મહાભારત · અધ્યાય 3.278
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.278.1
उक्तं भगवता जन्म रामादीनां पृथक्पृथक् ।
प्रस्थानकारणं ब्रह्मञ्श्रोतुमिच्छामि कथ्यताम् ॥ ३.२७८.१ ॥
ભગવાને રામ વગેરેના જન્મ એકએક કરીને કહ્યા છે. હે બ્રહ્મન્, તેમના પ્રસ્થાનનું કારણ સાંભળવા ઇચ્છું છું; કૃપા કરીને કહો.
3.278.2
कथं दाशरथी वीरौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
प्रस्तापितौ वने ब्रह्मन्मैथिली च यशस्विनी ॥ ३.२७८.२ ॥
હે બ્રહ્મન્, દશરથના બે વીર ભાઈઓ રામ અને લક્ષ્મણ, અને યશસ્વિની મૈથિલી વનમાં કેવી રીતે મોકલાયાં?
3.278.3
जातपुत्रो दशरथः प्रीतिमानभवन्नृप ।
क्रियारतिर्धर्मरतः सततं वृद्धसेविता ॥ ३.२७८.३ ॥
હે રાજન, પુત્ર જન્મતાં દશરથ પ્રસન્ન થયા. ક્રિયાકર્મમાં રત, ધર્મમાં નિરત, સદા વૃદ્ધોની સેવામાં રહેતા હતા.
3.278.4
क्रमेण चास्य ते पुत्रा व्यवर्धन्त महौजसः ।
वेदेषु सरहस्येषु धनुर्वेदेषु पारगाः ॥ ३.२७८.४ ॥
ક્રમે ક્રમે તેમના તે મહાપરાક્રમી પુત્રો વધ્યા. રહસ્ય ઉપનિષદો સહિત વેદોમાં અને ધનુર્વેદમાં તેઓ પારંગત થયા.
3.278.5
चरितब्रह्मचर्यास्ते कृतदाराश्च पार्तिव ।
दृष्ट्वा रामं दशरथः प्रीतिमानभवत्सुखी ॥ ३.२७८.५ ॥
હે પાર્થિવ, તેમણે બ્રહ્મચર્ય પૂર્ણ કરીને વિવાહ કર્યા. રામને જોઈને દશરથ પ્રસન્ન અને સુખી થયા.
3.278.6
ज्येष्ठो रामोऽभवत्तेषां रमयामास हि प्रजाः ।
मनोहरतया धीमान्पितुर्हृदयनन्दनः ॥ ३.२७८.६ ॥
તેઓમાં જ્યેષ્ઠ રામ હતા. પોતાના મનોહર સ્વભાવથી તેમણે પ્રજાને આનંદિત કરી; એ બુદ્ધિમાન પિતાના હૃદયનો આનંદ હતા.
3.278.7
ततः स राजा मतिमान्मत्वाऽऽत्मानं वयोधिकम् ।
मन्त्रयामास सचिवैर्मन्त्रज्ञैश्च पुरोहितैः ॥ ३.२७८.७ ॥
પછી તે બુદ્ધિમાન રાજાએ પોતાને વયમાં મોટો માનીને મંત્રીઓ, મંત્રજ્ઞો અને પુરોહિતો સાથે મંત્રણા કરી.
3.278.8
अभिषेकाय रामस्य यावैराज्येन भारत ।
प्राप्तकालं च ते सर्वे मेनिरे मन्त्रिसत्तमाः ॥ ३.२७८.८ ॥
હે ભારત, રામના યૌવરાજ્ય અભિષેકનો સમય આવી ગયો છે એમ બધા શ્રેષ્ઠ મંત્રીઓએ માન્યું.
3.278.9
लोहिताक्षं महाबाहुं मत्तमातङ्गगामिनम् ।
कम्बुग्रीवं महोरस्कं नीलकुञ्चितमूर्धजम् ॥ ३.२७८.९ ॥
લાલ આંખોવાળો, મોટા હાથવાળો, મદમસ્ત હાથીની જેમ ચાલનારો, શંખ જેવી ગરદનવાળો, વિશાળ છાતીવાળો અને કાળા વાંકડિયા વાળવાળો.
3.278.10
दीप्यमानं श्रिया वीरं शक्रादनवरं बले ।
पारगं सर्वधर्माणां बृहस्पतिसमं मतौ ॥ ३.२७८.१० ॥
તેજથી ઝળહળતો વીર, બળમાં ઇન્દ્રથી ઊતરતો નહીં, સર્વ ધર્મોમાં પારંગત, બુદ્ધિમાં બૃહસ્પતિ સમાન.
3.278.11
सर्वानुरक्तप्रकृतिं सर्वविद्याविशारदम् ।
जितेन्द्रियममित्राणामपि दृष्टिमनोहरम् ॥ ३.२७८.११ ॥
સર્વ પ્રજાને પ્રિય, સર્વ વિદ્યાઓમાં નિપુણ, ઇન્દ્રિયો જીતેલો, શત્રુઓને પણ દૃષ્ટિથી મનોહર લાગનારો.
3.278.12
नियन्तारमसाधूनां गोप्तारं धर्मचारिणाम् ।
धृतिमन्तमनाधृष्यं जेतारमपराजितम् ॥ ३.२७८.१२ ॥
દુષ્ટોને નિયંત્રિત કરનાર, ધર્માચરણ કરનારાઓના રક્ષક, ધીરજવાન, અજેય, વિજેતા અને અપરાજિત.
3.278.13
पुत्रं राजा दशरथः कौसल्यानन्दवर्धनम् ।
संदृश्यपरमां प्रीतिमगच्छत्कुलनन्दनम् ॥ ३.२७८.१३ ॥
કૌસલ્યાનો આનંદ વધારનાર પુત્રને જોઈને, કુળને આનંદ આપનાર તે પુત્રને જોઈને રાજા દશરથને પરમ પ્રીતિ થઈ.
3.278.14
चिन्तयंश्च महातेजा गुणान्रामस्य वीर्यवान् ।
अभ्यभाषत भद्रं ते प्रीयमाणः पुरोहितम् ॥ ३.२७८.१४ ॥
મહાતેજસ્વી અને પરાક્રમી રાજા રામના ગુણોનું ચિંતન કરતાં પ્રસન્ન થઈ પુરોહિતને બોલ્યા - તારું કલ્યાણ થાઓ.
3.278.15
अद् पुष्यो निशि ब्रह्मन्पुण्यं योगमुपैष्यति ।
संभाराः संभ्रियन्तां मे रामश्चोपनिमन्त्र्यताम् ॥ ३.२७८.१५ ॥
હે બ્રાહ્મણ, આજ રાત્રે પુષ્ય નક્ષત્રનો પુણ્ય યોગ આવશે; મારા માટે સામગ્રી ભેગી કરાવો અને રામને નિમંત્રો.
3.278.16
श्व एवपुष्यो भविता यत्ररामः सुतो मया ।
यौवराज्येऽभिषेक्तव्यः पौरेषु सहमन्त्रिभिः ॥ ३.२७८.१६ ॥
આવતી કાલે જ પુષ્ય નક્ષત્ર હશે, ત્યારે મારો પુત્ર રામ મંત્રીઓ સાથે અને નાગરિકોની સામે યુવરાજપદે અભિષિક્ત થશે.
3.278.17
इति तद्राजवचनं प्रतिश्रुत्याथ मन्थरा ।
कैकेयीमभिगम्येदं काले वचनमब्रवीत् ॥ ३.२७८.१७ ॥
રાજાના આ વચનો સાંભળીને મંથરા કૈકેયી પાસે ગઈ અને યોગ્ય સમયે આ વાત કહી.
3.278.18
अद्य कैकेयि दौर्भाग्यं राज्ञा ते ख्यापितं महत् ।
आशीविषस्त्वां संक्रुद्धश्छन्नो दशति दुर्भगे ॥ ३.२७८.१८ ॥
કૈકેયી, આજે રાજાએ તારું મહાન દુર્ભાગ્ય જાહેર કર્યું છે; અભાગી, ક્રોધિત સાપ છુપાઈને ડંખ મારે તેમ તે તને ડંખ મારશે.
3.278.19
सुभगा खलु कौसल्या यस्याः पुत्रोऽभिषेक्ष्यते ।
कुतो हि तव सौभाग्यं यस्याः पुत्रो न राज्यभाक् ॥ ३.२७८.१९ ॥
કૌસલ્યા ખરેખર સૌભાગ્યવતી છે, કેમ કે તેનો પુત્ર અભિષિક્ત થશે. તારું સૌભાગ્ય ક્યાં, જેનો પુત્ર રાજ્યનો ભાગીદાર નથી?
3.278.20
सा तद्वचनमाज्ञाय सर्वाभरणभूषिता ।
वेदी विलग्नमध्येन बिभ्रती रूपमुत्तमम् ॥ ३.२७८.२० ॥
તે વચન સાંભળીને, સર્વ અલંકારોથી શોભિત, પાતળી કમરવાળી, ઉત્તમ રૂપ ધારણ કરતી તે...
3.278.21
वविक्ते पतिमासाद्य हसन्तीव शुचिस्मिता ।
राजानं तर्जयन्तीव मधुरं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.२७८.२१ ॥
એકાંતમાં પતિની પાસે જઈને, જાણે હસતી, નિર્મળ સ્મિત સાથે, જાણે રાજાને ઠપકો આપતી, મધુર વચન બોલી.
3.278.22
सत्यप्रतिज्ञ यन्मे त्वं काममेकं विसृष्टवान् ।
उपाकुरुष्व तद्राजंस्तस्मान्मुञ्चस्व संकटात्।
तदद्य कुरु सत्यं मे वरं वरद भूपते ॥ ३.२७८.२२ ॥
હે સત્યપ્રતિજ્ઞ, તેં મને આપેલી એક ઇચ્છા, હે રાજન, હવે પૂર્ણ કર; એ સંકટથી મને મુક્ત કર. હે વરદાતા, હે ભૂપતિ, આજે મારો એ વર સત્ય કર.
3.278.23
वरं ददानि ते हन्त तद्गृहाण यदिच्छसि ।
अवध्यो वध्यतां कोद्य वध्यः कोऽद्य विमुच्यतां ॥ ३.२७८.२३ ॥
તને વર આપું છું, જે ઇચ્છે તે ગ્રહણ કર. જે અવધ્ય છે તે અવધ્ય જ રહે; આજે કોણ વધ્ય છે અને કોને મુક્ત કરવો?
3.278.24
धनं ददानि कस्याद् ह्रियतां कस्यरवापुनः ।
ब्राह्मणस्वादिहान्यत्रयत्किंचिद्वित्तमस्ति मे ॥ ३.२७८.२४ ॥
ધન આપીશ; કોને આપવું, અને કોનું ધન ફરી હરી લેવું? અહીં કે બીજે ક્યાંય મારી પાસે જે ધન છે તે બ્રાહ્મણનું ધન નથી.
3.278.25
पृथिव्यां राजराजोस्मि चातुर्वर्ण्यस् रिता ।
यस्तेऽभिलपितः कामो ब्रूहि कल्याणि माचिरं ॥ ३.२७८.२५ ॥
હું પૃથ્વી પરના રાજાઓનો રાજા અને ચાતુર્વર્ણ્યનો રક્ષક છું. હે કલ્યાણી, તારી જે ઇચ્છા હોય તે તરત કહે.
3.278.26
सातद्वचनमाज्ञाय परिगृह्य नराधिपम् ।
आत्मनो बलमाज्ञाय तत एनमुवाच ह ॥ ३.२७८.२६ ॥
તે શબ્દો સમજીને, નરાધિપને વશ કરીને, પોતાનું બળ જાણીને, ત્યારે તેણે તેને આ પ્રમાણે કહ્યું.
3.278.27
आभिषेचनिकं यत्ते रामार्थमुपकल्पितम् ।
भरतस्तदवाप्नोतु वनं गच्छतु राघवः ॥ ३.२७८.२७ ॥
રામ માટે તેં જે રાજ્યાભિષેક તૈયાર કર્યો છે, તે ભરત પ્રાપ્ત કરે; અને રાઘવ વનમાં જાય.
3.278.28
नव पञ्च च वर्षाणि दण्डकारण्यमाश्रितः ।
चीराजिनजटाधारी रामो भवतु तापसः ॥ ३.२७८.२८ ॥
નવ અને પાંચ વર્ષ દંડકારણ્યમાં આશ્રય લઈને, વલ્કલ, મૃગચર્મ અને જટા ધારણ કરીને રામ તપસ્વી થાય.
3.278.29
स तं राजा वरं श्रुत्वा विप्रियं दारुणोदयम् ।
दुःखार्तो भरतश्रेष्ठ न किंचिद्व्याजहार ह ॥ ३.२७८.२९ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તે વર સાંભળીને — જે અપ્રિય અને ભયંકર પરિણામવાળો હતો — દુઃખથી પીડિત રાજા કંઈ પણ બોલ્યો નહીં.
3.278.30
ततस्तथोक्तं पितरं रामो विज्ञाय वीर्यवान् ।
वनं प्रतस्थे धर्मात्मा राजा सत्यो भवत्विति ॥ ३.२७८.३० ॥
ત્યારે પિતાએ આમ કહ્યું છે એમ જાણીને, પરાક્રમી અને ધર્માત્મા રામ 'રાજાનું વચન સત્ય થાઓ' એમ વિચારી વન તરફ ચાલ્યા.
3.278.31
तमन्वगच्छल्लक्ष्मीवान्धनुष्माँल्लक्ष्मणस्तदा ।
सीता च भार्या भद्रं ते वैदेही जनकात्मजा ॥ ३.२७८.३१ ॥
ત્યારે ધનુર્ધર અને તેજસ્વી લક્ષ્મણ તેમની પાછળ ગયા; જનકની પુત્રી વૈદેહી સીતા પણ પત્ની તરીકે સાથે ગઈ. તારું કલ્યાણ થાઓ.
3.278.32
ततो वनं गतेरामे राजा दशरथस्तदा ।
समयुज्यत देहस्य कालपर्यायधर्मणा ॥ ३.२७८.३२ ॥
રામ વનમાં ગયા પછી રાજા દશરથ ત્યારે કાળના ક્રમના નિયમથી દેહત્યાગને પામ્યા.
3.278.33
रामं तु गतमाज्ञाय राजानं च तथागतम् ।
अनार्या भरतं देवी कैकेयी वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.२७८.३३ ॥
રામ ગયા અને રાજા પણ એ રીતે ગયા એ જાણીને અનાર્યા દેવી કૈકેયીએ ભરતને આ વચન કહ્યું.
3.278.34
गतोदशरथः स्वर्गं वनस्थौ रामलक्ष्मणौ ।
गृहाण राज्यंविपुलं क्षेमं निहतकण्टकम् ॥ ३.२७८.३४ ॥
દશરથ સ્વર્ગે ગયા; વનમાં રહેલા રામ-લક્ષ્મણ છે. કાંટા નાશ પામેલું આ વિશાળ, સુરક્ષિત રાજ્ય સ્વીકાર.
3.278.35
तामुवाच स धर्मात्मा नृशंसं बत ते कृतम् ।
पतिं हत्वाकुलं चेदमुत्साद्य धनलुब्धया ॥ ३.२७८.३५ ॥
ધર્માત્મા ભરતે તેને કહ્યું, "અરેરે! તેં ક્રૂર કર્મ કર્યું. પતિની હત્યા કરીને, કુળનો નાશ કરીને, ધનલોભથી આ કર્યું."
3.278.36
अयशः पातयित्वा मे मूर्ध्नि त्वं कुलपांसने ।
सकामा भव मे मातरित्युक्त्वा प्ररुरोद ह ॥ ३.२७८.३६ ॥
"હે કુળકલંકિની! મારા માથે અપયશ નાખીને તારી કામના પૂરી થાય, માતા!" એમ કહીને તે રડી પડ્યો.
3.278.37
स चारित्रं विशोध्याथ सर्वप्रकृतिसन्निधौ ।
अन्वयाद्धातरं रामं विनिवर्तनलालसः ॥ ३.२७८.३७ ॥
તેણે બધી પ્રજાની હાજરીમાં પોતાનું આચરણ શુદ્ધ કરીને, ભાઈ રામને અનુસરીને, તેમને પાછા લાવવાની ઇચ્છાથી.
3.278.38
कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीं च सुदुःखितः ।
अग्रे प्रस्थाप्य यानैः स शत्रुघ्नसहितो ययौ ॥ ३.२७८.३८ ॥
અત્યંત દુઃખી થઈને તેણે કૌસલ્યા, સુમિત્રા અને કૈકેયીને વાહનોમાં આગળ મોકલ્યા, અને શત્રુઘ્ન સાથે ગયો.
3.278.39
वसिष्ठवामदेवाभ्यां विप्रैश्चान्यैः सहस्रशः ।
पौरजानपदैः सार्धं रामानयनकाङ्क्षया ॥ ३.२७८.३९ ॥
વસિષ્ઠ અને વામદેવ સાથે, હજારો બ્રાહ્મણો અને અન્યો સાથે, નગરજનો અને ગ્રામજનો સાથે, રામને પાછા લાવવાની ઇચ્છાથી.
3.278.40
ददर्श चित्रकूटस्थं स रामं सहलक्ष्मणम् ।
तापसानामलंकारं धारयन्तं धनुर्धरम् ॥ ३.२७८.४० ॥
ચિત્રકૂટમાં રહેલા રામને લક્ષ્મણ સાથે તેણે જોયા; તપસ્વીઓનું આભૂષણ ધારણ કરીને ધનુર્ધર રહેલા.
3.278.41
उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वाप्रणिपत्य रघूत्तमम् ।
शशंस मरणं राज्ञः सोऽनाथांश्चापि कोसलान् ॥ ३.२७८.४१ ॥
હાથ જોડીને, રઘુવંશશ્રેષ્ઠ રામને પ્રણામ કરીને તે બોલ્યો; રાજાના મૃત્યુ અને અનાથ થયેલા કોસલવાસીઓની વાત કહી.
3.278.42
नाथ त्वं प्रतिपद्यस्व स्वराज्यमिति चोक्तवान् ॥ ३.२७८.४२ ॥
"હે નાથ, તું તારું રાજ્ય સ્વીકાર" એમ તેણે કહ્યું.
3.278.43
स तस्य वचनं श्रुत्वा रामः परमदुःखितः ।
चकार देवकल्पस्य पितुः स्नात्वोदकक्रियाम् ॥ ३.२७८.४३ ॥
તેનાં વચન સાંભળીને રામ અત્યંત દુઃખી થયા, અને દેવતુલ્ય પિતા માટે સ્નાન કરીને ઉદકક્રિયા કરી.
3.278.44
अब्रवीत्स तदारामो भ्रातरं भ्रातृवत्सलम् ।
पादुके मे भविष्येते राज्यगोप्त्र्यौ परंतप।
एवमस्त्विति तं प्राह भरतः प्रणतस्तदा ॥ ३.२७८.४४ ॥
ત્યારે રામે ભાઈવત્સલ ભાઈને કહ્યું: "હે શત્રુતાપન, મારી પાદુકાઓ રાજ્યની રક્ષા કરનારી થશે." ત્યારે નમેલા ભરતે તેને કહ્યું, "એમ જ થાઓ."
3.278.45
विसर्जितः स रामेण पितुर्वचनकारिणा ।
नन्दिग्रामेऽकरोद्राज्यं पुरस्कृत्यास्य पादुके ॥ ३.२७८.४५ ॥
પિતાના વચનનું પાલન કરનાર રામે વિદાય આપેલા તેણે નંદિગ્રામમાં તેની પાદુકાઓને આગળ મૂકીને રાજ્ય કર્યું.
3.278.46
रामस्तु पुनराशङ्क्य पौरजानपदागमम् ।
प्रविवेश महारण्यं शरभङ्गाश्रमं प्रति ॥ ३.२७८.४६ ॥
પરંતુ રામે ફરી નગરજનો અને ગ્રામજનોના આગમનની શંકા કરીને મહારણ્યમાં શરભંગના આશ્રમ તરફ પ્રવેશ કર્યો.
3.278.47
सत्कृत्य शरभङ्गं स दण्डकारण्यमाश्रितः ।
नदीं गोदावरीं रम्यामाश्रित्य न्यवसत्तदा ॥ ३.२७८.४७ ॥
શરભંગનો સત્કાર કરીને તે દંડકારણ્યમાં ગયા; સુંદર ગોદાવરી નદીનો આશ્રય લઈને ત્યાં નિવાસ કર્યો.
3.278.48
वसतस्तस्य रामस्य ततः शूर्पणखाकृतम् ।
खरेणासीन्महद्वैरं जनस्थाननिवासिना ॥ ३.२७८.४८ ॥
રામ ત્યાં વસતા હતા ત્યારે શૂર્પણખાને કારણે જનસ્થાનમાં રહેતા ખર સાથે મોટું વૈર થયું.
3.278.49
रक्षार्थं तापसानां तु राघवो धर्मवत्सलः ।
चतुर्दशसहस्राणि जघान भुवि राक्षसान् ॥ ३.२७८.४९ ॥
તપસ્વીઓના રક્ષણ માટે ધર્મપ્રિય રાઘવે પૃથ્વી પર ચૌદ હજાર રાક્ષસોનો સંહાર કર્યો.
3.278.50
दूषणं च स्वरं चैवनिहत्य सुमहाबलौ ।
चक्रे क्षेमं पुनर्धीमान्धर्मारण्यं स राघवः ॥ ३.२७८.५० ॥
અતિ બળવાન દૂષણ અને ખરનો સંહાર કરી બુદ્ધિમાન રાઘવે ધર્મારણ્યમાં ફરી શાંતિ સ્થાપી.
3.278.51
हतेषु तेषु रक्षःसु ततः शूर्पणखा पुनः ।
ययौ निकृत्तनासोष्ठी लङ्कां भ्रातुर्निवेशनम् ॥ ३.२७८.५१ ॥
તે રાક્ષસો માર્યા ગયા પછી, નાક અને હોઠ કપાયેલી શૂર્પણખા ભાઈના નિવાસ લંકા તરફ ગઈ.
3.278.52
ततो रावणमभ्येत्य राक्षसी दुःखमूर्च्छिता ।
पपात पादयोर्भ्रातुः संशुष्करुधिरानना ॥ ३.२७८.५२ ॥
પછી દુઃખથી મૂર્છિત થયેલી તે રાક્ષસી રાવણ પાસે પહોંચી, સૂકાયેલા લોહીથી ભરેલા મુખ સાથે ભાઈના પગમાં પડી ગઈ.
3.278.53
तां तथा विकृतां दृष्ट्वा रावणः क्रोधमूर्च्छितः ।
उत्पपातासनात्क्रुद्धो दन्तैर्दन्तानुपस्पृशन् ॥ ३.२७८.५३ ॥
તેને આ રીતે વિકૃત જોઈને ક્રોધથી મૂર્છિત જેવો રાવણ ક્રોધે ભરાઈ આસન પરથી ઊભો થયો, દાંત પર દાંત દબાવતો.
3.278.54
स्वानमात्यान्विसृज्याथ विविक्ते तामुवाच सः ।
केनास्येवं कृता भद्रे मामचिन्त्यावमत्य च ॥ ३.२७८.५४ ॥
પછી પોતાના મંત્રીઓને વિદાય આપીને એકાંતમાં તેણે તેને કહ્યું: "હે ભદ્રે, મને ગણકાર્યા વિના અને અપમાનિત કરીને તારી આ દશા કોણે કરી?"
3.278.55
कः शूलं तीक्ष्णमासाद्य सर्वगात्रेषु सेवते ।
कः शिरस्यग्निमाधाय विश्वस्तः स्वपते सुखम् ॥ ३.२७८.५५ ॥
તીક્ષ્ણ શૂળને પામીને સર્વ અંગોમાં તેને સહન કરનાર કોણ છે? માથા પર અગ્નિ રાખીને નિર્ભય થઈ સુખેથી સૂનાર કોણ છે?
3.278.56
आशीविषं घोरतरं पादेन स्पृशतीह कः ।
सिंहं केसरिणं मत्तः स्पृष्ट्वा दंष्ट्रासु तिष्ठति ॥ ३.२७८.५६ ॥
અહીં અતિ ઘોર આશીવિષ (સર્પ)ને પગથી કોણ સ્પર્શે છે? મદમસ્ત કેસરી સિંહને સ્પર્શીને તેની દાઢો વચ્ચે કોણ ઊભો રહે છે?
3.278.57
इत्येवं ब्रुवतस्तस्य नेत्रेभ्यस्तेजसोऽर्चिषः ।
निश्चेरुर्दह्यतो रात्रौ वृक्षस्येव स्वरन्ध्रतः ॥ ३.२७८.५७ ॥
આ રીતે બોલતા તેની આંખોમાંથી તેજની જ્વાળાઓ નીકળી; રાત્રે બળતા વૃક્ષના છિદ્રોમાંથી જ્વાળા નીકળે તેમ.
3.278.58
तस्य तत्सर्वमाचख्यौ भगिनी रामविक्रमम् ।
खरदूषणसंयुक्तं राक्षसानां पराभवम् ॥ ३.२७८.५८ ॥
તેની બહેને તેને રામનું પરાક્રમ બધું કહ્યું; ખર અને દૂષણ સંબંધિત રાક્ષસોના પરાજયનું.
3.278.59
ततो ज्ञातिवधं श्रुत्वा रावणः कालचोदितः ।
रामस्य वधमाकाङ्क्षन्मारीचं मनसागमत् ॥ ३.२७८.५९ ॥
પછી સ્વજનોનો વધ સાંભળીને કાળથી પ્રેરાયેલો રાવણ રામના વધની ઇચ્છાથી મનથી મારીચ પાસે ગયો.
3.278.60
स निश्चित्यततः कृत्यं सागरं लवणाकरम् ।
ऊर्ध्वमाचक्रमे राजा विधाय नगरे विधिम् ॥ ३.२७८.६० ॥
તે કાર્ય નક્કી કરીને, નગરમાં વ્યવસ્થા કરીને રાજા ખારા સાગર તરફ ઊપડ્યો.
3.278.61
त्रिकूटं समतिक्रम्य कालपर्वतमेव च ।
ददर्श मकरावासं गम्भीरोदं महोदधिम् ॥ ३.२७८.६१ ॥
ત્રિકૂટ અને કાલપર્વત વટાવીને તેણે મગરોનું નિવાસસ્થાન, ઊંડા જળવાળો મહાસાગર જોયો.
3.278.62
तमतीत्याथ गोकर्णमभ्यगच्छद्दशाननः ।
दयितं स्तानमव्यग्रं शूलपाणेर्महात्मनः ॥ ३.२७८.६२ ॥
તે વટાવીને દશાનન ગોકર્ણ પાસે પહોંચ્યો; તે શૂલપાણિ મહાત્માનું પ્રિય, શાંત સ્થાન હતું.
3.278.63
तत्राभ्यगच्छन्मारीचं पूर्वामात्यं दशाननः ।
पुरा रामभयादेव तापसं प्रियजीवितम् ॥ ३.२७८.६३ ॥
ત્યાં દશાનન પૂર્વના મંત્રી મારીચ પાસે ગયો; રામના ભયથી તે પહેલેથી તપસ્વી બની જીવને પ્રિય રાખતો હતો.