ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.274

3.274.1

एवं हृतायां कृष्णायां प्राप्य क्लेशमनुत्तमम् ।
अत ऊर्द्वं नरव्याघ्राः किमकुर्वत पाण्डवाः ॥ ३.२७४.१ ॥

ଏହିପରି କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ହରଣ କରାଯିବା ପରେ ଏବଂ ପରମ କ୍ଳେଶ ଭୋଗିବା ପରେ, ଏହା ପରେ ସେହି ନରବ୍ୟାଘ୍ର ପାଣ୍ଡବମାନେ କ'ଣ କଲେ?

एवं कृष्णां मोक्षयित्वाविनिर्जित्य जयद्रथम् ।
आसांचक्रे मुनिगणैर्धर्मराजो युधिष्टिरः ॥ ३.२७४.२ ॥

ଏହିପରି କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି ଏବଂ ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାଜିତ କରି, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମୁନିଗଣଙ୍କ ସହ ବସିଲେ।

तेषां मध्येमहर्षीणां शृण्वतामनुशोचताम् ।
मार्कण्डेयमिदं वाक्यमब्रवीत्पाण्डुनन्दनः ॥ ३.२७४.३ ॥

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଶୁଣୁଥିବା ଏବଂ ଶୋକ କରୁଥିବା ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

भगवन्देवर्षीणां त्वं ख्यातो भूतभविष्यवित् ।
संशयं परिपृच्छमि च्छिन्धि मे हृदि संस्थितम् ॥ ३.२७४.४ ॥

ହେ ଭଗବନ୍, ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ଭୂତ-ଭବିଷ୍ୟତ ଜାଣିବା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମୁଁ ଏକ ସଂଶୟ ପଚାରୁଛି; ମୋ ହୃଦୟରେ ଥିବା ସେହି ସଂଶୟ ଛେଦନ କରନ୍ତୁ।

द्रुपदस्य सुता ह्येषा वेदिमध्यात्समुत्थिता ।
अयोनिजा महाभागास्नुषा पाण्डोर्महात्मनः ॥ ३.२७४.५ ॥

ଏ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟା; ଯଜ୍ଞବେଦିର ମଧ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଅଯୋନିଜା; ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ; ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ରବଧୂ।

मन्ये कालश्च भगवान्दैवं च दुरतिक्रमम् ।
भवितव्यं च भूतानां यस् नास्ति व्यतिक्रमः ॥ ३.२७४.६ ॥

ମୁଁ ମନେ କରେ କାଳ ଭଗବାନ ଏବଂ ଦୈବ ଅତିକ୍ରମ କରିବା କଷ୍ଟକର; ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ହେବା ଉଚିତ, ତାହାର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ ହୁଏ ନାହିଁ।

कथं हि पत्नीमस्माकं धर्मज्ञां धर्मचारिणीम् ।
संस्पृशेदीदृशो भावः शुचिं स्तैन्यमिवानृतम् ॥ ३.२७४.७ ॥

ଧର୍ମ ଜାଣୁଥିବା ଓ ଧର୍ମାଚରଣ କରୁଥିବା ଆମ ପତ୍ନୀକୁ ଏହିପରି ଭାବ କିପରି ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରେ? ଶୁଦ୍ଧକୁ ଚୋରି ଓ ମିଥ୍ୟା ସ୍ପର୍ଶ କଲା ପରି।

न हि पापं कृतंकिंचित्कर्म वा निन्दितं क्वचित् ।
द्रौपद्या ब्राह्मणेष्वेव धर्मः सुचरितो महान् ॥ ३.२७४.८ ॥

ଦ୍ରୌପଦୀ କେବେ ବି କୌଣସି ପାପ କିମ୍ବା ନିନ୍ଦିତ କର୍ମ କରିନାହାଁନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସେ ମହାନ ଧର୍ମ ଭଲ ଭାବେ ପାଳନ କରିଛନ୍ତି।

तां जहार बलाद्राजा मूढबुद्धिर्जयद्रथः ।
तस्याः संहरणात्पापः शिरसः केशवापनम् ॥ ३.२७४.९ ॥

ମୂଢ଼ବୁଦ୍ଧି ରାଜା ଜୟଦ୍ରଥ ତାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ହରଣ କଲେ; ତାଙ୍କୁ ହରଣ କରିବା ଯୋଗୁଁ ସେହି ପାପୀ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇବାକୁ ପଡ଼ିଲା।

पराजयं च संग्रामे ससहाः समाप्तवान् ।
प्रत्याहृता तथाऽस्माभिर्हत्वा तत्सैन्धवं बलम् ॥ ३.२७४.१० ॥

ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ସହାୟକମାନଙ୍କ ସହିତ ପରାଜୟ ପାଇଲେ; ଏବଂ ଆମେ ସେହି ସୈନ୍ଧବ ସେନାକୁ ବଧ କରି ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିଲୁ।

तद्दारहरणं प्राप्तमस्माभिरवितर्कितम् ।
दुःखश्चायं वने वासो मृगयायां च जीविका ॥ ३.२७४.११ ॥

ପତ୍ନୀଙ୍କ ହରଣ ଆମ ଉପରେ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଭାବେ ଆସି ପଡ଼ିଲା; ଏବଂ ଏହି ବନବାସ ଓ ଶିକାରରେ ଜୀବିକା ଦୁଃଖଦାୟକ।

हिंसा च मृगजातीनां वनौकोभिर्वनौकसाम् ।
ज्ञातिभिर्विप्रवासश्च मिथ्याव्यवसितैरियम् ॥ ३.२७४.१२ ॥

ବନବାସୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୃଗ ଜାତିମାନଙ୍କର ହିଂସା ହୁଏ; ଏବଂ ମିଥ୍ୟା ସଂକଳ୍ପ କରିଥିବା ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ନିର୍ବାସନ ଘଟିଛି।

अस्ति नूनं मया कश्चिदल्पभाग्यतरो नरः ।
भवता दृष्टपूर्वो वा श्रुतपूर्वोऽपि वा क्वचित् ॥ ३.२७४.१३ ॥

ମୁଁ କଦାପି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାଗ୍ୟହୀନ ଜଣେ ମଣିଷକୁ ଦେଖିଛି ବା ଶୁଣିଛି କି? ଆପଣ ମଧ୍ୟ କଦାପି ତାହାକୁ ଦେଖିଛନ୍ତି ବା ଶୁଣିଛନ୍ତି କି?