มหาภารตะ · อัธยายะ 3.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.27.1
ततो वनगताः पार्थाः सायाह्ने सह कृष्णया ।
उपविष्टाः कथाश्चक्रुर्दुःखशोकपरायणाः ॥ ३.२७.१ ॥
ต่อมา บรรดาบุตรของปฤถาที่ไปอยู่ในป่า ได้นั่งลงในยามเย็นพร้อมกับเทราปที จมอยู่กับความทุกข์และความโศก แล้วก็เริ่มสนทนากัน
3.27.2
प्रिया च दर्शनीया च पण्डिता च पतिव्रता ।
अथ कृष्णा धर्मराजमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.२७.२ ॥
ลำดับนั้น เทราปที ผู้เป็นที่รัก น่าชม รอบรู้ และซื่อสัตย์ต่อสามี ได้กล่าวถ้อยคำนี้แด่พระยุธิษฐิระ ราชาแห่งธรรม
3.27.3
न नूनं तस्य पापस्य दुःखमस्मासु किंचन ।
विद्यते धार्तराष्ट्रस्य नृशंसस्य दुरात्मनः ॥ ३.२७.३ ॥
แน่นอน บุตรของธฤตราษฎร์ผู้บาปหนา โหดร้าย มีใจชั่วร้ายนั้น ย่อมไม่มีความทุกข์ใดเลยเพราะพวกเรา
3.27.4
यस्त्वां राजन्मया सार्धमजिनैः प्रतिवासितम् ।
वनं प्रस्थाप्य दुष्टात्मा नान्वतप्यत दुर्मतिः ॥ ३.२७.४ ॥
ข้าแต่พระราชา ผู้มีใจชั่วช้า คิดร้ายผู้นั้นที่ส่งพระองค์ไปยังป่า ทั้งที่ทรงนุ่งห่มหนังกวางพร้อมกับหม่อมฉัน ก็ไม่รู้สึกเสียใจเลยแม้แต่น้อย
3.27.5
आयसं हृदयं नूनं तस्य दुष्कृतकर्मणः ।
यस्त्वां धर्मपरं श्रेष्ठं रूक्षाण्यश्रावयत्तदा।
वचनान्यपरोक्षाणि दुर्वाच्यानि च संसदि ॥ ३.२७.५ ॥
แน่นอน หัวใจของผู้ที่ทำกรรมชั่วนั้นทำด้วยเหล็ก ผู้ซึ่งในตอนนั้นได้ให้พระองค์ผู้ยึดมั่นในธรรมและประเสริฐยิ่งต้องฟังถ้อยคำหยาบกระด้างและไม่สมควรกล่าว อย่างเปิดเผยต่อหน้าที่ประชุม
3.27.6
सुखोचितमदुःखार्हं दुरात्मा ससुहृद्गणः ।
ईदृशं दुःखमानीय मोदते पापपूरुषः ॥ ३.२७.६ ॥
คนบาปผู้มีใจชั่วร้ายพร้อมด้วยมิตรสหายของตน ได้นำความทุกข์เช่นนี้มาสู่พระองค์ ผู้ควรได้รับความสุขและไม่สมควรได้รับความทุกข์ แล้วก็ยินดีอยู่
3.27.7
चतुर्णामेव पापानामस्रं न पतितं तदा ।
त्वयि भारत निष्क्रान्ते वनायाजिनवाससि ॥ ३.२७.७ ॥
ข้าแต่ภารตะ เมื่อพระองค์เสด็จออกไปยังป่า นุ่งห่มหนังกวาง ในตอนนั้นไม่มีน้ำตาสักหยดหลั่งลงมาเพื่อคนชั่วทั้งสี่นั้นเลย
3.27.8
दुर्योधनस्य कर्णस्य शकुनेश्च दुरात्मनः ।
दुर्भ्रातुस्तस्य चोग्रस्य राजन्दुःखशासनस्य च ॥ ३.२७.८ ॥
ข้าแต่พระราชา เพื่อทุรโยธน์ กรรณะ ศกุนีผู้มีใจชั่วร้าย น้องชายผู้ชั่วของเขาคือทุรศาสนะ และผู้ดุร้ายคนนั้นด้วย
3.27.9
इतरेषां तु सर्वेषां कुरूणां कुरुसत्तम ।
दुःखेनाभिपरीतानां नेत्रेभ्यः प्रापतज्जलम् ॥ ३.२७.९ ॥
ส่วนชาวกุรุทั้งหมดที่เหลือ ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในกุรุ ผู้ถูกความทุกข์ท่วมท้น น้ำ (น้ำตา) ก็หลั่งไหลออกมาจากดวงตา
3.27.10
इदं च शयनं दृष्ट्वा यच्चासीत्ते पुरातनम् ।
शोचामित्वां महाराजदुःखानर्हंसुखोचितम् ॥ ३.२७.१० ॥
เมื่อเห็นที่นอนนี้ และที่นอนเก่าของพระองค์ที่เคยมี หม่อมฉันโศกเศร้าเพื่อพระองค์ ข้าแต่มหาราชา ผู้ไม่สมควรได้รับความทุกข์ แต่สมควรได้รับความสุข
3.27.11
दान्तं यच्च सभामध्य आसनं रत्नभूषितम् ।
दृष्ट्वा कुशबृशीं चेमां शोको मां दारयत्ययम् ॥ ३.२७.११ ॥
เมื่อเห็นที่นั่งงาช้างประดับอัญมณีกลางท้องพระโรง และเสื่อหญ้าคาผืนนี้ ความโศกนี้กำลังฉีกหัวใจของหม่อมฉัน
3.27.12
यदपश्यं सभायां त्वां राजभिः परिवारितम् ।
तच्च राजन्नपश्यन्त्याः का सान्तिर्हृदयस्यमे ॥ ३.२७.१२ ॥
สิ่งที่หม่อมฉันเคยเห็นในท้องพระโรง คือพระองค์ถูกล้อมด้วยกษัตริย์ทั้งหลาย ข้าแต่พระราชา เมื่อบัดนี้หม่อมฉันไม่เห็นสิ่งนั้นแล้ว จะมีสิ่งใดมาปลอบใจหัวใจของหม่อมฉันได้เล่า
3.27.13
या त्वाऽह्रं चन्दनादिग्धमपश्यं सूर्यवर्चसम् ।
सा त्वां पङ्कमलादिग्धं दृष्ट्वा मुह्यामि भारत ॥ ३.२७.१३ ॥
พระองค์ที่หม่อมฉันเคยเห็นทาด้วยจันทน์หอม เปล่งรัศมีดุจดวงอาทิตย์ บัดนี้หม่อมฉันเห็นพระองค์เปรอะไปด้วยโคลนและฝุ่น จึงรู้สึกงุนงง ข้าแต่ภารตะ
3.27.14
या त्वाऽहं कौशिकैर्वस्त्रैः शुभ्रैराच्छादितं पुरा ।
दृष्टवत्यस्मिराजेनद्र साऽद्य पश्यामि चीरिणम् ॥ ३.२७.१४ ॥
พระองค์ที่หม่อมฉันเคยเห็นห่มผ้าไหมขาวสะอาดในกาลก่อน ข้าแต่จอมราชันย์ วันนี้หม่อมฉันเห็นพระองค์นุ่งห่มผ้าเปลือกไม้
3.27.15
यच्च तद्रुक्मपात्रीभिर्ब्राह्मणेभ्यः सहस्रशः ।
ह्रियते ते गृहादन्नं संस्कृतंसार्वकामिकम् ॥ ३.२७.१५ ॥
และจากพระราชวังของพระองค์ อาหารที่ปรุงอย่างดีและสนองความปรารถนาทุกอย่าง นับพันๆ ถูกนำไปถวายแก่พราหมณ์ด้วยภาชนะทองคำ
3.27.16
यतीनामगृहाणां ते तथैव गृहमेधिनाम् ।
दीयते भोजनं राजन्नतीव गुणवत्प्रभो ॥ ३.२७.१६ ॥
และจากพระราชวังของพระองค์ เช่นเดียวกัน อาหารอันประเสริฐถูกถวายแก่นักบวชผู้ไม่มีเรือน และแก่คฤหัสถ์ ข้าแต่พระราชา ข้าแต่องค์ผู้เป็นใหญ่
3.27.17
सत्कृतानि सहस्राणि सर्वकामैः पुरा गृहे ।
सर्वकामैः सुविहितैर्यदपूजयथा द्विजान्।
तच्च राजन्नपश्यन्त्याः का शान्तिर्हृदयस्य मे ॥ ३.२७.१७ ॥
ในกาลก่อนในพระราชวังของพระองค์ พราหมณ์นับพันได้รับการเคารพบูชา ได้รับการจัดเตรียมไว้ครบทุกความปรารถนา และพระองค์ได้ทรงบูชาพวกเขาด้วยทุกสิ่งที่พวกเขาต้องการ ข้าแต่พระราชา เมื่อหม่อมฉันไม่เห็นสิ่งเหล่านี้อีกแล้ว จะมีความสงบใดเกิดขึ้นในหัวใจของหม่อมฉันได้เล่า
3.27.18
यत्ते भ्रातॄन्महाराज युवानो मृष्टकुण्डलाः ।
अभोजयन्त मृष्टान्नैः सूदाः परमसंस्कृतैः ॥ ३.२७.१८ ॥
ข้าแต่มหาราชา บรรดาพระอนุชาของพระองค์ ได้รับการเลี้ยงดูด้วยอาหารอย่างดี ที่ปรุงด้วยความประณีตที่สุด โดยพ่อครัวหนุ่มผู้สวมตุ้มหูขัดเงา
3.27.19
सर्वांस्तानद्य पश्यामि वने वन्येन जीविनः ।
अदुःखार्हान्मनुष्येन्द्र नोपशाम्यति मे मनः ॥ ३.२७.१९ ॥
ข้าแต่จอมมนุษย์ วันนี้หม่อมฉันเห็นพวกเขาทั้งหมดดำรงชีพในป่าด้วยอาหารป่า ทั้งที่ไม่สมควรได้รับความทุกข์ แต่ใจของหม่อมฉันก็ยังไม่สงบ
3.27.20
भीमसेनमिमं चापि दुःखितं वनवासिनम् ।
ध्यायतः किं न मन्युस्ते प्राप्ते काले विवर्धते ॥ ३.२७.२० ॥
และขณะที่พระองค์ทรงครุ่นคิดถึงภีมเสน ผู้ทุกข์ระทมและอาศัยอยู่ในป่าด้วยเช่นกัน ความโกรธของพระองค์เหตุใดจึงไม่เพิ่มพูนขึ้น เมื่อกาลอันควรมาถึงแล้ว
3.27.21
भीमसेनं हि कर्माणि स्वयं कुर्वाणमच्युतम् ।
सुखार्हं दुःखितं दृष्ट्वा कस्माद्राजन्नुपेक्षसे ॥ ३.२७.२१ ॥
พระราชา เหตุใดพระองค์จึงเพิกเฉยต่อภีมเสนผู้ทำกิจของตนด้วยพระองค์เองอย่างมั่นคง และควรได้รับความสุข เมื่อทรงเห็นเขาเศร้าโศกอยู่
3.27.22
सत्कृतं विविधैर्यानैर्वस्त्रैरुच्चावचैस्तथा ।
तं ते वनगतं दृष्ट्वा कस्मान्मन्युर्न वर्धते ॥ ३.२७.२२ ॥
แม้เขาได้รับการยกย่องด้วยยานพาหนะต่างๆ และผ้านุ่งห่มหลากหลายชนิด เหตุใดความโกรธของพระองค์จึงไม่เพิ่มขึ้น เมื่อทรงเห็นเขาต้องไปอยู่ในป่า
3.27.23
अयं कुरून्रणे सर्वान्हन्तुमुत्सहते प्रभुः ।
त्वत्प्रतिज्ञां प्रतीक्षंस्तु सहतेऽयं वृकोदरः ॥ ३.२७.२३ ॥
ผู้ทรงฤทธิ์นี้ปรารถนาจะสังหารชาวกุรุทั้งหมดในสนามรบ แต่เพราะรอคอยคำปฏิญาณของพระองค์ วฤโกทรจึงอดทนอยู่
3.27.24
योऽर्जुनेनार्जुनस्तुल्यो द्विबाहुर्बहुबाहुना ।
शरातिसर्गे शीघ्रत्वात्कालान्तकयमोपमः ॥ ३.२७.२४ ॥
ผู้เสมอด้วยอรชุน มีสองแขนแต่เหมือนผู้มีหลายแขน และเหมือนพระยมผู้เป็นจุดจบของกาลเวลา เพราะความรวดเร็วในการยิงลูกศร
3.27.25
यस् शस्त्रप्रतापेन प्रणताः सर्वपार्थिवाः ।
यज्ञे तव महाराज ब्राह्मणानुपतस्थिरे ॥ ३.२७.२५ ॥
มหาราชเอ๋ย ผู้ที่ด้วยอำนาจแห่งศาสตราวุธของเขา กษัตริย์ทั้งปวงต่างยอมสยบ และในพิธียัญของพระองค์ พราหมณ์ทั้งหลายได้เข้ามาปรนนิบัติเขา
3.27.26
तमिमं पुरुषव्याघ्रं पूजितं देवदानवैः ।
ध्यायन्तमर्जुनं दृष्ट्वा कस्माद्राजन्न कुप्यसि ॥ ३.२७.२६ ॥
เมื่อทรงเห็นอรชุนผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ผู้ได้รับการบูชาจากเทวดาและทานพ ผู้กำลังครุ่นคิดอยู่ เหตุใดพระองค์จึงไม่กริ้ว พระราชา
3.27.27
दृष्ट्वा वनगतं पार्थमदुःखार्हं सुखोचितम् ।
न च तेवर्धते मन्युस्तेन मुह्यामि भारत ॥ ३.२७.२७ ॥
เมื่อทรงเห็นปารถผู้ไปอยู่ในป่า ผู้ไม่สมควรได้รับความทุกข์แต่สมควรได้รับความสุข ความโกรธของพระองค์ก็ไม่เพิ่มขึ้น ข้าพเจ้าจึงงุนงงด้วยเหตุนี้ โอ ภารตะ
3.27.28
यो देवांश्च मनुष्यांश्च सर्पांश्चैकरथोऽजयत् ।
तं ते वनगतं दृष्ट्वा कस्मान्मन्युर्न वर्धते ॥ ३.२७.२८ ॥
ผู้ที่เพียงลำพังบนรถศึกคันเดียวได้พิชิตเทวดา มนุษย์ และนาค เมื่อทรงเห็นเขาไปอยู่ในป่า เหตุใดความโกรธของพระองค์จึงไม่เพิ่มขึ้น
3.27.29
यो यानैरद्भुताकारैर्हयैर्नागैश्च संवृतः ।
प्रसह्य वित्तान्यादत्त पार्थिवेभ्यः परंतप ॥ ३.२७.२९ ॥
ผู้ที่ล้อมรอบด้วยรถศึก ม้า และช้างที่มีรูปร่างน่าอัศจรรย์ ได้ยึดทรัพย์สมบัติจากเหล่ากษัตริย์ด้วยกำลัง โอ ผู้ปราบศัตรู
3.27.30
क्षिपत्येकेन वेगेन पञ्चबाणशतानि यः ।
तं ते वनगतं दृष्ट्वा कस्मान्मन्युर्न वर्धते ॥ ३.२७.३० ॥
ผู้ที่ด้วยการเคลื่อนไหวรวดเร็วเพียงครั้งเดียว ยิงลูกศรได้ห้าร้อยดอก เมื่อทรงเห็นเขาไปอยู่ในป่า เหตุใดความโกรธของพระองค์จึงไม่เพิ่มขึ้น
3.27.31
श्यामं बृहन्तं तरुणं चर्मिणामुत्तमं रणे ।
नकुलं ते वने दृष्ट्वा कस्मान्मन्युर्न वर्धते ॥ ३.२७.३१ ॥
เมื่อทรงเห็นนกุลในป่า ผู้มีผิวคล้ำ ร่างสูงใหญ่ หนุ่มแน่น เป็นยอดแห่งนักถือโล่ในสนามรบ เหตุใดความโกรธของพระองค์จึงไม่เพิ่มขึ้น
3.27.32
दर्शनीयं च शूरं च माद्रीपुत्रं युधिष्ठिर ।
सहदेवं वने दृष्ट्वा कस्मात्क्षमसि पार्थिव ॥ ३.२७.३२ ॥
ยุธิษฐิระ เมื่อทรงเห็นสหเทพ โอรสของมาทรี ผู้งดงามและกล้าหาญ ในป่า เหตุใดพระองค์จึงอดทนอยู่ได้ โอ พระราชา
3.27.33
नकुलं सहदेवं च दृष्ट्वा ते दुःखितावुभौ ।
अदुःखार्हौ मनुष्येन्द्र कस्मान्मन्युर्न वर्धते ॥ ३.२७.३३ ॥
เมื่อทรงเห็นนกุลและสหเทพทั้งสองเศร้าโศกอยู่ ทั้งที่ไม่สมควรได้รับความทุกข์ โอ เจ้าแห่งมนุษย์ เหตุใดความโกรธของพระองค์จึงไม่เพิ่มขึ้น
3.27.34
द्रुपदस्य कुले जातां स्नुषां पाण्डोर्महात्मनः ।
धृष्टद्युम्नस्य भगिनीं वीरपत्नीमनुव्रताम्।
मां वै वनगतां दृष्ट्वा कस्मात्क्षमसि पार्थिव ॥ ३.२७.३४ ॥
ข้าพระองค์เกิดในตระกูลของทรุปท เป็นสะใภ้ของปาณฑุผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ เป็นน้องสาวของธฤษฏทยุมน์ เป็นภริยาของวีรบุรุษ และเป็นผู้ซื่อสัตย์ต่อพระองค์ เมื่อทรงเห็นข้าพระองค์ต้องเข้าป่า เหตุใดพระองค์จึงอดทนอยู่ได้ โอ พระราชา
3.27.35
नूनं च तव नैवास्ति मन्युर्भरतसत्तम ।
यत्ते भ्रातॄंश्च मां चैव दृष्ट्वा नव्यथते मनः ॥ ३.२७.३५ ॥
แน่นอนว่าพระองค์ไม่มีความโกรธเลย โอ ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภรตะ เพราะใจของพระองค์ไม่เจ็บปวดเมื่อทรงเห็นพี่น้องและข้าพระองค์
3.27.36
न निर्मन्युःक्षत्रियोऽस्ति लोके निर्वचनं स्मृतम् ।
तदद्य त्वयि पश्यामि क्षत्रिये विपरीतवत् ॥ ३.२७.३६ ॥
กล่าวกันว่าในโลกนี้ไม่มีกษัตริย์ที่ปราศจากความโกรธ นี่คือคำนิยามที่ถ่ายทอดมา แต่วันนี้ ข้าพเจ้ากลับเห็นสิ่งตรงกันข้ามในพระองค์ผู้เป็นกษัตริย์
3.27.37
यो न दर्शयते तेजः क्षत्रियः काल आगते ।
सर्वभूतानि तं पार्थ सदा परिभवन्त्युत ॥ ३.२७.३७ ॥
กษัตริย์ผู้ไม่แสดงเดชานุภาพเมื่อถึงเวลาอันควร โอ ปารถ สรรพสัตว์ทั้งปวงย่อมดูหมิ่นเขาเสมอ
3.27.38
तत्त्वया न क्षमा कार्या शत्रून्प्रति कथंचन ।
तेजसैव हि ते शक्या निहन्तुं नात्र संशयः ॥ ३.२७.३८ ॥
เพราะฉะนั้น พระองค์จะต้องไม่แสดงความอดทนต่อศัตรูเลยไม่ว่ากรณีใด เพราะเพียงด้วยเดชานุภาพของพระองค์เท่านั้นที่จะสังหารพวกเขาได้ ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัย
3.27.39
तथैव यः क्षमाकाले क्षत्रियो नोपशाम्यति ।
अप्रियः सर्वभूतानां सोमुत्रेह च नश्यति ॥ ३.२७.३९ ॥
ในทำนองเดียวกัน กษัตริย์ผู้ไม่สงบลงในเวลาแห่งความอดทน ย่อมเป็นที่ไม่รักของสรรพสัตว์ทั้งปวง และพินาศทั้งในโลกนี้และโลกหน้า