बहुव्यालमृगाकीर्णं त्यक्तुं द्वैतवनं वनम् ॥ ३.२५८.२७ ॥
ในพระทัยของพระมหาตมาผู้ถูกความกังวลครอบงำนั้น ได้เกิดความตั้งพระทัยที่จะละป่าไทวตวัน ซึ่งเต็มไปด้วยงูและสัตว์ป่าจำนวนมาก
3.258.28
धार्तराष्ट्रोऽपि नृपतिः प्रशशास वसुंधराम् ।
भ्रातृभिः सहितो वीरैर्भीष्मद्रोणकृपैस्तथा ॥ ३.२५८.२८ ॥
ฝ่ายพระเจ้าธฤตราษฎร์ ทรงปกครองแผ่นดินพร้อมด้วยพระอนุชาผู้กล้าหาญ และเช่นเดียวกันกับภีษมะ โทรณะ และกฤปะ
3.258.29
संगम्य सूतपुत्रेण कर्णेनाहवशोभिना ।
सततं प्रीयमाणो वै देविना सौबलेन च ॥ ३.२५८.२९ ॥
ทรงคบหากับกรรณะ บุตรแห่งสารถี ผู้รุ่งโรจน์ในสนามรบ และกับบุตรแห่งสุพละ ทรงชื่นชมอยู่เสมอ
3.258.30
दुर्योधनः प्रिये नित्यं वर्तमानो महीभृताम् ।
पूजयामास विप्रेन्द्रान्क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ॥ ३.२५८.३० ॥
ทุรโยธน์ ผู้ดำรงอยู่ท่ามกลางความสุขสำราญกับบรรดากษัตริย์เสมอ ได้บูชาพราหมณ์ผู้เป็นเลิศด้วยพิธียัญอันมีค่าตอบแทนมากมาย
3.258.31
भ्रातॄणां च प्रियं राजन्स चकार परंतपः ।
निश्चित्य मनसा वीरो दत्तभुक्तफलं धनम् ॥ ३.२५८.३१ ॥
ข้าแต่พระราชา วีรบุรุษผู้ข่มศัตรูนั้นได้กระทำสิ่งที่เป็นที่รักของพี่น้อง หลังจากตัดสินใจในพระทัยแล้ว ทรัพย์สมบัติคือผลของสิ่งที่ได้ให้และได้บริโภคแล้ว