മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.278
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.278.1
उक्तं भगवता जन्म रामादीनां पृथक्पृथक् ।
प्रस्थानकारणं ब्रह्मञ्श्रोतुमिच्छामि कथ्यताम् ॥ ३.२७८.१ ॥
ഭഗവാൻ രാമൻ തുടങ്ങിയവരുടെ ജനനങ്ങൾ ഓരോന്നായി പറഞ്ഞു. ബ്രാഹ്മണാ, അവരുടെ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ കാരണം കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയവായി പറഞ്ഞാലും.
3.278.2
कथं दाशरथी वीरौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
प्रस्तापितौ वने ब्रह्मन्मैथिली च यशस्विनी ॥ ३.२७८.२ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, ദശരഥന്റെ വീരന്മാരായ സഹോദരന്മാർ രാമനും ലക്ഷ്മണനും, യശസ്വിനിയായ മൈഥിലിയും എങ്ങനെ കാട്ടിലേക്ക് അയക്കപ്പെട്ടു?
3.278.3
जातपुत्रो दशरथः प्रीतिमानभवन्नृप ।
क्रियारतिर्धर्मरतः सततं वृद्धसेविता ॥ ३.२७८.३ ॥
രാജാവേ, പുത്രൻ ജനിച്ചതിനാൽ ദശരഥൻ സന്തോഷിച്ചു. കർമ്മാനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ താല്പര്യമുള്ളവനും ധർമ്മത്തിൽ നിരതനുമായ അവൻ എപ്പോഴും വൃദ്ധരെ സേവിച്ചിരുന്നു.
3.278.4
क्रमेण चास्य ते पुत्रा व्यवर्धन्त महौजसः ।
वेदेषु सरहस्येषु धनुर्वेदेषु पारगाः ॥ ३.२७८.४ ॥
ക്രമേണ അവന്റെ ആ മഹാശക്തിമാരായ പുത്രന്മാർ വളർന്നു. രഹസ്യോപനിഷത്തുകളോടുകൂടിയ വേദങ്ങളിലും ധനുർവേദത്തിലും അവർ പാരംഗതരായി.
3.278.5
चरितब्रह्मचर्यास्ते कृतदाराश्च पार्तिव ।
दृष्ट्वा रामं दशरथः प्रीतिमानभवत्सुखी ॥ ३.२७८.५ ॥
രാജാവേ, അവർ ബ്രഹ്മചര്യം പൂർത്തിയാക്കി വിവാഹിതരായി. രാമനെ കണ്ട് ദശരഥൻ സന്തോഷിച്ചു സുഖിയായി.
3.278.6
ज्येष्ठो रामोऽभवत्तेषां रमयामास हि प्रजाः ।
मनोहरतया धीमान्पितुर्हृदयनन्दनः ॥ ३.२७८.६ ॥
അവരിൽ മൂത്തവൻ രാമനായിരുന്നു. മനോഹരമായ സ്വഭാവത്താൽ അവൻ പ്രജകളെ രമിപ്പിച്ചു; ആ ബുദ്ധിമാൻ പിതാവിന്റെ ഹൃദയാനന്ദമായിരുന്നു.
3.278.7
ततः स राजा मतिमान्मत्वाऽऽत्मानं वयोधिकम् ।
मन्त्रयामास सचिवैर्मन्त्रज्ञैश्च पुरोहितैः ॥ ३.२७८.७ ॥
അപ്പോൾ ആ ബുദ്ധിമാനായ രാജാവ് തന്നെ പ്രായമേറിയവനായി കരുതി, മന്ത്രിമാരോടും മന്ത്രജ്ഞരോടും പുരോഹിതന്മാരോടും ആലോചിച്ചു.
3.278.8
अभिषेकाय रामस्य यावैराज्येन भारत ।
प्राप्तकालं च ते सर्वे मेनिरे मन्त्रिसत्तमाः ॥ ३.२७८.८ ॥
ഭാരതാ, രാമന്റെ യൗവരാജ്യാഭിഷേകത്തിനുള്ള സമയം ആയെന്ന് ശ്രേഷ്ഠരായ മന്ത്രിമാരെല്ലാം കരുതി.
3.278.9
लोहिताक्षं महाबाहुं मत्तमातङ्गगामिनम् ।
कम्बुग्रीवं महोरस्कं नीलकुञ्चितमूर्धजम् ॥ ३.२७८.९ ॥
ചുവന്ന കണ്ണുള്ളവൻ, വലിയ ബാഹുക്കളുള്ളവൻ, മദയാനയെപ്പോലെ നടക്കുന്നവൻ, ശംഖുപോലുള്ള കഴുത്തുള്ളവൻ, വിശാലമായ മാറുള്ളവൻ, കറുത്ത ചുരുണ്ട മുടിയുള്ളവൻ.
3.278.10
दीप्यमानं श्रिया वीरं शक्रादनवरं बले ।
पारगं सर्वधर्माणां बृहस्पतिसमं मतौ ॥ ३.२७८.१० ॥
ശോഭയാൽ തിളങ്ങുന്ന വീരൻ, ബലത്തിൽ ഇന്ദ്രനൊട്ടും താഴെയല്ലാത്തവൻ, എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിലും പാരംഗതൻ, ബുദ്ധിയിൽ ബൃഹസ്പതിക്കു തുല്യൻ.
3.278.11
सर्वानुरक्तप्रकृतिं सर्वविद्याविशारदम् ।
जितेन्द्रियममित्राणामपि दृष्टिमनोहरम् ॥ ३.२७८.११ ॥
എല്ലാ പ്രജകൾക്കും പ്രിയനായവൻ, സകല വിദ്യകളിലും നിപുണൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ, ശത്രുക്കൾക്കുപോലും കാഴ്ചയിൽ മനോഹരനായവൻ.
3.278.12
नियन्तारमसाधूनां गोप्तारं धर्मचारिणाम् ।
धृतिमन्तमनाधृष्यं जेतारमपराजितम् ॥ ३.२७८.१२ ॥
ദുഷ്ടന്മാരെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവൻ, ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവരെ സംരക്ഷിക്കുന്നവൻ, ധൈര്യമുള്ളവൻ, ആക്രമിക്കാനാവാത്തവൻ, ജേതാവ്, പരാജയപ്പെടാത്തവൻ.
3.278.13
पुत्रं राजा दशरथः कौसल्यानन्दवर्धनम् ।
संदृश्यपरमां प्रीतिमगच्छत्कुलनन्दनम् ॥ ३.२७८.१३ ॥
കൗസല്യയുടെ ആനന്ദം വർധിപ്പിക്കുന്ന പുത്രനെ കണ്ടപ്പോൾ, കുലത്തിന് ആനന്ദമായ ആ പുത്രനെ കണ്ട് രാജാവായ ദശരഥൻ പരമമായ സന്തോഷം പ്രാപിച്ചു.
3.278.14
चिन्तयंश्च महातेजा गुणान्रामस्य वीर्यवान् ।
अभ्यभाषत भद्रं ते प्रीयमाणः पुरोहितम् ॥ ३.२७८.१४ ॥
മഹാതേജസ്വിയും വീര്യവാനുമായ രാജാവ് രാമന്റെ ഗുണങ്ങളെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് സന്തോഷത്തോടെ പുരോഹിതനോട് പറഞ്ഞു - നിനക്ക് ശുഭം ഭവിക്കട്ടെ.
3.278.15
अद् पुष्यो निशि ब्रह्मन्पुण्यं योगमुपैष्यति ।
संभाराः संभ्रियन्तां मे रामश्चोपनिमन्त्र्यताम् ॥ ३.२७८.१५ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, ഇന്നു രാത്രി പുഷ്യനക്ഷത്രത്തിന്റെ പുണ്യയോഗം വരും; എനിക്കായി സാമഗ്രികൾ ഒരുക്കട്ടെ, രാമനെ ക്ഷണിക്കട്ടെ.
3.278.16
श्व एवपुष्यो भविता यत्ररामः सुतो मया ।
यौवराज्येऽभिषेक्तव्यः पौरेषु सहमन्त्रिभिः ॥ ३.२७८.१६ ॥
നാളെയാണ് പുഷ്യനക്ഷത്രം; അന്ന് എന്റെ പുത്രൻ രാമൻ മന്ത്രിമാരോടും പൗരന്മാരുടെ മുമ്പിലും യൗവരാജ്യത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെടണം.
3.278.17
इति तद्राजवचनं प्रतिश्रुत्याथ मन्थरा ।
कैकेयीमभिगम्येदं काले वचनमब्रवीत् ॥ ३.२७८.१७ ॥
രാജാവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം മന്ഥര കൈകേയിയുടെ അടുത്തുചെന്ന് ശരിയായ സമയത്ത് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
3.278.18
अद्य कैकेयि दौर्भाग्यं राज्ञा ते ख्यापितं महत् ।
आशीविषस्त्वां संक्रुद्धश्छन्नो दशति दुर्भगे ॥ ३.२७८.१८ ॥
കൈകേയീ, ഇന്ന് രാജാവ് നിന്റെ വലിയ ദൗർഭാഗ്യം പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ഭാഗ്യഹീനേ, കോപിച്ച സർപ്പം ഒളിഞ്ഞിരുന്ന് കടിക്കുന്നതുപോലെ അത് നിന്നെ കടിക്കും.
3.278.19
सुभगा खलु कौसल्या यस्याः पुत्रोऽभिषेक्ष्यते ।
कुतो हि तव सौभाग्यं यस्याः पुत्रो न राज्यभाक् ॥ ३.२७८.१९ ॥
കൗസല്യ തീർച്ചയായും ഭാഗ്യവതിയാണ്; അവളുടെ പുത്രൻ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെടും. നിന്റെ ഭാഗ്യം എവിടെ, നിന്റെ പുത്രൻ രാജ്യത്തിന് അവകാശിയല്ലല്ലോ?
3.278.20
सा तद्वचनमाज्ञाय सर्वाभरणभूषिता ।
वेदी विलग्नमध्येन बिभ्रती रूपमुत्तमम् ॥ ३.२७८.२० ॥
ആ വാക്ക് കേട്ട്, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ച, മെലിഞ്ഞ അരക്കെട്ടുള്ള, ഉത്തമമായ രൂപം ധരിച്ച അവൾ...
3.278.21
वविक्ते पतिमासाद्य हसन्तीव शुचिस्मिता ।
राजानं तर्जयन्तीव मधुरं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.२७८.२१ ॥
ഏകാന്തത്തിൽ ഭർത്താവിനെ സമീപിച്ച്, ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, നിർമ്മലമായ പുഞ്ചിരിയോടെ, രാജാവിനെ ശാസിക്കുന്നതുപോലെ, മധുരവാക്യം പറഞ്ഞു.
3.278.22
सत्यप्रतिज्ञ यन्मे त्वं काममेकं विसृष्टवान् ।
उपाकुरुष्व तद्राजंस्तस्मान्मुञ्चस्व संकटात्।
तदद्य कुरु सत्यं मे वरं वरद भूपते ॥ ३.२७८.२२ ॥
സത്യപ്രതിജ്ഞനായവനേ, നീ എനിക്ക് നൽകിയ ഒരു ആഗ്രഹം, രാജാവേ, ഇപ്പോൾ നിറവേറ്റൂ; ആ സങ്കടത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കൂ. വരദാതാവേ, ഭൂപതേ, ഇന്ന് എന്റെ വരം സത്യമാക്കൂ.
3.278.23
वरं ददानि ते हन्त तद्गृहाण यदिच्छसि ।
अवध्यो वध्यतां कोद्य वध्यः कोऽद्य विमुच्यतां ॥ ३.२७८.२३ ॥
നിനക്ക് വരം തരുന്നു, നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് സ്വീകരിക്കൂ. അവധ്യൻ അവധ്യനായിത്തന്നെ നിൽക്കട്ടെ; ഇന്ന് ആരാണ് വധിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ, ആരെയാണ് മോചിപ്പിക്കേണ്ടത്?
3.278.24
धनं ददानि कस्याद् ह्रियतां कस्यरवापुनः ।
ब्राह्मणस्वादिहान्यत्रयत्किंचिद्वित्तमस्ति मे ॥ ३.२७८.२४ ॥
ധനം തരാം; ആർക്ക് കൊടുക്കണം, ആരുടെ ധനം വീണ്ടും കവർന്നെടുക്കണം? ഇവിടെയോ മറ്റിടത്തോ എന്റെ കൈവശമുള്ള ഏതു ധനവും ബ്രാഹ്മണന്റെ സ്വത്തല്ല.
3.278.25
पृथिव्यां राजराजोस्मि चातुर्वर्ण्यस् रिता ।
यस्तेऽभिलपितः कामो ब्रूहि कल्याणि माचिरं ॥ ३.२७८.२५ ॥
ഞാൻ ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാരുടെ രാജാവും ചാതുർവർണ്യത്തിന്റെ രക്ഷകനുമാണ്. കല്യാണീ, നിന്റെ ആഗ്രഹം എന്തായാലും വൈകാതെ പറയൂ.
3.278.26
सातद्वचनमाज्ञाय परिगृह्य नराधिपम् ।
आत्मनो बलमाज्ञाय तत एनमुवाच ह ॥ ३.२७८.२६ ॥
ആ വാക്കുകൾ മനസ്സിലാക്കി, നരാധിപനെ തന്റെ പക്ഷത്തിലാക്കി, സ്വന്തം ശക്തി അറിഞ്ഞ്, അപ്പോൾ അവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
3.278.27
आभिषेचनिकं यत्ते रामार्थमुपकल्पितम् ।
भरतस्तदवाप्नोतु वनं गच्छतु राघवः ॥ ३.२७८.२७ ॥
രാമനുവേണ്ടി നീ ഒരുക്കിയ അഭിഷേകം ഭരതൻ നേടട്ടെ; രാഘവൻ വനത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ.
3.278.28
नव पञ्च च वर्षाणि दण्डकारण्यमाश्रितः ।
चीराजिनजटाधारी रामो भवतु तापसः ॥ ३.२७८.२८ ॥
ഒൻപതും അഞ്ചും വർഷം ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ വസിച്ച്, വൽക്കലവും മാൻതോലും ജടയും ധരിച്ച് രാമൻ തപസ്വിയാകട്ടെ.
3.278.29
स तं राजा वरं श्रुत्वा विप्रियं दारुणोदयम् ।
दुःखार्तो भरतश्रेष्ठ न किंचिद्व्याजहार ह ॥ ३.२७८.२९ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ആ വരം കേട്ട് — അത് അപ്രിയവും ഭയങ്കര ഫലമുള്ളതുമായിരുന്നു — ദുഃഖത്താൽ പീഡിതനായ രാജാവ് ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല.
3.278.30
ततस्तथोक्तं पितरं रामो विज्ञाय वीर्यवान् ।
वनं प्रतस्थे धर्मात्मा राजा सत्यो भवत्विति ॥ ३.२७८.३० ॥
അപ്പോൾ പിതാവ് അങ്ങനെ പറഞ്ഞതറിഞ്ഞ്, വീര്യവാനും ധർമ്മാത്മാവുമായ രാമൻ 'രാജാവിന്റെ വാക്ക് സത്യമാകട്ടെ' എന്നു കരുതി വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
3.278.31
तमन्वगच्छल्लक्ष्मीवान्धनुष्माँल्लक्ष्मणस्तदा ।
सीता च भार्या भद्रं ते वैदेही जनकात्मजा ॥ ३.२७८.३१ ॥
അപ്പോൾ ധനുർധാരിയായ ലക്ഷ്മണൻ അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിച്ചു; ജനകന്റെ പുത്രിയായ വൈദേഹി സീതയും ഭാര്യയായി പിന്തുടർന്നു. നിനക്ക് ശുഭം ഭവിക്കട്ടെ.
3.278.32
ततो वनं गतेरामे राजा दशरथस्तदा ।
समयुज्यत देहस्य कालपर्यायधर्मणा ॥ ३.२७८.३२ ॥
രാമൻ വനത്തിലേക്ക് പോയതിനു ശേഷം, രാജാവായ ദശരഥൻ അപ്പോൾ കാലക്രമത്തിന്റെ നിയമപ്രകാരം ദേഹവിയോഗം പ്രാപിച്ചു.
3.278.33
रामं तु गतमाज्ञाय राजानं च तथागतम् ।
अनार्या भरतं देवी कैकेयी वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.२७८.३३ ॥
രാമൻ പോയെന്നും രാജാവും അതുപോലെ പോയെന്നും അറിഞ്ഞ അനാര്യയായ ദേവി കൈകേയി ഭരതനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
3.278.34
गतोदशरथः स्वर्गं वनस्थौ रामलक्ष्मणौ ।
गृहाण राज्यंविपुलं क्षेमं निहतकण्टकम् ॥ ३.२७८.३४ ॥
ദശരഥൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി; വനത്തിൽ വസിക്കുന്ന രാമലക്ഷ്മണന്മാരുണ്ട്. മുള്ളുകൾ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഈ വിശാലവും സുരക്ഷിതവുമായ രാജ്യം ഏറ്റെടുക്കുക.
3.278.35
तामुवाच स धर्मात्मा नृशंसं बत ते कृतम् ।
पतिं हत्वाकुलं चेदमुत्साद्य धनलुब्धया ॥ ३.२७८.३५ ॥
ധർമ്മാത്മാവായ ഭരതൻ അവളോട് പറഞ്ഞു: "അയ്യോ! നീ ക്രൂരമായ കർമ്മം ചെയ്തു. ഭർത്താവിനെ കൊന്ന്, കുലത്തെ നശിപ്പിച്ച്, ധനലോഭത്താൽ ഇത് ചെയ്തു."
3.278.36
अयशः पातयित्वा मे मूर्ध्नि त्वं कुलपांसने ।
सकामा भव मे मातरित्युक्त्वा प्ररुरोद ह ॥ ३.२७८.३६ ॥
"ഓ കുലത്തിന്റെ കളങ്കമേ! എന്റെ തലയിൽ അപകീർത്തി ചൊരിഞ്ഞ്, നിന്റെ ആഗ്രഹം സാധിക്കട്ടെ, അമ്മേ!" എന്ന് പറഞ്ഞ് അവൻ കരഞ്ഞു.
3.278.37
स चारित्रं विशोध्याथ सर्वप्रकृतिसन्निधौ ।
अन्वयाद्धातरं रामं विनिवर्तनलालसः ॥ ३.२७८.३७ ॥
അവൻ എല്ലാ പ്രജകളുടെയും സാന്നിധ്യത്തിൽ തന്റെ നടത്ത ശുദ്ധമാക്കി, സഹോദരൻ രാമനെ അനുഗമിച്ച്, അവനെ തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
3.278.38
कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीं च सुदुःखितः ।
अग्रे प्रस्थाप्य यानैः स शत्रुघ्नसहितो ययौ ॥ ३.२७८.३८ ॥
അതിദുഃഖിതനായ അവൻ കൗസല്യ, സുമിത്ര, കൈകേയി എന്നിവരെ വാഹനങ്ങളിൽ മുന്നിലേക്ക് അയച്ച്, ശത്രുഘ്നനോടൊപ്പം പോയി.
3.278.39
वसिष्ठवामदेवाभ्यां विप्रैश्चान्यैः सहस्रशः ।
पौरजानपदैः सार्धं रामानयनकाङ्क्षया ॥ ३.२७८.३९ ॥
വസിഷ്ഠനും വാമദേവനുമൊപ്പം, ആയിരക്കണക്കിന് ബ്രാഹ്മണരും മറ്റുള്ളവരും, നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളുമൊത്ത്, രാമനെ തിരികെ കൊണ്ടുവരാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ.
3.278.40
ददर्श चित्रकूटस्थं स रामं सहलक्ष्मणम् ।
तापसानामलंकारं धारयन्तं धनुर्धरम् ॥ ३.२७८.४० ॥
ചിത്രകൂടത്തിൽ താമസിക്കുന്ന രാമനെ ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം അവൻ കണ്ടു; തപസ്വികളുടെ അലങ്കാരം ധരിച്ച്, വില്ലുധരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നവനായി.
3.278.41
उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वाप्रणिपत्य रघूत्तमम् ।
शशंस मरणं राज्ञः सोऽनाथांश्चापि कोसलान् ॥ ३.२७८.४१ ॥
കൈകൾ കൂപ്പി, രഘുവംശശ്രേഷ്ഠനായ രാമനെ വണങ്ങി അവൻ സംസാരിച്ചു; രാജാവിന്റെ മരണവും അനാഥരായ കോസലരെയും അറിയിച്ചു.
3.278.42
नाथ त्वं प्रतिपद्यस्व स्वराज्यमिति चोक्तवान् ॥ ३.२७८.४२ ॥
"നാഥാ, നീ നിന്റെ രാജ്യം ഏറ്റെടുക്കുക" എന്ന് അവൻ പറഞ്ഞു.
3.278.43
स तस्य वचनं श्रुत्वा रामः परमदुःखितः ।
चकार देवकल्पस्य पितुः स्नात्वोदकक्रियाम् ॥ ३.२७८.४३ ॥
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാമൻ അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി; ദേവതുല്യനായ പിതാവിന് സ്നാനം ചെയ്ത് ഉദകക്രിയ നടത്തി.
3.278.44
अब्रवीत्स तदारामो भ्रातरं भ्रातृवत्सलम् ।
पादुके मे भविष्येते राज्यगोप्त्र्यौ परंतप।
एवमस्त्विति तं प्राह भरतः प्रणतस्तदा ॥ ३.२७८.४४ ॥
അപ്പോൾ രാമൻ സഹോദരവാത്സല്യമുള്ള അനുജനോട് പറഞ്ഞു: "ശത്രുതാപനനേ, എന്റെ പാദുകങ്ങൾ രാജ്യം കാക്കുന്നവയാകും." അപ്പോൾ പ്രണമിച്ച ഭരതൻ "അങ്ങനെ ആകട്ടെ" എന്ന് മറുപടി പറഞ്ഞു.
3.278.45
विसर्जितः स रामेण पितुर्वचनकारिणा ।
नन्दिग्रामेऽकरोद्राज्यं पुरस्कृत्यास्य पादुके ॥ ३.२७८.४५ ॥
പിതാവിന്റെ വാക്ക് പാലിക്കുന്ന രാമനാൽ യാത്രയയക്കപ്പെട്ട അവൻ, നന്ദിഗ്രാമത്തിൽ രാമന്റെ പാദുകങ്ങൾ മുന്നിൽ വെച്ച് രാജ്യം ഭരിച്ചു.
3.278.46
रामस्तु पुनराशङ्क्य पौरजानपदागमम् ।
प्रविवेश महारण्यं शरभङ्गाश्रमं प्रति ॥ ३.२७८.४६ ॥
എന്നാൽ നഗരവാസികളും നാട്ടുകാരും വീണ്ടും വരുമെന്ന് ശങ്കിച്ച് രാമൻ മഹാവനത്തിൽ ശരഭംഗാശ്രമത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
3.278.47
सत्कृत्य शरभङ्गं स दण्डकारण्यमाश्रितः ।
नदीं गोदावरीं रम्यामाश्रित्य न्यवसत्तदा ॥ ३.२७८.४७ ॥
ശരഭംഗനെ ബഹുമാനിച്ച ശേഷം അവൻ ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ എത്തി; മനോഹരമായ ഗോദാവരി നദിയെ ആശ്രയിച്ച് അവിടെ വാസമുറപ്പിച്ചു.
3.278.48
वसतस्तस्य रामस्य ततः शूर्पणखाकृतम् ।
खरेणासीन्महद्वैरं जनस्थाननिवासिना ॥ ३.२७८.४८ ॥
രാമൻ അവിടെ വസിക്കുമ്പോൾ ശൂർപ്പണഖ കാരണം ജനസ്ഥാനത്ത് വസിക്കുന്ന ഖരനുമായി വലിയ വൈരം ഉണ്ടായി.
3.278.49
रक्षार्थं तापसानां तु राघवो धर्मवत्सलः ।
चतुर्दशसहस्राणि जघान भुवि राक्षसान् ॥ ३.२७८.४९ ॥
തപസ്വികളുടെ രക്ഷയ്ക്കായി ധർമ്മവത്സലനായ രാഘവൻ ഭൂമിയിൽ പതിനാലായിരം രാക്ഷസന്മാരെ വധിച്ചു.
3.278.50
दूषणं च स्वरं चैवनिहत्य सुमहाबलौ ।
चक्रे क्षेमं पुनर्धीमान्धर्मारण्यं स राघवः ॥ ३.२७८.५० ॥
മഹാബലന്മാരായ ദൂഷണനെയും ഖരനെയും വധിച്ചശേഷം ബുദ്ധിമാനായ രാഘവൻ ധർമ്മാരണ്യത്തിന് വീണ്ടും ക്ഷേമം വരുത്തി.
3.278.51
हतेषु तेषु रक्षःसु ततः शूर्पणखा पुनः ।
ययौ निकृत्तनासोष्ठी लङ्कां भ्रातुर्निवेशनम् ॥ ३.२७८.५१ ॥
ആ രാക്ഷസന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടശേഷം മൂക്കും ചുണ്ടും മുറിഞ്ഞ ശൂർപ്പണഖ സഹോദരന്റെ വാസസ്ഥലമായ ലങ്കയിലേക്ക് പോയി.
3.278.52
ततो रावणमभ्येत्य राक्षसी दुःखमूर्च्छिता ।
पपात पादयोर्भ्रातुः संशुष्करुधिरानना ॥ ३.२७८.५२ ॥
അപ്പോൾ ദുഃഖത്താൽ മൂർച്ഛിതയായ ആ രാക്ഷസി രാവണന്റെ അടുത്തെത്തി, ഉണങ്ങിയ രക്തം പുരണ്ട മുഖത്തോടെ സഹോദരന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീണു.
3.278.53
तां तथा विकृतां दृष्ट्वा रावणः क्रोधमूर्च्छितः ।
उत्पपातासनात्क्रुद्धो दन्तैर्दन्तानुपस्पृशन् ॥ ३.२७८.५३ ॥
അവളെ അങ്ങനെ വികൃതയായി കണ്ട രാവണൻ ക്രോധത്താൽ മൂർച്ഛിതനായി, കോപത്തോടെ ആസനത്തിൽ നിന്ന് ചാടിയെഴുന്നേറ്റു, പല്ലിനോട് പല്ലമർത്തി.
3.278.54
स्वानमात्यान्विसृज्याथ विविक्ते तामुवाच सः ।
केनास्येवं कृता भद्रे मामचिन्त्यावमत्य च ॥ ३.२७८.५४ ॥
പിന്നെ തന്റെ മന്ത്രിമാരെ പറഞ്ഞയച്ച് ഏകാന്തത്തിൽ അവൻ അവളോട് പറഞ്ഞു: "നല്ലവളേ, എന്നെ ഗൗനിക്കാതെയും അപമാനിച്ചും നിന്നോട് ഇങ്ങനെ ചെയ്തത് ആരാണ്?"
3.278.55
कः शूलं तीक्ष्णमासाद्य सर्वगात्रेषु सेवते ।
कः शिरस्यग्निमाधाय विश्वस्तः स्वपते सुखम् ॥ ३.२७८.५५ ॥
മൂർച്ചയുള്ള ശൂലത്തിൽ കുടുങ്ങി സർവ്വാംഗങ്ങളിലും അതിനെ സഹിക്കുന്നവൻ ആര്? തലയിൽ അഗ്നി വെച്ച് നിർഭയനായി സുഖമായി ഉറങ്ങുന്നവൻ ആര്?
3.278.56
आशीविषं घोरतरं पादेन स्पृशतीह कः ।
सिंहं केसरिणं मत्तः स्पृष्ट्वा दंष्ट्रासु तिष्ठति ॥ ३.२७८.५६ ॥
ഇവിടെ അതിഘോരമായ ആശീവിഷത്തെ കാലുകൊണ്ട് തൊടുന്നവൻ ആര്? മദിച്ച കേസരി സിംഹത്തെ തൊട്ട് അതിന്റെ കോമ്പല്ലുകൾക്കിടയിൽ നിൽക്കുന്നവൻ ആര്?
3.278.57
इत्येवं ब्रुवतस्तस्य नेत्रेभ्यस्तेजसोऽर्चिषः ।
निश्चेरुर्दह्यतो रात्रौ वृक्षस्येव स्वरन्ध्रतः ॥ ३.२७८.५७ ॥
ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നവന്റെ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് തേജസ്സിന്റെ ജ്വാലകൾ പുറപ്പെട്ടു; രാത്രിയിൽ കത്തുന്ന മരം സ്വന്തം സുഷിരങ്ങളിൽ നിന്ന് ജ്വാല ചൊരിയുന്നതുപോലെ.
3.278.58
तस्य तत्सर्वमाचख्यौ भगिनी रामविक्रमम् ।
खरदूषणसंयुक्तं राक्षसानां पराभवम् ॥ ३.२७८.५८ ॥
അവന്റെ സഹോദരി രാമന്റെ വീരകൃത്യമെല്ലാം അവനോട് പറഞ്ഞു; ഖരദൂഷണന്മാരോടു ബന്ധപ്പെട്ട രാക്ഷസപരാജയം.
3.278.59
ततो ज्ञातिवधं श्रुत्वा रावणः कालचोदितः ।
रामस्य वधमाकाङ्क्षन्मारीचं मनसागमत् ॥ ३.२७८.५९ ॥
അപ്പോൾ ബന്ധുക്കളുടെ വധം കേട്ട് കാലപ്രേരിതനായ രാവണൻ രാമന്റെ വധം ആഗ്രഹിച്ച് മനസ്സുകൊണ്ട് മാരീചന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
3.278.60
स निश्चित्यततः कृत्यं सागरं लवणाकरम् ।
ऊर्ध्वमाचक्रमे राजा विधाय नगरे विधिम् ॥ ३.२७८.६० ॥
കർത്തവ്യം നിശ്ചയിച്ച്, നഗരത്തിൽ ക്രമീകരണങ്ങൾ ചെയ്ത്, ഉപ്പുകടലിലേക്ക് രാജാവ് പുറപ്പെട്ടു.
3.278.61
त्रिकूटं समतिक्रम्य कालपर्वतमेव च ।
ददर्श मकरावासं गम्भीरोदं महोदधिम् ॥ ३.२७८.६१ ॥
ത്രികൂടവും കാലപർവതവും കടന്ന് അവൻ മകരങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലവും ആഴമേറിയ ജലമുള്ളതുമായ മഹാസമുദ്രം കണ്ടു.
3.278.62
तमतीत्याथ गोकर्णमभ्यगच्छद्दशाननः ।
दयितं स्तानमव्यग्रं शूलपाणेर्महात्मनः ॥ ३.२७८.६२ ॥
അതു കടന്ന് ദശാനനൻ ഗോകർണത്തിലെത്തി; ശൂലപാണിയായ മഹാത്മാവിന് പ്രിയമായ, ശാന്തമായ സ്ഥലമാണത്.
3.278.63
तत्राभ्यगच्छन्मारीचं पूर्वामात्यं दशाननः ।
पुरा रामभयादेव तापसं प्रियजीवितम् ॥ ३.२७८.६३ ॥
അവിടെ ദശാനനൻ മുൻ മന്ത്രിയായ മാരീചന്റെ അടുത്തെത്തി; രാമഭയം കാരണം അവൻ നേരത്തേ തപസ്വിയായി, ജീവനെ പ്രിയമായി കരുതിയിരുന്നു.