మహాభారతం · అధ్యాయం 3.278
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.278.1
उक्तं भगवता जन्म रामादीनां पृथक्पृथक् ।
प्रस्थानकारणं ब्रह्मञ्श्रोतुमिच्छामि कथ्यताम् ॥ ३.२७८.१ ॥
భగవంతుడు రాముడు మొదలైనవారి జన్మలను ఒక్కొక్కటిగా చెప్పారు. ఓ బ్రాహ్మణా, వారి ప్రస్థానానికి కారణాన్ని వినాలనుకుంటున్నాను; దయచేసి చెప్పండి.
3.278.2
कथं दाशरथी वीरौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
प्रस्तापितौ वने ब्रह्मन्मैथिली च यशस्विनी ॥ ३.२७८.२ ॥
ఓ బ్రాహ్మణా, దశరథుని ఇద్దరు వీర సోదరులైన రాముడు, లక్ష్మణుడు, యశస్విని మైథిలి ఎలా అడవికి పంపబడ్డారు?
3.278.3
जातपुत्रो दशरथः प्रीतिमानभवन्नृप ।
क्रियारतिर्धर्मरतः सततं वृद्धसेविता ॥ ३.२७८.३ ॥
ఓ రాజా, కుమారుడు జన్మించగా దశరథుడు సంతోషించాడు. అతడు కర్మకాండలో ఆసక్తితో, ధర్మంలో నిరతుడై, ఎల్లప్పుడూ వృద్ధులను సేవించేవాడు.
3.278.4
क्रमेण चास्य ते पुत्रा व्यवर्धन्त महौजसः ।
वेदेषु सरहस्येषु धनुर्वेदेषु पारगाः ॥ ३.२७८.४ ॥
క్రమంగా అతని ఆ మహాశక్తిమంతులైన కుమారులు పెరిగారు. రహస్య ఉపనిషత్తులతో సహా వేదాలలో, ధనుర్వేదంలో వారు పారంగతులయ్యారు.
3.278.5
चरितब्रह्मचर्यास्ते कृतदाराश्च पार्तिव ।
दृष्ट्वा रामं दशरथः प्रीतिमानभवत्सुखी ॥ ३.२७८.५ ॥
ఓ రాజా, వారు బ్రహ్మచర్యాన్ని పూర్తిచేసి వివాహితులయ్యారు. రాముని చూసి దశరథుడు సంతోషించి సుఖించాడు.
3.278.6
ज्येष्ठो रामोऽभवत्तेषां रमयामास हि प्रजाः ।
मनोहरतया धीमान्पितुर्हृदयनन्दनः ॥ ३.२७८.६ ॥
వారిలో జ్యేష్ఠుడు రాముడు. తన మనోహరతతో అతడు ప్రజలను ఆనందింపజేశాడు; ఆ బుద్ధిమంతుడు తండ్రి హృదయానికి ఆనందం.
3.278.7
ततः स राजा मतिमान्मत्वाऽऽत्मानं वयोधिकम् ।
मन्त्रयामास सचिवैर्मन्त्रज्ञैश्च पुरोहितैः ॥ ३.२७८.७ ॥
అప్పుడు ఆ బుద్ధిమంతుడైన రాజు, తనను వయసులో అధికుడిగా భావించి, మంత్రులు, మంత్రజ్ఞులు, పురోహితులతో ఆలోచన చేశాడు.
3.278.8
अभिषेकाय रामस्य यावैराज्येन भारत ।
प्राप्तकालं च ते सर्वे मेनिरे मन्त्रिसत्तमाः ॥ ३.२७८.८ ॥
ఓ భారతా, రాముని యౌవరాజ్య అభిషేకానికి కాలం వచ్చిందని శ్రేష్ఠులైన మంత్రులందరూ భావించారు.
3.278.9
लोहिताक्षं महाबाहुं मत्तमातङ्गगामिनम् ।
कम्बुग्रीवं महोरस्कं नीलकुञ्चितमूर्धजम् ॥ ३.२७८.९ ॥
ఎర్రని కన్నులు, పెద్ద బాహువులు, మదగజంలా నడిచేవాడు, శంఖం వంటి కంఠం, విశాల వక్షస్థలం, నల్లని ఉంగరాల జుట్టు కలవాడు.
3.278.10
दीप्यमानं श्रिया वीरं शक्रादनवरं बले ।
पारगं सर्वधर्माणां बृहस्पतिसमं मतौ ॥ ३.२७८.१० ॥
ప్రకాశించే శోభతో వెలిగే వీరుడు, బలంలో ఇంద్రునికి తక్కువ కానివాడు, అన్ని ధర్మాలలో పారంగతుడు, బుద్ధిలో బృహస్పతితో సమానుడు.
3.278.11
सर्वानुरक्तप्रकृतिं सर्वविद्याविशारदम् ।
जितेन्द्रियममित्राणामपि दृष्टिमनोहरम् ॥ ३.२७८.११ ॥
అందరు ప్రజలచే ప్రేమింపబడినవాడు, అన్ని విద్యలలో నిపుణుడు, ఇంద్రియ నిగ్రహం కలవాడు, శత్రువులకైనా చూపుకు మనోహరుడు.
3.278.12
नियन्तारमसाधूनां गोप्तारं धर्मचारिणाम् ।
धृतिमन्तमनाधृष्यं जेतारमपराजितम् ॥ ३.२७८.१२ ॥
దుష్టులను అదుపు చేసేవాడు, ధర్మాచరణుల రక్షకుడు, ధైర్యవంతుడు, ఎవరూ ఓడించలేనివాడు, విజేత, అపరాజితుడు.
3.278.13
पुत्रं राजा दशरथः कौसल्यानन्दवर्धनम् ।
संदृश्यपरमां प्रीतिमगच्छत्कुलनन्दनम् ॥ ३.२७८.१३ ॥
కౌసల్య ఆనందాన్ని పెంచే కొడుకును చూసి, కులానికి ఆనందాన్ని ఇచ్చే అతన్ని చూసి, రాజు దశరథుడు మహదానందాన్ని పొందాడు.
3.278.14
चिन्तयंश्च महातेजा गुणान्रामस्य वीर्यवान् ।
अभ्यभाषत भद्रं ते प्रीयमाणः पुरोहितम् ॥ ३.२७८.१४ ॥
మహాతేజస్వి, వీర్యవంతుడైన రాజు రాముని గుణాలను తలచుకుంటూ సంతోషంగా పురోహితునితో ఇలా అన్నాడు - నీకు మంగళం కలుగుగాక.
3.278.15
अद् पुष्यो निशि ब्रह्मन्पुण्यं योगमुपैष्यति ।
संभाराः संभ्रियन्तां मे रामश्चोपनिमन्त्र्यताम् ॥ ३.२७८.१५ ॥
బ్రాహ్మణుడా, నేడు రాత్రి పుష్యం యొక్క పుణ్యయోగం వస్తుంది; నాకోసం సామగ్రి సిద్ధం చేయాలి, రాముడిని ఆహ్వానించాలి.
3.278.16
श्व एवपुष्यो भविता यत्ररामः सुतो मया ।
यौवराज्येऽभिषेक्तव्यः पौरेषु सहमन्त्रिभिः ॥ ३.२७८.१६ ॥
రేపే పుష్యం వస్తుంది; అప్పుడు నా కొడుకు రాముడు మంత్రులతో పాటు పౌరుల ముందు యౌవరాజ్య పట్టాభిషేకం పొందాలి.
3.278.17
इति तद्राजवचनं प्रतिश्रुत्याथ मन्थरा ।
कैकेयीमभिगम्येदं काले वचनमब्रवीत् ॥ ३.२७८.१७ ॥
రాజు మాటలు విన్న తర్వాత మంథర కైకేయి వద్దకు వెళ్లి, సరైన సమయంలో ఈ మాట చెప్పింది.
3.278.18
अद्य कैकेयि दौर्भाग्यं राज्ञा ते ख्यापितं महत् ।
आशीविषस्त्वां संक्रुद्धश्छन्नो दशति दुर्भगे ॥ ३.२७८.१८ ॥
కైకేయి, నేడు రాజు నీ మహా దౌర్భాగ్యాన్ని ప్రకటించాడు; దురదృష్టవంతురాలా, కోపించిన సర్పం దాగి కాటు వేసినట్లు అది నిన్ను కాటేస్తుంది.
3.278.19
सुभगा खलु कौसल्या यस्याः पुत्रोऽभिषेक्ष्यते ।
कुतो हि तव सौभाग्यं यस्याः पुत्रो न राज्यभाक् ॥ ३.२७८.१९ ॥
కౌసల్య నిజంగా సౌభాగ్యవతి; ఆమె కుమారుడు అభిషేకం పొందుతాడు. నీ సౌభాగ్యం ఎక్కడ, నీ కుమారుడు రాజ్యభాగి కాడుగా?
3.278.20
सा तद्वचनमाज्ञाय सर्वाभरणभूषिता ।
वेदी विलग्नमध्येन बिभ्रती रूपमुत्तमम् ॥ ३.२७८.२० ॥
ఆ మాటను విని, సర్వాభరణాలతో అలంకరించుకున్న, సన్నని నడుము గల ఆమె, ఉత్తమ సౌందర్యాన్ని ధరించి...
3.278.21
वविक्ते पतिमासाद्य हसन्तीव शुचिस्मिता ।
राजानं तर्जयन्तीव मधुरं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.२७८.२१ ॥
ఏకాంతంలో భర్తను సమీపించి, నవ్వుతున్నట్టుగా, పవిత్రమైన చిరునవ్వుతో, రాజును మందలిస్తున్నట్టుగా, మధురమైన మాటలు పలికింది.
3.278.22
सत्यप्रतिज्ञ यन्मे त्वं काममेकं विसृष्टवान् ।
उपाकुरुष्व तद्राजंस्तस्मान्मुञ्चस्व संकटात्।
तदद्य कुरु सत्यं मे वरं वरद भूपते ॥ ३.२७८.२२ ॥
సత్యప్రతిజ్ఞుడా, నీవు నాకు ఇచ్చిన ఒక కోరికను, రాజా, ఇప్పుడు నెరవేర్చు; ఆ కష్టం నుండి నన్ను విడిపించు. వరదా, భూపతీ, ఈ రోజు నాకు ఇచ్చిన వరాన్ని సత్యం చేయి.
3.278.23
वरं ददानि ते हन्त तद्गृहाण यदिच्छसि ।
अवध्यो वध्यतां कोद्य वध्यः कोऽद्य विमुच्यतां ॥ ३.२७८.२३ ॥
నీకు వరం ఇస్తున్నాను, నీకు కావలసినది స్వీకరించు. అవధ్యుడు అవధ్యుడే; ఈ రోజు ఎవరు వధ్యుడు, ఎవరు విడుదల చేయబడాలి?
3.278.24
धनं ददानि कस्याद् ह्रियतां कस्यरवापुनः ।
ब्राह्मणस्वादिहान्यत्रयत्किंचिद्वित्तमस्ति मे ॥ ३.२७८.२४ ॥
ధనం ఇస్తాను; ఎవరికి ఇవ్వాలి, ఎవరి ధనం మళ్ళీ అపహరించబడాలి? ఇక్కడా మరెక్కడైనా నా దగ్గర ఉన్న ధనం ఏదైనా బ్రాహ్మణుని సొమ్ము కాదు.
3.278.25
पृथिव्यां राजराजोस्मि चातुर्वर्ण्यस् रिता ।
यस्तेऽभिलपितः कामो ब्रूहि कल्याणि माचिरं ॥ ३.२७८.२५ ॥
నేను భూమిపై రాజులకు రాజును, చాతుర్వర్ణ్యానికి రక్షకుడను. శుభవతీ, నీ కోరిక ఏదైనా ఆలస్యం చేయకుండా చెప్పు.
3.278.26
सातद्वचनमाज्ञाय परिगृह्य नराधिपम् ।
आत्मनो बलमाज्ञाय तत एनमुवाच ह ॥ ३.२७८.२६ ॥
ఆమె ఆ మాటలను అర్థం చేసుకొని, నరాధిపుడైన రాజును తన వశంలో ఉంచుకొని, తన బలాన్ని తెలుసుకొని, అప్పుడు అతనితో ఇలా అంది.
3.278.27
आभिषेचनिकं यत्ते रामार्थमुपकल्पितम् ।
भरतस्तदवाप्नोतु वनं गच्छतु राघवः ॥ ३.२७८.२७ ॥
రాముని కోసం నీవు సిద్ధం చేసిన అభిషేకం భరతుడు పొందుగాక; రాఘవుడు అడవికి వెళ్లుగాక.
3.278.28
नव पञ्च च वर्षाणि दण्डकारण्यमाश्रितः ।
चीराजिनजटाधारी रामो भवतु तापसः ॥ ३.२७८.२८ ॥
పద్నాలుగు సంవత్సరాలు దండకారణ్యంలో ఆశ్రయించి, చీర, జింకచర్మం, జటలు ధరించి రాముడు తపస్వి అగుగాక.
3.278.29
स तं राजा वरं श्रुत्वा विप्रियं दारुणोदयम् ।
दुःखार्तो भरतश्रेष्ठ न किंचिद्व्याजहार ह ॥ ३.२७८.२९ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, ఆ వరాన్ని విని, అది అప్రియమైనదీ, భయంకర ఫలితం కలదీ కావడంతో, దుఃఖంతో పీడితుడైన రాజు ఏమీ మాట్లాడలేకపోయాడు.
3.278.30
ततस्तथोक्तं पितरं रामो विज्ञाय वीर्यवान् ।
वनं प्रतस्थे धर्मात्मा राजा सत्यो भवत्विति ॥ ३.२७८.३० ॥
అప్పుడు తండ్రి ఇలా చెప్పాడని తెలిసి, పరాక్రమవంతుడూ ధర్మాత్ముడూ అయిన రాముడు 'రాజు మాట సత్యమగుగాక' అని అడవికి బయలుదేరాడు.
3.278.31
तमन्वगच्छल्लक्ष्मीवान्धनुष्माँल्लक्ष्मणस्तदा ।
सीता च भार्या भद्रं ते वैदेही जनकात्मजा ॥ ३.२७८.३१ ॥
అప్పుడు ధనుర్ధారి, తేజస్వి లక్ష్మణుడు ఆయనను అనుసరించాడు; జనకుని కుమార్తె వైదేహి సీత కూడా భార్యగా వెంట వెళ్లింది. మీకు శుభం కలుగుగాక.
3.278.32
ततो वनं गतेरामे राजा दशरथस्तदा ।
समयुज्यत देहस्य कालपर्यायधर्मणा ॥ ३.२७८.३२ ॥
రాముడు అడవికి వెళ్లిన తర్వాత, రాజు దశరథుడు అప్పుడు కాలక్రమ ధర్మం ప్రకారం దేహాన్ని వదిలాడు.
3.278.33
रामं तु गतमाज्ञाय राजानं च तथागतम् ।
अनार्या भरतं देवी कैकेयी वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.२७८.३३ ॥
రాముడు వెళ్లిపోయాడని, రాజు కూడా అలాగే వెళ్లిపోయాడని తెలిసి, అనార్యురాలైన రాణి కైకేయి భరతునితో ఈ మాటలు పలికింది.
3.278.34
गतोदशरथः स्वर्गं वनस्थौ रामलक्ष्मणौ ।
गृहाण राज्यंविपुलं क्षेमं निहतकण्टकम् ॥ ३.२७८.३४ ॥
దశరథుడు స్వర్గానికి వెళ్లాడు; అడవిలో ఉన్న రామలక్ష్మణులు ఉన్నారు. ముళ్లు తొలగించబడిన ఈ విశాల, క్షేమకరమైన రాజ్యాన్ని స్వీకరించు.
3.278.35
तामुवाच स धर्मात्मा नृशंसं बत ते कृतम् ।
पतिं हत्वाकुलं चेदमुत्साद्य धनलुब्धया ॥ ३.२७८.३५ ॥
ధర్మాత్ముడైన భరతుడు ఆమెతో అన్నాడు: "అయ్యో! నీవు క్రూరమైన పని చేశావు. భర్తను చంపి, కులాన్ని నాశనం చేసి, ధనలోభంతో ఇది చేశావు."
3.278.36
अयशः पातयित्वा मे मूर्ध्नि त्वं कुलपांसने ।
सकामा भव मे मातरित्युक्त्वा प्ररुरोद ह ॥ ३.२७८.३६ ॥
"ఓ కులకళంకమా! నా తలపై అపకీర్తి మోపి, నీ కోరిక తీరనీ తల్లీ!" అని పలికి అతను బిగ్గరగా ఏడ్చాడు.
3.278.37
स चारित्रं विशोध्याथ सर्वप्रकृतिसन्निधौ ।
अन्वयाद्धातरं रामं विनिवर्तनलालसः ॥ ३.२७८.३७ ॥
అతడు ప్రజలందరి సమక్షంలో తన ప్రవర్తనను శుద్ధి చేసుకుని, సోదరుడు రాముని అనుసరించి, అతనిని తిరిగి తీసుకురావాలనే కోరికతో.
3.278.38
कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीं च सुदुःखितः ।
अग्रे प्रस्थाप्य यानैः स शत्रुघ्नसहितो ययौ ॥ ३.२७८.३८ ॥
అత్యంత దుఃఖితుడైన అతడు కౌసల్య, సుమిత్ర, కైకేయిలను రథాలపై ముందుకు పంపి, శత్రుఘ్నునితో కలిసి వెళ్ళాడు.
3.278.39
वसिष्ठवामदेवाभ्यां विप्रैश्चान्यैः सहस्रशः ।
पौरजानपदैः सार्धं रामानयनकाङ्क्षया ॥ ३.२७८.३९ ॥
వసిష్ఠ, వామదేవులతో, వేలాది బ్రాహ్మణులు, ఇతరులతో, పౌరులు మరియు గ్రామవాసులతో కలిసి, రాముని తిరిగి తీసుకురావాలనే కోరికతో.
3.278.40
ददर्श चित्रकूटस्थं स रामं सहलक्ष्मणम् ।
तापसानामलंकारं धारयन्तं धनुर्धरम् ॥ ३.२७८.४० ॥
చిత్రకూటంలో నివసిస్తున్న రాముడిని లక్ష్మణునితో కలిసి అతడు చూశాడు; అతడు తపస్వుల అలంకారాన్ని ధరించి, విల్లు ధరించినవాడిగా ఉన్నాడు.
3.278.41
उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वाप्रणिपत्य रघूत्तमम् ।
शशंस मरणं राज्ञः सोऽनाथांश्चापि कोसलान् ॥ ३.२७८.४१ ॥
చేతులు జోడించి, రఘువంశోత్తముడైన రాముని నమస్కరించి అతడు మాట్లాడాడు; రాజు మరణాన్ని, అనాథలైన కోసలవాసులను గురించి తెలియజేశాడు.
3.278.42
नाथ त्वं प्रतिपद्यस्व स्वराज्यमिति चोक्तवान् ॥ ३.२७८.४२ ॥
"నాథా, నీవు నీ రాజ్యాన్ని స్వీకరించు" అని అతడు అన్నాడు.
3.278.43
स तस्य वचनं श्रुत्वा रामः परमदुःखितः ।
चकार देवकल्पस्य पितुः स्नात्वोदकक्रियाम् ॥ ३.२७८.४३ ॥
అతని మాటలు విని రాముడు మిక్కిలి దుఃఖించి, దేవతుల్యుడైన తండ్రికి స్నానం చేసి ఉదకక్రియ నిర్వహించాడు.
3.278.44
अब्रवीत्स तदारामो भ्रातरं भ्रातृवत्सलम् ।
पादुके मे भविष्येते राज्यगोप्त्र्यौ परंतप।
एवमस्त्विति तं प्राह भरतः प्रणतस्तदा ॥ ३.२७८.४४ ॥
అప్పుడు రాముడు సోదరప్రేమగల తమ్ముడితో ఇలా అన్నాడు: "పరంతపా, నా పాదుకలు రాజ్యాన్ని రక్షించేవిగా ఉంటాయి." అప్పుడు వినయంతో వంగిన భరతుడు అతనితో "అలాగే కానివ్వు" అన్నాడు.
3.278.45
विसर्जितः स रामेण पितुर्वचनकारिणा ।
नन्दिग्रामेऽकरोद्राज्यं पुरस्कृत्यास्य पादुके ॥ ३.२७८.४५ ॥
పితృవాక్యాన్ని పాటించే రామునిచే పంపబడిన అతడు, నందిగ్రామంలో అతని పాదుకలను ముందుంచి రాజ్యపాలన చేశాడు.
3.278.46
रामस्तु पुनराशङ्क्य पौरजानपदागमम् ।
प्रविवेश महारण्यं शरभङ्गाश्रमं प्रति ॥ ३.२७८.४६ ॥
అయితే రాముడు మళ్లీ పట్టణ, గ్రామీణ ప్రజలు వస్తారేమోనని శంకించి, మహారణ్యంలో శరభంగుని ఆశ్రమం వైపు ప్రవేశించాడు.
3.278.47
सत्कृत्य शरभङ्गं स दण्डकारण्यमाश्रितः ।
नदीं गोदावरीं रम्यामाश्रित्य न्यवसत्तदा ॥ ३.२७८.४७ ॥
శరభంగుని గౌరవించి అతడు దండకారణ్యాన్ని ఆశ్రయించాడు; రమ్యమైన గోదావరి నదిని ఆశ్రయించి అక్కడ నివసించాడు.
3.278.48
वसतस्तस्य रामस्य ततः शूर्पणखाकृतम् ।
खरेणासीन्महद्वैरं जनस्थाननिवासिना ॥ ३.२७८.४८ ॥
రాముడు అక్కడ నివసిస్తుండగా, శూర్పణఖ కారణంగా జనస్థానంలో నివసించే ఖరునితో అతనికి గొప్ప వైరం ఏర్పడింది.
3.278.49
रक्षार्थं तापसानां तु राघवो धर्मवत्सलः ।
चतुर्दशसहस्राणि जघान भुवि राक्षसान् ॥ ३.२७८.४९ ॥
తపస్వులను రక్షించడానికి ధర్మప్రియుడైన రాఘవుడు భూమిపై పద్నాలుగు వేల రాక్షసులను సంహరించాడు.
3.278.50
दूषणं च स्वरं चैवनिहत्य सुमहाबलौ ।
चक्रे क्षेमं पुनर्धीमान्धर्मारण्यं स राघवः ॥ ३.२७८.५० ॥
అతిబలవంతులైన దూషణుడిని, ఖరుడిని సంహరించి, ధీమంతుడైన రాఘవుడు ధర్మారణ్యానికి మళ్లీ క్షేమాన్ని కలిగించాడు.
3.278.51
हतेषु तेषु रक्षःसु ततः शूर्पणखा पुनः ।
ययौ निकृत्तनासोष्ठी लङ्कां भ्रातुर्निवेशनम् ॥ ३.२७८.५१ ॥
ఆ రాక్షసులు సంహరించబడిన తరువాత, ముక్కు పెదవులు కోయబడిన శూర్పణఖ తన సోదరుని నివాసమైన లంకకు వెళ్లింది.
3.278.52
ततो रावणमभ्येत्य राक्षसी दुःखमूर्च्छिता ।
पपात पादयोर्भ्रातुः संशुष्करुधिरानना ॥ ३.२७८.५२ ॥
అప్పుడు దుఃఖంతో మూర్ఛిల్లిన ఆ రాక్షసి రావణుని వద్దకు చేరి, ఎండిపోయిన రక్తంతో ముఖం కలిగి సోదరుని పాదాలపై పడింది.
3.278.53
तां तथा विकृतां दृष्ट्वा रावणः क्रोधमूर्च्छितः ।
उत्पपातासनात्क्रुद्धो दन्तैर्दन्तानुपस्पृशन् ॥ ३.२७८.५३ ॥
ఆమెను అలా వికృతంగా చూసిన రావణుడు కోపంతో మూర్ఛిల్లినట్లై, ఆసనం నుండి కుపితుడై లేచి, పళ్లతో పళ్లను నొక్కాడు.
3.278.54
स्वानमात्यान्विसृज्याथ विविक्ते तामुवाच सः ।
केनास्येवं कृता भद्रे मामचिन्त्यावमत्य च ॥ ३.२७८.५४ ॥
అప్పుడు తన మంత్రులను పంపివేసి, ఏకాంతంలో ఆమెతో అతను ఇలా అన్నాడు: "ఓ భద్రే, నన్ను లెక్కచేయక, అవమానించి, నీకు ఇలా చేసినవాడు ఎవరు?"
3.278.55
कः शूलं तीक्ष्णमासाद्य सर्वगात्रेषु सेवते ।
कः शिरस्यग्निमाधाय विश्वस्तः स्वपते सुखम् ॥ ३.२७८.५५ ॥
పదునైన శూలాన్ని పొంది అన్ని అవయవాలలో దానిని భరించేవాడు ఎవడు? తలపై అగ్నిని ఉంచుకొని నిర్భయంగా సుఖంగా నిద్రించేవాడు ఎవడు?
3.278.56
आशीविषं घोरतरं पादेन स्पृशतीह कः ।
सिंहं केसरिणं मत्तः स्पृष्ट्वा दंष्ट्रासु तिष्ठति ॥ ३.२७८.५६ ॥
ఇక్కడ అత్యంత భయంకరమైన ఆశీవిషాన్ని కాలితో తాకేవాడు ఎవడు? మదించిన కేసరి సింహాన్ని తాకి దాని కోరల మధ్య నిలబడేవాడు ఎవడు?
3.278.57
इत्येवं ब्रुवतस्तस्य नेत्रेभ्यस्तेजसोऽर्चिषः ।
निश्चेरुर्दह्यतो रात्रौ वृक्षस्येव स्वरन्ध्रतः ॥ ३.२७८.५७ ॥
ఇలా మాట్లాడుతున్న అతని కన్నుల నుండి తేజస్సు యొక్క జ్వాలలు వెలువడ్డాయి; రాత్రి కాలుతున్న వృక్షం తన రంధ్రాల నుండి మంటలు వెలువరించినట్లు.
3.278.58
तस्य तत्सर्वमाचख्यौ भगिनी रामविक्रमम् ।
खरदूषणसंयुक्तं राक्षसानां पराभवम् ॥ ३.२७८.५८ ॥
అతని సోదరి అతనికి రాముని పరాక్రమాన్ని అంతా చెప్పింది; ఖర దూషణులతో కూడిన రాక్షసుల పరాజయాన్ని.
3.278.59
ततो ज्ञातिवधं श्रुत्वा रावणः कालचोदितः ।
रामस्य वधमाकाङ्क्षन्मारीचं मनसागमत् ॥ ३.२७८.५९ ॥
అప్పుడు బంధువుల వధను విని, కాలప్రేరితుడైన రావణుడు రాముని వధను కోరి మనసులో మారీచుని వద్దకు వెళ్ళాడు.
3.278.60
स निश्चित्यततः कृत्यं सागरं लवणाकरम् ।
ऊर्ध्वमाचक्रमे राजा विधाय नगरे विधिम् ॥ ३.२७८.६० ॥
అతడు చేయవలసిన పనిని నిశ్చయించి, నగరంలో ఏర్పాట్లు చేసి, ఉప్పు సముద్రం వైపు రాజు బయలుదేరాడు.
3.278.61
त्रिकूटं समतिक्रम्य कालपर्वतमेव च ।
ददर्श मकरावासं गम्भीरोदं महोदधिम् ॥ ३.२७८.६१ ॥
త్రికూటాన్ని, కాలపర్వతాన్ని దాటి, మకరాల నివాసమైన, లోతైన జలాలున్న మహాసముద్రాన్ని అతడు చూశాడు.
3.278.62
तमतीत्याथ गोकर्णमभ्यगच्छद्दशाननः ।
दयितं स्तानमव्यग्रं शूलपाणेर्महात्मनः ॥ ३.२७८.६२ ॥
దానిని దాటి దశాననుడు గోకర్ణానికి చేరాడు; అది శూలపాణి మహాత్ముడికి ప్రియమైన, ప్రశాంతమైన స్థానం.
3.278.63
तत्राभ्यगच्छन्मारीचं पूर्वामात्यं दशाननः ।
पुरा रामभयादेव तापसं प्रियजीवितम् ॥ ३.२७८.६३ ॥
అక్కడ దశాననుడు పూర్వ మంత్రి మారీచుని వద్దకు వెళ్ళాడు; రాముని భయం వల్ల అతడు ముందే తాపసుడై, ప్రాణాన్ని ప్రియంగా భావించేవాడు.