മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.262
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.262.1
महर्षेऽकार्यबुद्धिस्त्वं यः स्वर्गसुखमुत्तमम् ।
संप्राप्तं प्रतिपत्तव्यं विमृशस्यबुधो यथा ॥ ३.२६२.१ ॥
മഹർഷേ, നിന്റെ ബുദ്ധി അകാര്യത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഉത്തമമായ സ്വർഗസുഖം ലഭിച്ചിട്ടും, സ്വീകരിക്കേണ്ടതായിരുന്നിട്ടും, നീ വിഡ്ഢിയെപ്പോലെ ചിന്തിക്കുന്നു.
3.262.2
उपरिष्टादयं लोको योऽयं स्वरिति संज्ञितः ।
ऊर्ध्वगः सत्पथः शश्वद्देवयानचरो मुने ॥ ३.२६२.२ ॥
മുനേ, മുകളിൽ ഈ ലോകമുണ്ട്; അതിനെ സ്വർ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഊർധ്വഗമനമായ സത്പഥമാണത്; എന്നും ദേവയാനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവർക്കുള്ളത്.
3.262.3
नातप्ततपसः पुंसो नामहायज्ञयाजिनः ।
नानृता नास्तिकाश्चैव तत्रगच्छन्ति मुद्गल ॥ ३.२६२.३ ॥
മുദ്ഗലാ, തപസ്സ് ചെയ്യാത്തവരും മഹായജ്ഞം ചെയ്യാത്തവരും, അസത്യവാദികളും നാസ്തികരും അവിടേക്ക് പോകുന്നില്ല.
3.262.4
धर्मात्मानो जितात्मानः शान्ता दान्ता विमत्सराः ।
दानधर्मरताः पुंसः शूराश्चाहितलक्षणाः ॥ ३.२६२.४ ॥
ധർമാത്മാക്കൾ, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവർ, ശാന്തരും ദാന്തരും അസൂയയില്ലാത്തവരും, ദാനധർമത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നവരും, ശൂരരും ഹിതലക്ഷണമുള്ള പുരുഷന്മാരും.
3.262.5
तत्रगच्छन्ति धर्माग्र्यं कृत्वा शमदमात्मकम् ।
लोकान्पुण्यकृतां ब्रह्मन्सद्भिराचरितान्नृभिः ॥ ३.२६२.५ ॥
ബ്രഹ്മാവേ, ശമദമാത്മകമായ ശ്രേഷ്ഠധർമം അനുഷ്ഠിച്ചവർ അവിടേക്ക് പോകുന്നു; പുണ്യകർമികളുടെ ലോകങ്ങളാണ് അവ, സത്പുരുഷന്മാർ ആചരിച്ച മനുഷ്യരുടേത്.
3.262.6
देवाः साध्यास्तथा विश्वे तथैव च महर्षयः ।
यामा धामाश्च मौद्गल्य गन्धर्वाप्सरसस्तथा ॥ ३.२६२.६ ॥
മൗദ്ഗല്യാ, ദേവന്മാർ, സാധ്യന്മാർ, വിശ്വദേവന്മാർ, മഹർഷിമാർ, യാമന്മാർ, ധാമന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും അവിടെ ഉണ്ട്.
3.262.7
एषां देवनिकायानां पृथक्पृथगनेकशः ।
भास्वन्तः कामसंपन्ना लोकास्तेजोमयाः शुभाः ॥ ३.२६२.७ ॥
ഈ ദേവവിഭാഗങ്ങൾക്ക് വെവ്വേറെയും പലവിധത്തിലും ലോകങ്ങളുണ്ട്; അവ തേജസ്വികളും കാമനകൾ നിറഞ്ഞവയും തേജോമയങ്ങളും ശുഭങ്ങളുമാണ്.
3.262.8
त्रयस्त्रिंशत्सहस्राणि योजनानि हिरण्मयः ।
मेरुः पर्वतराड्यत्रदेवोद्यानानि मुद्गल ॥ ३.२६२.८ ॥
മുപ്പത്തിമൂവായിരം യോജന വിസ്തൃതിയുള്ള സ്വർണ്ണമയമായ മേരു, പർവതരാജാവ്; അവിടെയാണ് ദേവോദ്യാനങ്ങൾ, ഓ മുദ്ഗല.
3.262.9
नन्दनान्यतिरम्याणि तत्रोद्यानानि मुद्गल ।
सर्वकामफलैर्वृक्षैः शोभितानि समन्ततः ॥ ३.२६२.९ ॥
അവിടെ നന്ദനോദ്യാനങ്ങൾ അതിമനോഹരങ്ങളാണ്, ഓ മുദ്ഗല; എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും സാധിപ്പിക്കുന്ന ഫലങ്ങളുള്ള വൃക്ഷങ്ങളാൽ ചുറ്റും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവയാണ്.
3.262.10
नन्दनादीनि पुण्यानि विहाराः पुण्यकर्मणाम् ।
न क्षुत्पिपासे न ग्लानिर्न शीतोष्णे भयं तथा ॥ ३.२६२.१० ॥
നന്ദനം മുതലായവ പുണ്യകർമ്മികളുടെ പുണ്യവിഹാരസ്ഥലങ്ങളാണ്; അവിടെ വിശപ്പും ദാഹവുമില്ല, ക്ഷീണമില്ല, തണുപ്പും ചൂടും ഭയവുമില്ല.
3.262.11
बीभत्समशुभं वाऽपि रोगो वा तत्र कश्चन ।
मनोज्ञाः सर्वतो गन्धाः सुखस्पर्शाश्च सर्वशः ॥ ३.२६२.११ ॥
അവിടെ വെറുപ്പുളവാക്കുന്നതോ അശുഭമോ ഏതെങ്കിലും രോഗമോ ഇല്ല; എല്ലായിടത്തും മനോഹര ഗന്ധങ്ങളും എല്ലാവിധത്തിലും സുഖകരമായ സ്പർശങ്ങളുമുണ്ട്.
3.262.12
शब्दाः श्रुतिमनोग्राह्याः सर्वतस्तत्रवै मुने ।
न शोको न जरा तत्र नायासपरिदेवने ॥ ३.२६२.१२ ॥
അവിടെ എല്ലായിടത്തും ചെവിക്കും മനസ്സിനും ഇമ്പമേറിയ ശബ്ദങ്ങളുണ്ട്, ഓ മുനേ; അവിടെ ദുഃഖമില്ല, വാർധക്യമില്ല, ക്ലേശവും വിലാപവുമില്ല.
3.262.13
ईदृशः स मुने लोकः स्वकर्मफलहेतुकः ।
सुकृतैस्तत्रपुरुषाः संभवन्त्यात्मकर्मभिः ॥ ३.२६२.१३ ॥
മുനേ, ആ ലോകം ഇപ്രകാരമാണ്; സ്വന്തം കർമ്മഫലത്താൽ ഉണ്ടായതാണ്. അവിടെ മനുഷ്യർ സ്വന്തം സത്കർമ്മങ്ങളാൽ ജനിക്കുന്നു.
3.262.14
तैजसानि शरीराणि भवन्त्य्रोपपद्यताम् ।
कर्मजान्येव मौद्गल्य न मातृपितृजान्युत ॥ ३.२६२.१४ ॥
മൗദ്ഗല്യാ, അവിടെ ശരീരങ്ങൾ തേജോമയങ്ങളാണ്; അവ കർമ്മത്താൽ മാത്രം ഉണ്ടായവയാണ്, മാതാപിതാക്കളാൽ അല്ല.
3.262.15
रन संस्वेदो न दौर्गन्ध्यं पुरीषं मूत्रमेव च ।
तेषां न च रजोवस्त्रं बाधते तत्रवै मुने ॥ ३.२६२.१५ ॥
അവിടെ അവർക്ക് പൊടിയോ വിയർപ്പോ ദുർഗന്ധമോ മലമൂത്രങ്ങളോ ഇല്ല; മുനേ, അവിടെ അഴുക്കുള്ള വസ്ത്രംപോലും അവരെ ബാധിക്കുന്നില്ല.
3.262.16
न म्लायन्ति स्रजस्तेषां दिव्यगन्धा मनोरमाः ।
समूह्यन्ते विमानैश्च ब्रह्मन्नेवंविधा हि ते ॥ ३.२६२.१६ ॥
അവരുടെ മാലകൾ വാടുന്നില്ല; ദിവ്യവും മനോഹരവുമായ സുഗന്ധങ്ങളുണ്ട്; ബ്രാഹ്മണാ, അവർ ഇങ്ങനെയുള്ളവരാണ്; വിമാനങ്ങളിൽ കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നു.
3.262.17
ईर्ष्याशोकक्लमापेता मोहमात्सर्यवर्जिताः ।
सुखं संर्गजितस्तत्रवर्तयन्ते महामुने ॥ ३.२६२.१७ ॥
അസൂയ, ദുഃഖം, ക്ഷീണം എന്നിവ നീങ്ങിയവരായി; മോഹവും മാത്സര്യവും വർജ്ജിച്ചവരായി; മഹാമുനേ, അവിടെ സുഖത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു, ആനന്ദലോകത്തിൽ വിജയികളായി.
3.262.18
तेषां तथाविधानां तु लोकानां मुनिपुङ्गव ।
उपर्युपरि शक्रस् लोका दिव्या गुणान्विताः ॥ ३.२६२.१८ ॥
മുനിശ്രേഷ്ഠാ, അത്തരം ലോകങ്ങൾക്ക് മുകളിൽ മുകളിൽ ഇന്ദ്രന്റെ ദിവ്യലോകങ്ങളുണ്ട്; അവ ഗുണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞവയാണ്.
3.262.19
परतो ब्रह्मणस्तस्य लोकस्तेजोमयः शुभः ।
यत्र यान्त्यृषयो ब्रह्मन्पूताः स्वैः कर्मभिः शुभैः ॥ ३.२६२.१९ ॥
അതിനപ്പുറം ബ്രഹ്മാവിന്റെ തേജോമയവും ശുഭവുമായ ലോകമുണ്ട്; സ്വന്തം ശുഭകർമ്മങ്ങളാൽ പവിത്രരായ ഋഷിമാർ അവിടേക്ക് പോകുന്നു, ബ്രാഹ്മണാ.
3.262.20
ऋभवो नाम तत्रान्ये देवानामपि देवताः ।
तेषां लोकाः परतरे यान्यजन्तीह देवताः ॥ ३.२६२.२० ॥
അവിടെ ഋഭുക്കൾ എന്ന പേരുള്ള മറ്റു ദേവന്മാരുമുണ്ട്; അവർ ദേവന്മാർക്കും ദേവന്മാരാണ്. അവരുടെ ലോകങ്ങൾ അതിലുമപ്പുറമാണ്; ഇവിടത്തെ ദേവന്മാർ അവയെ ആരാധിക്കുന്നു.
3.262.21
स्वयंप्रभास्ते भास्वन्तो लोकाः कामदुघाः परे ।
न तेषां स्त्रीकृतस्तापो न भोगैश्वर्यमत्सरः ॥ ३.२६२.२१ ॥
അവ സ്വയംപ്രകാശമുള്ളവയും ദീപ്തവും കാമധേനുവിനെപ്പോലെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവയുമായ ഉന്നത ലോകങ്ങളാണ്. അവിടെ സ്ത്രീകാരണമുള്ള സന്താപമില്ല; ഭോഗൈശ്വര്യങ്ങളോടുള്ള അസൂയയുമില്ല.
3.262.22
न वर्तयन्त्याहुतिभिस्ते नाप्यमृतभोजनाः ।
तथा दिव्यशरीरास्ते न च विग्रहमूर्तयः ॥ ३.२६२.२२ ॥
അവർ ആഹുതികളാൽ ജീവിക്കുന്നില്ല; അമൃതഭോജനവും കഴിക്കുന്നില്ല. അവർ ദിവ്യശരീരമുള്ളവരാണ്; ഭൗതികരൂപമുള്ളവരുമല്ല.
3.262.23
नासुखाः सुखकामास्ते देवदेवाः सनातनाः ।
न कल्पपरिवर्तेषु परिवर्तन्ति ते तथा ॥ ३.२६२.२३ ॥
അവർ ദുഃഖമില്ലാത്തവരും സുഖം കാംക്ഷിക്കുന്നവരും ദേവദേവന്മാരും സനാതനരുമാണ്. കൽപപരിവർത്തനങ്ങളിൽ അവർ ഇങ്ങനെ മാറുന്നില്ല.
3.262.24
रजरा मृत्युः कुतस्तेषां हर्षः प्रीतिः सुखं न च ।
न दुःखं न सुखं चापि रागद्वेषौ कुतो मुने ॥ ३.२६२.२४ ॥
അവർക്ക് വാർദ്ധക്യവും മരണവും എവിടെ? സന്തോഷവും പ്രീതിയും സുഖവുമില്ല; ദുഃഖവും സുഖവുമില്ല. ഓ മുനേ, രാഗദ്വേഷങ്ങൾ എവിടെ നിന്ന്?
3.262.25
देवानामपि मौद्गल्यकाङ्क्षिता सा गतिः परा ।
दुष्प्रापा परमा सिद्धिरगम्या कामगोचरैः ॥ ३.२६२.२५ ॥
ഓ മൗദ്ഗല്യ, ദേവന്മാർക്കും കാംക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന ആ പരമഗതി നേടാൻ പ്രയാസമാണ്; കാമത്തിന്റെ പരിധിയിൽ വിഹരിക്കുന്നവർക്ക് ആ പരമസിദ്ധി അഗമ്യമാണ്.
3.262.26
त्रयस्त्रिंशदिमे लोकाः शेषा लोका मनीषिभिः ।
गम्यन्ते नियमैः श्रेष्ठैर्दानैर्वा विधिपूर्वकैः ॥ ३.२६२.२६ ॥
ഈ മുപ്പത്തിമൂന്ന് ലോകങ്ങളും, ശേഷിച്ച ലോകങ്ങളും ജ്ഞാനികളാൽ ശ്രേഷ്ഠമായ നിയമങ്ങളാലോ വിധിപ്രകാരമുള്ള ദാനങ്ങളാലോ പ്രാപിക്കപ്പെടുന്നു.
3.262.27
सेयं दानकृता व्युष्टिरनुप्राप्ता सुखं त्वया ।
तां रभुङ्क्ष्व सुकृतैर्लब्धां तपसा द्योतितप्रभः ॥ ३.२६२.२७ ॥
ദാനത്താൽ ഉണ്ടായ ഈ ഐശ്വര്യം നിനക്ക് സുഖമായി ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു; തപസ്സിനാൽ പ്രകാശിച്ച തേജസ്സുള്ളവനേ, സുകൃതങ്ങളാൽ നേടിയ അതിനെ അനുഭവിക്കുക.
3.262.28
एतत्स्वर्गसुखं विप्र लोका नानाविधास्तथा ।
गुणाः स्वर्गस्य प्रोक्तास्ते दोषानपि निबोध मे ॥ ३.२६२.२८ ॥
ഹേ വിപ്രാ, ഇതാണ് സ്വർഗ്ഗസുഖം; അനേകവിധമായ ലോകങ്ങളും ഉണ്ട്; സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ ഈ ഗുണങ്ങൾ പറയപ്പെട്ടു; ഇനി അതിന്റെ ദോഷങ്ങളും എന്നിൽ നിന്ന് അറിയുക.
3.262.29
कृस्य कर्मणस्तत्रभुज्यते यत्फलं दिवि ।
न चान्त्क्रियते कर्म मूलच्छेदेन भुज्यते ॥ ३.२६२.२९ ॥
അവിടെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ചെയ്ത കർമ്മത്തിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നു; കർമ്മത്തിന് അന്ത്യം വരുത്തപ്പെടുന്നില്ല; വേര് മുറിച്ചുകളഞ്ഞാണ് അത് അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നത്.
3.262.30
सोऽत्रदोषो मम मतस्तस्यान्ते पतनं च यत् ।
सुखव्याप्तमनस्कानां पतनं यच्च मुद्गल ॥ ३.२६२.३० ॥
ഇവിടെ എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ അതാണ് ദോഷം; അതിന്റെ അവസാനത്തിൽ പതനം സംഭവിക്കുന്നു; ഓ മുദ്ഗല, സുഖത്തിൽ മനസ്സ് മുഴുകിയവർക്കു വരുന്ന പതനവും അതുതന്നെ.
3.262.31
असंतोषः परीतापो दृष्ट्वा दीप्ततराः श्रियः ।
यद्भवत्यवरे स्थाने स्थितानां तत्सुदुष्करम् ॥ ३.२६२.३१ ॥
കൂടുതൽ തിളങ്ങുന്ന ഐശ്വര്യം കാണുമ്പോൾ അസംതൃപ്തിയും കടുത്ത സന്താപവും ഉണ്ടാകുന്നു; താഴ്ന്ന സ്ഥാനത്ത് നിൽക്കുന്നവർക്ക് ഇത് അതിവിഷമമാണ്.
3.262.32
संज्ञामोहश्चपततां रजसा च प्रधर्षणम् ।
प्रम्लानेषु च माल्येषु ततः पिपतिषोर्भयम् ॥ ३.२६२.३२ ॥
വീഴുന്നവർക്ക് ബോധക്കുഴപ്പവും പൊടിയാൽ അപമാനവും ഉണ്ടാകുന്നു; വാടിയ മാലകൾക്കിടയിൽ വീഴാനിരിക്കുന്നവനു പിന്നെ ഭയം വരുന്നു.
3.262.33
आब्रह्मभवनादेते दोषा मौद्गल्य दारुणाः ।
नाकलोकेसुकृतिनां गुणास्त्वयुतशो नृणाम् ॥ ३.२६२.३३ ॥
മൗദ്ഗല്യാ, ബ്രഹ്മലോകം വരെയുള്ള ഈ ദോഷങ്ങൾ ഭയങ്കരങ്ങളാണ്; എന്നാൽ സ്വർഗലോകത്തിൽ പുണ്യവാന്മാരുടെ ഗുണങ്ങൾ മനുഷ്യരിൽ പതിനായിരം മടങ്ങ് ഉണ്ട്.
3.262.34
अयं त्वन्यो गुणः श्रेष्ठश्च्युतानां स्वर्गतो मुने ।
शुभानुशययोगेन मनुष्येषूपजायते ॥ ३.२६२.३४ ॥
മുനേ, സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് വീണവർക്ക് ഇത് മറ്റൊരു ശ്രേഷ്ഠ ഗുണമാണ്: ശുഭകർമ്മങ്ങളുടെ ശേഷഫലയോഗത്താൽ അവർ മനുഷ്യരിൽ ജനിക്കുന്നു.
3.262.35
तत्रापि स महाभागः कुले महति जायते ।
न चेत्संबुध्यते तत्रगच्छत्यधमतां ततः ॥ ३.२६२.३५ ॥
അവിടെയും ആ മഹാഭാഗ്യവാൻ ഒരു മഹത്കുലത്തിൽ ജനിക്കുന്നു; അവിടെയും ഉണർവ് നേടിയില്ലെങ്കിൽ പിന്നെ അവൻ അധമത്വത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
3.262.36
इह यत्क्रियते कर्म तत्परत्रोपभुज्यते ।
कर्मभूमिरियं ब्रह्मन्फलभूमिरसौ मता ॥ ३.२६२.३६ ॥
ഇവിടെ ചെയ്യുന്ന കർമ്മം അവിടെ അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നു. ബ്രഹ്മൻ, ഇത് കർമ്മഭൂമിയാണ്; അത് ഫലഭൂമിയായി കരുതപ്പെടുന്നു.
3.262.37
महान्तस्तु अमी दोपास्त्वया स्वर्गस्य कीर्तिताः ।
निर्दोष एव यस्त्यन्यो लोकं तं प्रवदस्व मे ॥ ३.२६२.३७ ॥
സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ ഈ മഹത്തായ ദോഷങ്ങൾ നീ വിവരിച്ചു. ദോഷരഹിതമായ മറ്റൊരു ലോകത്തെ എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ.
3.262.38
ब्रह्मणः सदनादूर्ध्वं तद्विष्णोः परमं पदम् ।
शुद्धं सनातनं ज्योतिः परं ब्रह्मेति यद्विदुः ॥ ३.२६२.३८ ॥
ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാസസ്ഥാനത്തിന് മുകളിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ ആ പരമപദമുണ്ട്. ശുദ്ധവും സനാതനവുമായ ആ ജ്യോതിസ്സിനെ പരബ്രഹ്മം എന്ന് അവർ അറിയുന്നു.
3.262.39
न तत्रविप्र गच्छन्ति पुरुषा विषयात्मकाः ।
दम्भलोभमहाक्रोधमोहद्रोहैरभिद्रुताः ॥ ३.२६२.३९ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, വിഷയാസക്തരായ, ദംഭം, ലോഭം, മഹാക്രോധം, മോഹം, ദ്രോഹം എന്നിവയാൽ പീഡിതരായ മനുഷ്യർ അവിടെ പോകുന്നില്ല.
3.262.40
निर्ममा निरहंकारा निर्द्विन्द्वाः संयतेन्द्रियाः ।
ध्यानयोगपराश्चैव तत्रगच्छन्ति मानवाः ॥ ३.२६२.४० ॥
മമകാരമില്ലാത്ത, അഹങ്കാരമില്ലാത്ത, ദ്വന്ദ്വങ്ങൾക്ക് അതീതരായ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച, ധ്യാനയോഗത്തിൽ മുഴുകിയ മനുഷ്യരാണ് അവിടെ പോകുന്നത്.
3.262.41
एतत्ते सर्वमाख्यतं यन्मां पृच्छसि मुद्गल ।
तवानुकम्पया साधो साधु गच्छाम माचिरम् ॥ ३.२६२.४१ ॥
മുദ്ഗലാ, നീ എന്നോട് ചോദിച്ചതെല്ലാം നിനക്ക് പറഞ്ഞുതന്നിരിക്കുന്നു. സാധോ, നിന്റെ കാരുണ്യത്താൽ നമുക്ക് വേഗം പോകാം.
3.262.42
एतच्छ्रुत्वा तु मौद्गल्यो वाक्यं विममृशे धिया ।
विमृश्य च मुनिश्रेष्ठो देवदूतमुवाचह ॥ ३.२६२.४२ ॥
ഇത് കേട്ട് മൗദ്ഗല്യൻ ആ വാക്കുകൾ ബുദ്ധികൊണ്ട് ആലോചിച്ചു. ആലോചിച്ച ശേഷം മുനിശ്രേഷ്ഠൻ ദേവദൂതനോട് പറഞ്ഞു.
3.262.43
देवदूत नमस्तेऽम्तु गच्छ तात यथासुखम् ।
महादोषेण मे कार्यं न स्वर्गेण सुखेन चा ॥ ३.२६२.४३ ॥
ദേവദൂതാ, നിനക്കു നമസ്കാരം. കുഞ്ഞേ, സുഖമായി പോകൂ. മഹാദോഷമുള്ള സ്വർഗംകൊണ്ടോ സുഖംകൊണ്ടോ എനിക്ക് ഒരു കാര്യവുമില്ല.
3.262.44
पतनान्ते महादुःखं परितापः सुदारुणः ।
स्वर्गभाजः पतन्तीह तस्मात्स्वर्गं न कामये ॥ ३.२६२.४४ ॥
വീഴ്ചയുടെ അവസാനത്തിൽ മഹാദുഃഖവും അതികഠിനമായ സന്താപവും ഉണ്ടാകുന്നു. സ്വർഗഭാഗികൾ ഇവിടെനിന്ന് വീഴുന്നു; അതിനാൽ ഞാൻ സ്വർഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
3.262.45
यत्रगत्वान शोचन्ति न व्यथन्तिचलन्ति वा ।
तदहं स्थानमत्यन्तं मार्गयिष्यामि केवलम् ॥ ३.२६२.४५ ॥
എവിടെ എത്തിയാൽ ആളുകൾ ദുഃഖിക്കുന്നില്ലയോ, വേദനിക്കുന്നില്ലയോ, ഇളകുന്നില്ലയോ, ആ അത്യുന്നത സ്ഥാനം ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക് അന്വേഷിക്കും.
3.262.46
इत्युक्त्वा स मुनिर्वाक्यं देवदूतंविसृज्य तम् ।
शिलोञ्छवृत्तिमुत्सृज्य शममातिष्ठदुत्तमम् ॥ ३.२६२.४६ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മുനി ദേവദൂതനെ യാത്രയാക്കി; ശിലോഞ്ഛവൃത്തി ഉപേക്ഷിച്ച് ഉത്തമമായ ശമത്തെ സ്വീകരിച്ചു.
3.262.47
तुल्यनिन्दास्तुतिर्भूत्वासमलोष्टाश्मकाञ्चनः ।
ज्ञानयोगेन शुद्धेन ध्याननित्यो बभूव ह ॥ ३.२६२.४७ ॥
നിന്ദയും സ്തുതിയും സമമായി കണ്ട്, മണ്ണുകട്ടയെയും കല്ലിനെയും സ്വർണ്ണത്തെയും ഒരുപോലെ കണ്ട്, ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനയോഗത്താൽ നിത്യധ്യാനത്തിൽ ഉറച്ചു.
3.262.48
निगृहीतेन्द्रियग्रामः समयोजयदात्मनि ।
युक्तचित्तं यथाऽऽत्मानं युयोज परमेश्वरे ॥ ३.२६२.४८ ॥
ഇന്ദ്രിയസമൂഹത്തെ നിഗ്രഹിച്ച്, സ്വയം ആത്മാവിൽ ഉറപ്പിച്ചു; സംയമിതമനസ്സോടെ തന്നെ പരമേശ്വരനിൽ ചേർത്തു.
3.262.49
ध्यानयोगाद्बलं लब्ध्वा प्राप्य बुद्धिमनुत्तमाम् ।
जगाम शाश्वतीं सिद्धिं परां निर्वाणलक्षणाम् ॥ ३.२६२.४९ ॥
ധ്യാനയോഗത്താൽ ബലം നേടി, ഉത്തമമായ ബുദ്ധി പ്രാപിച്ച്, നിർവാണലക്ഷണമുള്ള ശാശ്വതമായ പരമസിദ്ധി അവൻ നേടി.
3.262.50
तस्मात्त्वमपिकौन्तेय न शोकं कर्तुमर्हसि ।
राज्यात्स्फीतात्परिभ्रष्टस्तपसा तदवाप्स्यसि ॥ ३.२६२.५० ॥
അതിനാൽ കൗന്തേയാ, നീയും ശോകിക്കരുത്. സമൃദ്ധമായ രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് വീണുപോയാലും, തപസ്സിനാൽ നീ അത് വീണ്ടും നേടും.
3.262.51
सुखस्यानन्तरं दुःखं दुःखस्यानन्तरं सुखम् ।
पर्यायेणोपसर्पन्ते नरं नेमिमरा इव ॥ ३.२६२.५१ ॥
സുഖത്തിന് പിന്നാലെ ദുഃഖവും ദുഃഖത്തിന് പിന്നാലെ സുഖവും വരുന്നു. ചക്രത്തിന്റെ അരകൾ ചക്രവലയത്തെ ക്രമമായി സമീപിക്കുന്നതുപോലെ അവ മനുഷ്യനെ ഊഴമനുസരിച്ച് സമീപിക്കുന്നു.
3.262.52
पितृपैतामहं राज्यंप्राप्स्यस्यमितविक्रम ।
वर्षात्रयोदशादूर्ध्वंव्येतु ते मानसो ज्वरः ॥ ३.२६२.५२ ॥
അമിതപരാക്രമിയായവനേ, പിതൃപിതാമഹന്മാരുടെ രാജ്യം നീ നേടും. പതിമൂന്നു വർഷം കഴിഞ്ഞശേഷം നിന്റെ മാനസികജ്വരം നീങ്ങട്ടെ.
3.262.53
स एवमुक्त्वाभगवान्व्यासः पाण्डवनन्दनम् ।
जगाम तपसे धीमान्पुनरेवाश्रमं प्रति ॥ ३.२६२.५३ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, പാണ്ഡവർക്ക് ആനന്ദമേകുന്ന ഭഗവാൻ ധീമാനായ വ്യാസൻ, തപസ്സിനായി വീണ്ടും തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.