ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 3.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.28.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
प्रह्लादस्य च संवादं बलेर्वैरोचनस्य च ॥ ३.२८.१ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ — ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮತ್ತು ವಿರೋಚನನ ಮಗ ಬಲಿಯ ಸಂವಾದ.
3.28.2
असुरेन्द्रं महाप्राज्ञं धर्माणामागतागमम् ।
बलिः पप्रच्छ दैत्येनद्रं प्रह्लादं पितरं पितुः ॥ ३.२८.२ ॥
ಬಲಿ, ಅಸುರೇಂದ್ರನೂ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೂ ಧರ್ಮಜ್ಞನೂ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನೂ ಆದ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ತಂದೆ ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
3.28.3
क्षमा स्विच्छ्रेयसी तात उताहो तेज इत्युत ।
एतन्मे संशयं तात यथावद्ब्रूहि पृच्छते ॥ ३.२८.३ ॥
'ತಾತಾ, ಕ್ಷಮೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವೋ ತೇಜಸ್ಸು ಶ್ರೇಷ್ಠವೋ? ನನ್ನ ಈ ಸಂದೇಹವನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಹೇಳು, ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.'
3.28.4
श्रेयो यदत्र धर्मज्ञ ब्रूहि मे तदसंशयम् ।
करिष्यामि हि तत्सर्वं यथावदनुशासनम् ॥ ३.२८.४ ॥
ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವೋ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ಹೇಳು. ಆ ಉಪದೇಶವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತೇನೆ.
3.28.5
तस्मै प्रोवाच तत्सर्वमेवं पृष्टः पितामहः ।
सर्वनिश्चयवित्प्राज्ञः संशयं परिपृच्छते ॥ ३.२८.५ ॥
ಹೀಗೆ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪಿತಾಮಹನು ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿದನು. ಸಮಸ್ತ ನಿಶ್ಚಯಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ ಆ ಪ್ರಾಜ್ಞನು ಕೇಳುವವನ ಸಂದೇಹವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿತು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
3.28.6
न श्रेयः सततं तेजो न नित्यं श्रेयसी क्षमा ।
इति तात विजानीहि द्वयमेतदसंशयम् ॥ ३.२८.६ ॥
'ತಾತಾ, ತೇಜಸ್ಸು ಯಾವಾಗಲೂ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವಲ್ಲ; ಕ್ಷಮೆಯೂ ನಿತ್ಯವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಲ್ಲ. ಈ ಎರಡನ್ನೂ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ತಿಳಿ.'
3.28.7
यो नित्यं क्षमते तात बहून्दोषान्स विन्दति ।
भृत्याः परिभवन्त्येनमुदासीनास्तथाऽरयः ॥ ३.२८.७ ॥
ಸದಾ ಕ್ಷಮಿಸುವವನು, ಎಲೈ ಮಗನೇ, ಅನೇಕ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಸೇವಕರು ಅವನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಾರೆ; ಉದಾಸೀನರೂ ಶತ್ರುಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
3.28.8
सर्वभूतानि चाप्यस् न नमन्ते कदाचन ।
तस्मान्नित्यं क्षमा तात पण्डितैरपि वर्जिता ॥ ३.२८.८ ॥
ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳೂ ಎಂದಿಗೂ ಬಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಎಲೈ ಮಗನೇ, ಪಂಡಿತರೂ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಸದಾ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
3.28.9
अवज्ञाय हितं भृत्या भजन्ते बहुदोषताम् ।
आदातुं चास्य वित्तानि प्रार्थयन्तेऽल्पचेतसः ॥ ३.२८.९ ॥
ಸೇವಕರು ಹಿತವನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿ ಅನೇಕ ದೋಷಗಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯವರು ಅವನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಸಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.
3.28.10
यानं वस्त्राण्यलंकाराञ्शयनान्यासनानि च ।
भोजनान्यथ पानानि सर्वोपकरणानि च ॥ ३.२८.१० ॥
ವಾಹನಗಳು, ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಹಾಸಿಗೆಗಳು, ಆಸನಗಳು, ಊಟ, ಪಾನೀಯಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಉಪಕರಣಗಳು.
3.28.11
आददीरन्नधिकृता यथाकाममचेतसः ।
प्रदिष्टानि च देयानि न दद्युर्भर्तृशासनात् ॥ ३.२८.११ ॥
ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ ಅವಿವೇಕಿಗಳು ತಮ್ಮಿಷ್ಟದಂತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಯಜಮಾನನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಕೊಡಬೇಕಾದುದನ್ನೂ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.
3.28.12
न चैनं भर्तृपूजाभिः पूजयन्ति कदाचन ।
अव्रज्ञानं हि लोकेऽस्मिन्मरणादपि गर्हितम् ॥ ३.२८.१२ ॥
ಅವರು ಅವನನ್ನು ಯಜಮಾನನಿಗೆ ಸಲ್ಲುವ ಗೌರವದಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಗೌರವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಗೌರವವು ಮರಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ನಿಂದನೀಯ.
3.28.13
क्षमिणं तादृशं तांत ब्रुवन्ति कटुकान्यपि ।
प्रेष्याः पुत्राश्च भृत्याश्च तथोदासीनवृत्तयः ॥ ३.२८.१३ ॥
ಕ್ಷಮಾಶೀಲನಾದ ಅಂತಹವನನ್ನು, ಮಗುವೇ, ಜನರು ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳಿಂದಲೂ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೇವಕರು, ಮಕ್ಕಳು, ಭೃತ್ಯರೂ ಉದಾಸೀನ ನಡವಳಿಕೆಯವರಾಗುತ್ತಾರೆ.
3.28.14
अप्यस्य दारानिच्छन्ति परिभूय क्षमावतः ।
दाराश्चास्य प्रवर्तन्ते यथाकाममचेतसः ॥ ३.२८.१४ ॥
ಕ್ಷಮಾಶೀಲನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿ ಜನರು ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯರನ್ನೂ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯರೂ ಬುದ್ಧಿಗೆಟ್ಟು ತಮಗಿಷ್ಟಬಂದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
3.28.15
तथा च नित्यमुदिता यदि नाल्पमपीश्वरात् ।
अकृतोपद्रवः कश्चिन्महानपि न पूज्यते। ॥ ३.२८.१५ ॥
ಹಾಗೆಯೇ, ಸದಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿದ್ದರೂ, ಒಡೆಯನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಪಡೆಯದೆ, ಯಾವ ಉಪದ್ರವವನ್ನೂ ಮಾಡದೆ ಇರುವ ಮಹಾನುಭಾವನೂ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
3.28.16
पूजयन्ति नरा नागान्न तार्क्ष्यं नामघातिनम् ।
एते चान्ये च बहवो नित्यं दोषाः क्षमावताम्। ॥ ३.२८.१६ ॥
ಜನರು ನಾಗರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯನನ್ನು (ಗರುಡನನ್ನು) ಪೂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇವು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ದೋಷಗಳು ಸದಾ ಕ್ಷಮಾಶೀಲರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ.
3.28.17
अथ वैरोचने दोषानिमान्विद्ध्यक्षमांवताम् ।
अथ वैरोचने दोषानिमान्विद्ध्यक्षमावताम् ॥ ३.२८.१७ ॥
ಈಗ, ವಿರೋಚನನ ಮಗನೇ, ಈ ದೋಷಗಳನ್ನು ಅಕ್ಷಮಾಶೀಲರ ದೋಷಗಳೆಂದು ತಿಳಿ. ಈಗ, ವಿರೋಚನನ ಮಗನೇ, ಈ ದೋಷಗಳನ್ನು ಅಕ್ಷಮಾಶೀಲರ ದೋಷಗಳೆಂದು ತಿಳಿ.
3.28.18
अस्थाने यदि वा स्थाने सततं रजसावृतः ।
क्रुद्धो दण्डान्प्रणयति विविधान्स्वेन तेजसा ॥ ३.२८.१८ ॥
ಅಸ್ಥಾನದಲ್ಲಾದರೂ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಾದರೂ, ಸದಾ ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಆವೃತನಾದವನು ಕೋಪಗೊಂಡು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನಾ ರೀತಿಯ ದಂಡನೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ.
3.28.19
मित्रैः सह विरोधं च प्राप्नुते तेजसाऽऽवृतः ।
आप्नोति द्वेष्यतां चैव लोकात्स्वजनतस्तथा ॥ ३.२८.१९ ॥
ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತನಾದವನು ಮಿತ್ರರೊಡನೆಯೂ ವಿರೋಧವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಲೋಕದಿಂದಲೂ ತನ್ನ ಸ್ವಜನರಿಂದಲೂ ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ.
3.28.20
सोऽवमानादर्थहानिमुपालम्भमनादरम् ।
संतापद्वेषमोहांश्च शत्रूंश्च लभते नरः ॥ ३.२८.२० ॥
ಅವಮಾನದಿಂದ ಆ ಮನುಷ್ಯನು ಧನಹಾನಿ, ನಿಂದೆ, ಅನಾದರ, ಸಂತಾಪ, ದ್ವೇಷ, ಮೋಹ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
3.28.21
क्रोधाद्दण्डान्मनुष्येषु विविधान्पुरुषोऽनयात् ।
भ्रश्यते शीघ्रमैश्वर्यात्प्राणेभ्यः स्वजनादपि ॥ ३.२८.२१ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ಮನುಷ್ಯರ ಮೇಲೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಹುವಿಧದ ದಂಡನೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಪುರುಷನು ಬೇಗನೆ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ, ಪ್ರಾಣದಿಂದ, ತನ್ನ ಸ್ವಜನರಿಂದಲೂ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ.
3.28.22
योपकर्तॄश्च हर्तॄश्च तेजसैवोपगच्छति ।
तस्मादुद्विजते लोकः सर्पाद्वेश्मगतादिव ॥ ३.२८.२२ ॥
ತನಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವವರನ್ನೂ ಅಪಹರಿಸುವವರನ್ನೂ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಲೋಕವು ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಹಾವಿಗೆ ಹೆದರುವಂತೆ ಅವನಿಗೆ ಹೆದರುತ್ತದೆ.
3.28.23
यस्मादुद्विजतेलोकः कथं तस्य भवो भवेत् ।
अन्तरं तस्य दृष्ट्वैव लोको विकुरुते ध्रुवम् ॥ ३.२८.२३ ॥
ಲೋಕವು ಅವನಿಗೆ ಹೆದರಿರುವಾಗ ಅವನಿಗೆ ಉನ್ನತಿ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾದೀತು? ಅವನ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಕಂಡೊಡನೆಯೇ ಲೋಕವು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಅವನ ವಿರುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.
3.28.24
तस्मान्नात्युत्सृजेत्तेजो न च नित्यं मृदुर्भवेत् ।
कालेकाले तु संप्राप्ते मृदुस्तीक्ष्णोपि वा भवेत् ॥ ३.२८.२४ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬಾರದು; ಸದಾ ಮೃದುವಾಗಿಯೂ ಇರಬಾರದು; ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಮೃದುವಾಗಿಯೂ ಕಠೋರವಾಗಿಯೂ ಆಗಬೇಕು.
3.28.25
काले मृदुर्यो भवति काले भवति दारुणः ।
स वै सुखमवाप्नोति लोकेऽमुष्मिन्निहैव च ॥ ३.२८.२५ ॥
ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮೃದುವಾಗಿರುವವನು, ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಠಿಣವಾಗಿರುವವನು — ಅವನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲೂ ಆ ಲೋಕದಲ್ಲೂ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
3.28.26
क्षमाकालांस्तु वक्ष्यामि शृणु मे विस्तरेण तान् ।
ये ते नित्यमसंत्याज्या यथा प्राहुर्मनीषिणः ॥ ३.२८.२६ ॥
ಕ್ಷಮೆಯ ಕಾಲಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು. ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸಬಾರದು.
3.28.27
पूर्वोपकारी यस्ते स्यादपराधे गरीयसि ।
उपकारेण तत्तस्य क्षन्तव्यमपराधिनः ॥ ३.२८.२७ ॥
ಮೊದಲು ನಿನಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದವನು ದೊಡ್ಡ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದರೂ, ಅವನ ಉಪಕಾರವನ್ನು ನೆನೆದು ಆ ಅಪರಾಧಿಯನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು.
3.28.28
अबुद्धिमाश्रितानां तु क्षन्तव्यमपराधिनाम् ।
न हि सर्वत्र पाण्डित्वं सुलभं पुरुषेण वै ॥ ३.२८.२८ ॥
ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
3.28.29
अथ चेद्बुद्धिजं कृत्वा ब्रूयुस्ते तदबुद्धिजम् ।
पापान्स्वल्पेऽपि तान्हन्यादपराधे तथाऽनृजून् ॥ ३.२८.२९ ॥
ಆದರೆ ಅವರು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಅವಿವೇಕದಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳಿದರೆ, ಸಣ್ಣ ಅಪರಾಧದಲ್ಲಿಯೂ ಪಾಪಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕುಟಿಲರನ್ನು ದಂಡಿಸಬೇಕು.
3.28.30
सर्वस्यैकोपराधस्ते क्षन्तव्यः प्राणिनो भवेत् ।
द्वितीये सति वध्यस्तु स्वल्पेऽप्यपकृते भवेत् ॥ ३.२८.३० ॥
ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಅಪರಾಧವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು; ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ ಆದರೆ, ಸಣ್ಣ ಅಪಕಾರಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಅವನು ವಧೆಗೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗಬಹುದು.
3.28.31
अजानता भवेत्कश्चिदपराधः कृतो यदि ।
क्षन्तव्यमेव तस्याहुः सुपरीक्ष्य परीक्षया ॥ ३.२८.३१ ॥
ಅರಿಯದೆ ಯಾರಾದರೂ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ನಂತರವೇ.
3.28.32
मृदुना दारुणं हन्ति मृदुना हन्त्यदारुणम् ।
नासाध्यं मृदुना किंचित्तस्मात्तीव्रतरं मृदु ॥ ३.२८.३२ ॥
ಮೃದುತ್ವದಿಂದ ಕಠಿಣನನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲಬಹುದು, ಮೃದುವಾದವನನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲಬಹುದು. ಮೃದುತ್ವದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮೃದುತ್ವವೇ ಅತ್ಯಂತ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದುದು.
3.28.33
देशकालौ तु संप्रेक्ष्य बलाबलमथात्मनः ।
अन्वीक्ष्यकारणं चैव कार्यं तेजः क्षमापि वा ॥ ३.२८.३३ ॥
ದೇಶ-ಕಾಲವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿ, ತನ್ನ ಬಲಾಬಲವನ್ನು ಅಳೆದು, ಕಾರಣವನ್ನೂ ವಿಚಾರಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಮಾಡಬೇಕು—ತೇಜಸ್ಸು ತೋರುವುದೋ ಕ್ಷಮಿಸುವುದೋ.
3.28.34
नादेशकाले किंचित्स्याद्देशकालौ प्रतीक्षताम् ।
तथा लोकभयाच्चैव क्षन्तव्यमपराधितम् ॥ ३.२८.३४ ॥
ಅನುಚಿತ ದೇಶ-ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಬಾರದು; ದೇಶ-ಕಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯಬೇಕು. ಅಂತೆಯೇ ಜನರ ಭಯದಿಂದಲೂ ಅಪರಾಧಿಯನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು.
3.28.35
एत एवंविधाः कालाः क्षमायाः परिकीर्तिताः ।
अतोऽन्यथाऽनुवर्तत्सु तेजसः काल उच्यते ॥ ३.२८.३५ ॥
ಕ್ಷಮೆಗೆ ಇಂತಹ ಕಾಲಗಳೇ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುವವರಿಗೆ ತೇಜಸ್ಸು ತೋರುವ ಕಾಲ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
3.28.36
तदहं तेजसः कालं तव मन्ये नराधिप ।
धार्तराष्ट्रेषु लुब्धेषु सततं चापकारिषु ॥ ३.२८.३६ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ನರಾಧಿಪ, ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ತೇಜಸ್ಸು ತೋರುವ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ—ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ದುರಾಸೆಯ ಮಕ್ಕಳ ವಿರುದ್ಧ, ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಪಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
3.28.37
न हि कश्चित्क्षमाकालो विद्यतेऽद्य कुरून्प्रति ।
तेजसश्चागते काले तेज उत्स्रष्टुमर्हसि ॥ ३.२८.३७ ॥
ಇಂದು ಕುರುಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯ ಕಾಲವಿಲ್ಲ. ತೇಜಸ್ಸಿನ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ನೀನು ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು.
3.28.38
मृदुर्भवत्यवज्ञातस्तीक्ष्णादुद्विजते जनः ।
काले प्राप्ते द्वयं चैतद्यो वेद स महीपतिः ॥ ३.२८.३८ ॥
ಮೃದುವಾದವನು ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ; ಕಠಿಣನಿಂದ ಜನರು ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಸೂಕ್ತ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಈ ಎರಡನ್ನೂ ತಿಳಿದವನೇ ರಾಜ.