มหาภารตะ · อัธยายะ 3.262
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.262.1
महर्षेऽकार्यबुद्धिस्त्वं यः स्वर्गसुखमुत्तमम् ।
संप्राप्तं प्रतिपत्तव्यं विमृशस्यबुधो यथा ॥ ३.२६२.१ ॥
ข้าแต่มหาฤๅษี จิตของท่านคิดจะทำในสิ่งที่ไม่ควรทำ ทั้งที่สุขอันยอดเยี่ยมแห่งสวรรค์ได้มาถึงแล้วและควรรับไว้ ท่านกลับลังเลดุจคนไร้ปัญญา
3.262.2
उपरिष्टादयं लोको योऽयं स्वरिति संज्ञितः ।
ऊर्ध्वगः सत्पथः शश्वद्देवयानचरो मुने ॥ ३.२६२.२ ॥
ข้าแต่ฤๅษี เหนือขึ้นไปมีโลกนี้ที่เรียกว่าสวรรค์ มันเป็นทางดีที่มุ่งขึ้นสู่เบื้องบน มีผู้เดินตามทางของเทพเจ้าเดินไปเสมอ
3.262.3
नातप्ततपसः पुंसो नामहायज्ञयाजिनः ।
नानृता नास्तिकाश्चैव तत्रगच्छन्ति मुद्गल ॥ ३.२६२.३ ॥
ข้าแต่มุทคละ ผู้ชายที่ไม่ได้บำเพ็ญตบะอย่างเข้มข้น ไม่ได้บูชายัญใหญ่ และผู้กล่าวเท็จหรือผู้ไม่เชื่อ ย่อมไปยังที่นั่นไม่ได้
3.262.4
धर्मात्मानो जितात्मानः शान्ता दान्ता विमत्सराः ।
दानधर्मरताः पुंसः शूराश्चाहितलक्षणाः ॥ ३.२६२.४ ॥
ผู้ชายที่มีจิตใจตั้งมั่นในธรรม ควบคุมตนได้ สงบ ข่มใจได้ ปราศจากความริษยา ยินดีในธรรมแห่งการให้ กล้าหาญ และมีลักษณะแห่งความเมตตา
3.262.5
तत्रगच्छन्ति धर्माग्र्यं कृत्वा शमदमात्मकम् ।
लोकान्पुण्यकृतां ब्रह्मन्सद्भिराचरितान्नृभिः ॥ ३.२६२.५ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ผู้ที่ปฏิบัติธรรมอันสูงสุดคือความสงบและการข่มใจ ย่อมไปยังที่นั่น ได้แก่โลกของผู้ที่ได้ทำบุญ โลกอันมนุษย์ผู้ดีเคยดำเนินอยู่
3.262.6
देवाः साध्यास्तथा विश्वे तथैव च महर्षयः ।
यामा धामाश्च मौद्गल्य गन्धर्वाप्सरसस्तथा ॥ ३.२६२.६ ॥
ข้าแต่เมาทคัลยะ เทพทั้งหลาย ได้แก่สาธยะ วิศวะ และมหาฤๅษีทั้งหลาย ยามะ ธามะ และคนธรรพ์กับอัปสรทั้งหลายก็เช่นกัน
3.262.7
एषां देवनिकायानां पृथक्पृथगनेकशः ।
भास्वन्तः कामसंपन्ना लोकास्तेजोमयाः शुभाः ॥ ३.२६२.७ ॥
สำหรับหมู่เทพเหล่านี้ มีโลกมากมายแยกกันไปแต่ละหมู่ แต่ละโลกสว่างไสว เต็มไปด้วยความปรารถนาทั้งปวง ประกอบด้วยแสงรัศมี และเป็นมงคล
3.262.8
त्रयस्त्रिंशत्सहस्राणि योजनानि हिरण्मयः ।
मेरुः पर्वतराड्यत्रदेवोद्यानानि मुद्गल ॥ ३.२६२.८ ॥
ข้าแต่มุทคละ เมรุ ราชาแห่งภูเขาสีทอง กว้างสามหมื่นสามพันโยชน์ เป็นที่ตั้งของสวนแห่งเทพทั้งหลาย
3.262.9
नन्दनान्यतिरम्याणि तत्रोद्यानानि मुद्गल ।
सर्वकामफलैर्वृक्षैः शोभितानि समन्ततः ॥ ३.२६२.९ ॥
ข้าแต่มุทคละ ที่นั่นมีสวนนันทนะอันงดงามยิ่ง ประดับไปด้วยต้นไม้ที่ออกผลให้ได้ทุกสิ่งที่ปรารถนา ทั้งสี่ด้านรอบบริเวณ
3.262.10
नन्दनादीनि पुण्यानि विहाराः पुण्यकर्मणाम् ।
न क्षुत्पिपासे न ग्लानिर्न शीतोष्णे भयं तथा ॥ ३.२६२.१० ॥
นันทนะและสถานที่รื่นรมย์อันศักดิ์สิทธิ์อื่นๆ เป็นของผู้ทำกรรมดี ที่นั่นไม่มีความหิวกระหาย ไม่มีความอ่อนเพลีย และไม่มีความกลัวความหนาวหรือร้อน
3.262.11
बीभत्समशुभं वाऽपि रोगो वा तत्र कश्चन ।
मनोज्ञाः सर्वतो गन्धाः सुखस्पर्शाश्च सर्वशः ॥ ३.२६२.११ ॥
ที่นั่นไม่มีสิ่งน่าเกลียดหรือไม่เป็นมงคล และไม่มีโรคภัยใดๆ มีกลิ่นหอมเป็นที่ชื่นใจทุกทิศทาง และสัมผัสที่สบายในทุกทาง
3.262.12
शब्दाः श्रुतिमनोग्राह्याः सर्वतस्तत्रवै मुने ।
न शोको न जरा तत्र नायासपरिदेवने ॥ ३.२६२.१२ ॥
ข้าแต่ฤๅษี ที่นั่นมีเสียงที่หูและใจรับรู้ได้อย่างน่ายินดี ทุกทิศทาง ไม่มีความโศก ไม่มีความแก่ ไม่มีความเหน็ดเหนื่อย และไม่มีการคร่ำครวญ
3.262.13
ईदृशः स मुने लोकः स्वकर्मफलहेतुकः ।
सुकृतैस्तत्रपुरुषाः संभवन्त्यात्मकर्मभिः ॥ ३.२६२.१३ ॥
ข้าแต่ฤๅษี โลกนั้นเป็นเช่นนี้ มีผลมาจากการกระทำของตนเอง ที่นั่นมนุษย์ย่อมเกิดขึ้นด้วยกรรมดีของตนเอง
3.262.14
तैजसानि शरीराणि भवन्त्य्रोपपद्यताम् ।
कर्मजान्येव मौद्गल्य न मातृपितृजान्युत ॥ ३.२६२.१४ ॥
ข้าแต่เมาทคัลยะ ที่นั่นร่างกายกลายเป็นมีรัศมีสว่างไสว เกิดจากกรรมเท่านั้น ไม่ได้เกิดจากมารดาและบิดา
3.262.15
रन संस्वेदो न दौर्गन्ध्यं पुरीषं मूत्रमेव च ।
तेषां न च रजोवस्त्रं बाधते तत्रवै मुने ॥ ३.२६२.१५ ॥
ที่นั่นไม่มีฝุ่นละออง ไม่มีเหงื่อ ไม่มีกลิ่นเหม็น ไม่มีอุจจาระหรือปัสสาวะ ข้าแต่ฤๅษี แม้ผ้าที่เปื้อนฝุ่นก็ไม่ทำให้พวกเขาเดือดร้อน
3.262.16
न म्लायन्ति स्रजस्तेषां दिव्यगन्धा मनोरमाः ।
समूह्यन्ते विमानैश्च ब्रह्मन्नेवंविधा हि ते ॥ ३.२६२.१६ ॥
พวงมาลัยของพวกเขาไม่เหี่ยวเฉา มีกลิ่นหอมทิพย์อันน่ารื่นรมย์ ข้าแต่พราหมณ์ พวกเขาเป็นเช่นนี้ และถูกรถทิพย์พาไป
3.262.17
ईर्ष्याशोकक्लमापेता मोहमात्सर्यवर्जिताः ।
सुखं संर्गजितस्तत्रवर्तयन्ते महामुने ॥ ३.२६२.१७ ॥
ข้าแต่มหาฤๅษี ปราศจากความริษยา ความโศก และความอ่อนล้า ปราศจากความหลงและความตระหนี่ พวกเขาอยู่ที่นั่นอย่างมีความสุข มีชัยชนะในอาณาจักรแห่งความสุข
3.262.18
तेषां तथाविधानां तु लोकानां मुनिपुङ्गव ।
उपर्युपरि शक्रस् लोका दिव्या गुणान्विताः ॥ ३.२६२.१८ ॥
ข้าแต่ประมุขแห่งฤๅษี เหนือขึ้นไปเหนือโลกเหล่านั้นที่เป็นเช่นนั้น คือโลกทิพย์ของพระอินทร์ ที่ประกอบด้วยคุณความดีอันเลิศ
3.262.19
परतो ब्रह्मणस्तस्य लोकस्तेजोमयः शुभः ।
यत्र यान्त्यृषयो ब्रह्मन्पूताः स्वैः कर्मभिः शुभैः ॥ ३.२६२.१९ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ เหนือกว่านั้นคือโลกแห่งพระพรหม เป็นโลกที่สว่างไสวและเป็นมงคล ที่ซึ่งฤๅษีผู้บริสุทธิ์ด้วยกรรมดีของตนไปถึง
3.262.20
ऋभवो नाम तत्रान्ये देवानामपि देवताः ।
तेषां लोकाः परतरे यान्यजन्तीह देवताः ॥ ३.२६२.२० ॥
ที่นั่นยังมีอีกหมู่หนึ่งชื่อว่าฤภุ เป็นเทพแม้ในหมู่เทพ โลกของพวกเขาอยู่สูงยิ่งกว่านั้น และเหล่าเทพในที่นี้บูชาพวกเขา
3.262.21
स्वयंप्रभास्ते भास्वन्तो लोकाः कामदुघाः परे ।
न तेषां स्त्रीकृतस्तापो न भोगैश्वर्यमत्सरः ॥ ३.२६२.२१ ॥
โลกเหล่านั้นส่องสว่างด้วยตนเอง เปล่งรัศมี และเป็นโลกสูงสุดดุจโคแห่งความปรารถนา ในโลกเหล่านั้นไม่มีความเร่าร้อนอันเกิดจากสตรี และไม่มีความอิจฉาริษยาเรื่องความสุขหรืออำนาจ
3.262.22
न वर्तयन्त्याहुतिभिस्ते नाप्यमृतभोजनाः ।
तथा दिव्यशरीरास्ते न च विग्रहमूर्तयः ॥ ३.२६२.२२ ॥
พวกเขาไม่ดำรงชีพด้วยเครื่องบูชาที่ถวายในไฟ และไม่กินอมฤต ดังนั้นพวกเขาจึงมีร่างทิพย์ และไม่มีรูปกายที่เป็นวัตถุ
3.262.23
नासुखाः सुखकामास्ते देवदेवाः सनातनाः ।
न कल्पपरिवर्तेषु परिवर्तन्ति ते तथा ॥ ३.२६२.२३ ॥
พวกเขาปราศจากความทุกข์ ปรารถนาความสุข เป็นเทพแห่งเทพทั้งหลาย และเป็นนิรันดร ในการผันเปลี่ยนของกัลป์ทั้งหลาย พวกเขาไม่เปลี่ยนแปลงไปในลักษณะนี้
3.262.24
रजरा मृत्युः कुतस्तेषां हर्षः प्रीतिः सुखं न च ।
न दुःखं न सुखं चापि रागद्वेषौ कुतो मुने ॥ ३.२६२.२४ ॥
สำหรับพวกเขา ความแก่และความตายจะมีได้อย่างไร ไม่มีความยินดี ความเบิกบาน หรือความสุข ไม่มีทั้งทุกข์และสุข ข้าแต่มุนี ราคะและโทสะจะมีมาแต่ที่ไหนได้เล่า
3.262.25
देवानामपि मौद्गल्यकाङ्क्षिता सा गतिः परा ।
दुष्प्रापा परमा सिद्धिरगम्या कामगोचरैः ॥ ३.२६२.२५ ॥
ข้าแต่เมาทคัลยะ แม้สำหรับเหล่าเทพ คติอันสูงสุดนั้นก็เป็นสิ่งที่ปรารถนากันแต่บรรลุได้ยาก ความสำเร็จอันสูงสุดนั้นเข้าถึงยากยิ่ง สำหรับผู้ที่มีกามเป็นขอบเขต
3.262.26
त्रयस्त्रिंशदिमे लोकाः शेषा लोका मनीषिभिः ।
गम्यन्ते नियमैः श्रेष्ठैर्दानैर्वा विधिपूर्वकैः ॥ ३.२६२.२६ ॥
โลกสามสิบสามชั้นนี้ และโลกที่เหลือ ผู้มีปัญญาย่อมไปถึงได้ด้วยวินัยอันประเสริฐ หรือด้วยการให้ทานที่กระทำตามวิธีอันถูกต้อง
3.262.27
सेयं दानकृता व्युष्टिरनुप्राप्ता सुखं त्वया ।
तां रभुङ्क्ष्व सुकृतैर्लब्धां तपसा द्योतितप्रभः ॥ ३.२६२.२७ ॥
ความเจริญรุ่งเรืองนี้ซึ่งเกิดจากการให้ทาน ได้มาถึงท่านเป็นความสุข ข้าแต่ผู้มีรัศมีสว่างไสวด้วยการบำเพ็ญตบะ จงเสวยสิ่งที่ได้มาด้วยกุศลกรรมนั้นเถิด
3.262.28
एतत्स्वर्गसुखं विप्र लोका नानाविधास्तथा ।
गुणाः स्वर्गस्य प्रोक्तास्ते दोषानपि निबोध मे ॥ ३.२६२.२८ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ นี่คือความสุขแห่งสวรรค์ และโลกต่าง ๆ มากมายก็เป็นเช่นนี้ คุณลักษณะของสวรรค์ที่กล่าวไว้นั้นเป็นเช่นนี้ บัดนี้จงฟังจากข้าถึงโทษของสวรรค์ด้วย
3.262.29
कृस्य कर्मणस्तत्रभुज्यते यत्फलं दिवि ।
न चान्त्क्रियते कर्म मूलच्छेदेन भुज्यते ॥ ३.२६२.२९ ॥
ผลของกรรมที่ได้กระทำไว้ ย่อมได้รับเสวยในสวรรค์ แต่กรรมนั้นยังไม่สิ้นสุด เป็นการเสวยโดยตัดรากของกรรมนั้นเอง
3.262.30
सोऽत्रदोषो मम मतस्तस्यान्ते पतनं च यत् ।
सुखव्याप्तमनस्कानां पतनं यच्च मुद्गल ॥ ३.२६२.३० ॥
ข้าแต่มุทคละ ในความเห็นของข้า นั่นคือโทษในที่นี้ และที่สุดของมันคือการตกลง ส่วนการตกลงของผู้ที่จิตจมอยู่กับความสุข ข้าแต่มุทคละ ก็เป็นสิ่งเดียวกันนั้น
3.262.31
असंतोषः परीतापो दृष्ट्वा दीप्ततराः श्रियः ।
यद्भवत्यवरे स्थाने स्थितानां तत्सुदुष्करम् ॥ ३.२६२.३१ ॥
การไม่รู้จักพอ และความเร่าร้อนอย่างลึก เมื่อเห็นสิริที่รุ่งโรจน์ยิ่งกว่า ขณะที่ตนยืนอยู่ในที่ต่ำกว่า นั่นเป็นสิ่งที่ยากยิ่งนัก
3.262.32
संज्ञामोहश्चपततां रजसा च प्रधर्षणम् ।
प्रम्लानेषु च माल्येषु ततः पिपतिषोर्भयम् ॥ ३.२६२.३२ ॥
ความหลงสติและความอัปยศเพราะฝุ่นย่อมมาถึงผู้ที่กำลังตกลง แล้วความกลัวก็มาถึงผู้ที่กำลังจะตก ท่ามกลางพวงมาลัยที่เหี่ยวเฉา
3.262.33
आब्रह्मभवनादेते दोषा मौद्गल्य दारुणाः ।
नाकलोकेसुकृतिनां गुणास्त्वयुतशो नृणाम् ॥ ३.२६२.३३ ॥
ข้าแต่มุทคละ โทษเหล่านี้ ตั้งแต่โลกของพระพรหมลงมา ล้วนน่าสะพรึงกลัว แต่ในโลกสวรรค์ คุณความดีของผู้มีบุญนั้นมีมากนับพันเท่าเมื่อเทียบกับมนุษย์
3.262.34
अयं त्वन्यो गुणः श्रेष्ठश्च्युतानां स्वर्गतो मुने ।
शुभानुशययोगेन मनुष्येषूपजायते ॥ ३.२६२.३४ ॥
ข้าแต่มุนี นี่คือคุณความดีอีกประการหนึ่งอันประเสริฐของผู้ที่ตกจากสวรรค์ ด้วยการประสานกับกุศลกรรมที่เหลืออยู่ พวกเขาย่อมเกิดเป็นมนุษย์
3.262.35
तत्रापि स महाभागः कुले महति जायते ।
न चेत्संबुध्यते तत्रगच्छत्यधमतां ततः ॥ ३.२६२.३५ ॥
แม้ที่นั่น ผู้มีโชคยิ่งนั้นก็เกิดในตระกูลอันยิ่งใหญ่ แต่ถ้าแม้ที่นั่นเขาไม่ตื่นรู้ เขาก็จะตกลงสู่ความต่ำช้า
3.262.36
इह यत्क्रियते कर्म तत्परत्रोपभुज्यते ।
कर्मभूमिरियं ब्रह्मन्फलभूमिरसौ मता ॥ ३.२६२.३६ ॥
กรรมที่กระทำในโลกนี้ ย่อมได้รับผลเสวยในโลกหน้า ข้าแต่พราหมณ์ นี่คือแดนแห่งการกระทำ และนั่นถือกันว่าเป็นแดนแห่งผล
3.262.37
महान्तस्तु अमी दोपास्त्वया स्वर्गस्य कीर्तिताः ।
निर्दोष एव यस्त्यन्यो लोकं तं प्रवदस्व मे ॥ ३.२६२.३७ ॥
ท่านได้กล่าวถึงโทษอันใหญ่หลวงของสวรรค์เหล่านี้แล้ว บัดนี้จงบอกข้าถึงโลกอีกแห่งหนึ่งที่ปราศจากโทษ
3.262.38
ब्रह्मणः सदनादूर्ध्वं तद्विष्णोः परमं पदम् ।
शुद्धं सनातनं ज्योतिः परं ब्रह्मेति यद्विदुः ॥ ३.२६२.३८ ॥
เหนือที่อยู่ของพระพรหมขึ้นไป คือสถานอันสูงสุดของพระวิษณุ เป็นแสงอันบริสุทธิ์และนิรันดร ซึ่งผู้รู้เรียกว่าพรหมันอันสูงสุด
3.262.39
न तत्रविप्र गच्छन्ति पुरुषा विषयात्मकाः ।
दम्भलोभमहाक्रोधमोहद्रोहैरभिद्रुताः ॥ ३.२६२.३९ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ บุรุษผู้มีจิตผูกพันกับวิสัยอารมณ์ ผู้ถูกความหน้าซื่อใจคด ความโลภ ความโกรธรุนแรง ความหลง และการคิดร้ายรบกวน ย่อมไม่ไปถึงที่นั่น
3.262.40
निर्ममा निरहंकारा निर्द्विन्द्वाः संयतेन्द्रियाः ।
ध्यानयोगपराश्चैव तत्रगच्छन्ति मानवाः ॥ ३.२६२.४० ॥
มนุษย์ผู้ปราศจากความยึดถือว่าเป็นของตน ปราศจากอหังการ ก้าวพ้นคู่ตรงข้าม มีอินทรีย์ที่สงบระงับ และมุ่งมั่นในโยคะคือการทำสมาธิ ย่อมไปถึงที่นั่น
3.262.41
एतत्ते सर्वमाख्यतं यन्मां पृच्छसि मुद्गल ।
तवानुकम्पया साधो साधु गच्छाम माचिरम् ॥ ३.२६२.४१ ॥
มุทครละ สิ่งทั้งหมดที่ท่านถามข้าพเจ้าได้ถูกบอกแก่ท่านแล้ว ท่านผู้ประเสริฐ ด้วยความเมตตาของท่าน ขอให้เราไปโดยเร็วโดยไม่ชักช้า
3.262.42
एतच्छ्रुत्वा तु मौद्गल्यो वाक्यं विममृशे धिया ।
विमृश्य च मुनिश्रेष्ठो देवदूतमुवाचह ॥ ३.२६२.४२ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำนี้แล้ว เมาทคัลยะได้ไตร่ตรองถ้อยคำเหล่านั้นด้วยปัญญา และเมื่อไตร่ตรองแล้ว มุนีผู้ประเสริฐที่สุดก็กล่าวแก่ทูตแห่งเทพเจ้า
3.262.43
देवदूत नमस्तेऽम्तु गच्छ तात यथासुखम् ।
महादोषेण मे कार्यं न स्वर्गेण सुखेन चा ॥ ३.२६२.४३ ॥
ขอความนอบน้อมจงมีแด่ท่าน ทูตของเทพเจ้าเอ๋ย เชิญไปเถิดลูกรัก ตามที่ท่านสบายใจ ข้าพเจ้าไม่ต้องการสวรรค์หรือความสุข เพราะสิ่งเหล่านั้นมีโทษใหญ่หลวง
3.262.44
पतनान्ते महादुःखं परितापः सुदारुणः ।
स्वर्गभाजः पतन्तीह तस्मात्स्वर्गं न कामये ॥ ३.२६२.४४ ॥
เมื่อสิ้นการตกลงมาจะมีทุกข์ใหญ่และความเร่าร้อนอันแสนสาหัส ผู้ที่ได้รับส่วนแห่งสวรรค์ย่อมตกลงมาจากที่นี่ เพราะเหตุนั้นข้าพเจ้าจึงไม่ปรารถนาสวรรค์
3.262.45
यत्रगत्वान शोचन्ति न व्यथन्तिचलन्ति वा ।
तदहं स्थानमत्यन्तं मार्गयिष्यामि केवलम् ॥ ३.२६२.४५ ॥
ที่ใดที่ไปถึงแล้วผู้คนไม่โศกเศร้า ไม่เดือดร้อน และไม่หวั่นไหว ข้าพเจ้าจะแสวงหาสถานที่อันสูงสุดเพียงแห่งเดียวนั้น
3.262.46
इत्युक्त्वा स मुनिर्वाक्यं देवदूतंविसृज्य तम् ।
शिलोञ्छवृत्तिमुत्सृज्य शममातिष्ठदुत्तमम् ॥ ३.२६२.४६ ॥
ฤๅษีได้กล่าวถ้อยคำดังนี้แล้ว จึงส่งทูตของเทพเจ้าไป ละทิ้งการดำรงชีพด้วยการเก็บเกี่ยวรวงข้าวที่หล่นอยู่ แล้วดำเนินสู่ความสงบอันสูงสุด
3.262.47
तुल्यनिन्दास्तुतिर्भूत्वासमलोष्टाश्मकाञ्चनः ।
ज्ञानयोगेन शुद्धेन ध्याननित्यो बभूव ह ॥ ३.२६२.४७ ॥
ไม่ว่าจะถูกติหรือถูกสรรเสริญ ท่านเห็นก้อนดิน ก้อนหิน และทองคำเป็นสิ่งเสมอกัน ด้วยโยคะแห่งความรู้อันบริสุทธิ์ ท่านจึงมีความมั่นคงอยู่ในฌานเป็นนิจ
3.262.48
निगृहीतेन्द्रियग्रामः समयोजयदात्मनि ।
युक्तचित्तं यथाऽऽत्मानं युयोज परमेश्वरे ॥ ३.२६२.४८ ॥
ท่านข่มหมู่อินทรีย์ไว้ได้ แล้วผูกใจของตนไว้กับอาตมัน และเมื่อจิตได้ประสานอย่างถูกต้องแล้ว ท่านก็ประสานอาตมันเข้ากับพระผู้เป็นเจ้าสูงสุด
3.262.49
ध्यानयोगाद्बलं लब्ध्वा प्राप्य बुद्धिमनुत्तमाम् ।
जगाम शाश्वतीं सिद्धिं परां निर्वाणलक्षणाम् ॥ ३.२६२.४९ ॥
ด้วยโยคะแห่งฌาน ท่านได้กำลังและได้ปัญญาอันประเสริฐยิ่ง จึงบรรลุถึงความสำเร็จอันเป็นนิรันดร์และสูงสุด มีลักษณะเป็นนิรวาณ
3.262.50
तस्मात्त्वमपिकौन्तेय न शोकं कर्तुमर्हसि ।
राज्यात्स्फीतात्परिभ्रष्टस्तपसा तदवाप्स्यसि ॥ ३.२६२.५० ॥
เพราะเหตุนั้น ท่านก็ไม่ควรโศกเศร้า โอ้ บุตรแห่งกุนตี แม้ท่านจะตกจากราชอาณาจักรอันรุ่งเรือง ท่านก็จะได้กลับคืนมาด้วยตบะ
3.262.51
सुखस्यानन्तरं दुःखं दुःखस्यानन्तरं सुखम् ।
पर्यायेणोपसर्पन्ते नरं नेमिमरा इव ॥ ३.२६२.५१ ॥
ทุกข์ย่อมตามหลังสุข และสุขย่อมตามหลังทุกข์ เมื่อถึงคราวของมันก็เข้ามาหาคน เหมือนซี่ล้อหมุนเข้าหาขอบล้อ
3.262.52
पितृपैतामहं राज्यंप्राप्स्यस्यमितविक्रम ।
वर्षात्रयोदशादूर्ध्वंव्येतु ते मानसो ज्वरः ॥ ३.२६२.५२ ॥
โอ้ ผู้มีวิกรมอันหาประมาณมิได้ ท่านจะได้ราชอาณาจักรสืบจากบิดาและปู่ของท่าน หลังจากสิบสามปีไป ขอให้ไข้ในใจของท่านจงหายไป
3.262.53
स एवमुक्त्वाभगवान्व्यासः पाण्डवनन्दनम् ।
जगाम तपसे धीमान्पुनरेवाश्रमं प्रति ॥ ३.२६२.५३ ॥
ภควันผู้ปราชญ์ วยาสะ กล่าวดังนี้แล้ว ได้ลาจากความยินดีของบุตรแห่งปาณฑุ แล้วกลับไปยังอาศรมเพื่อบำเพ็ญตบะอีกครั้ง