മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.260
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.260.1
वने निवसतां तेषां पाण्डवानां महात्मनाम् ।
वर्षाण्येकादशातीयुः कृच्छ्रेण भरतर्षभ ॥ ३.२६०.१ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! കാട്ടിൽ വസിച്ച ആ മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവരുടെ പതിനൊന്നു വർഷങ്ങൾ ദുരിതത്തോടെ കഴിഞ്ഞുപോയി.
3.260.2
फलमूलाशनास्ते हि सुखार्हा दुःखमुत्तमम् ।
प्राप्तकालमनुध्यान्तः सेहिरे वरपूरुषाः ॥ ३.२६०.२ ॥
പഴങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും ഭക്ഷിച്ചിരുന്ന ആ ശ്രേഷ്ഠപുരുഷന്മാർ, സുഖത്തിന് അർഹരായിരുന്നിട്ടും, ഉചിത കാലത്ത് വലിയ ദുഃഖം ധ്യാനിച്ച് സഹിച്ചു.
3.260.3
युधिष्ठिरस्तु राजर्षिरात्मकर्मापराधजम् ।
चिन्तयन्स महाबाहुर्भ्रातॄणां दुःखमुत्तमम् ॥ ३.२६०.३ ॥
എന്നാൽ രാജർഷിയായ, മഹാബാഹുവായ യുധിഷ്ഠിരൻ, സ്വന്തം കർമ്മങ്ങളുടെ തെറ്റിൽനിന്നുണ്ടായ സഹോദരന്മാരുടെ വലിയ ദുഃഖം ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
3.260.4
न सुष्वाप सुखं राजा हृदि शल्यैरिवार्पितैः ।
दौरात्म्यमनुपश्यंस्तत्काले द्यूतोद्भवस्य हि ॥ ३.२६०.४ ॥
ഹൃദയത്തിൽ തറച്ച മുള്ളുകൾപോലെ വേദനിച്ച രാജാവ് സുഖമായി ഉറങ്ങിയില്ല; ആ കാലത്ത് ചൂതുകളിയിൽനിന്നുണ്ടായ ദുഷ്ടത അവൻ കണ്ടുകൊണ്ടിരുന്നു.
3.260.5
संस्मरन्परुषा वाचः सूतपुत्रस्य पाण्डवः ।
निःश्वासपरमो दीनो दध्रे कोपविषं महत् ॥ ३.२६०.५ ॥
സൂതപുത്രന്റെ കഠിനവാക്കുകൾ ഓർത്ത്, ദീർഘനിശ്വാസമുതിർത്ത്, ദീനനായ പാണ്ഡവൻ കോപമെന്ന മഹാവിഷം ഉള്ളിൽ വഹിച്ചു.
3.260.6
अर्जुनोयमजौ चोभौ द्रौपदी च यशस्विनी ।
स च भीमो महातेजाः सर्वेषामुत्तमो बले ॥ ३.२६०.६ ॥
അർജ്ജുനൻ, യമളരായ ഇരുവരും, യശസ്വിനിയായ ദ്രൗപദിയും, മഹാതേജസ്വിയായ ഭീമനും — ബലത്തിൽ എല്ലാവരിലും ശ്രേഷ്ഠനായവൻ.
3.260.7
चिरस्य जातं धर्मज्ञं सासूयमिव ते तदा ।
युधिष्ठिरमुदीक्षन्तः सेहुर्दुखमनुत्तमम् ॥ ३.२६०.७ ॥
ദീർഘകാലത്തിനുശേഷം ജനിച്ച ധർമ്മജ്ഞനായ യുധിഷ്ഠിരനെ നോക്കിക്കൊണ്ട്, അസൂയയോടെയെന്നപോലെ, അവർ അന്ന് അത്യന്തം ദുഃഖം സഹിച്ചു.
3.260.8
अवशिष्टं त्वल्पकालं मन्वानाः पुरुषर्षभाः ।
वपुरन्यदिवाकार्पुरुत्साहामर्षचेष्टितैः ॥ ३.२६०.८ ॥
ശേഷിച്ചത് അല്പകാലം മാത്രമെന്ന് കരുതിയ ആ പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാർ, മഹത്തായ ഉത്സാഹവും കോപവും പ്രകടമാക്കുന്ന ചേഷ്ടകളാൽ മറ്റൊരു ശരീരം ധരിച്ചവരെപ്പോലെയായി.
3.260.9
कस्यचित्त्वथ कालस्य व्यासः सत्यवतीसुतः ।
आजगाम महायोगी पाण्डवानवलोककः ॥ ३.२६०.९ ॥
കുറച്ചുകാലത്തിനുശേഷം സത്യവതിയുടെ പുത്രനായ വ്യാസൻ, മഹായോഗി, പാണ്ഡവരെ കാണാൻ വന്നു.
3.260.10
तमागतमभिप्रेक्ष्यकुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
प्रत्युद्गम्य महात्मानं प्रत्यगृह्णाद्यथाविधि ॥ ३.२६०.१० ॥
വന്നെത്തിയ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട കുന്തീപുത്രനായ യുധിഷ്ഠിരൻ, ആ മഹാത്മാവിനെ എതിരേറ്റ് ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം സ്വീകരിച്ചു.
3.260.11
तमासीनमुपासीनः शुश्रूषुर्नियतेन्द्रियः ।
तोषयामास शौचेन व्यासं पाण्डवनन्दनः ॥ ३.२६०.११ ॥
ഇരുന്ന അദ്ദേഹത്തിനരികിൽ ഇരുന്ന്, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച്, ശുശ്രൂഷ ചെയ്ത പാണ്ഡവരുടെ ആനന്ദദായകൻ ശൗചത്താൽ വ്യാസനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു.
3.260.12
तानवेक्ष्यकृशान्पौत्रान्वने वन्येन जीवतः ।
महर्षिरनुकम्पार्थमब्रवीद्बाष्पगद्गदम् ॥ ३.२६०.१२ ॥
കാട്ടിൽ കാട്ടുഭക്ഷണം കൊണ്ട് ജീവിക്കുന്ന മെലിഞ്ഞ പൗത്രന്മാരെ കണ്ട്, മഹർഷി അനുകമ്പയാൽ കണ്ണീരോടെ ഇടറിയ സ്വരത്തിൽ പറഞ്ഞു.
3.260.13
युधिष्ठिर महाबाहो शृणु धर्मभृतांवर ।
नातप्ततपसो लोके प्राप्नुवन्ति महत्सुखम्।
सुखदुःखे हि पुरुषः पर्यायेणोपसेवते ॥ ३.२६०.१३ ॥
മഹാബാഹുവായ യുധിഷ്ഠിരാ, ധർമധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, കേൾക്കുക. തപസ്സ് ചെയ്യാത്തവർ ലോകത്തിൽ വലിയ സുഖം നേടുന്നില്ല. മനുഷ്യൻ മാറിമാറി സുഖദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു.
3.260.14
नात्यन्तमसुखं कश्चित्प्राप्नोति पुरुषर्षभ ।
प्रज्ञावांस्त्वेव पुरुषः संयुक्तः परया धिया ॥ ३.२६०.१४ ॥
പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ആരും പൂർണ്ണമായ ദുഃഖം നേടുന്നില്ല. എന്നാൽ ബുദ്ധിമാനായ മനുഷ്യൻ ഉന്നതമായ ബുദ്ധിയോടെ യുക്തനാകുന്നു.
3.260.15
उदयास्तमयज्ञो हि न हृष्यति न शोचति ।
सुखमापतितं विन्दन्दुःखमापतितं सहन् ॥ ३.२६०.१५ ॥
ഉദയാസ്തമയങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ സന്തോഷിക്കുന്നില്ല, ദുഃഖിക്കുന്നുമില്ല. വന്ന സുഖം നേടിയും വന്ന ദുഃഖം സഹിച്ചും അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു.
3.260.16
कालप्राप्तमुपासीत सस्यानामिव कर्षकः ।
तपसो हि परं नास्ति तपसा विन्दते महत् ॥ ३.२६०.१६ ॥
കർഷകൻ വിളകൾക്കായി കാലം വരെ കാത്തിരിക്കുന്നതുപോലെ, കാലം വന്നതിനെ ഉപാസിക്കണം. തപസ്സിനേക്കാൾ ഉന്നതമായി ഒന്നുമില്ല; തപസ്സിനാൽ മഹത്തായ ഫലം ലഭിക്കുന്നു.
3.260.17
नासाध्यं तपसः किंचिदिति बुध्यस् भारत ।
सत्यमार्जवमक्रोधः संविभागो दमः शमः ॥ ३.२६०.१७ ॥
ഭരതവംശജനേ, തപസ്സിനാൽ സാധിക്കാത്തതായി ഒന്നുമില്ലെന്ന് അറിയുക. സത്യം, ഋജുത്വം, ക്രോധമില്ലായ്മ, പങ്കുവെക്കൽ, ഇന്ദ്രിയ നിയന്ത്രണം, ശാന്തി (ഇവയാണ് സാധനങ്ങൾ).
3.260.18
अनसूयाऽविहिंसा च शौचमिन्द्रियसंयमः ।
साधनानि महाराज नराणां पुण्यकर्मणाम् ॥ ३.२६०.१८ ॥
അസൂയയില്ലായ്മ, അഹിംസ, ശുചിത്വം, ഇന്ദ്രിയ നിയന്ത്രണം — മഹാരാജാവേ, ഇവ പുണ്യകർമം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യരുടെ സാധനങ്ങളാണ്.
3.260.19
अधर्मरुचयो मूढास्तिर्यग्गतिपरायणाः ।
कृच्छ्रां योनिमनुप्राप्ता न सुखं विन्दते अनाः ॥ ३.२६०.१९ ॥
അധർമ്മത്തിൽ രുചിയുള്ളവരും മൂഢരും തിര്യഗ്ഗതിയിൽ ആസക്തരുമായവർ ദുഃഖകരമായ യോനിയിൽ എത്തി സുഖം കാണുന്നില്ല.
3.260.20
इह यत्क्रियते कर्म तत्परत्रोपभुज्यते ।
मूलसिक्तस्य वृक्षस्य फलं शाखासु दृश्यते।
तस्माच्छरीरं युञ्जीत तपसा नियमेन च ॥ ३.२६०.२० ॥
ഇവിടെ ചെയ്യുന്ന കർമ്മത്തിന്റെ ഫലം പരലോകത്ത് അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നു. വേരിൽ നനച്ച വൃക്ഷത്തിന്റെ ഫലം ശാഖകളിൽ കാണുന്നു. അതിനാൽ തപസ്സും നിയമവും കൊണ്ട് ശരീരത്തെ യോജിപ്പിക്കണം.
3.260.21
यथाशक्ति प्रयच्छेत संपूज्याभिप्रणम्य च ।
काले प्राप्ते च हृष्टात्मा राजन्विगतमत्सरः ॥ ३.२६०.२१ ॥
രാജാവേ, തന്റെ ശക്തിക്കനുസരിച്ച് നൽകണം; ആദരിച്ച് നമസ്കരിച്ച്; ഉചിതകാലം വന്നപ്പോൾ സന്തുഷ്ടമനസ്സോടെ, അസൂയയില്ലാതെ.
3.260.22
सत्यवादी लभेतायुरनायासमथार्जवम् ।
अक्रोधनोऽनसूयश्च निर्वृतिं लभते पराम् ॥ ३.२६०.२२ ॥
സത്യവാദി ആയുസ്സും അനായാസമായ ഋജുത്വവും നേടുന്നു. ക്രോധമില്ലാത്തവനും അസൂയയില്ലാത്തവനും പരമമായ ശാന്തി നേടുന്നു.
3.260.23
दान्तः शमपरः शश्वत्परिक्लेशं न विन्दति ।
न च तप्यति दान्तात्मा दृष्ट्वा परगतां श्रियम् ॥ ३.२६०.२३ ॥
ദാന്തനും ശമത്തിൽ നിരതനുമായവൻ എപ്പോഴും വലിയ ദുഃഖം നേടുന്നില്ല. ദാന്താത്മാവ് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് പോയ ഐശ്വര്യം കണ്ടും വേദനിക്കുന്നില്ല.
3.260.24
संविभक्ता च दाता च भोगवान्सुखवान्नरः ।
भवत्यहिंसकश्चैव परमारोग्यमश्नुते ॥ ३.२६०.२४ ॥
പങ്കുവെക്കുന്നവനും ദാതാവുമായ മനുഷ്യൻ ഭോഗവാനും സുഖവാനുമാകുന്നു; അഹിംസകനായി പരമാരോഗ്യം നേടുന്നു.
3.260.25
मान्यं मानयिता जन्म कुले महति विन्दति ।
विन्दते सुखमत्यर्थमिह लोके परत्र च।
व्यसनैर्न तुसंयोगं प्राप्नोति विजितेन्द्रियः ॥ ३.२६०.२५ ॥
ബഹുമാനത്തിന് അർഹരെ ബഹുമാനിക്കുന്നവൻ മഹത്തായ കുലത്തിൽ ജന്മം നേടുന്നു. ഇഹലോകത്തിലും പരലോകത്തിലും അവൻ അത്യധികമായ സുഖം അനുഭവിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ വിപത്തുകളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നില്ല.
3.260.26
शुभानुशयबुद्धिर्हि संयुक्तः कालधर्मणा ।
प्रादुर्भवति तद्योगात्कल्याणमतिरेव सः ॥ ३.२६०.२६ ॥
ശുഭമായ പ്രവണതകളുള്ള ബുദ്ധിയുള്ളവൻ കാലധർമ്മവുമായി ചേർന്ന് പ്രത്യക്ഷനാകുന്നു. ആ ചേർച്ചയാൽ അവൻ കല്യാണബുദ്ധിയുള്ളവനായിത്തീരുന്നു.
3.260.27
भगवन्दानधर्माणआं तपसो वा महामुने ।
किंस्विद्बहुगुणं प्रेत्य किं वा दुष्करमुच्यते ॥ ३.२६०.२७ ॥
ഭഗവാനേ, മഹാമുനേ! ദാനധർമ്മത്തിലോ തപസ്സിലോ മരണാനന്തരം ഏതാണ് കൂടുതൽ ഗുണങ്ങൾ നൽകുന്നത്? അല്ലെങ്കിൽ ഏതാണ് ദുഷ്കരമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്?
3.260.28
दानान्न दुष्करं तात पृथिव्यामस्ति किंचन ।
अर्थे च महती तृष्णा स च दुःखेन लभ्यते ॥ ३.२६०.२८ ॥
പ്രിയനേ! ദാനത്തേക്കാൾ ദുഷ്കരമായി ഭൂമിയിൽ ഒന്നുമില്ല. ധനത്തിനായി വലിയ ആസക്തിയുണ്ട്; അത് ദുഃഖത്തോടെയാണ് ലഭിക്കുന്നത്.
3.260.29
राजन्प्रत्यक्षमेवैतद्दृश्यते लोकसाक्षिकम् ।
परित्यज्य प्रियान्प्राणान्प्रविशन्ति रणाजिरम्।
तथैव प्रतिपद्यन्ते समुद्रमटवीं तथा ॥ ३.२६०.२९ ॥
രാജാവേ! ഇത് പ്രത്യക്ഷമായി തന്നെ കാണുന്നു; ലോകം തന്നെ സാക്ഷി. പ്രിയമായ പ്രാണങ്ങളെ ത്യജിച്ച് മനുഷ്യർ യുദ്ധഭൂമിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. അതുപോലെ കടലിലും കാട്ടിലും അവർ പ്രവേശിക്കുന്നു.
3.260.30
कृषिगोरक्ष्यमित्येके प्रतिपद्यन्ति मानवाः ।
पुरुषाः प्रेष्यतामेके निर्गच्छन्ति धनार्थिनः ॥ ३.२६०.३० ॥
ചിലർ കൃഷിയും ഗോരക്ഷയും സ്വീകരിക്കുന്നു. ചില പുരുഷന്മാർ സേവനവൃത്തി സ്വീകരിക്കുന്നു; ധനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ വീട് വിട്ടിറങ്ങുന്നു.
3.260.31
तस्माद्दुःखार्जितस्यैव परित्यागः सुदुष्करः ।
सुदुष्करतरं दानं तस्माद्दानं मतं मम ॥ ३.२६०.३१ ॥
അതിനാൽ കഠിനാധ്വാനത്താൽ നേടിയ ധനം ത്യജിക്കുന്നത് അത്യന്തം ദുഷ്കരമാണ്. ദാനം അതിലും ദുഷ്കരമാണ്; അതുകൊണ്ട് ദാനമാണ് എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഉത്തമം.
3.260.32
विसेषस्त्वत्र विज्ञेयो न्यायेनोपार्जितं धनम् ।
पात्रे काले च देशे च प्रयतः प्रतिपादयेत् ॥ ३.२६०.३२ ॥
ഇവിടെ ഒരു വിശേഷം അറിയണം: നീതിപൂർവ്വം നേടിയ ധനം യോഗ്യനായ പാത്രത്തിന്, ഉചിത സമയത്തും ഉചിത ദേശത്തും, ശ്രദ്ധയോടെ നൽകണം.
3.260.33
अन्यायात्समुपात्तेन दानधर्मौ धनन यः ।
कुरुते न स कर्तारं त्रायते महतो भयात् ॥ ३.२६०.३३ ॥
അന്യായമായി നേടിയ ധനം കൊണ്ട് ദാനധർമ്മം ചെയ്യുന്നവൻ, തന്റെ കർത്താവിനെ മഹാഭയത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നില്ല.
3.260.34
पात्रे दानं स्वल्पमपि काले दत्तं युधिष्ठिर ।
मनसा हि विशुद्धेन प्रेत्यानन्तफलं स्मृतम् ॥ ३.२६०.३४ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ! യോഗ്യനായ പാത്രത്തിന് ഉചിത സമയത്ത് നൽകിയ അല്പദാനവും, ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ നൽകിയാൽ, മരണാനന്തരം അനന്തഫലം നൽകുമെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
3.260.35
श्रद्धा धर्मानुगा देवी पावनी विश्वधारिणी ।
सवित्री प्रसवित्री च संसारार्णवतारिणी ॥ ३.२६०.३५ ॥
ശ്രദ്ധ — ധർമ്മത്തെ അനുസരിക്കുന്നവളും, ദിവ്യയും, പവിത്രമാക്കുന്നവളും, ലോകത്തെ താങ്ങുന്നവളും, സൃഷ്ടിക്കുന്നവളും, പ്രസവിക്കുന്നവളും, സംസാരസാഗരം കടത്തുന്നവളുമാണ്.
3.260.36
श्रद्धया धार्यते धर्मो महद्भिर्नार्थदर्शिभिः ।
सधना अपिराजानो निःश्रद्धा नरकं गताः ॥ ३.२६०.३६ ॥
ശ്രദ്ധയാൽ ധർമ്മം ധരിക്കപ്പെടുന്നു — ധനം മാത്രം കാണാത്ത മഹാന്മാരാൽ. ധനമുള്ള രാജാക്കന്മാരും ശ്രദ്ധയില്ലാത്തവരെങ്കിൽ നരകത്തിൽ പോയി.
3.260.37
निष्किंचनाश्च मुनयः श्रद्धावन्तो दिवं गताः ।
देशे काले च पात्रे च मुद्गलः श्रद्धयाऽन्वितः।
व्रीहिद्रोणं प्रदायाथ परं पदमवाप्तवान् ॥ ३.२६०.३७ ॥
ഒന്നുമില്ലാത്ത മുനിമാരും ശ്രദ്ധയോടെ സ്വർഗം പ്രാപിച്ചു. ദേശം, കാലം, പാത്രം എന്നിവയ്ക്കനുസരിച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ മുദ്ഗലൻ ഒരു ദ്രോണം നെല്ല് ദാനം ചെയ്ത് പരമപദം നേടി.
3.260.38
अत्राप्युदाहरन्तीमतिहासं पुरातनम् ।
व्रीहिद्रोणपरित्यागाद्यत्फलं प्राप मुद्गलः ॥ ३.२६०.३८ ॥
ഇവിടെയും ആളുകൾ ഈ പുരാതന ഐതിഹ്യം ഉദാഹരിക്കുന്നു: ഒരു ദ്രോണം നെല്ല് ത്യജിച്ചതിലൂടെ മുദ്ഗലൻ നേടിയ ഫലം.