ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 3.278
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.278.1
उक्तं भगवता जन्म रामादीनां पृथक्पृथक् ।
प्रस्थानकारणं ब्रह्मञ्श्रोतुमिच्छामि कथ्यताम् ॥ ३.२७८.१ ॥
ಭಗವಂತರು ರಾಮ ಮೊದಲಾದವರ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ಅವರ ಪ್ರಸ್ಥಾನದ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿ.
3.278.2
कथं दाशरथी वीरौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
प्रस्तापितौ वने ब्रह्मन्मैथिली च यशस्विनी ॥ ३.२७८.२ ॥
ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ದಶರಥನ ಇಬ್ಬರು ವೀರ ಸಹೋದರರಾದ ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿನಿ ಮೈಥಿಲಿ ಹೇಗೆ ಕಾಡಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು?
3.278.3
जातपुत्रो दशरथः प्रीतिमानभवन्नृप ।
क्रियारतिर्धर्मरतः सततं वृद्धसेविता ॥ ३.२७८.३ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಪುತ್ರ ಜನಿಸಿದ್ದರಿಂದ ದಶರಥನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು. ಕ್ರಿಯಾಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ಸದಾ ಹಿರಿಯರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದನು.
3.278.4
क्रमेण चास्य ते पुत्रा व्यवर्धन्त महौजसः ।
वेदेषु सरहस्येषु धनुर्वेदेषु पारगाः ॥ ३.२७८.४ ॥
ಕ್ರಮೇಣ ಅವನ ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಪುತ್ರರು ಬೆಳೆದರು. ರಹಸ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಧನುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರಾದರು.
3.278.5
चरितब्रह्मचर्यास्ते कृतदाराश्च पार्तिव ।
दृष्ट्वा रामं दशरथः प्रीतिमानभवत्सुखी ॥ ३.२७८.५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ವಿವಾಹವಾದರು. ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿ ದಶರಥನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಸುಖಿಯಾದನು.
3.278.6
ज्येष्ठो रामोऽभवत्तेषां रमयामास हि प्रजाः ।
मनोहरतया धीमान्पितुर्हृदयनन्दनः ॥ ३.२७८.६ ॥
ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನು ರಾಮನು. ತನ್ನ ಮನೋಹರತೆಯಿಂದ ಅವನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷಗೊಳಿಸಿದನು; ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ತಂದೆಯ ಹೃದಯದ ಆನಂದ.
3.278.7
ततः स राजा मतिमान्मत्वाऽऽत्मानं वयोधिकम् ।
मन्त्रयामास सचिवैर्मन्त्रज्ञैश्च पुरोहितैः ॥ ३.२७८.७ ॥
ಆಗ ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತ ರಾಜನು ತನ್ನನ್ನು ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಮಂತ್ರಿಗಳು, ಮಂತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಪುರೋಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿದನು.
3.278.8
अभिषेकाय रामस्य यावैराज्येन भारत ।
प्राप्तकालं च ते सर्वे मेनिरे मन्त्रिसत्तमाः ॥ ३.२७८.८ ॥
ಭಾರತನೇ, ರಾಮನ ಯೌವರಾಜ್ಯ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಂತ್ರಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಭಾವಿಸಿದರು.
3.278.9
लोहिताक्षं महाबाहुं मत्तमातङ्गगामिनम् ।
कम्बुग्रीवं महोरस्कं नीलकुञ्चितमूर्धजम् ॥ ३.२७८.९ ॥
ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣಿನವನು, ದೊಡ್ಡ ತೋಳುಗಳುಳ್ಳವನು, ಮದಿಸಿದ ಆನೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವವನು, ಶಂಖದಂತಹ ಕಂಠದವನು, ವಿಶಾಲ ಎದೆಯವನು, ಕಪ್ಪು ಸುರುಳಿಯ ಕೂದಲಿನವನು.
3.278.10
दीप्यमानं श्रिया वीरं शक्रादनवरं बले ।
पारगं सर्वधर्माणां बृहस्पतिसमं मतौ ॥ ३.२७८.१० ॥
ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ವೀರ, ಬಲದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲದವನು, ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳ ಪಾರಂಗತ, ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿಗೆ ಸಮಾನನು.
3.278.11
सर्वानुरक्तप्रकृतिं सर्वविद्याविशारदम् ।
जितेन्द्रियममित्राणामपि दृष्टिमनोहरम् ॥ ३.२७८.११ ॥
ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ಪ್ರೀತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು, ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ಶತ್ರುಗಳಿಗೂ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಮನೋಹರನು.
3.278.12
नियन्तारमसाधूनां गोप्तारं धर्मचारिणाम् ।
धृतिमन्तमनाधृष्यं जेतारमपराजितम् ॥ ३.२७८.१२ ॥
ದುಷ್ಟರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು, ಧರ್ಮಾಚರಣೆ ಮಾಡುವವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನು, ಧೈರ್ಯವಂತನು, ಅಜೇಯನು, ಜಯಶಾಲಿ, ಅಪರಾಜಿತನು.
3.278.13
पुत्रं राजा दशरथः कौसल्यानन्दवर्धनम् ।
संदृश्यपरमां प्रीतिमगच्छत्कुलनन्दनम् ॥ ३.२७८.१३ ॥
ಕೌಸಲ್ಯೆಯ ಆನಂದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮಗನನ್ನು ನೋಡಿ, ಕುಲದ ಆನಂದವಾದ ಆ ಮಗನನ್ನು ಕಂಡು, ರಾಜ ದಶರಥನು ಪರಮ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.
3.278.14
चिन्तयंश्च महातेजा गुणान्रामस्य वीर्यवान् ।
अभ्यभाषत भद्रं ते प्रीयमाणः पुरोहितम् ॥ ३.२७८.१४ ॥
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಹಾಗೂ ವೀರ್ಯವಂತನಾದ ರಾಜನು ರಾಮನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪುರೋಹಿತನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು - ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ.
3.278.15
अद् पुष्यो निशि ब्रह्मन्पुण्यं योगमुपैष्यति ।
संभाराः संभ्रियन्तां मे रामश्चोपनिमन्त्र्यताम् ॥ ३.२७८.१५ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಇಂದು ರಾತ್ರಿ ಪುಷ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರದ ಪುಣ್ಯಯೋಗ ಬರಲಿದೆ; ನನಗಾಗಿ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಿ, ರಾಮನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಿ.
3.278.16
श्व एवपुष्यो भविता यत्ररामः सुतो मया ।
यौवराज्येऽभिषेक्तव्यः पौरेषु सहमन्त्रिभिः ॥ ३.२७८.१६ ॥
ನಾಳೆಯೇ ಪುಷ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರ ಬರಲಿದೆ; ಆಗ ನನ್ನ ಮಗ ರಾಮನು ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೌರರ ಮುಂದೆ ಯೌವರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು.
3.278.17
इति तद्राजवचनं प्रतिश्रुत्याथ मन्थरा ।
कैकेयीमभिगम्येदं काले वचनमब्रवीत् ॥ ३.२७८.१७ ॥
ರಾಜನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಮಂಥರೆ ಕೈಕೇಯಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
3.278.18
अद्य कैकेयि दौर्भाग्यं राज्ञा ते ख्यापितं महत् ।
आशीविषस्त्वां संक्रुद्धश्छन्नो दशति दुर्भगे ॥ ३.२७८.१८ ॥
ಕೈಕೇಯಿ, ಇಂದು ರಾಜನು ನಿನ್ನ ಮಹಾ ದೌರ್ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಅಭಾಗ್ಯಳೇ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಹಾವು ಅಡಗಿ ಕಚ್ಚುವಂತೆ ಅದು ನಿನ್ನನ್ನು ಕಚ್ಚುವುದು.
3.278.19
सुभगा खलु कौसल्या यस्याः पुत्रोऽभिषेक्ष्यते ।
कुतो हि तव सौभाग्यं यस्याः पुत्रो न राज्यभाक् ॥ ३.२७८.१९ ॥
ಕೌಸಲ್ಯೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ; ಅವಳ ಮಗ ಅಭಿಷೇಕಗೊಳ್ಳುವನು. ನಿನ್ನ ಸೌಭಾಗ್ಯವೆಲ್ಲಿ, ನಿನ್ನ ಮಗ ರಾಜ್ಯಭಾಗಿಯಲ್ಲವಲ್ಲ?
3.278.20
सा तद्वचनमाज्ञाय सर्वाभरणभूषिता ।
वेदी विलग्नमध्येन बिभ्रती रूपमुत्तमम् ॥ ३.२७८.२० ॥
ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸರ್ವಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾದ, ತೆಳ್ಳನೆಯ ನಡುವಿನ, ಉತ್ತಮ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಅವಳು...
3.278.21
वविक्ते पतिमासाद्य हसन्तीव शुचिस्मिता ।
राजानं तर्जयन्तीव मधुरं वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.२७८.२१ ॥
ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಪತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಶುದ್ಧ ನಗೆಯೊಂದಿಗೆ, ರಾಜನನ್ನು ಗದರಿಸುವಂತೆ, ಮಧುರ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದಳು.
3.278.22
सत्यप्रतिज्ञ यन्मे त्वं काममेकं विसृष्टवान् ।
उपाकुरुष्व तद्राजंस्तस्मान्मुञ्चस्व संकटात्।
तदद्य कुरु सत्यं मे वरं वरद भूपते ॥ ३.२७८.२२ ॥
ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞನೇ, ನೀನು ನನಗೆ ನೀಡಿದ ಒಂದು ಕಾಮನೆಯನ್ನು, ರಾಜನೇ, ಈಗ ನೆರವೇರಿಸು; ಆ ಸಂಕಟದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡು. ವರದನೇ, ಭೂಪತಿಯೇ, ಇಂದು ನನ್ನ ವರವನ್ನು ಸತ್ಯಗೊಳಿಸು.
3.278.23
वरं ददानि ते हन्त तद्गृहाण यदिच्छसि ।
अवध्यो वध्यतां कोद्य वध्यः कोऽद्य विमुच्यतां ॥ ३.२७८.२३ ॥
ನಿನಗೆ ವರ ನೀಡುತ್ತೇನೆ, ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಅವಧ್ಯನು ಅವಧ್ಯನೇ ಆಗಿರಲಿ; ಇಂದು ಯಾರು ವಧ್ಯ, ಯಾರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು?
3.278.24
धनं ददानि कस्याद् ह्रियतां कस्यरवापुनः ।
ब्राह्मणस्वादिहान्यत्रयत्किंचिद्वित्तमस्ति मे ॥ ३.२७८.२४ ॥
ಧನ ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಯಾರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು, ಯಾರ ಧನವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅಪಹರಿಸಬೇಕು? ಇಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆಡೆ ನನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಯಾವ ಧನವೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಸ್ವತ್ತಲ್ಲ.
3.278.25
पृथिव्यां राजराजोस्मि चातुर्वर्ण्यस् रिता ।
यस्तेऽभिलपितः कामो ब्रूहि कल्याणि माचिरं ॥ ३.२७८.२५ ॥
ನಾನು ಭೂಮಿಯ ರಾಜರ ರಾಜ, ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯದ ರಕ್ಷಕ. ಕಲ್ಯಾಣಿ, ನಿನ್ನ ಬಯಕೆ ಏನೇ ಇರಲಿ, ಬೇಗ ಹೇಳು.
3.278.26
सातद्वचनमाज्ञाय परिगृह्य नराधिपम् ।
आत्मनो बलमाज्ञाय तत एनमुवाच ह ॥ ३.२७८.२६ ॥
ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅರಿತು, ನರಾಧಿಪನಾದ ರಾಜನನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಬಲವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಆಗ ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
3.278.27
आभिषेचनिकं यत्ते रामार्थमुपकल्पितम् ।
भरतस्तदवाप्नोतु वनं गच्छतु राघवः ॥ ३.२७८.२७ ॥
ರಾಮನಿಗಾಗಿ ನೀನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ಭರತನು ಪಡೆಯಲಿ; ರಾಘವನು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಲಿ.
3.278.28
नव पञ्च च वर्षाणि दण्डकारण्यमाश्रितः ।
चीराजिनजटाधारी रामो भवतु तापसः ॥ ३.२७८.२८ ॥
ಒಂಬತ್ತು ಮತ್ತು ಐದು ವರ್ಷಗಳು ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದು, ನಾರುಬಟ್ಟೆ, ಜಿಂಕೆ ಚರ್ಮ, ಜಡೆ ಧರಿಸಿ ರಾಮ ತಾಪಸನಾಗಲಿ.
3.278.29
स तं राजा वरं श्रुत्वा विप्रियं दारुणोदयम् ।
दुःखार्तो भरतश्रेष्ठ न किंचिद्व्याजहार ह ॥ ३.२७८.२९ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಆ ವರವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅದು ಅಪ್ರಿಯವೂ ಭಯಂಕರ ಪರಿಣಾಮವುಳ್ಳದ್ದೂ ಆದ್ದರಿಂದ, ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ರಾಜ ಏನನ್ನೂ ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ.
3.278.30
ततस्तथोक्तं पितरं रामो विज्ञाय वीर्यवान् ।
वनं प्रतस्थे धर्मात्मा राजा सत्यो भवत्विति ॥ ३.२७८.३० ॥
ಆಗ ತಂದೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ತಿಳಿದ ವೀರ್ಯವಂತ, ಧರ್ಮಾತ್ಮ ರಾಮ, 'ರಾಜನ ಮಾತು ಸತ್ಯವಾಗಲಿ' ಎಂದು ಕಾಡಿನ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು.
3.278.31
तमन्वगच्छल्लक्ष्मीवान्धनुष्माँल्लक्ष्मणस्तदा ।
सीता च भार्या भद्रं ते वैदेही जनकात्मजा ॥ ३.२७८.३१ ॥
ಆಗ ಧನುರ್ಧಾರಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀವಂತ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು; ಜನಕನ ಮಗಳಾದ ವೈದೇಹಿ ಸೀತೆಯೂ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದಳು. ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ.
3.278.32
ततो वनं गतेरामे राजा दशरथस्तदा ।
समयुज्यत देहस्य कालपर्यायधर्मणा ॥ ३.२७८.३२ ॥
ರಾಮನು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದ ನಂತರ, ರಾಜ ದಶರಥನು ಆಗ ಕಾಲದ ಕ್ರಮಧರ್ಮದಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು.
3.278.33
रामं तु गतमाज्ञाय राजानं च तथागतम् ।
अनार्या भरतं देवी कैकेयी वाक्यमब्रवीत् ॥ ३.२७८.३३ ॥
ರಾಮನು ಹೋದನೆಂದೂ ರಾಜನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹೋದನೆಂದೂ ತಿಳಿದ ಅನಾರ್ಯೆ ದೇವಿ ಕೈಕೇಯಿ ಭರತನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
3.278.34
गतोदशरथः स्वर्गं वनस्थौ रामलक्ष्मणौ ।
गृहाण राज्यंविपुलं क्षेमं निहतकण्टकम् ॥ ३.२७८.३४ ॥
ದಶರಥನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಇದ್ದಾರೆ. ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿದ ಈ ವಿಶಾಲ, ಕ್ಷೇಮದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.
3.278.35
तामुवाच स धर्मात्मा नृशंसं बत ते कृतम् ।
पतिं हत्वाकुलं चेदमुत्साद्य धनलुब्धया ॥ ३.२७८.३५ ॥
ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಭರತನು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಅಯ್ಯೋ! ನೀನು ಕ್ರೂರ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಪತಿಯನ್ನು ಕೊಂದು, ಕುಲವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಧನಲೋಭದಿಂದ ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದೆ."
3.278.36
अयशः पातयित्वा मे मूर्ध्नि त्वं कुलपांसने ।
सकामा भव मे मातरित्युक्त्वा प्ररुरोद ह ॥ ३.२७८.३६ ॥
"ಓ ಕುಲಕಳಂಕಿನಿ! ನನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅಪಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೇರಿ, ನಿನ್ನ ಕಾಮನೆ ಈಡೇರಲಿ, ತಾಯಿ!" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ಅತ್ತನು.
3.278.37
स चारित्रं विशोध्याथ सर्वप्रकृतिसन्निधौ ।
अन्वयाद्धातरं रामं विनिवर्तनलालसः ॥ ३.२७८.३७ ॥
ಅವನು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಡತೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಸಹೋದರ ರಾಮನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಬಯಸಿದನು.
3.278.38
कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीं च सुदुःखितः ।
अग्रे प्रस्थाप्य यानैः स शत्रुघ्नसहितो ययौ ॥ ३.२७८.३८ ॥
ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾದ ಅವನು ಕೌಸಲ್ಯೆ, ಸುಮಿತ್ರೆ, ಕೈಕೇಯಿಯರನ್ನು ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ಶತ್ರುಘ್ನನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟನು.
3.278.39
वसिष्ठवामदेवाभ्यां विप्रैश्चान्यैः सहस्रशः ।
पौरजानपदैः सार्धं रामानयनकाङ्क्षया ॥ ३.२७८.३९ ॥
ವಸಿಷ್ಠ, ವಾಮದೇವರೊಂದಿಗೆ, ಸಾವಿರಾರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ, ನಗರವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ರಾಮನನ್ನು ಮರಳಿ ತರುವ ಆಸೆಯಿಂದ.
3.278.40
ददर्श चित्रकूटस्थं स रामं सहलक्ष्मणम् ।
तापसानामलंकारं धारयन्तं धनुर्धरम् ॥ ३.२७८.४० ॥
ಚಿತ್ರಕೂಟದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ರಾಮನನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಕಂಡನು; ತಪಸ್ವಿಗಳ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಧನುರ್ಧಾರಿಯಾಗಿದ್ದನು.
3.278.41
उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वाप्रणिपत्य रघूत्तमम् ।
शशंस मरणं राज्ञः सोऽनाथांश्चापि कोसलान् ॥ ३.२७८.४१ ॥
ಕೈಮುಗಿದು, ರಘುಕುಲೋತ್ತಮ ರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವನು ಮಾತನಾಡಿದನು; ರಾಜನ ಮರಣ ಮತ್ತು ಅನಾಥರಾದ ಕೋಸಲರನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.
3.278.42
नाथ त्वं प्रतिपद्यस्व स्वराज्यमिति चोक्तवान् ॥ ३.२७८.४२ ॥
"ನಾಥ, ನೀನು ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು" ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದನು.
3.278.43
स तस्य वचनं श्रुत्वा रामः परमदुःखितः ।
चकार देवकल्पस्य पितुः स्नात्वोदकक्रियाम् ॥ ३.२७८.४३ ॥
ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಮನು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾಗಿ, ದೇವತುಲ್ಯನಾದ ತಂದೆಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಉದಕಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.
3.278.44
अब्रवीत्स तदारामो भ्रातरं भ्रातृवत्सलम् ।
पादुके मे भविष्येते राज्यगोप्त्र्यौ परंतप।
एवमस्त्विति तं प्राह भरतः प्रणतस्तदा ॥ ३.२७८.४४ ॥
ಆಗ ರಾಮನು ಭ್ರಾತೃವತ್ಸಲನಾದ ತಮ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವವನೇ, ನನ್ನ ಪಾದುಕೆಗಳು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವುಗಳಾಗಲಿ." ಆಗ ವಿನಮ್ರನಾದ ಭರತನು ಅವನಿಗೆ "ಹಾಗೇ ಆಗಲಿ" ಎಂದನು.
3.278.45
विसर्जितः स रामेण पितुर्वचनकारिणा ।
नन्दिग्रामेऽकरोद्राज्यं पुरस्कृत्यास्य पादुके ॥ ३.२७८.४५ ॥
ತಂದೆಯ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ರಾಮನಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನು, ನಂದಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅವನ ಪಾದುಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಳಿದನು.
3.278.46
रामस्तु पुनराशङ्क्य पौरजानपदागमम् ।
प्रविवेश महारण्यं शरभङ्गाश्रमं प्रति ॥ ३.२७८.४६ ॥
ಆದರೆ ರಾಮನು ಮತ್ತೆ ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ಜನರ ಆಗಮನವನ್ನು ಶಂಕಿಸಿ, ಮಹಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಶರಭಂಗನ ಆಶ್ರಮದ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
3.278.47
सत्कृत्य शरभङ्गं स दण्डकारण्यमाश्रितः ।
नदीं गोदावरीं रम्यामाश्रित्य न्यवसत्तदा ॥ ३.२७८.४७ ॥
ಶರಭಂಗನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಅವನು ದಂಡಕಾರಣ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು; ರಮ್ಯವಾದ ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು.
3.278.48
वसतस्तस्य रामस्य ततः शूर्पणखाकृतम् ।
खरेणासीन्महद्वैरं जनस्थाननिवासिना ॥ ३.२७८.४८ ॥
ರಾಮನು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಶೂರ್ಪಣಖೆಯಿಂದಾಗಿ ಜನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಖರನೊಂದಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ವೈರ ಉಂಟಾಯಿತು.
3.278.49
रक्षार्थं तापसानां तु राघवो धर्मवत्सलः ।
चतुर्दशसहस्राणि जघान भुवि राक्षसान् ॥ ३.२७८.४९ ॥
ತಪಸ್ವಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಧರ್ಮಪ್ರೇಮಿಯಾದ ರಾಘವನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.
3.278.50
दूषणं च स्वरं चैवनिहत्य सुमहाबलौ ।
चक्रे क्षेमं पुनर्धीमान्धर्मारण्यं स राघवः ॥ ३.२७८.५० ॥
ಅತಿಬಲಶಾಲಿಗಳಾದ ದೂಷಣ ಮತ್ತು ಖರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ರಾಘವನು ಧರ್ಮಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.
3.278.51
हतेषु तेषु रक्षःसु ततः शूर्पणखा पुनः ।
ययौ निकृत्तनासोष्ठी लङ्कां भ्रातुर्निवेशनम् ॥ ३.२७८.५१ ॥
ಆ ರಾಕ್ಷಸರು ಹತರಾದ ನಂತರ, ಮೂಗು ಮತ್ತು ತುಟಿ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶೂರ್ಪಣಖೆ ತನ್ನ ಸಹೋದರನ ನಿವಾಸವಾದ ಲಂಕೆಗೆ ಹೋದಳು.
3.278.52
ततो रावणमभ्येत्य राक्षसी दुःखमूर्च्छिता ।
पपात पादयोर्भ्रातुः संशुष्करुधिरानना ॥ ३.२७८.५२ ॥
ಆಗ ದುಃಖದಿಂದ ಮೂರ್ಛಿತಳಾದ ಆ ರಾಕ್ಷಸಿ ರಾವಣನ ಬಳಿ ಬಂದು, ಒಣಗಿದ ರಕ್ತದಿಂದ ಮುಖ ತುಂಬಿದ್ದವಳಾಗಿ ಸಹೋದರನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಳು.
3.278.53
तां तथा विकृतां दृष्ट्वा रावणः क्रोधमूर्च्छितः ।
उत्पपातासनात्क्रुद्धो दन्तैर्दन्तानुपस्पृशन् ॥ ३.२७८.५३ ॥
ಅವಳನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿಕೃತವಾಗಿ ನೋಡಿದ ರಾವಣನು ಕೋಪದಿಂದ ಮೂರ್ಛಿತನಾಗಿ, ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ ಆಸನದಿಂದ ಎದ್ದು, ಹಲ್ಲಿಗೆ ಹಲ್ಲು ಕಚ್ಚಿದನು.
3.278.54
स्वानमात्यान्विसृज्याथ विविक्ते तामुवाच सः ।
केनास्येवं कृता भद्रे मामचिन्त्यावमत्य च ॥ ३.२७८.५४ ॥
ಆಗ ತನ್ನ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಒಳ್ಳೆಯವಳೇ, ನನ್ನನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ಅವಮಾನಿಸಿ ನಿನಗೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದವರು ಯಾರು?"
3.278.55
कः शूलं तीक्ष्णमासाद्य सर्वगात्रेषु सेवते ।
कः शिरस्यग्निमाधाय विश्वस्तः स्वपते सुखम् ॥ ३.२७८.५५ ॥
ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಶೂಲವನ್ನು ಪಡೆದು ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸಹಿಸುವವನು ಯಾರು? ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನಿಟ್ಟು ನಿರ್ಭಯನಾಗಿ ಸುಖವಾಗಿ ಮಲಗುವವನು ಯಾರು?
3.278.56
आशीविषं घोरतरं पादेन स्पृशतीह कः ।
सिंहं केसरिणं मत्तः स्पृष्ट्वा दंष्ट्रासु तिष्ठति ॥ ३.२७८.५६ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಘೋರವಾದ ಆಶೀವಿಷ (ಸರ್ಪ) ವನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಮುಟ್ಟುವವನು ಯಾರು? ಮದಿಸಿದ ಕೇಸರಿ ಸಿಂಹವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಅದರ ದಾಡೆಗಳ ನಡುವೆ ನಿಲ್ಲುವವನು ಯಾರು?
3.278.57
इत्येवं ब्रुवतस्तस्य नेत्रेभ्यस्तेजसोऽर्चिषः ।
निश्चेरुर्दह्यतो रात्रौ वृक्षस्येव स्वरन्ध्रतः ॥ ३.२७८.५७ ॥
ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದವನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಹೊರಬಂದವು; ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಮರ ತನ್ನ ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಜ್ವಾಲೆ ಹೊರಸೂಸುವಂತೆ.
3.278.58
तस्य तत्सर्वमाचख्यौ भगिनी रामविक्रमम् ।
खरदूषणसंयुक्तं राक्षसानां पराभवम् ॥ ३.२७८.५८ ॥
ಅವನ ತಂಗಿ ಅವನಿಗೆ ರಾಮನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳಿದಳು; ಖರ ಮತ್ತು ದೂಷಣರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಕ್ಷಸರ ಪರಾಭವವನ್ನು.
3.278.59
ततो ज्ञातिवधं श्रुत्वा रावणः कालचोदितः ।
रामस्य वधमाकाङ्क्षन्मारीचं मनसागमत् ॥ ३.२७८.५९ ॥
ಆಗ ಬಂಧುಗಳ ವಧೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕಾಲದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ರಾವಣನು ರಾಮನ ವಧೆಯನ್ನು ಬಯಸಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾರೀಚನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.
3.278.60
स निश्चित्यततः कृत्यं सागरं लवणाकरम् ।
ऊर्ध्वमाचक्रमे राजा विधाय नगरे विधिम् ॥ ३.२७८.६० ॥
ಅವನು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ನಗರದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿ, ಉಪ್ಪಿನ ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ರಾಜನು ಹೊರಟನು.
3.278.61
त्रिकूटं समतिक्रम्य कालपर्वतमेव च ।
ददर्श मकरावासं गम्भीरोदं महोदधिम् ॥ ३.२७८.६१ ॥
ತ್ರಿಕೂಟವನ್ನೂ ಕಾಲಪರ್ವತವನ್ನೂ ದಾಟಿ, ಮಕರಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವೂ ಆಳವಾದ ಜಲವುಳ್ಳದ್ದೂ ಆದ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು.
3.278.62
तमतीत्याथ गोकर्णमभ्यगच्छद्दशाननः ।
दयितं स्तानमव्यग्रं शूलपाणेर्महात्मनः ॥ ३.२७८.६२ ॥
ಅದನ್ನು ದಾಟಿ ದಶಾನನನು ಗೋಕರ್ಣಕ್ಕೆ ಬಂದನು; ಅದು ಶೂಲಪಾಣಿ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಶಾಂತ ಸ್ಥಳ.
3.278.63
तत्राभ्यगच्छन्मारीचं पूर्वामात्यं दशाननः ।
पुरा रामभयादेव तापसं प्रियजीवितम् ॥ ३.२७८.६३ ॥
ಅಲ್ಲಿ ದಶಾನನನು ಹಿಂದಿನ ಮಂತ್ರಿ ಮಾರೀಚನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು; ರಾಮನ ಭಯದಿಂದ ಅವನು ಮೊದಲೇ ತಾಪಸನಾಗಿ ಪ್ರಾಣಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದನು.