Mahābhārata · Adhyāya 3.280
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.280.1
सखा दशरथस्यासीज्जटायुररुणात्मजः ।
गृध्रराजो महावीरः संपातिर्यस्य सोदरः ॥ ३.२८०.१ ॥
Jaṭāyu, hijo de Aruṇa, era amigo de Daśaratha. Era el rey de los buitres, un gran héroe, cuyo hermano era Sampāti.
3.280.2
स ददर्श तदा सीतां रावणाङ्कगतां स्नुषाम् ।
सक्रोधोऽभ्यद्रवत्पक्षी रावणं राक्षसेश्वरम् ॥ ३.२८०.२ ॥
Entonces vio a Sītā, su nuera, sentada en el regazo de Rāvaṇa; lleno de ira, el ave se lanzó contra Rāvaṇa, señor de los rākṣasas.
3.280.3
अथैनमब्रवीद्गृध्रो मुञ्चमुञ्चेति मैथिलीम् ।
ध्रियमाणे मयि कथं हरिष्यसि निशाचर ॥ ३.२८०.३ ॥
Entonces el buitre le habló: '¡Suéltala, suéltala a Maithilī! Mientras yo viva, ¿cómo te la llevarás, nocturno?'
3.280.4
न हि मे मोक्ष्यसे जीवन्यदि नोत्सृजसे वधूम् ।
उक्त्वैवं राक्षसेन्द्रं तं चकर्त नखरैर्भृशम् ॥ ३.२८०.४ ॥
'Si no sueltas a la nuera, no escaparás de mí mientras yo viva.' Tras decir esto, desgarró con sus garras, con fiereza, al señor de los rākṣasas.
3.280.5
पक्षतुण्डप्रहारैश्च शतशो जर्जरीकृतम् ।
चक्षार रुधिरं भूरि गिरिः प्रस्रवणैरिव ॥ ३.२८०.५ ॥
Maltratado por cientos de golpes de alas y pico, derramó mucha sangre, como una montaña con sus manantiales.
3.280.6
स वध्यमानो गृध्रेण रामप्रियहितैषिणा ।
खड्गमादाय चिच्छेद भुजौ तस्य पतत्रिणः ॥ ३.२८०.६ ॥
Herido por el buitre, que deseaba el bien y la alegría de Rāma, tomó una espada y le cortó ambos brazos a aquel ser alado.
3.280.7
निहत्य गृध्रराजं स भिन्नाभ्रशिखरोपमम् ।
ऊर्ध्वमाचक्रमे सीतां गृहीत्वाऽङ्केन राक्षसः ॥ ३.२८०.७ ॥
Tras matar al rey de los buitres, el rākṣasa, semejante a una cumbre de montaña partida por las nubes, se elevó llevando a Sītā en su regazo.
3.280.8
यत्र यत्र तु वैदेही पश्यत्याश्रममण्डलम् ।
सरो वा सरितो वाऽपि तत्र मुञ्चति भूषणम् ॥ ३.२८०.८ ॥
Dondequiera que Vaidehī viera un conjunto de ermitas, un lago o un río, allí dejaba caer un adorno.
3.280.9
सा ददर्श गिरिप्रस्थे पञ्च वानरपुङ्गवान् ।
तत्र वासो महद्दिव्यमुत्ससर्ज मनस्विनी ॥ ३.२८०.९ ॥
Vio cinco de los mejores monos en la meseta de la montaña; allí la mujer de noble ánimo dejó caer una gran vestidura divina.
3.280.10
तत्तेषां वानरेन्द्राणां पपात पवनोद्धतम् ।
मध्ये सुपीतं पञ्चानां विद्युन्मेघान्तरे यथा ॥ ३.२८०.१० ॥
Agitada por el viento, aquella prenda cayó en medio de aquellos cinco señores de los monos, como luz amarilla caída entre relámpago y nube.
3.280.11
अचिरेणातिचक्राम खेचरः खे चरन्निव ।
ददर्शाथ पुरीं रम्यां बहुद्वारां मनोरमाम् ॥ ३.२८०.११ ॥
El que viaja por el cielo pronto cruzó, como si se moviera por el firmamento, y luego vio la hermosa y encantadora ciudad de muchas puertas.
3.280.12
प्राकारवप्रसंबाधां निर्मितां विश्वकर्मणा ।
प्रविवेश पुरीं लङ्कां ससीतो राक्षसेश्वरः ॥ ३.२८०.१२ ॥
El señor de los rākṣasas entró en la ciudad de Laṅkā, rodeada de murallas y baluartes, construida por Viśvakarman, llevando consigo a Sītā.
3.280.13
एवं हृतायां वैदेह्यां रामो हत्वा महामृगम् ।
निवृत्तो ददृशे दूराद्भ्रातरं लक्ष्मणं तदा ॥ ३.२८०.१३ ॥
Así, cuando Vaidehī había sido arrebatada, Rāma, tras matar al gran ciervo, vio desde lejos a su hermano Lakṣmaṇa mientras regresaba.
3.280.14
कथमुत्सृज्य वैदेहीं वने राक्षससेविते ।
इति तं भ्रातरं दृष्ट्वा प्राप्तोऽसीति व्यगर्हयत् ॥ ३.२८०.१४ ॥
«¿Cómo has venido, habiendo abandonado a Vaidehī en este bosque frecuentado por rākṣasas?». Así, al ver a su hermano, lo reprochó.
3.280.15
मृगरूपधरेणाथ रक्षसा सोपकर्षणम् ।
भ्रातुरागमनं चैवाचिन्तयन्पर्यतप्यत ॥ ३.२८०.१५ ॥
Pensando en el rapto por el rākṣasa que había tomado forma de ciervo y en la llegada de su hermano, se atormentó.
3.280.16
गर्हयन्नेव रामस्तु त्वरितस्तं समासदत् ।
अपि जीवति वैदेहीमिति पश्यामि लक्ष्मण ॥ ३.२८०.१६ ॥
Reprochándole aún, Rāma se apresuró hacia él y dijo: «Lakṣmaṇa, me pregunto si Vaidehī sigue viva».
3.280.17
तस्य तत्सर्वमाचख्यौ सीताया लक्ष्मणो वचः ।
यदुक्तवत्यसदृशं वैदेही पश्चिमं वचः ॥ ३.२८०.१७ ॥
Lakṣmaṇa le contó todas las palabras que Sītā había dicho, palabras inapropiadas, sus últimas palabras.
3.280.18
दह्यमानेन तु हृदा रामोऽभ्यपतदाश्रमम् ।
स ददर्श तदा गृध्रं निहतं पर्वतोपमम् ॥ ३.२८०.१८ ॥
Con el corazón ardiendo, Rāma corrió hacia el ermitaño, y entonces vio un buitre abatido, semejante a una montaña.
3.280.19
राक्षसं शङ्कमानस्तं विकृष्य बलवद्धनुः ।
अभ्यधावत काकुत्स्थस्ततस्तं सह लक्ष्मणः ॥ ३.२८०.१९ ॥
Sospechando de aquel rākṣasa, Rāma, descendiente de Kakutstha, tensó su poderoso arco y se lanzó contra él junto con Lakṣmaṇa.
3.280.20
स तावुवाच तेजस्वी सहितौ रामलक्ष्मणौ ।
गृध्रराजोस्मि भद्रं वां सखा दशरथस्य वै ॥ ३.२८०.२० ॥
Aquel resplandeciente les dijo a Rāma y Lakṣmaṇa, que estaban juntos: "Soy el rey de los buitres. Que os vaya bien a ambos. Soy amigo de Daśaratha."
3.280.21
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा संगृह्य धनुषी शुभे ।
कोयं पितरमस्माकं नाम्नाऽऽहेत्यूचतुश्च तौ ॥ ३.२८०.२१ ॥
Al oír sus palabras, ambos tomaron sus hermosos arcos y dijeron: "¿Quién es este que llama a nuestro padre por su nombre?"
3.280.22
ततो ददृशतुस्तौ तं छिन्नपक्षद्वयं खगम् ।
तयोः शशंस गृध्रस्तु सीतार्थे रावणाद्वधम् ॥ ३.२८०.२२ ॥
Entonces ambos vieron al ave con las dos alas cortadas. El buitre les contó que Rāvaṇa lo había matado por causa de Sītā.
3.280.23
अपृच्छद्राघवो गृध्रं रावणः कां दिशं गतः ।
तस्य गृध्रः शिरःकम्पैराचचक्षे ममार च ॥ ३.२८०.२३ ॥
Rāghava preguntó al buitre: "¿En qué dirección se fue Rāvaṇa?" El buitre, moviendo la cabeza, indicó el camino y murió.
3.280.24
दक्षिणामिति काकुत्स्थो विदित्वाऽस्य तदिङ्गितम् ।
संस्कारं लम्भयामास सखायं पूजयन्पितुः ॥ ३.२८०.२४ ॥
Entendiendo que su gesto significaba "sur", Rāma, descendiente de Kakutstha, honró al amigo de su padre y le hizo celebrar los ritos fúnebres.
3.280.25
ततो दृष्ट्वाऽऽश्रमपदं व्यपविद्धबृसीकटम् ।
विध्वस्तकलशं शून्यं गोमायुशतसंकुलम् ॥ ३.२८०.२५ ॥
Entonces, al ver el ermitaño, con sus esteras de hierba dispersas, sus vasijas volcadas y rotas, vacío y lleno de cientos de chacales,
3.280.26
दुःखशोकसमाविष्टौ वैदेहीहरणार्दितौ ।
जग्मतुर्दण्डकारण्यं दक्षिणेन परंतपौ ॥ ३.२८०.२६ ॥
Abrumados por el dolor y la pena, atormentados por el rapto de Vaidehī, los dos abrasadores de enemigos marcharon hacia el sur, al bosque de Daṇḍaka.
3.280.27
वने महति तस्मिंस्तु रामः सौमित्रिणा सह ।
ददर्श मृगयूथानि द्रवमाणानि सर्वशः ॥ ३.२८०.२७ ॥
En aquel gran bosque, Rāma, junto con Saumitri, vio manadas de ciervos que huían por todas partes.
3.280.28
शब्दं च घोरं सत्वानां दावाग्नरिव वर्धतः ।
अपश्येतां मुहूर्ताच्च कबन्धं घोरदर्शनम् ॥ ३.२८०.२८ ॥
Al oír el terrible clamor de los seres, creciendo como un incendio forestal, los dos vieron pronto a Kabandha, de aspecto espantoso.
3.280.29
मेघपर्वतसंकाशं सालस्कन्धं महाभुजम् ।
उरोगतविशालाक्षं महोदरमहामुखम् ॥ ३.२८०.२९ ॥
Era semejante a una nube o a una montaña, con hombros como troncos de sāla y grandes brazos, con ojos enormes en el pecho, un vientre inmenso y una boca enorme.
3.280.30
यदृच्छयाथ तद्रक्षः करे जग्राह लक्ष्मणम् ।
विषादमगमत्सद्यः सौमित्रिरथ भारत ॥ ३.२८०.३० ॥
Entonces aquel demonio, por azar, atrapó a Lakṣmaṇa con su mano, y al instante Saumitri cayó en la desesperación, oh Bhārata.
3.280.31
स राममभिसंप्रेक्ष्य कृष्यते येन तन्मुखम् ।
विषण्णश्चाब्रवीद्रामं पश्यावस्थामिमां मम ॥ ३.२८०.३१ ॥
Al ver a Rāma, hacia quien era arrastrado su rostro, afligido le dijo a Rāma: Mira esta condición mía.
3.280.32
हरणं चैव वैदेह्या मम चायमुपप्लवः ।
राज्यभ्रंशश्च भवतस्तातस्य मरणं तथा ॥ ३.२८०.३२ ॥
El rapto de Vaidehī, esta calamidad mía, la pérdida de tu reino y también la muerte de nuestro padre.
3.280.33
नाहं त्वां सह वैदेह्या समेतं कोसलागतम् ।
द्रक्ष्यामि प्रथिते राज्ये पितृपैतामहे स्थितम् ॥ ३.२८०.३३ ॥
No te veré reunido con Vaidehī, de regreso en Kosala, asentado en el famoso reino de nuestros padres y abuelos.
3.280.34
द्रक्ष्यन्त्यार्यस्य धन्या ये कुशलाजशमीदलैः ।
अभिषिक्तस्य वदनं सोमं शान्तघनं यथा ॥ ३.२८०.३४ ॥
Afortunados los que verán el rostro del noble ungido con hierba kuśa y hojas de ajaśamī, como la luna entre nubes en calma.
3.280.35
एवं बहुविधं धीमान्विललाप स लक्ष्मणः ।
तमुवाचाथ काकुत्स्थः संभ्रमेष्वप्यसंभ्रमः ॥ ३.२८०.३५ ॥
Así lamentó de muchas maneras el sabio Lakṣmaṇa. Entonces Kākutstha, impasible incluso en los momentos de agitación, le habló.
3.280.36
मा विषीद नरव्याघ्र नैष कश्चिन्मयि स्थिते ।
शक्तो धर्षयितुं वीर सुमित्रानन्दवर्धन।
छिन्ध्यस्य दक्षिणं बाहुं छिन्नः सव्यो मया भुजः ॥ ३.२८०.३६ ॥
No te desesperes, tigre entre los hombres; mientras yo esté en pie, nadie podrá atacarte. Héroe, aumentador de la alegría de Sumitrā, corta su brazo derecho; yo ya he cortado su brazo izquierdo.
3.280.37
इत्येवं वदता तस्य भुजो रामेण पातितः ।
खड्गेन भृशतीक्ष्णेन निकृत्तस्तिलकाण्डवत् ॥ ३.२८०.३७ ॥
Mientras así hablaba, su brazo fue derribado por Rāma; cortado por una espada muy afilada, cayó como un tallo de sésamo.
3.280.38
ततोऽस्य दक्षिणं बाहुं खड्गेनाजघ्निवान्बली ।
सौमित्रिरपि संप्रेक्ष्य भ्रातरं राघवं स्थितम् ॥ ३.२८०.३८ ॥
Entonces el poderoso Saumitri (Lakṣmaṇa) también golpeó su brazo derecho con la espada, viendo a su hermano Rāghava (Rāma) de pie.
3.280.39
पुनर्जघान पार्श्वे वै तद्रक्षो लक्ष्मणो भृशम् ।
गतासुरपतद्भूमौ कबन्धः सुमहांस्ततः ॥ ३.२८०.३९ ॥
Lakṣmaṇa golpeó de nuevo con fuerza el costado del demonio; sin vida, el enorme Kabandha cayó al suelo.
3.280.40
तस्य देहाद्विनिःसृत्य पुरुषो दिव्यदर्शनः ।
ददृशे दिवमास्थाय दिवि सूर्य इव ज्वलन् ॥ ३.२८०.४० ॥
De su cuerpo emergió un hombre de aspecto divino; elevándose al cielo, brilló allí como el sol.
3.280.41
पप्रच्छ रामस्तं वाग्मी कस्त्वं प्रब्रूहि पृच्छतः ।
कामया किमिदं चित्रमाश्चर्यं प्रतिभाति मे ॥ ३.२८०.४१ ॥
Rāma, el elocuente, le preguntó: "¿Quién eres? Dime, a mí que pregunto. ¡Qué extraña maravilla se me aparece!"
3.280.42
तस्याचचक्षे गन्धर्वो विश्वावसुरहं नृप ।
प्राप्तो ब्राह्मणशापेन योनिं राक्षससेविताम् ॥ ३.२८०.४२ ॥
Le declaró: "Oh rey, soy el gandharva Viśvāvasu. Por la maldición de un brahmán había alcanzado un nacimiento frecuentado por demonios."
3.280.43
रावणेन हृता सीता लङ्कायां संनिवेशिता ।
सुग्रीवमभिगच्छस्व स ते साह्यं करिष्यति ॥ ३.२८०.४३ ॥
Rāvaṇa ha raptado a Sītā y la ha confinado en Laṅkā. Ve hacia Sugrīva; él te ayudará.
3.280.44
एषा पम्पा शिवजला हंसकारण्डवायुता ।
ऋश्यमूकस्य शैलस्य संनिकर्षे तटाकिनी ॥ ३.२८०.४४ ॥
Esta es la Pampā, de aguas auspiciosas, llena de cisnes y patos, un lago cerca de la montaña Ṛśyamūka.
3.280.45
वसते तत्र सुग्रीवश्चतुर्भिः सचिवैः सह ।
भ्राता वानरराजस्य वालिनो हेममालिनः ॥ ३.२८०.४५ ॥
Allí vive Sugrīva con cuatro ministros. Es hermano de Vālin, el rey de los monos que lleva una guirnalda de oro.
3.280.46
तेन त्वं सह संगम्य दुःखमूलं निवेदय ।
समानशीलो भवतः साहाय्यं स करिष्यति ॥ ३.२८०.४६ ॥
Tras encontrarte con él, expón la raíz de tu dolor. Es de un carácter semejante al tuyo; te prestará ayuda.
3.280.47
एतावच्छक्यमस्माभिर्वक्तुं द्रष्टासि जानकीम् ।
ध्रुवं वानरराजस्य विदितो रावणालयः ॥ ३.२८०.४७ ॥
Solo esto podemos decir: verás a Jānakī. El rey de los monos sin duda conoce la morada de Rāvaṇa.
3.280.48
इत्युक्त्वाऽन्तर्हितो दिव्यः पुरुषः स महाप्रभः ।
विस्मयं जग्मतुश्चोभौ प्रवीरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.२८०.४८ ॥
Habiendo dicho esto, aquel ser divino de gran resplandor desapareció, y los dos héroes Rāma y Lakṣmaṇa quedaron llenos de asombro.