Mahābhārata · Adhyāya 3.260
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.260.1
वने निवसतां तेषां पाण्डवानां महात्मनाम् ।
वर्षाण्येकादशातीयुः कृच्छ्रेण भरतर्षभ ॥ ३.२६०.१ ॥
¡Oh toro de los Bharatas! Once años transcurrieron con dificultad para aquellos magnánimos Pāṇḍavas que habitaban en el bosque.
3.260.2
फलमूलाशनास्ते हि सुखार्हा दुःखमुत्तमम् ।
प्राप्तकालमनुध्यान्तः सेहिरे वरपूरुषाः ॥ ३.२६०.२ ॥
Aquellos varones excelentes, dignos de felicidad, que se alimentaban de frutos y raíces, soportaron la suprema aflicción, reflexionando sobre ella cuando llegó el momento.
3.260.3
युधिष्ठिरस्तु राजर्षिरात्मकर्मापराधजम् ।
चिन्तयन्स महाबाहुर्भ्रातॄणां दुःखमुत्तमम् ॥ ३.२६०.३ ॥
Pero Yudhiṣṭhira, el sabio real, de brazos poderosos, meditaba sobre la suprema aflicción de sus hermanos, nacida de la falta de sus propios actos.
3.260.4
न सुष्वाप सुखं राजा हृदि शल्यैरिवार्पितैः ।
दौरात्म्यमनुपश्यंस्तत्काले द्यूतोद्भवस्य हि ॥ ३.२६०.४ ॥
El rey no durmió en paz, como si espinas se le hubieran clavado en el corazón, pues en aquel tiempo contemplaba la maldad nacida del juego de dados.
3.260.5
संस्मरन्परुषा वाचः सूतपुत्रस्य पाण्डवः ।
निःश्वासपरमो दीनो दध्रे कोपविषं महत् ॥ ३.२६०.५ ॥
Recordando las palabras duras del hijo del cochero, el Pāṇḍava, suspirando profundamente y abatido, guardaba dentro de sí el gran veneno de la ira.
3.260.6
अर्जुनोयमजौ चोभौ द्रौपदी च यशस्विनी ।
स च भीमो महातेजाः सर्वेषामुत्तमो बले ॥ ३.२६०.६ ॥
Arjuna, los dos gemelos hijos de Yama, la famosa Draupadī, y Bhīma de gran esplendor, el mejor de todos en fuerza.
3.260.7
चिरस्य जातं धर्मज्ञं सासूयमिव ते तदा ।
युधिष्ठिरमुदीक्षन्तः सेहुर्दुखमनुत्तमम् ॥ ३.२६०.७ ॥
Mirando a Yudhiṣṭhira, conocedor del dharma, nacido después de mucho tiempo, como con envidia, entonces soportaron el sufrimiento supremo.
3.260.8
अवशिष्टं त्वल्पकालं मन्वानाः पुरुषर्षभाः ।
वपुरन्यदिवाकार्पुरुत्साहामर्षचेष्टितैः ॥ ३.२६०.८ ॥
Pensando que quedaba poco tiempo, aquellos toros entre los hombres, con sus acciones de gran ánimo e ira, parecían tener otro cuerpo.
3.260.9
कस्यचित्त्वथ कालस्य व्यासः सत्यवतीसुतः ।
आजगाम महायोगी पाण्डवानवलोककः ॥ ३.२६०.९ ॥
Después de algún tiempo, Vyāsa, hijo de Satyavatī, el gran yogui, vino a visitar a los Pāṇḍavas.
3.260.10
तमागतमभिप्रेक्ष्यकुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
प्रत्युद्गम्य महात्मानं प्रत्यगृह्णाद्यथाविधि ॥ ३.२६०.१० ॥
Al verlo llegar, Yudhiṣṭhira, hijo de Kuntī, salió a su encuentro y lo recibió según lo prescrito.
3.260.11
तमासीनमुपासीनः शुश्रूषुर्नियतेन्द्रियः ।
तोषयामास शौचेन व्यासं पाण्डवनन्दनः ॥ ३.२६०.११ ॥
Sentado junto a él, sirviéndole con los sentidos controlados, el orgullo de los Pāṇḍavas complació a Vyāsa con pureza.
3.260.12
तानवेक्ष्यकृशान्पौत्रान्वने वन्येन जीवतः ।
महर्षिरनुकम्पार्थमब्रवीद्बाष्पगद्गदम् ॥ ३.२६०.१२ ॥
Al ver a sus nietos demacrados, viviendo en el bosque de alimentos silvestres, el gran sabio, movido por la compasión, habló con voz quebrada por las lágrimas.
3.260.13
युधिष्ठिर महाबाहो शृणु धर्मभृतांवर ।
नातप्ततपसो लोके प्राप्नुवन्ति महत्सुखम्।
सुखदुःखे हि पुरुषः पर्यायेणोपसेवते ॥ ३.२६०.१३ ॥
Oh Yudhiṣṭhira, de brazos poderosos, el mejor de los que sostienen el dharma, escucha. Quienes no han practicado austeridad no alcanzan gran felicidad en el mundo. La persona experimenta el placer y el dolor por turnos.
3.260.14
नात्यन्तमसुखं कश्चित्प्राप्नोति पुरुषर्षभ ।
प्रज्ञावांस्त्वेव पुरुषः संयुक्तः परया धिया ॥ ३.२६०.१४ ॥
Oh el mejor de los hombres, nadie alcanza una desdicha absoluta. Pero la persona sabia está unida a una inteligencia suprema.
3.260.15
उदयास्तमयज्ञो हि न हृष्यति न शोचति ।
सुखमापतितं विन्दन्दुःखमापतितं सहन् ॥ ३.२६०.१५ ॥
Quien conoce el ascenso y el ocaso no se alegra ni se lamenta; obteniendo el placer que llega y soportando el dolor que llega, permanece firme.
3.260.16
कालप्राप्तमुपासीत सस्यानामिव कर्षकः ।
तपसो हि परं नास्ति तपसा विन्दते महत् ॥ ३.२६०.१६ ॥
Como el agricultor aguarda a las cosechas en su tiempo, así uno debe atender lo que llega a su tiempo. No hay nada superior a la austeridad; por medio de la austeridad se obtiene algo grande.
3.260.17
नासाध्यं तपसः किंचिदिति बुध्यस् भारत ।
सत्यमार्जवमक्रोधः संविभागो दमः शमः ॥ ३.२६०.१७ ॥
Oh descendiente de Bharata, comprende que nada es inalcanzable para la austeridad. La veracidad, la rectitud, la ausencia de ira, el compartir, el dominio de sí y la calma: estos son los medios.
3.260.18
अनसूयाऽविहिंसा च शौचमिन्द्रियसंयमः ।
साधनानि महाराज नराणां पुण्यकर्मणाम् ॥ ३.२६०.१८ ॥
La ausencia de envidia, la no violencia, la pureza y el control de los sentidos: estos son los medios, oh gran rey, para los hombres que realizan acciones meritorias.
3.260.19
अधर्मरुचयो मूढास्तिर्यग्गतिपरायणाः ।
कृच्छ्रां योनिमनुप्राप्ता न सुखं विन्दते अनाः ॥ ३.२६०.१९ ॥
Quienes se deleitan en la injusticia, los necios, entregados a la senda de los nacimientos inferiores, habiendo obtenido un vientre penoso, no encuentran felicidad.
3.260.20
इह यत्क्रियते कर्म तत्परत्रोपभुज्यते ।
मूलसिक्तस्य वृक्षस्य फलं शाखासु दृश्यते।
तस्माच्छरीरं युञ्जीत तपसा नियमेन च ॥ ३.२६०.२० ॥
La acción realizada aquí se disfruta en el otro mundo; como el fruto de un árbol regado en la raíz se ve en sus ramas, así pues, uno debe disciplinar el cuerpo mediante la austeridad y el control.
3.260.21
यथाशक्ति प्रयच्छेत संपूज्याभिप्रणम्य च ।
काले प्राप्ते च हृष्टात्मा राजन्विगतमत्सरः ॥ ३.२६०.२१ ॥
Oh rey, uno debe dar según su capacidad, habiendo honrado e inclinado el cuerpo con respeto; cuando llegue el tiempo oportuno, con el corazón alegre y libre de envidia.
3.260.22
सत्यवादी लभेतायुरनायासमथार्जवम् ।
अक्रोधनोऽनसूयश्च निर्वृतिं लभते पराम् ॥ ३.२६०.२२ ॥
El que dice la verdad obtiene larga vida y rectitud sin esfuerzo; el que está libre de ira y malicia obtiene la suprema serenidad.
3.260.23
दान्तः शमपरः शश्वत्परिक्लेशं न विन्दति ।
न च तप्यति दान्तात्मा दृष्ट्वा परगतां श्रियम् ॥ ३.२६०.२३ ॥
El dominado de sí mismo, siempre entregado a la calma, no encuentra gran sufrimiento; y el de ánimo domado no se aflige al ver la prosperidad ida a otro.
3.260.24
संविभक्ता च दाता च भोगवान्सुखवान्नरः ।
भवत्यहिंसकश्चैव परमारोग्यमश्नुते ॥ ३.२६०.२४ ॥
El hombre que comparte y da se vuelve dueño de disfrutes y felicidad; y siendo no violento, alcanza la salud suprema.
3.260.25
मान्यं मानयिता जन्म कुले महति विन्दति ।
विन्दते सुखमत्यर्थमिह लोके परत्र च।
व्यसनैर्न तुसंयोगं प्राप्नोति विजितेन्द्रियः ॥ ३.२६०.२५ ॥
Quien honra a los dignos de honor obtiene nacimiento en una gran familia y alcanza sumo gozo en este mundo y en el otro. Quien ha vencido sus sentidos no cae en desgracias.
3.260.26
शुभानुशयबुद्धिर्हि संयुक्तः कालधर्मणा ।
प्रादुर्भवति तद्योगात्कल्याणमतिरेव सः ॥ ३.२६०.२६ ॥
En verdad, quien tiene una mente inclinada hacia buenas disposiciones surge unido a la ley del tiempo, y por esa unión se vuelve de mente auspiciosa.
3.260.27
भगवन्दानधर्माणआं तपसो वा महामुने ।
किंस्विद्बहुगुणं प्रेत्य किं वा दुष्करमुच्यते ॥ ३.२६०.२७ ॥
¡Oh venerable, gran sabio! De los deberes de la dádiva y de la ascesis, ¿cuál produce muchos méritos en el otro mundo? ¿O cuál se dice que es difícil?
3.260.28
दानान्न दुष्करं तात पृथिव्यामस्ति किंचन ।
अर्थे च महती तृष्णा स च दुःखेन लभ्यते ॥ ३.२६०.२८ ॥
Querido, en la tierra no hay nada más difícil que dar. Existe una gran ansia de riqueza, y esta también se obtiene con dificultad.
3.260.29
राजन्प्रत्यक्षमेवैतद्दृश्यते लोकसाक्षिकम् ।
परित्यज्य प्रियान्प्राणान्प्रविशन्ति रणाजिरम्।
तथैव प्रतिपद्यन्ते समुद्रमटवीं तथा ॥ ३.२६०.२९ ॥
Oh rey, esto se ve claramente, atestiguado por el mundo: abandonando sus preciadas vidas, las personas entran en el campo de batalla. De igual modo emprenden el océano y la espesura.
3.260.30
कृषिगोरक्ष्यमित्येके प्रतिपद्यन्ति मानवाः ।
पुरुषाः प्रेष्यतामेके निर्गच्छन्ति धनार्थिनः ॥ ३.२६०.३० ॥
Algunos hombres se dedican a la agricultura y a la ganadería; algunos aceptan la condición de servidores, y quienes buscan riqueza salen de su casa.
3.260.31
तस्माद्दुःखार्जितस्यैव परित्यागः सुदुष्करः ।
सुदुष्करतरं दानं तस्माद्दानं मतं मम ॥ ३.२६०.३१ ॥
Por eso, renunciar a la riqueza ganada con sufrimiento es sumamente difícil; dar es aún más difícil, y por ello, en mi opinión, dar es lo más elevado.
3.260.32
विसेषस्त्वत्र विज्ञेयो न्यायेनोपार्जितं धनम् ।
पात्रे काले च देशे च प्रयतः प्रतिपादयेत् ॥ ३.२६०.३२ ॥
Aquí debe entenderse una distinción: la riqueza adquirida por medios justos debe darse con cuidado, a un destinatario digno, en el momento y lugar adecuados.
3.260.33
अन्यायात्समुपात्तेन दानधर्मौ धनन यः ।
कुरुते न स कर्तारं त्रायते महतो भयात् ॥ ३.२६०.३३ ॥
Quien practica el deber de dar con riqueza obtenida por injusticia no protege a su hacedor de un gran temor.
3.260.34
पात्रे दानं स्वल्पमपि काले दत्तं युधिष्ठिर ।
मनसा हि विशुद्धेन प्रेत्यानन्तफलं स्मृतम् ॥ ३.२६०.३४ ॥
Oh Yudhiṣṭhira, un don, aunque sea pequeño, dado a un receptor digno en el momento oportuno con mente pura, se recuerda como portador de fruto infinito después de la muerte.
3.260.35
श्रद्धा धर्मानुगा देवी पावनी विश्वधारिणी ।
सवित्री प्रसवित्री च संसारार्णवतारिणी ॥ ३.२६०.३५ ॥
La fe, que sigue al dharma, es divina, purificadora, sustentadora del mundo, la que engendra y da a luz, y la que cruza el océano del saṃsāra.
3.260.36
श्रद्धया धार्यते धर्मो महद्भिर्नार्थदर्शिभिः ।
सधना अपिराजानो निःश्रद्धा नरकं गताः ॥ ३.२६०.३६ ॥
El dharma se sostiene por la fe, por los grandes hombres que no miran solo la riqueza; incluso los reyes ricos sin fe han ido al infierno.
3.260.37
निष्किंचनाश्च मुनयः श्रद्धावन्तो दिवं गताः ।
देशे काले च पात्रे च मुद्गलः श्रद्धयाऽन्वितः।
व्रीहिद्रोणं प्रदायाथ परं पदमवाप्तवान् ॥ ३.२६०.३७ ॥
Incluso los sabios sin posesiones fueron al cielo por la fe. Mudgala, dotado de fe, en el lugar, el tiempo y con un receptor digno, dio un droṇa de arroz y alcanzó el estado supremo.
3.260.38
अत्राप्युदाहरन्तीमतिहासं पुरातनम् ।
व्रीहिद्रोणपरित्यागाद्यत्फलं प्राप मुद्गलः ॥ ३.२६०.३८ ॥
Aquí también citan esta antigua historia sobre el fruto que obtuvo Mudgala al renunciar a un droṇa de arroz.