మహాభారతం · అధ్యాయం 3.276
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.276.1
पुलस्त्यस् तु यः क्रोधादर्धदेहोऽभवन्मुनिः ।
विश्रवानाम सक्रोधं पितरं राक्षसेश्वरः। ॥ ३.२७६.१ ॥
కోపంతో అర్ధదేహుడైన ముని పులస్త్యుడు — అతని కుమారుడు విశ్రవసుడు. కోపంతో తన తండ్రిపట్ల ప్రవర్తించిన అతడు రాక్షసేశ్వరుడయ్యాడు.
3.276.2
बुबुधे तं तु सक्रोधं पितरं राक्षसेश्वरः ।
कुबेरस्तत्प्रसादार्थं यतते स्म सदा नृप ॥ ३.२७६.२ ॥
రాక్షసేశ్వరుడు కోపంతో ఉన్న తండ్రిని గ్రహించాడు. రాజా, కుబేరుడు అతని అనుగ్రహం కోసం ఎల్లప్పుడూ ప్రయత్నించేవాడు.
3.276.3
स राजराजो लङ्कायां न्यवसन्नरवाहनः ।
राक्षसीः प्रददौ तिस्रः पितुर्वै परिचारिकाः ॥ ३.२७६.३ ॥
రాజులకు రాజైన అతడు లంకలో నివసించాడు — నరవాహనుడు. తన తండ్రికి సేవ చేయడానికి మూడు రాక్షసి పరిచారికలను అతడు ఇచ్చాడు.
3.276.4
ताः सदा तं महात्मानं संतोषयितुमुद्यताः ।
ऋषिं भरतशार्दूल नृत्यगीतविशारदाः ॥ ३.२७६.४ ॥
అవి ఎల్లప్పుడూ ఆ మహాత్ముడైన ఋషిని సంతోషపెట్టడానికి సిద్ధంగా ఉండేవి, భరతశార్దూలా — నృత్యగీతాల్లో నిపుణులుగా.
3.276.5
पुष्पोत्कटा च राका च मालिनी च विशांपते ।
अन्योन्यस्पर्धयाराजञ्श्रेयस्कामाः सुमध्यमाः ॥ ३.२७६.५ ॥
పుష్పోత్కటా, రాకా, మాలినీ — ప్రజాపతీ! రాజా, ఒకరితో ఒకరు పోటీపడి, శ్రేయస్సును కోరిన సన్నని నడుము గలవారు.
3.276.6
स तासां भगवांस्तुष्टो महात्मा प्रददौ वरान् ।
लोकपालोपमान्पुत्रानकैकस्या यथेप्सितान् ॥ ३.२७६.६ ॥
ఆ భగవానుడు, మహాత్ముడు, వారిపై సంతోషించి వరాలిచ్చాడు — లోకపాలకులతో సమానమైన కుమారులను, వారు కోరినట్లుగా, కైకసీ కుమారునికి కూడా.
3.276.7
पुष्पोत्कटायां जज्ञाते द्वौ पुत्रौ राक्षसेश्वरौ ।
कुम्भकर्णदशग्रीवौ बलेनाप्रतिमौ भुवि ॥ ३.२७६.७ ॥
పుష్పోత్కటకు ఇద్దరు కుమారులు జన్మించారు; వారు రాక్షసేశ్వరులు — కుంభకర్ణుడు, దశగ్రీవుడు, భూమిపై బలంలో సాటిలేనివారు.
3.276.8
मालिन जनयामास पुत्रमेकं विभीषणम् ।
राकार्या मिथुनं जज्ञे खरः शूर्पणखा तथा ॥ ३.२७६.८ ॥
మాలిని ఒక కుమారుడు విభీషణుడిని కన్నది; రాకకు జంట జన్మించింది — ఖరుడు, శూర్పణఖ.
3.276.9
विभीषणस्तु रूपेण सर्वेभ्योऽभ्यधिकोऽभवत् ।
स बभूव महाभागो धर्मगोप्ता क्रियारतिः ॥ ३.२७६.९ ॥
విభీషణుడు రూపంలో అందరికంటే ఎక్కువ అయ్యాడు. అతడు మహాభాగ్యవంతుడు, ధర్మరక్షకుడు, కర్మలలో రతుడు.
3.276.10
दशग्रीवस्तु सर्वेषां श्रेष्ठो राक्षसपुङ्गवः ।
महोत्साहो महावीर्यो महासत्वपराक्रमः ॥ ३.२७६.१० ॥
దశగ్రీవుడు అందరిలో శ్రేష్ఠుడు — రాక్షసులలో వృషభం; గొప్ప ఉత్సాహం, గొప్ప వీర్యం, గొప్ప సత్త్వం, పరాక్రమం కలవాడు.
3.276.11
कुम्भकर्णओ बलेनासीत्सर्वेभ्योऽभ्यधिको युधि ।
मायावी रणशौण्डश्चरौद्रश्च रजनीचरः ॥ ३.२७६.११ ॥
కుంభకర్ణుడు యుద్ధంలో బలంలో అందరికంటే ఎక్కువగా ఉన్నాడు. అతడు మాయావి, రణశూరుడు, భయంకరుడు, రాత్రిచరుడు.
3.276.12
खरो धनुषि विक्रान्तो ब्रह्मद्विट् पिशिताशनः ।
सिद्धविघ्नकरी चापि रौद्री शूर्पणखा तदा ॥ ३.२७६.१२ ॥
ఖరుడు విల్లువిద్యలో పరాక్రమవంతుడు — బ్రాహ్మణ ద్వేషి, మాంసాహారి. ఆ సమయంలో శూర్పణఖ కూడా భయంకరి, సిద్ధుల కార్యాలకు విఘ్నం కలిగించేది.
3.276.13
सर्वे वेदविदः शूराः सर्वेसुचरितव्रताः ।
ऊषुः पित्रा सह रता गन्धमादनपर्वते ॥ ३.२७६.१३ ॥
వేదజ్ఞులు, శూరులు, సదాచార వ్రతాలను చక్కగా పాటించేవారైన వారందరూ తండ్రితో కలిసి ఆనందంగా గంధమాదన పర్వతంపై నివసించారు.
3.276.14
ततो वैश्रवणं तत्र ददृशुर्नरवाहनम् ।
पित्रा सार्धं समासीनमृद्ध्या परमया युतम् ॥ ३.२७६.१४ ॥
అప్పుడు అక్కడ వారు నరవాహనుడైన వైశ్రవణుడిని (కుబేరుడిని) చూశారు; అతడు తండ్రితో కూర్చుని పరమ ఐశ్వర్యంతో కూడి ఉన్నాడు.
3.276.15
जातामर्षास्ततस्ते तु तपसे धृतनिश्चयाः ।
ब्रह्माणं तोषयामासुर्घोरेण तपसा तदा ॥ ३.२७६.१५ ॥
అప్పుడు కోపంతో నిండి, తపస్సు చేయాలని దృఢ నిశ్చయం చేసుకొని, ఘోర తపస్సుతో బ్రహ్మను సంతోషపెట్టారు.
3.276.16
अतिष्ठदेकपादेन सहस्रं परिवत्सरान् ।
वायुभक्षो दशग्रीवः पञ्चाग्निः सुसमाहितः ॥ ३.२७६.१६ ॥
దశగ్రీవుడు (రావణుడు) గాలిని మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకుంటూ, పంచాగ్నుల మధ్య, పూర్తి ఏకాగ్రతతో ఒంటికాలిపై వెయ్యి సంవత్సరాలు నిలబడ్డాడు.
3.276.17
अधःशायी कुम्भकर्णो यताहारो यतव्रतः ।
विभीषणः शीर्णपर्णमेकमभ्यवहारयन् ॥ ३.२७६.१७ ॥
నేలపై పడుకునే కుంభకర్ణుడు నియమిత ఆహారం, నియమిత వ్రతం కలిగి ఉన్నాడు; విభీషణుడు ఒక్క ఎండిన ఆకును తిన్నాడు.
3.276.18
उपवासरतिर्धीमान्सदा जप्यपरायणः ।
तमेव कालमातिष्ठत्तीव्रं तप उदारधीः ॥ ३.२७६.१८ ॥
ఉపవాసంలో ఆసక్తి కలిగిన, బుద్ధిమంతుడు, ఎల్లప్పుడూ జపంలో నిమగ్నుడైన ఉదారబుద్ధి (విభీషణుడు) ఆ కాలమంతా తీవ్ర తపస్సు చేశాడు.
3.276.19
स्वरः शूर्पणखा चैव तेषां वै तप्यतां तपः ।
परिचर्यां च रक्षां च चक्रतुर्हष्टमानसौ ॥ ३.२७६.१९ ॥
స్వరుడు, శూర్పణఖ కూడా తపస్సు చేస్తున్న వారి తపస్సుకు సేవను, రక్షణను సంతోషమనస్సుతో చేశారు.
3.276.20
पूर्णे वर्षसहस्रेतु शिरश्छित्त्वा दशाननः ।
जुहोत्यग्नौ दुराधर्षस्तेनातुष्यज्जगत्प्रभुः ॥ ३.२७६.२० ॥
వేయి సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాక దశాననుడు తన తలను ఖండించి అగ్నిలో హోమం చేశాడు; దానికి జగత్ప్రభువు సంతోషించాడు.
3.276.21
ततो ब्रह्मा स्वयं गत्वा तपसस्तान्न्यवारयत् ।
प्रलोभ्यवरदानेन सर्वानेवपृथक्पृथक् ॥ ३.२७६.२१ ॥
అప్పుడు బ్రహ్మ స్వయంగా వెళ్లి వారిని తపస్సు నుండి ఆపాడు; వరదానంతో ప్రలోభపెట్టి, వారందరినీ ఒక్కొక్కరినీ విడివిడిగా.
3.276.22
प्रीतोऽस्मि वो निवर्तध्वं वरान्वृणुत पुत्रकाः ।
यद्यदिष्टमृते त्वेकममरत्वं तथाऽस्तु तत् ॥ ३.२७६.२२ ॥
నేను మీపై ప్రసన్నుడనయ్యాను; తిరిగి వెళ్లండి, కుమారులారా, వరాలు కోరుకోండి. ఇష్టమైనదేదైనా, ఒక్కటి తప్ప—అమరత్వం; అది అలాగే ఉండుగాక.
3.276.23
यद्यदग्नौ हुतं सर्वं शिरस्ते महदीप्सया ।
तथैव तानि ते देहे भविष्यन्ति यथेप्सया ॥ ३.२७६.२३ ॥
అగ్నిలో హోమం చేసినదంతా, నీ గొప్ప శిరస్సు, కోరికతో—అవన్నీ నీ కోరిక ప్రకారమే నీ దేహంలో ఉంటాయి.
3.276.24
वैरूप्यं च न ते देहे कामरूपधरस्तथा ।
भविष्यसि रणेऽरीणां विजेता न च संशयः ॥ ३.२७६.२४ ॥
నీ దేహంలో వికారం ఉండదు; ఇష్టమైన రూపం ధరించగలవు; యుద్ధంలో శత్రువులను జయించేవాడవవుతావు, సందేహం లేదు.
3.276.25
गन्धर्वदेवासुरतो यक्षराक्षसतस्तथा ।
सर्पकिंनरभूतेभ्यो न मे भूयात्पराभवः ॥ ३.२७६.२५ ॥
గంధర్వులు, దేవులు, అసురుల వల్ల, యక్షులు, రాక్షసుల వల్ల, అలాగే సర్పులు, కిన్నరులు, భూతాల వల్ల నాకు పరాజయం కలుగకూడదు.
3.276.26
य एते कीर्तिताः सर्वे न तेभ्योस्ति भयं रतव ।
ऋते मनुष्याद्भद्रं ते तथा तद्विहितं मया ॥ ३.२७६.२६ ॥
పేర్కొనబడిన వీరందరి వల్ల నీకు భయం లేదు; మనుష్యుడిని మినహాయించి. నీకు శుభం కలుగుగాక; నేను ఇలాగే నిర్ణయించాను.
3.276.27
एवमुक्तो दशग्रीवस्तुष्टः समभवत्तदा ।
अवमेने हि दुर्बुद्धिर्मनुष्यान्पुरुषादकः ॥ ३.२७६.२७ ॥
ఇలా చెప్పగా దశగ్రీవుడు అప్పుడు సంతోషించాడు. దుర్బుద్ధి గల ఆ నరభక్షకుడు మనుష్యులను తృణీకరించాడు.
3.276.28
कुम्भकर्णमथोवाच तथैव प्रपितामहः ।
वरं वृणीष्व भद्रं ते प्रीतोस्मीति पुनःपुनः।
स वव्रे महतीं निद्रां तमसा ग्रस्तचेतनः ॥ ३.२७६.२८ ॥
అప్పుడు కుంభకర్ణునికి కూడా ప్రపితామహుడు అలాగే చెప్పాడు: 'నీకు శుభం; వరం కోరుకో; నేను సంతోషించాను' అని పదేపదే. తమస్సుచేత చైతన్యం ఆవరింపబడి అతడు మహానిద్రను వరంగా కోరాడు.
3.276.29
तथाभविष्यतीत्युक्त्वा विभीषणमुवाच ह ।
वरं वृणीष्व पुत्र त्वं प्रीतोऽस्मीति पुनःपुनः ॥ ३.२७६.२९ ॥
'అలాగే అవుతుంది' అని చెప్పి విభీషణునితో ఇలా అన్నాడు: 'కుమారా, వరం కోరుకో; నేను సంతోషించాను' అని పదేపదే.
3.276.30
परमापद्गतस्यापि नाधर्मे मे मतिर्भवेत् ।
अशिक्षितं च भगवन्ब्रह्मास्त्रं प्रतिभातु मे ॥ ३.२७६.३० ॥
ఘోర ఆపదలో పడినా నా మనస్సు అధర్మంలో నిలవకూడదు. ఓ భగవంతుడా, నాకు బోధించబడని బ్రహ్మాస్త్రం నాకు స్ఫురించుగాక.
3.276.31
यस्माद्राक्षसयोनौ ते जातस्यामित्रकर्शन ।
नाधर्मे धीयते बुद्धिरमरत्वं ददानि ते ॥ ३.२७६.३१ ॥
శత్రుసంహారకా! నీవు రాక్షస యోనిలో జన్మించినందున నీ బుద్ధి అధర్మంలో నిలవదు; నీకు అమరత్వాన్ని ప్రసాదిస్తున్నాను.
3.276.32
राक्षसस्तु वरंलब्ध्वा दशग्रीवो विशांपते ।
लङ्कायाश्च्यावयामास युधि जित्वा धनेश्वरम् ॥ ३.२७६.३२ ॥
ఓ రాజా! దశగ్రీవుడనే ఆ రాక్షసుడు వరం పొంది, యుద్ధంలో ధనేశ్వరుణ్ణి జయించి లంక నుండి అతన్ని తరిమివేశాడు.
3.276.33
हित्वास भगवाँल्लङ्कामाविशद्गन्धमादनम् ।
गन्धर्वयक्षानुगतो रक्षःकिंपुरुषैः सह ॥ ३.२७६.३३ ॥
ఆ భగవంతుడు లంకను విడిచి, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, కింపురుషులతో కలిసి గంధమాదనంలో ప్రవేశించాడు.
3.276.34
विमानं पुष्पकं तस्य जहाराक्रम्य रावणः ।
शशाप तं वैश्रवणो न त्वामेतद्वहिष्यति ॥ ३.२७६.३४ ॥
రావణుడు బలవంతంగా అతని పుష్పక విమానాన్ని అపహరించాడు; వైశ్రవణుడు అతన్ని శపించాడు: ఇది నిన్ను మోయదు.
3.276.35
यस्तु त्वां समरे हन्ता तमेवैतद्वहिष्यति ।
अवमत्य गुरुं मां च क्षिप्रं त्वंनभविष्यसि ॥ ३.२७६.३५ ॥
యుద్ధంలో నిన్ను చంపేవాడే దీన్ని మోస్తాడు; గురువును, నన్ను అవమానించి నీవు త్వరలోనే నశిస్తావు.
3.276.36
विभीषणस्तु धर्मात्मा सतां मार्गमनुस्मरन् ।
अन्वगच्छन्महाराज श्रिया परमया युतः ॥ ३.२७६.३६ ॥
అయితే ధర్మాత్ముడైన విభీషణుడు సత్పురుషుల మార్గాన్ని స్మరిస్తూ, మహారాజా, గొప్ప శోభతో అతని వెంట వెళ్ళాడు.
3.276.37
तस्मै स भगवांस्तुष्टो भ्राता भ्रात्रे धनेश्वरः ।
सैनापत्यं ददौ धीमान्यक्षराक्षससेनयोः ॥ ३.२७६.३७ ॥
అతనితో సంతోషించిన భగవానుడు ధనేశ్వరుడు, తన సోదరునికి, ఆ బుద్ధిమంతుడు యక్ష-రాక్షస సేనలకు సేనాపతిత్వాన్ని ఇచ్చాడు.
3.276.38
राक्षसाः पुरुषादाश्च पिशाचाश्च महाबलाः ।
सर्वे समेत्य राजानमभ्यषिञ्चन्दशाननम् ॥ ३.२७६.३८ ॥
రాక్షసులు, పురుషాదులు, పిశాచులు, మహాబలులు అందరూ కలిసి ఆ దశముఖుడిని రాజుగా అభిషేకించారు.
3.276.39
दशग्रीवश्चदैत्यानां दानवानां बलोत्कटः ।
आक्रम्य रत्नान्यहरत्कामरूपी विहंगम ॥ ३.२७६.३९ ॥
దశగ్రీవుడు దైత్యులలో, దానవులలో అత్యంత బలవంతుడు; దాడిచేసి రత్నాలను అపహరించాడు; ఇష్టరూపధారి, ఓ విహంగమా.
3.276.40
रावयामास लोकान्यत्तस्माद्रावण उच्यते ।
दशग्रीवः कामबलो देवानां भयमादधत् ॥ ३.२७६.४० ॥
అతడు లోకాలను ఏడ్పించాడు; అందువల్ల అతడు రావణుడని పిలువబడ్డాడు. దశగ్రీవుడు, ఇష్టబలుడు, దేవతలలో భయం కలిగించాడు.