મહાભારત · અધ્યાય 3.263
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.263.1
वसत्स्वेवं वने तेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
रममाणएषु चित्राबिः कथाभिर्मुनिभिः सह ॥ ३.२६३.१ ॥
આ રીતે વનમાં રહેતા તે મહાત્મા પાંડવો મુનિઓ સાથે અદ્ભુત કથાઓથી આનંદ માણતા હતા.
3.263.2
सूर्यदत्ताक्षयान्नेन कृष्णाया भोजनावधि ।
ब्राह्मणांस्तर्पमाणेषु ये चान्नार्थमुपागताः।
आरण्यानां मृगाणां च मांसैर्नानाविधैरपि ॥ ३.२६३.२ ॥
સૂર્યે આપેલા અક્ષય અન્ન વડે, કૃષ્ણા (દ્રૌપદી)ના ભોજન સુધી, અન્ન માટે આવેલા બ્રાહ્મણોને તૃપ્ત કરીને, અને વનના મૃગોના અનેક પ્રકારના માંસ વડે પણ.
3.263.3
धार्तराष्ट्रा दुरात्मानः सर्वे दुर्योधनादयः ।
कथं तेष्वन्ववर्तन्त पापाचारा महामुने ॥ ३.२६३.३ ॥
હે મહામુનિ, દુર્યોધન વગેરે ધૃતરાષ્ટ્રના સર્વ દુરાત્મા પુત્રો પાપાચારી થઈને તેમની સાથે કેવી રીતે વર્ત્યા?
3.263.4
दःशासनस्य कर्णस्य शकुनेश्च मते स्थिताः ।
एतदाचक्ष्व भगवन्वैशंपायन पृच्छतः ॥ ३.२६३.४ ॥
દુઃશાસન, કર્ણ અને શકુનિના મત પર સ્થિર રહીને તેમણે શું કર્યું? હે ભગવાન વૈશંપાયન, હું પૂછું છું, આ મને કહો.
3.263.5
श्रुत्वा तेषां तथा वृत्तिं नगरे वसतामिव ।
दुर्योधनो महाराज तेषु पापमरोचयत् ॥ ३.२६३.५ ॥
હે મહારાજ, નગરમાં વસતા લોકોની જેમ તેમનો તે જીવનવ્યવહાર સાંભળીને દુર્યોધને તેમના પ્રત્યે પાપ કરવાની ઇચ્છા કરી.
3.263.6
तथा तैर्निकृतिप्रज्ञैः कर्णदुःशासनादिभिः ।
नानोपायैरधं तेषु चिन्तयत्सु दुरात्मसु ॥ ३.२६३.६ ॥
આ રીતે કપટબુદ્ધિ કર્ણ, દુઃશાસન વગેરે દુરાત્માઓ અનેક ઉપાયોથી તેમના વિનાશનો વિચાર કરતા હતા ત્યારે —
3.263.7
अभ्यागच्छत्स धर्मात्मा तपस्वी कसुमहायशाः ।
शिष्यायुतसमोपेतो दुर्वासा नाम कामतः ॥ ३.२६३.७ ॥
તે ધર્માત્મા, તપસ્વી, મહાયશસ્વી દુર્વાસા નામના મુનિ પોતાની ઇચ્છાથી દસ હજાર શિષ્યો સાથે આવ્યા.
3.263.8
तमागतमभिप्रेक्ष्य मुनिं परमकोपनम् ।
सहितो भ्रातृभिः श्रीमानातिथ्येन न्यमन्त्रयत् ॥ ३.२६३.८ ॥
આવેલા તે અત્યંત ક્રોધી મુનિને જોઈને શ્રીમાન્ ભાઈઓ સહિત આતિથ્ય માટે તેમને આમંત્રણ આપ્યું.
3.263.9
विधिवत्पूजयामास स्वयं किंकरवत्स्थितः ।
अहानि कतिचित्तत्र तस्थौ स मुनिसत्तमः ॥ ३.२६३.९ ॥
તેમણે પોતે સેવક જેમ ઊભા રહી વિધિપૂર્વક તેમનું પૂજન કર્યું; તે શ્રેષ્ઠ મુનિ ત્યાં કેટલાક દિવસ રહ્યા.
3.263.10
तं च पर्यचरद्राजा दिवारात्रमतन्द्रितः ।
दुर्योधनो महाराज शापात्तस्य विशङ्कितः ॥ ३.२६३.१० ॥
રાજા દુર્યોધને દિવસરાત આળસ વિના તેમની સેવા કરી, હે મહારાજ; તેમના શાપથી ડરીને.
3.263.11
क्षुधितोऽस्मि ददस्वान्नं शीघ्रं मम नराधिप ।
इत्युक्त्वा गच्छति स्नातुं प्र्यागच्चति वै चिरात् ॥ ३.२६३.११ ॥
"હે નરાધિપ, મને ભૂખ લાગી છે; જલદી મને અન્ન આપો" એમ કહીને તે સ્નાન કરવા ગયા; ખરેખર ઘણા સમય પછી પાછા ફર્યા.
3.263.12
न भोक्ष्याम्यद्यमे नास्ति क्षुधेत्युक्त्वैत्यदर्शनम् ।
अकस्मादेत्य च ब्रूते भोजनयास्मांस्त्वरान्वितः ॥ ३.२६३.१२ ॥
"આજે હું ભોજન નહીં કરું, મને ભૂખ નથી" એમ કહીને તે અદૃશ્ય થયા; પછી અચાનક આવીને ઉતાવળે અમને ભોજન માટે કહેવા લાગ્યા.
3.263.13
कदाचिच्च निशीथे स उत्थाय निकृतौ स्थितः ।
पूर्ववत्कारयित्वाऽन्नं न भुङ्क्ते गर्हयन्स्म सः ॥ ३.२६३.१३ ॥
એક વાર મધ્યરાત્રિએ તે ઊઠીને પોતાની ઝૂંપડીમાં ઊભો રહ્યો. પહેલાંની જેમ અન્ન તૈયાર કરાવ્યા છતાં તે ખાતો ન હતો, નિંદા કરતો હતો.
3.263.14
वर्तमाने तथा तस्मिन्यदा दुर्योधनो नृपः ।
विकृतिं नैति न क्रोधं तदा तुष्टोऽभवन्मुनिः ॥ ३.२६३.१४ ॥
આમ ચાલતું હતું ત્યારે રાજા દુર્યોધને કોઈ વિકાર કે ક્રોધ બતાવ્યો નહીં; ત્યારે મુનિ પ્રસન્ન થયા.
3.263.15
आहचैनं दुराधर्षो वरदोऽस्मीति भारत ॥ ३.२६३.१५ ॥
હે ભારત, એ દુર્ધર્ષ મુનિએ તેને કહ્યું, "હું વરદાતા છું."
3.263.16
वरं वरय भद्रं ते यत्ते मनसि वर्तते ।
मयि प्रीते तु यद्धर्म्यं नालभ्यं विद्यते तव ॥ ३.२६३.१६ ॥
વર માગ, તારું કલ્યાણ થાઓ. તારા મનમાં જે હોય તે વર તરીકે માગ. હું પ્રસન્ન થયો હોઉં તો તારા માટે ધર્મસંમત કંઈ પણ અપ્રાપ્ય નથી.
3.263.17
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य महर्षेर्भावितात्मनः ।
अमन्यत पुनर्जातमात्मानं स सुयोधनः ॥ ३.२६३.१७ ॥
એ ભાવિતાત્મા મહર્ષિના આ વચન સાંભળીને સુયોધને પોતાને જાણે ફરી જન્મેલો માન્યો.
3.263.18
प्रागेव मन्त्रितं चासीत्कर्णदुःशासनादिभिः ।
याचनीयं मुनेस्तुष्टादिति निश्चित्य दुर्मतिः ॥ ३.२६३.१८ ॥
કર્ણ, દુઃશાસન વગેરે સાથે પહેલેથી જ મંત્રણા થઈ હતી કે પ્રસન્ન મુનિ પાસેથી વર માગવો. એ દુર્બુદ્ધિએ આ નક્કી કર્યું.
3.263.19
अतिहर्षान्वितो राजन्वरमेनमयाचत ।
शिष्यैः सह मम ब्रह्मन्यथा जातोऽतिथिर्भवान् ॥ ३.२६३.१९ ॥
હે રાજા, અત્યંત હર્ષથી ભરાઈને તેણે તેમની પાસે વર માંગ્યો: હે બ્રાહ્મણ, આપ શિષ્યો સહિત મારા અતિથિ બનો.
3.263.20
अस्मत्कुले महाराजो ज्येष्ठः श्रेष्ठो युधिष्ठिरः ।
वने वसति धर्मात्मा भ्रातृभिः परिवारितः।
गुणवाञ्शीलसंपन्नस्तस्य त्वमतिथिर्भव ॥ ३.२६३.२० ॥
અમારા કુળમાં જ્યેષ્ઠ અને શ્રેષ્ઠ મહારાજ યુધિષ્ઠિર, ધર્માત્મા, ભાઈઓથી ઘેરાયેલા, વનમાં વસે છે. તેઓ ગુણવાન અને શીલસંપન્ન છે; આપ તેમના અતિથિ બનો.
3.263.21
यदा च राजपुत्री सा सुकुमारी यशस्विनी ।
भोजयित्वा द्विजान्सर्वान्पतींश्च वरवर्णिनी ॥ ३.२६३.२१ ॥
અને તે સુકુમાર, યશસ્વી રાજકુમારી, સુંદર વર્ણવાળી, સર્વ દ્વિજો અને પતિઓને ભોજન કરાવીને...
3.263.22
विश्रान्ता च स्वयं भुक्त्वा सुखासीना भवेद्यदा ।
तदा त्वं तत्रगच्छेथा यद्यनुग्राह्यता मयि ॥ ३.२६३.२२ ॥
તે પોતે ભોજન કરીને વિશ્રામ કરીને સુખેથી બેઠી હોય ત્યારે, મારા પર આપની કૃપા હોય તો આપ ત્યાં જજો.
3.263.23
तथा करिष्ये त्वत्प्रीत्येत्येवमुक्त्वा सुयोधनम् ।
दुर्वासा अपिविप्रेन्द्रो यथागतमगात्ततः ॥ ३.२६३.२३ ॥
'આપના પ્રસન્નતા માટે તેમ જ કરીશ' એમ દુર્યોધનને કહીને, વિપ્રશ્રેષ્ઠ દુર્વાસા જે માર્ગે આવ્યા હતા તે જ માર્ગે ચાલ્યા ગયા.
3.263.24
कृतार्थमपि चात्मानं तदा मेने सुयोधनः ।
करेण च करं गृह्य कर्णस्य मुदितो भृशम् ॥ ३.२६३.२४ ॥
ત્યારે દુર્યોધને પોતાને કૃતાર્થ માન્યો; અને કર્ણનો હાથ પોતાના હાથમાં લઈને અત્યંત પ્રસન્ન થયો.
3.263.25
कर्णोपि भ्रातृसहितमित्युवाच नृपं मुदा ।
दुष्ट्या कामः सुसंवृत्तोदिष्ट्या कौरव वर्धसे।
दिष्ट्या ते शत्रवो मग्ना दुस्तरे व्यसनार्णवे ॥ ३.२६३.२५ ॥
કર્ણે પણ ભાઈઓ સહિત આનંદથી રાજાને કહ્યું, "હે કૌરવ, તારી ઇચ્છા સંપૂર્ણ સફળ થઈ; નસીબથી તું સમૃદ્ધ થઈ રહ્યો છે. નસીબથી તારા શત્રુઓ દુસ્તર વિપત્તિસાગરમાં ડૂબી ગયા છે."
3.263.26
दुर्वासःक्रोधजे वह्नौ पतिताः पाण्डुनन्दनाः ।
स्वैरेव ते महापापैर्गता वै दुस्तरं तमः ॥ ३.२६३.२६ ॥
દુર્વાસાના ક્રોધથી જન્મેલા અગ્નિમાં પાંડુના પુત્રો પડ્યા છે. પોતાનાં જ મહાપાપોથી તેઓ દુસ્તર અંધકારમાં ગયા છે.
3.263.27
इत्थं ते निकृतिप्रज्ञा राजन्दुर्योधनादयः ।
हसन्तः प्रीतमनसो जग्मुः स्वंस्वं निकेतनम् ॥ ३.२६३.२७ ॥
આ રીતે કપટબુદ્ધિવાળા દુર્યોધન વગેરે, હે રાજન, હસતા અને પ્રસન્ન મનથી પોતપોતાના નિવાસે ગયા.