มหาภารตะ · อัธยายะ 3.264
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.264.1
ततः कदाचिद्दुर्वासाः सुखासीनांस्तु पाण्डवान् ।
भुक्त्वा चावस्थितां कृष्णां ज्ञात्वा तस्मिन्वने मुनिः।
अभ्यागच्छत्परिवृतः शिष्यैरयुतसंमितैः ॥ ३.२६४.१ ॥
ต่อมาวันหนึ่ง ฤๅษีทุรวาสะทราบว่าเทราปทีเพิ่งเลี้ยงอาหารแก่ปาณฑพจนหมดแล้ว และพวกเขากำลังนั่งพักผ่อนอย่างสบาย จึงเดินทางมายังป่านั้น ท่ามกลางศิษย์นับหมื่นล้อมรอบ
3.264.2
दृष्ट्वा यान्तं तमतिथिं स च राजा युधिष्ठिरः ।
जगामाभिमुखः श्रीमान्सह भ्रातृभिरच्युतः ॥ ३.२६४.२ ॥
เมื่อเห็นแขกผู้มาถึง พระเจ้ายุธิษฐิระผู้รุ่งโรจน์และมั่นคง ก็เดินออกไปรับพร้อมกับพี่น้องของพระองค์
3.264.3
तस्मै बद्ध्वाञ्जलिं सम्यगुपवेश्य वरासने ।
विधिवत्पूजयित्वा तमातिथ्यन न्यमन्त्रयत्।
आह्निकं भगवन्कृत्वा शीघ्रमेहीति चाब्रवीत् ॥ ३.२६४.३ ॥
พระองค์ประนมมือ เชิญฤๅษีประทับบนอาสนะอันประเสริฐอย่างเหมาะสม ถวายการต้อนรับตามพิธี และเชิญด้วยไมตรีว่า "ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอท่านทำกิจประจำวันให้เสร็จแล้วเสด็จมาโดยเร็วเถิด"
3.264.4
जगाम च मुनिः सोपि स्नातुं शिष्यैः सहानघः ।
भोजयेत्सहशिष्यं मां कथमित्यविचिन्तयन् ॥ ३.२६४.४ ॥
ฤๅษีผู้ไร้มลทินก็เดินไปอาบน้ำพร้อมกับศิษย์ โดยคิดในใจว่า "เขาจะเลี้ยงดูเราพร้อมด้วยศิษย์ได้อย่างไรหนอ"
3.264.5
न्यमज्जत्सलिले चापि मुनिसङ्घः समाहितः ॥ ३.२६४.५ ॥
คณะฤๅษีผู้มีจิตตั้งมั่นก็ดำลงในน้ำเช่นกัน
3.264.6
एतस्मिन्नन्तरे राजन्द्रौपदी योपितां वरा ।
चिन्तामवाप परमामन्नहेतोः पतिव्रता ॥ ३.२६४.६ ॥
ในขณะนั้น ข้าแต่พระราชา เทราปที ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่สตรี ผู้ซื่อสัตย์ต่อสามี ได้เกิดความกังวลอย่างยิ่งเรื่องอาหาร
3.264.7
सा चिन्तयन्ती च यदा नान्नहेतुमविन्दत ।
मनसा चिन्तयामास कृष्णं कंसनिषूदनम् ॥ ३.२६४.७ ॥
ขณะที่นางกังวลอยู่ และหาหนทางได้อาหารไม่พบ นางจึงระลึกถึงพระกฤษณะ ผู้ปราบกังสะ ในใจ
3.264.8
कृष्णकृष्ण महाबाहो देवकीनन्दनाव्यय ।
वासुदेव जगन्नाथ प्रणतार्तिविनाशन ॥ ३.२६४.८ ॥
ข้าแต่พระกฤษณะ พระกฤษณะ ผู้มีพระพาหาอันแข็งแรง โอรสของนางเทวกี ผู้ไม่เสื่อมสูญ พระวาสุเทพ เจ้าแห่งโลก ผู้ขจัดทุกข์ของผู้ที่น้อมกราบ
3.264.9
विश्वात्मन्विश्वजनक विश्वहर्तः प्रभोऽव्यय ।
प्रपन्नपाल गोपाल प्रजापाल परात्पर।
आकूतीनां च चित्तीनां प्रवर्तक नताऽस्मि ते ॥ ३.२६४.९ ॥
ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นวิญญาณของจักรวาล ผู้ให้กำเนิดจักรวาล ผู้ทำลายจักรวาล ข้าแต่องค์เจ้าผู้ไม่เสื่อมสูญ ผู้คุ้มครองผู้เข้าพึ่ง ผู้เลี้ยงโค ผู้ปกป้องสรรพสัตว์ ผู้ยิ่งกว่าสิ่งสูงสุด ผู้ทรงเป็นต้นเหตุแห่งความปรารถนาและความคิด ข้าพระองค์ขอน้อมกราบพระองค์
3.264.10
वरेण्य वरदानन्त अगतीनां गतिप्रद ।
पुराणपुरुष प्राणमनोवृत्त्याद्यगोचर ॥ ३.२६४.१० ॥
ข้าแต่พระองค์ผู้ประเสริฐที่สุด ผู้ประทานพร ผู้ไม่มีที่สุด ผู้ประทานที่พึ่งแก่ผู้ไร้ที่พึ่ง ปุราณบุรุษ ผู้อยู่เหนือการรับรู้ของลมหายใจ ใจ และการเคลื่อนไหวของจิต
3.264.11
सर्वाध्यक्ष पराध्यक्ष त्वामहं शरणं गता ।
पाहि मां कृपया देव शरणागतवत्सल ॥ ३.२६४.११ ॥
ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่ทั้งปวง ผู้เป็นใหญ่ยิ่งกว่าสิ่งใด ข้าพระองค์มาพึ่งพระองค์แล้ว ข้าแต่พระเจ้า ผู้รักใคร่ต่อผู้เข้าพึ่ง ขอทรงโปรดคุ้มครองข้าพระองค์ด้วยพระกรุณาเถิด
3.264.12
नीलोत्पलदलश्याम पद्मगर्भारुणेक्षण ।
पीताम्बरपरीधान लसत्कौस्तुभभूषण ॥ ३.२६४.१२ ॥
ผิวกายคล้ายกลีบบัวนีลุตบลสีคล้ำ ดวงเนตรแดงดั่งใจกลางดอกบัว ทรงนุ่งห่มผ้าสีเหลือง ประดับด้วยเพชรเกาสตุภะอันเปล่งประกาย
3.264.13
त्वमादिरन्तो भूतानां त्वमेव च परायणम् ।
परात्परतरं ज्योतिर्विश्वात्मा सर्वतोमुखः ॥ ३.२६४.१३ ॥
พระองค์คือจุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุดของสรรพสัตว์ และพระองค์คือที่พึ่งสูงสุดของเขา พระองค์คือแสงสว่างที่ยิ่งกว่าสิ่งสูงสุด เป็นวิญญาณแห่งจักรวาล ผู้มีพระพักตร์หันไปทุกทิศ
3.264.14
त्वामेवाहुः परं बीजं निधानं सर्वसंपदाम् ।
त्वया नाथेन देवेश सर्वापद्म्यो भयं न हि ॥ ३.२६४.१४ ॥
ผู้คนเรียกพระองค์ว่าเป็นพืชพันธุ์สูงสุด และเป็นคลังแห่งสมบัติทั้งปวง ข้าแต่พระเจ้าแห่งเทพ เมื่อมีพระองค์เป็นที่พึ่ง ข้าพระองค์ย่อมไม่มีความกลัวต่อภยันตรายใดเลย
3.264.15
दुःशासनादहं पूर्वं सभायां मोचिता यथा ।
तथैव संकटादस्मान्मामुद्धर्तुमिहार्हसि ॥ ३.२६४.१५ ॥
เช่นเดียวกับที่พระองค์เคยทรงช่วยข้าพระองค์ให้พ้นจากทุศาสนะในท้องพระโรง ขอพระองค์ทรงยกข้าพระองค์ขึ้นและช่วยให้พ้นจากวิกฤตนี้เช่นกัน
3.264.16
एवं स्तुतस्तदा देवः कृष्णया भक्तवत्सलः ।
द्रौपद्याः संकटं ज्ञात्वा देवदेवो जगत्पतिः ॥ ३.२६४.१६ ॥
เมื่อเทวะผู้รักใคร่ผู้ศรัทธาได้รับการสรรเสริญจากพระกฤษณาเช่นนั้น พระเจ้าแห่งเทพทั้งหลาย เจ้าแห่งโลก ทรงทราบถึงความทุกข์ของเทราปที
3.264.17
पार्स्वस्थां शयने त्यक्त्वा रुक्मिणीं केशवः प्रभुः ।
तत्राजगाम त्वरितो ह्यचिन्त्यगतिरीश्वरः ॥ ३.२६४.१७ ॥
พระเจ้าเกศวะทรงทิ้งพระรุกมิณีที่ประทับอยู่เคียงข้างบนที่บรรทม แล้วเสด็จมาโดยเร็ว พระผู้เป็นเจ้าผู้มีการเสด็จไปอันไม่อาจคาดคิดได้มาถึงอย่างรวดเร็ว
3.264.18
ततस्तं द्रौपदी दृष्ट्वाप्रणम्य परया मुदा ।
अब्रवीद्वासुदेवाय मुनेरागमनादिकम् ॥ ३.२६४.१८ ॥
ครั้นเห็นพระองค์แล้ว เทราปทีก็น้อมกราบด้วยความยินดียิ่ง และกราบทูลพระวาสุเทพถึงการมาของฤๅษีและเหตุการณ์ทั้งหมดที่เกิดขึ้น
3.264.19
ततस्तामब्रवीत्कृष्णः क्षुधितोस्मि भृशातुरः ।
शीघ्रं भोजय मां कृष्णे पश्चात्सर्वं करिष्यसि ॥ ३.२६४.१९ ॥
พระกฤษณะตรัสกับนางว่า "เรากำลังหิวและลำบากมาก จงรีบเลี้ยงอาหารเราเถิด กฤษณา ภายหลังเจ้าค่อยทำสิ่งอื่นทั้งหมดก็ได้"
3.264.20
निशम्य तद्वचः कृष्णा लज्जिता वाक्यमब्रवीत् ।
स्थाल्यां भास्करदत्तायामन्नं मद्भोजनावधि ॥ ३.२६४.२० ॥
เทราปทีได้ฟังพระดำรัสนั้นก็รู้สึกอาย จึงกล่าวว่า "อาหารในหม้อที่พระอาทิตย์ประทานให้มีเพียงพอจนถึงเวลาที่ข้าพระองค์รับประทานเท่านั้น"
3.264.21
भुक्तवत्यस्म्यहं देव तस्मादन्नं न विद्यते ।
ततः प्रोवाच भगवान्कृष्णां कमललोचनः ॥ ३.२६४.२१ ॥
ข้าแต่พระเจ้าข้า ข้าได้รับประทานไปแล้ว จึงไม่มีอาหารเหลืออยู่ ครั้งนั้น พระผู้เป็นเจ้าผู้มีดวงเนตรดุจดอกบัว ตรัสกับพระนางกฤษณา
3.264.22
कृष्णे न नर्मकालोऽयं क्षुच्छ्रमेणातुरे मयि ।
शीघ्रं गच्छ मम स्थालीमानयित्वा प्रदर्शय ॥ ३.२६४.२२ ॥
กฤษณา บัดนี้ไม่ใช่เวลาเล่นหัว เพราะข้าถูกความหิวและความเหน็ดเหนื่อยเบียดเบียน จงไปโดยเร็ว นำหม้อของข้ามาให้ข้าดู
3.264.23
इति निर्बन्धतः स्थालीमानाय्य स यदूद्वहः ।
स्थाल्याः कण्ठेऽथ संलग्नं शाकान्नं वीक्ष्यकेशवः ॥ ३.२६४.२३ ॥
เมื่อถูกคาดคั้นเช่นนั้น ผู้นำแห่งยาทพจึงให้นำหม้อมา ครั้นทรงเห็นผักและข้าวที่ติดอยู่ที่ขอบหม้อ พระเกศวะก็ทอดพระเนตร
3.264.24
उपयुज्याब्रवीदेनामनेन हरिरीश्वरः ।
विश्वात्मा प्रीयतां देवस्तुष्टश्चास्त्विति यज्ञभूक् ॥ ३.२६४.२४ ॥
ฮริผู้เป็นพระเจ้า ผู้เป็นอาตมันของจักรวาล ทรงรับประทานแล้วตรัสกับพระนางว่า ขอให้พระเจ้าผู้รับเครื่องยัญบูชาจงพอพระทัย และจงอิ่มเอิบเถิด
3.264.25
आकारय मुनीञ्शीघ्रं भोजनायेति चाब्रवीत् ।
भीमसेनं महाबाहुः कृष्णः क्लेशविनाशनः ॥ ३.२६४.२५ ॥
พระกฤษณาผู้มีพระพาหาใหญ่ ผู้ขจัดความทุกข์ ตรัสกับภีมเสนว่า จงเรียกเหล่าฤๅษีมาร่วมรับประทานอาหารโดยเร็ว
3.264.26
ततो जगाम त्वरितो भीमसेनो महायशाः ।
आकारितुं तु तान्सर्वान्भोजनार्थं नृपोत्तम।
स्नातुं गतान्देवनद्यां दुर्वासःप्रभृतीन्मुनीन् ॥ ३.२६४.२६ ॥
ภีมเสนผู้มีเกียรติกระเดื่องไกล จึงรีบไปเรียกฤๅษีทั้งหมด ข้าแต่ราชาผู้ประเสริฐ ฤๅษีเหล่านั้นไปอาบน้ำในแม่น้ำศักดิ์สิทธิ์ มีทุรวาสเป็นต้น
3.264.27
ते चावतीर्णाः सलिले कृतवन्तोऽघमर्षणम् ।
दृष्ट्वोद्गारान्सान्नरसांस्तृप्त्या परमया युताः।
उत्तीर्य सलिलात्तस्माद्दृष्टवन्तः परस्परम् ॥ ३.२६४.२७ ॥
ฤๅษีเหล่านั้นลงไปในน้ำและปฏิบัติพิธีอฆมรษณะ ครั้นเห็นการเรอของตนที่มีรสอาหารกรุ่น และอิ่มเอิบอย่างยิ่ง ก็ขึ้นจากน้ำนั้นและมองดูกันและกัน
3.264.28
दुर्वाससमभिप्रेक्ष्यते सर्वे मुनयोऽब्रुवन् ।
राज्ञा हिकारयित्वाऽन्नं वयं स्नातुं समागताः ॥ ३.२६४.२८ ॥
เมื่อเห็นทุรวาส ฤๅษีทั้งหมดก็กล่าวว่า พระราชาให้จัดเตรียมอาหาร เราทั้งหลายมาที่นี่เพื่ออาบน้ำ
3.264.29
आकण्ठतृप्ता विप्रर्षे किंस्विद्भुञ्जामहे वयम् ।
वृथा पाकः कृतोस्माभिस्तत्र किं करवामहे ॥ ३.२६४.२९ ॥
ข้าแต่พระฤๅษีผู้ประเสริฐในหมู่พราหมณ์ พวกเราอิ่มถึงลำคอแล้ว ทีนี้พวกเราจะรับประทานอะไรได้เล่า การหุงต้มที่พวกเราทำไว้ได้สูญเปล่าไปแล้ว เราจะทำอะไรได้ที่นั่นเล่า
3.264.30
वृथा पाकेन राजर्षेरपराधः कृतो महान् ।
माऽस्मानधाक्षुर्दृष्ट्वैव पाण्डवाः क्रूरचक्षुषा ॥ ३.२६४.३० ॥
การหุงต้มที่สูญเปล่าได้ก่อความผิดใหญ่หลวงต่อพระราชฤๅษี อย่าให้เหล่าปาณฑพเผาพวกเราให้เป็นเถ้าถ่านเพียงด้วยการจ้องมองอย่างดุร้ายเลย
3.264.31
स्मृत्वाऽनुभावं राजर्षेरम्बरीषस्य धीमतः ।
बिभेमि सुतरां विप्रा हरिपादाश्रयाज्जनात् ॥ ३.२६४.३१ ॥
ข้าระลึกถึงอานุภาพของพระราชฤๅษีอัมพรีษะผู้มีปัญญา ข้าแต่พราหมณ์ทั้งหลาย ข้ายิ่งหวาดกลัวบุรุษผู้พึ่งพาพระบาทของหริ
3.264.32
पाण्डवाश्च महात्मानः सर्वे धर्मपरायणाः ।
शूराश्चकृतविद्याश्च व्रतिनस्तपसि स्थिताः ॥ ३.२६४.३२ ॥
ปาณฑพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ทั้งหมดนั้นยึดมั่นในธรรม กล้าหาญ ชำนาญในวิชาความรู้ ถือวัตร และตั้งมั่นในตบะ
3.264.33
सदाचाररता नित्यं वासुदेवपरायणाः ।
क्रुद्धास्ते निर्दहेयुर्वै तूलराशिमिवानलः।
तत एतानपृष्ट्वैव शिष्याः शीघ्रं पलायत ॥ ३.२६४.३३ ॥
ท่านทั้งหลายผู้เป็นศิษย์ เหล่าปาณฑพยินดีในความประพฤติดีอยู่เสมอ และอุทิศตนแด่วาสุเทพ เมื่อโกรธแล้วพวกท่านจะถูกเผาเป็นเถ้าเหมือนไฟเผากองฝ้าย เพราะฉะนั้น จงหนีไปโดยเร็ว โดยไม่ต้องถามอะไรพวกเขาเลย
3.264.34
इत्युक्तास्ते द्विजाः सर्वे मुनिना गुरुणा तदा ।
पाण्डवेभ्यो भृशं भीता दुद्रुवुस्ते दिशो दश ॥ ३.२६४.३४ ॥
พราหมณ์ทั้งหมดนั้น ครั้นได้รับคำสั่งเช่นนั้นจากฤๅษีผู้เป็นครู ก็หวาดกลัวปาณฑพอย่างยิ่ง จึงวิ่งหนีไปยังทิศทั้งสิบ
3.264.35
भीमसेनो देवनद्यामपश्यन्मुनिसत्तमान् ।
तीर्थे ष्वितस्ततस्तस्या विचचार गवेषयन् ॥ ३.२६४.३५ ॥
ภีมเสนมองไม่เห็นฤๅษีผู้ประเสริฐที่สุดในแม่น้ำศักดิ์สิทธิ์ จึงเที่ยวค้นหาไปมาที่ท่าศักดิ์สิทธิ์ของแม่น้ำนั้น
3.264.36
तत्रस्थेभ्यस्तापसेभ्यः श्रुत्वा ताश्चैव विद्रुतान् ।
युधिष्ठिरमथाभ्येत्य तं वृत्तान्तं न्यवेदयत् ॥ ३.२६४.३६ ॥
ภีมะได้ฟังเรื่องนั้นจากนักพรตที่อาศัยอยู่ที่นั่น และจากพราหมณ์ที่หนีไป จึงเข้าไปหายุธิษฐิระและรายงานเหตุการณ์นั้น
3.264.37
ततस्ते पाण्डवाः सर्वे प्र्यागमनकाङ्क्षिणः ।
प्रतीक्षनतः कियत्कालं जितात्मानोऽवतस्थिरे ॥ ३.२६४.३७ ॥
ครั้นนั้น เหล่าปาณฑพทั้งหมดปรารถนาจะกลับไป มีจิตที่ข่มได้แล้ว รอคอยอยู่ระยะหนึ่งและพักอยู่ที่นั่น
3.264.38
निशीथेऽभ्येत्य चाकस्मादस्मान्स च्छलयिष्यति ।
कथं च निस्तरेमास्मात्कृच्छ्राद्दैवोपसादितात् ॥ ३.२६४.३८ ॥
เขาจะมาถึงในเวลาเที่ยงคืนโดยกะทันหันและหลอกลวงพวกเรา เราจะหลุดพ้นจากความทุกข์ยากที่โชคชะตานำมาให้ได้อย่างไรเล่า
3.264.39
इति चिन्तापरान्दृष्ट्वा निःश्वसन्तो मुहुर्मुहुः ।
उवाच वचनं श्रीमान्कृष्णः प्रत्यक्षतां गतः ॥ ३.२६४.३९ ॥
เมื่อเห็นพวกเขาจมอยู่กับความกังวล ถอนหายใจซ้ำแล้วซ้ำเล่า พระกฤษณาผู้รุ่งโรจน์ซึ่งปรากฏพระองค์ต่อหน้าพวกเขาแล้ว จึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้
3.264.40
भवतामापदं ज्ञात्वा ऋषेः परमकोपनात् ।
द्रौपद्या चिन्तितः पार्था अहं सत्वरमागतः ॥ ३.२६४.४० ॥
ข้าแต่บุตรของปฤถา เมื่อรู้ถึงภัยพิบัติของพวกท่านอันเกิดจากความโกรธอย่างยิ่งของฤๅษี และเพราะพระนางทราปที ครุ่นคิดถึงข้า ข้าจึงมาโดยเร็ว
3.264.41
न भयं विद्यतेतस्मादृषेर्दुर्वाससोऽल्पकम् ।
तेजसा भवतां भीतः पूर्वमेव पलायितः ॥ ३.२६४.४१ ॥
จากฤๅษีทุรวาสนั้นไม่มีความกลัวแม้เพียงเล็กน้อย เขาหวาดกลัวรัศมีของท่าน จึงหนีไปก่อนแล้ว
3.264.42
धर्मनित्यास्तु ये केचिन्न ते सीदन्ति कर्हिचित् ।
आपृच्छे वो गमिष्यामि नियतं भद्रमस्तु वः ॥ ३.२६४.४२ ॥
ผู้ใดก็ตามที่มั่นคงอยู่ในธรรมเสมอ ย่อมไม่เดือดร้อนเลยสักครั้ง ข้าขอลาท่านแล้วจะไป ขอให้โชคดีมีแก่ท่านอย่างแน่นอน
3.264.43
श्रुत्वेरितं केशवस्य बभूवुः स्वस्थामानसाः ।
द्रौपद्या सहिताः पार्थास्तमूचुर्विगतज्वराः ॥ ३.२६४.४३ ॥
เมื่อได้ฟังคำที่พระเกศวะตรัสแล้ว บรรดาโอรสของปฤถา พร้อมด้วยเทราปที จิตใจก็สงบ หมดความกระวนกระวาย จึงกล่าวกับพระองค์
3.264.44
त्वया नाथेन गोविन्द दुस्तरामापदं विभो ।
तीर्णाः प्लवमिवासाद्य मज्जमाना महार्णवे ॥ ३.२६४.४४ ॥
โอ โควินทะ ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ เมื่อมีพระองค์เป็นที่พึ่ง เราได้ข้ามพ้นวิบัติที่ข้ามได้ยาก ดุจผู้กำลังจมอยู่ในมหาสมุทรได้พบแพและข้ามฝั่งไปได้
3.264.45
स्वस्ति साधय भद्रं ते इत्याज्ञातो ययौ पुरीम् ॥ ३.२६४.४५ ॥
"ขอให้เป็นสวัสดี ขอให้โชคดีมีแก่ท่าน จงทำกิจของท่านให้สำเร็จเถิด" เมื่อได้รับอนุญาตดังนี้แล้ว พระองค์จึงเสด็จไปยังนครนั้น
3.264.46
पाण्डवाश्च महाभाग द्रौपद्या सहिताः प्रभो ।
ऊषुः प्रहृष्टमनसो विहरन्तो वनाद्वनम्।
इति तेऽभिहितं राजन्यत्पृष्टोऽहमिह त्वया ॥ ३.२६४.४६ ॥
ข้าแต่ผู้มีโชคยิ่ง ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่ บรรดาปาณฑพพร้อมด้วยเทราปที มีใจยินดี ท่องเที่ยวจากป่าหนึ่งไปยังอีกป่าหนึ่งแล้วอยู่อาศัยอยู่ ข้าแต่พระราชา สิ่งนี้ข้าได้กล่าวแก่ท่านแล้ว ตามที่ท่านได้ถามข้าไว้ที่นี่
3.264.47
एवंविधान्यलीकानि धार्तराष्ट्रैर्दुरात्मभिः ।
पाण्डवेषु वनस्थेषु प्रयुक्तानि वृथाऽभवन् ॥ ३.२६४.४७ ॥
การหลอกลวงเช่นนี้ซึ่งบรรดาโอรสของท้าวธฤตราษฎร์ผู้มีจิตชั่วร้ายได้กระทำต่อบรรดาปาณฑพผู้อยู่ในป่า ย่อมกลายเป็นความว่างเปล่า