महाभारत · अध्याय 3.263
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.263.1
वसत्स्वेवं वने तेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
रममाणएषु चित्राबिः कथाभिर्मुनिभिः सह ॥ ३.२६३.१ ॥
अशा प्रकारे वनात वास्तव्य करीत असताना, त्या महात्मा पांडवांनी मुनींसह विचित्र कथांनी रमत होते.
3.263.2
सूर्यदत्ताक्षयान्नेन कृष्णाया भोजनावधि ।
ब्राह्मणांस्तर्पमाणेषु ये चान्नार्थमुपागताः।
आरण्यानां मृगाणां च मांसैर्नानाविधैरपि ॥ ३.२६३.२ ॥
सूर्याने दिलेल्या अक्षय अन्नाने, कृष्णेच्या (द्रौपदीच्या) भोजनापर्यंत, अन्नासाठी आलेल्या ब्राह्मणांना तृप्त करीत, वनातील हरिणांच्या नानाविध मांसानेही.
3.263.3
धार्तराष्ट्रा दुरात्मानः सर्वे दुर्योधनादयः ।
कथं तेष्वन्ववर्तन्त पापाचारा महामुने ॥ ३.२६३.३ ॥
हे महामुने, दुर्योधन इत्यादी धृतराष्ट्राचे सर्व दुरात्मे पुत्र, पापाचारी होऊन त्यांच्याशी कसे वागले?
3.263.4
दःशासनस्य कर्णस्य शकुनेश्च मते स्थिताः ।
एतदाचक्ष्व भगवन्वैशंपायन पृच्छतः ॥ ३.२६३.४ ॥
दुःशासन, कर्ण आणि शकुनीच्या मतावर स्थिर राहून त्यांनी काय केले? हे भगवन् वैशंपायना, मी विचारतो, हे मला सांगा.
3.263.5
श्रुत्वा तेषां तथा वृत्तिं नगरे वसतामिव ।
दुर्योधनो महाराज तेषु पापमरोचयत् ॥ ३.२६३.५ ॥
हे महाराजा, नगरात राहणाऱ्यांप्रमाणे त्यांचे ते वर्तन ऐकून दुर्योधनाने त्यांच्याविषयी पाप करण्याची इच्छा धरली.
3.263.6
तथा तैर्निकृतिप्रज्ञैः कर्णदुःशासनादिभिः ।
नानोपायैरधं तेषु चिन्तयत्सु दुरात्मसु ॥ ३.२६३.६ ॥
याप्रमाणे कपटबुद्धी कर्ण, दुःशासन इत्यादी दुरात्मे नाना उपायांनी त्यांच्या नाशाचा विचार करीत असता —
3.263.7
अभ्यागच्छत्स धर्मात्मा तपस्वी कसुमहायशाः ।
शिष्यायुतसमोपेतो दुर्वासा नाम कामतः ॥ ३.२६३.७ ॥
तो धर्मात्मा, तपस्वी, महायशस्वी दुर्वासा नावाचा मुनी आपल्या इच्छेने दहा हजार शिष्यांसह आला.
3.263.8
तमागतमभिप्रेक्ष्य मुनिं परमकोपनम् ।
सहितो भ्रातृभिः श्रीमानातिथ्येन न्यमन्त्रयत् ॥ ३.२६३.८ ॥
आलेल्या त्या अत्यंत कोपनशील मुनीला पाहून श्रीमान राजाने भावांसह आतिथ्यासाठी त्यांना निमंत्रित केले.
3.263.9
विधिवत्पूजयामास स्वयं किंकरवत्स्थितः ।
अहानि कतिचित्तत्र तस्थौ स मुनिसत्तमः ॥ ३.२६३.९ ॥
त्यांनी स्वतः सेवकाप्रमाणे उभे राहून विधिवत त्यांची पूजा केली; तो श्रेष्ठ मुनी तेथे काही दिवस राहिला.
3.263.10
तं च पर्यचरद्राजा दिवारात्रमतन्द्रितः ।
दुर्योधनो महाराज शापात्तस्य विशङ्कितः ॥ ३.२६३.१० ॥
राजा दुर्योधनाने दिवसरात्र आळस न करता त्यांची सेवा केली, हे महाराज; त्यांच्या शापाच्या भीतीने.
3.263.11
क्षुधितोऽस्मि ददस्वान्नं शीघ्रं मम नराधिप ।
इत्युक्त्वा गच्छति स्नातुं प्र्यागच्चति वै चिरात् ॥ ३.२६३.११ ॥
"हे नराधिपा, मला भूक लागली आहे; लवकर मला अन्न द्या" असे म्हणून ते स्नानासाठी गेले; खरोखर बराच वेळाने परत आले.
3.263.12
न भोक्ष्याम्यद्यमे नास्ति क्षुधेत्युक्त्वैत्यदर्शनम् ।
अकस्मादेत्य च ब्रूते भोजनयास्मांस्त्वरान्वितः ॥ ३.२६३.१२ ॥
"आज मी जेवणार नाही, मला भूक नाही" असे म्हणून ते अदृश्य झाले; मग अचानक येऊन घाईने आम्हाला जेवणासाठी सांगू लागले.
3.263.13
कदाचिच्च निशीथे स उत्थाय निकृतौ स्थितः ।
पूर्ववत्कारयित्वाऽन्नं न भुङ्क्ते गर्हयन्स्म सः ॥ ३.२६३.१३ ॥
एकदा मध्यरात्री तो उठून आपल्या झोपडीत उभा राहिला. पूर्वीप्रमाणेच अन्न तयार करवूनही तो खात नव्हता, तर निंदा करत होता.
3.263.14
वर्तमाने तथा तस्मिन्यदा दुर्योधनो नृपः ।
विकृतिं नैति न क्रोधं तदा तुष्टोऽभवन्मुनिः ॥ ३.२६३.१४ ॥
असे चालू असताना राजा दुर्योधनाने विकार दाखवला नाही, क्रोधही केला नाही; तेव्हा मुनी संतुष्ट झाले.
3.263.15
आहचैनं दुराधर्षो वरदोऽस्मीति भारत ॥ ३.२६३.१५ ॥
हे भारता, त्या दुर्धर्ष मुनीने त्याला म्हटले, "मी वर देणारा आहे."
3.263.16
वरं वरय भद्रं ते यत्ते मनसि वर्तते ।
मयि प्रीते तु यद्धर्म्यं नालभ्यं विद्यते तव ॥ ३.२६३.१६ ॥
वर माग, तुझे कल्याण होवो. जे तुझ्या मनात आहे तेच वर म्हणून माग. मी प्रसन्न झाल्यावर तुला धर्मसंमत काहीही अप्राप्य राहणार नाही.
3.263.17
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य महर्षेर्भावितात्मनः ।
अमन्यत पुनर्जातमात्मानं स सुयोधनः ॥ ३.२६३.१७ ॥
त्या भावितात्मा महर्षीचे हे शब्द ऐकून सुयोधनाने स्वतःला जणू पुनर्जन्म मिळाला असे मानले.
3.263.18
प्रागेव मन्त्रितं चासीत्कर्णदुःशासनादिभिः ।
याचनीयं मुनेस्तुष्टादिति निश्चित्य दुर्मतिः ॥ ३.२६३.१८ ॥
कर्ण, दुःशासन इत्यादींशी आधीच मसलत झाली होती की प्रसन्न मुनींकडे वर मागायचा. त्या दुर्मतीने हे निश्चित केले.
3.263.19
अतिहर्षान्वितो राजन्वरमेनमयाचत ।
शिष्यैः सह मम ब्रह्मन्यथा जातोऽतिथिर्भवान् ॥ ३.२६३.१९ ॥
हे राजा, अत्यंत हर्षाने भरून त्याने त्यांच्याकडे वर मागितला: हे ब्राह्मणा, आपण शिष्यांसह माझे अतिथी व्हावे.
3.263.20
अस्मत्कुले महाराजो ज्येष्ठः श्रेष्ठो युधिष्ठिरः ।
वने वसति धर्मात्मा भ्रातृभिः परिवारितः।
गुणवाञ्शीलसंपन्नस्तस्य त्वमतिथिर्भव ॥ ३.२६३.२० ॥
आमच्या कुळात ज्येष्ठ व श्रेष्ठ असे महाराज युधिष्ठिर, धर्मात्मा, बंधूंनी वेढलेले, वनात राहतात. ते गुणवान आणि शीलसंपन्न आहेत; आपण त्यांचे अतिथी व्हावे.
3.263.21
यदा च राजपुत्री सा सुकुमारी यशस्विनी ।
भोजयित्वा द्विजान्सर्वान्पतींश्च वरवर्णिनी ॥ ३.२६३.२१ ॥
आणि ती सुकुमार, यशस्वी राजकन्या, सुंदर वर्णाची, सर्व द्विजांना व पतींना भोजन देऊन...
3.263.22
विश्रान्ता च स्वयं भुक्त्वा सुखासीना भवेद्यदा ।
तदा त्वं तत्रगच्छेथा यद्यनुग्राह्यता मयि ॥ ३.२६३.२२ ॥
ती स्वतः जेवून विश्रांती घेऊन सुखाने बसली असताना, माझ्यावर आपली कृपा असेल तर आपण तिथे जावे.
3.263.23
तथा करिष्ये त्वत्प्रीत्येत्येवमुक्त्वा सुयोधनम् ।
दुर्वासा अपिविप्रेन्द्रो यथागतमगात्ततः ॥ ३.२६३.२३ ॥
'आपल्या प्रीतीसाठी तसेच करीन' असे दुर्योधनाला सांगून, विप्रश्रेष्ठ दुर्वासही जसे आले होते तसेच निघून गेले.
3.263.24
कृतार्थमपि चात्मानं तदा मेने सुयोधनः ।
करेण च करं गृह्य कर्णस्य मुदितो भृशम् ॥ ३.२६३.२४ ॥
तेव्हा दुर्योधनाने स्वतःला कृतार्थ मानले; आणि कर्णाचा हात आपल्या हातात घेऊन अत्यंत आनंदित झाला.
3.263.25
कर्णोपि भ्रातृसहितमित्युवाच नृपं मुदा ।
दुष्ट्या कामः सुसंवृत्तोदिष्ट्या कौरव वर्धसे।
दिष्ट्या ते शत्रवो मग्ना दुस्तरे व्यसनार्णवे ॥ ३.२६३.२५ ॥
कर्णानेही भावांसह आनंदाने राजाला म्हटले, "हे कौरवा, तुझी इच्छा पूर्ण झाली; नशिबाने तू भरभराटत आहेस. नशिबाने तुझे शत्रू दुस्तर संकटसागरात बुडाले आहेत."
3.263.26
दुर्वासःक्रोधजे वह्नौ पतिताः पाण्डुनन्दनाः ।
स्वैरेव ते महापापैर्गता वै दुस्तरं तमः ॥ ३.२६३.२६ ॥
दुर्वाससांच्या क्रोधातून उत्पन्न झालेल्या अग्नीत पांडुपुत्र पडले आहेत. आपल्याच महापापांमुळे ते दुस्तर अंधारात गेले आहेत.
3.263.27
इत्थं ते निकृतिप्रज्ञा राजन्दुर्योधनादयः ।
हसन्तः प्रीतमनसो जग्मुः स्वंस्वं निकेतनम् ॥ ३.२६३.२७ ॥
अशा प्रकारे कपटबुद्धी दुर्योधनादी, हे राजा, हसत आणि प्रसन्न मनाने आपापल्या निवासस्थानी गेले.