ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.263
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.263.1
वसत्स्वेवं वने तेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
रममाणएषु चित्राबिः कथाभिर्मुनिभिः सह ॥ ३.२६३.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵ ਮੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰਮਦੇ ਸਨ।
3.263.2
सूर्यदत्ताक्षयान्नेन कृष्णाया भोजनावधि ।
ब्राह्मणांस्तर्पमाणेषु ये चान्नार्थमुपागताः।
आरण्यानां मृगाणां च मांसैर्नानाविधैरपि ॥ ३.२६३.२ ॥
ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਅਕਸ਼ੈ ਅੰਨ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ (ਦ੍ਰੋਪਦੀ) ਦੇ ਭੋਜਨ ਤੱਕ, ਅੰਨ ਲਈ ਆਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਬਨ ਦੇ ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਵੀ।
3.263.3
धार्तराष्ट्रा दुरात्मानः सर्वे दुर्योधनादयः ।
कथं तेष्वन्ववर्तन्त पापाचारा महामुने ॥ ३.२६३.३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਦਿ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਟ ਪੁੱਤਰ ਪਾਪਾਚਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪੇਸ਼ ਆਏ?
3.263.4
दःशासनस्य कर्णस्य शकुनेश्च मते स्थिताः ।
एतदाचक्ष्व भगवन्वैशंपायन पृच्छतः ॥ ३.२६३.४ ॥
ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ, ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕੁਨੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ, ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
3.263.5
श्रुत्वा तेषां तथा वृत्तिं नगरे वसतामिव ।
दुर्योधनो महाराज तेषु पापमरोचयत् ॥ ३.२६३.५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਜੀਵਨ-ਢੰਗ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪਾਪ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
3.263.6
तथा तैर्निकृतिप्रज्ञैः कर्णदुःशासनादिभिः ।
नानोपायैरधं तेषु चिन्तयत्सु दुरात्मसु ॥ ३.२६३.६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਲ-ਬੁੱਧੀ ਕਰਨ, ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਆਦਿ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕ ਅਨੇਕ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ —
3.263.7
अभ्यागच्छत्स धर्मात्मा तपस्वी कसुमहायशाः ।
शिष्यायुतसमोपेतो दुर्वासा नाम कामतः ॥ ३.२६३.७ ॥
ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਤਪਸਵੀ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨਾਮਕ ਮੁਨੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਚੇਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਏ।
3.263.8
तमागतमभिप्रेक्ष्य मुनिं परमकोपनम् ।
सहितो भ्रातृभिः श्रीमानातिथ्येन न्यमन्त्रयत् ॥ ३.२६३.८ ॥
ਆਏ ਉਸ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇਖੋਰ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਨੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਮੰਤਰਣ ਦਿੱਤਾ।
3.263.9
विधिवत्पूजयामास स्वयं किंकरवत्स्थितः ।
अहानि कतिचित्तत्र तस्थौ स मुनिसत्तमः ॥ ३.२६३.९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪ ਨੌਕਰ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ।
3.263.10
तं च पर्यचरद्राजा दिवारात्रमतन्द्रितः ।
दुर्योधनो महाराज शापात्तस्य विशङ्कितः ॥ ३.२६३.१० ॥
ਰਾਜੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਬਿਨਾਂ ਆਲਸ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹੋਏ।
3.263.11
क्षुधितोऽस्मि ददस्वान्नं शीघ्रं मम नराधिप ।
इत्युक्त्वा गच्छति स्नातुं प्र्यागच्चति वै चिरात् ॥ ३.२६३.११ ॥
"ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲੱਗੀ ਹੈ; ਛੇਤੀ ਮੈਨੂੰ ਅੰਨ ਦਿਓ" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਨਹਾਉਣ ਚਲੇ ਗਏ; ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਆਏ।
3.263.12
न भोक्ष्याम्यद्यमे नास्ति क्षुधेत्युक्त्वैत्यदर्शनम् ।
अकस्मादेत्य च ब्रूते भोजनयास्मांस्त्वरान्वितः ॥ ३.२६३.१२ ॥
"ਅੱਜ ਮੈਂ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੈ" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ; ਫਿਰ ਅਚਾਨਕ ਆ ਕੇ ਉਤਾਵਲੇ ਹੋ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਭੋਜਨ ਲਈ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ।
3.263.13
कदाचिच्च निशीथे स उत्थाय निकृतौ स्थितः ।
पूर्ववत्कारयित्वाऽन्नं न भुङ्क्ते गर्हयन्स्म सः ॥ ३.२६३.१३ ॥
ਇੱਕ ਵਾਰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਉੱਠ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਅੰਨ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
3.263.14
वर्तमाने तथा तस्मिन्यदा दुर्योधनो नृपः ।
विकृतिं नैति न क्रोधं तदा तुष्टोऽभवन्मुनिः ॥ ३.२६३.१४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲਦੇ ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਨਾ ਕੋਈ ਵਿਕਾਰ ਦਿਖਾਇਆ ਤੇ ਨਾ ਕ੍ਰੋਧ ਕੀਤਾ; ਤਦ ਮੁਨੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।
3.263.15
आहचैनं दुराधर्षो वरदोऽस्मीति भारत ॥ ३.२६३.१५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।"
3.263.16
वरं वरय भद्रं ते यत्ते मनसि वर्तते ।
मयि प्रीते तु यद्धर्म्यं नालभ्यं विद्यते तव ॥ ३.२६३.१६ ॥
ਵਰ ਮੰਗ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ ਉਹੀ ਵਰ ਵਜੋਂ ਮੰਗ। ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਧਰਮ-ਸੰਮਤ ਕੁਝ ਵੀ ਅਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
3.263.17
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य महर्षेर्भावितात्मनः ।
अमन्यत पुनर्जातमात्मानं स सुयोधनः ॥ ३.२६३.१७ ॥
ਉਸ ਭਾਵਿਤਾਤਮਾ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਯੋਧਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮਿਆ ਸਮਝਿਆ।
3.263.18
प्रागेव मन्त्रितं चासीत्कर्णदुःशासनादिभिः ।
याचनीयं मुनेस्तुष्टादिति निश्चित्य दुर्मतिः ॥ ३.२६३.१८ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰਨ, ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਨੀ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੁਰਮਤੀ ਨੇ।
3.263.19
अतिहर्षान्वितो राजन्वरमेनमयाचत ।
शिष्यैः सह मम ब्रह्मन्यथा जातोऽतिथिर्भवान् ॥ ३.२६३.१९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਤਿਅੰਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਮੇਰੇ ਮਹਿਮਾਨ ਬਣੋ।
3.263.20
अस्मत्कुले महाराजो ज्येष्ठः श्रेष्ठो युधिष्ठिरः ।
वने वसति धर्मात्मा भ्रातृभिः परिवारितः।
गुणवाञ्शीलसंपन्नस्तस्य त्वमतिथिर्भव ॥ ३.२६३.२० ॥
ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੇਠਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਹਾਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਵਣ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੁਣਵਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ੀਲਵਾਨ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਿਮਾਨ ਬਣੋ।
3.263.21
यदा च राजपुत्री सा सुकुमारी यशस्विनी ।
भोजयित्वा द्विजान्सर्वान्पतींश्च वरवर्णिनी ॥ ३.२६३.२१ ॥
ਅਤੇ ਉਹ ਸੁਕੁਮਾਰ, ਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ...
3.263.22
विश्रान्ता च स्वयं भुक्त्वा सुखासीना भवेद्यदा ।
तदा त्वं तत्रगच्छेथा यद्यनुग्राह्यता मयि ॥ ३.२६३.२२ ॥
ਉਹ ਆਪ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਆਰਾਮ ਲੈ ਕੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠੀ ਹੋਵੇ ਤਦ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉੱਥੇ ਜਾਣਾ।
3.263.23
तथा करिष्ये त्वत्प्रीत्येत्येवमुक्त्वा सुयोधनम् ।
दुर्वासा अपिविप्रेन्द्रो यथागतमगात्ततः ॥ ३.२६३.२३ ॥
'ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਾਂਗਾ' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਬੋਲ ਕੇ, ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੁਰਵਾਸਾ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ ਉਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ।
3.263.24
कृतार्थमपि चात्मानं तदा मेने सुयोधनः ।
करेण च करं गृह्य कर्णस्य मुदितो भृशम् ॥ ३.२६३.२४ ॥
ਤਦ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਸਮਝਿਆ; ਅਤੇ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
3.263.25
कर्णोपि भ्रातृसहितमित्युवाच नृपं मुदा ।
दुष्ट्या कामः सुसंवृत्तोदिष्ट्या कौरव वर्धसे।
दिष्ट्या ते शत्रवो मग्ना दुस्तरे व्यसनार्णवे ॥ ३.२६३.२५ ॥
ਕਰਨ ਨੇ ਵੀ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਕੌਰਵ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫ਼ਲ ਹੋਈ; ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵਧ-ਫੁੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੁਸਤਰ ਬਿਪਤਾ ਦੇ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਹਨ।"
3.263.26
दुर्वासःक्रोधजे वह्नौ पतिताः पाण्डुनन्दनाः ।
स्वैरेव ते महापापैर्गता वै दुस्तरं तमः ॥ ३.२६३.२६ ॥
ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਡਿੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁਸਤਰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।
3.263.27
इत्थं ते निकृतिप्रज्ञा राजन्दुर्योधनादयः ।
हसन्तः प्रीतमनसो जग्मुः स्वंस्वं निकेतनम् ॥ ३.२६३.२७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਲ-ਬੁੱਧੀ ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਦਿ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੱਸਦੇ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।